Kinh tế sông biển, nhìn từ một du thuyền

Trên du thuyền lênh đênh mấy ngày dọc sông Tiền, trò chuyện, tiếp xúc mới thấy nể cái ý chí mãnh liệt, tình yêu sông nước, biển cả của người đàn ông Hà Nội gốc này. Lại biết thên ông Đặng Bảo Hiếu và nhà thơ Hữu Việt rất thân nhau. Tôi nhớ trên tàu, tôi đã gọi điện thoại video cho Hữu Việt để... xác minh quan hệ.

Cũng như thế, trên du thuyền, hai đồng nghiệp cũ đã gặp lại nhau là ông Hiếu và nhà báo Võ Đăng Thiên, khi ấy đang là Phó tổng biên tập báo Vietnamnet. Hồi mới tốt nghiệp đại học, cả hai ông này đã cùng đầu quân cho cái trường thực nghiệm rất nổi tiếng của giáo sư Hồ Ngọc Đại. Rồi vật đổi sao dời, ông Thiên chuyển sang làm báo và ông Hiếu chuyển sang kinh doanh du lịch sông biển.

Ông Hiếu kinh doanh với cái kiểu đầy lãng tử, đậm chất văn hóa, chứ không phải kinh doanh bằng mọi giá. Nên tiếp xúc với ông, một ông chủ lớn, một tỉ phú, mà cứ thấy nhẹ tênh trong mọi ý nghĩ, mọi việc làm.

Thì ngay cái việc ông mời cả chục nhà văn, nhà báo lên du thuyền của ông, lênh đênh mấy ngày trên sông Tiền mà chả đòi hỏi chả giao kèo gì cả, miễn “các bác vui là em mừng” lại chả văn hóa à? Trên du thuyền những là Bình Ca, Lê Kiên Thành, Mai Nam Thắng, Phan Hoàng, Xuân Ba, Hoài Hương, Tống Phước Bảo, Lương Bích Ngọc, Trần Gia Bảo, Lê Quang Sinh, Trần Mai Hường, Trầm Hương, Hồ Bất Khuất... đối thoại với các chuyên gia kinh tế lẫy lừng, như Đặng Bảo Hiếu, Trần Sĩ Chương chuyên gia tài chính quốc tế, Đoàn Hữu Đức chuyên gia kinh tế, lãnh sự danh dự của Morocco tại TP HCM, Michael Vũ, Giám đốc của Boeing Việt Nam, Bung Trần, giảng viên người Việt chính thức đầu tiên của Google for Education... và nhiều chuyên gia du lịch nổi tiếng trong nước...

Ngay cái tên ông Hiếu đặt cho con tàu mà tôi đi ấy chả hay à, chả hết sức văn hóa à? Ông nói rằng, ông muốn kể những câu chuyện về sông. Mà đội tàu này thì đi dọc hệ thống sông Cửu Long, sang tận Siêm Riệp, nên khi di chuyển trên sông, khách cần được nghe kể về câu chuyện tình đẹp say đắm từ xa xưa trên con sông này, đã được dựng thành phim “L'Amant” nổi tiếng.

Ông đã chọn và đặt tên con tàu này theo tên của người đã viết nên tác phẩm bất hủ được chuyển thể thành bộ phim, nữ nhà văn Marguerite, cũng đồng thời là tên của loài hoa cúc trắng mộc mạc, rất đẹp. Tức là ông đọc rất kỹ, xem rất kỹ và am hiểu rất sâu những câu chuyện mình muốn kể, mở ra một hướng là “những câu chuyện du lịch” chứ không chỉ là đi ăn chơi và ngắm nhìn.

Cũng như thế, tôi biết ông đang có ý định tổ chức viết những cuốn sách về từng nơi tàu sẽ ghé cho khách lên. Đấy là những cuốn sách giới thiệu về lịch sử, văn hóa của những vùng đất, những cái kho văn hóa nhân loại.

Ông chủ Công ty Focus Travel với một đội tàu du lịch năm sao chạy trên sông Mê Kông sang tận Xiêm Riệp và bến du thuyền Ana Marina Nha Trang, vừa kinh doanh bến vừa có đội du thuyền trên vịnh Nha Trang này có một vốn hiểu biết về văn hóa, lịch sử rất đáng nể, còn về kinh doanh, thì tất nhiên rồi, dẫu ông chả kể gì về những gì mình đã trải qua, đã thất bại, đã thành công, nhưng cái cách ông tiếp xúc, ông ung dung, ông thảnh thơi với ly vang trên tay hay cây ghi ta cũng đủ để thấy ông đã và đang thành công.

Vui nữa là lên tàu, tôi gặp lại cậu học trò cũ. Gọi học trò nhưng thực ra tôi cũng chả dạy em được bao nhiêu. Hồi ấy, tôi được mời làm giám đốc văn hóa truyền thông cho một chị rất giỏi, chủ của khu du lịch làng nghề “Một thoáng Việt Nam”, là chị Trần Tuyết Nga. Chị được ông Phạm Nhật Vượng, chủ tịch Vingroup mời ra khu Vinpearl Nam Hội An để setup khu làng nghề truyền thống trên cái đảo văn hóa dân gian thuộc khu du lịch năm sao này. Vừa setup, xây dựng và đào tạo nhân viên.

Lượng, khi ấy là ca sĩ và là đội trưởng đội văn nghệ ở đây tham gia lớp học do tôi mở và đứng lớp một phần về văn hóa. Lớp ấy tôi mời toàn các chuyên gia văn hóa lừng danh vào giảng. Anh gọi tôi là thầy vì thế. Rồi xoay vần thế nào, khi lên tàu, tôi gặp lại anh với tư cách người quản lý của du thuyền. Lượng là cánh tay phải của Đặng Bảo Hiếu, điều hành mọi hoạt động của du thuyền. Điều thú vị nữa, hầu hết nhân viên phục vụ trên đều tàu là người Campuchia, rất chuyên nghiệp và thân thiện. Khách của du thuyền chủ yếu là khách quốc tế, và điểm đến là Campuchia, nên cần một đội ngũ nhân viên là người Campuchia và giỏi tiếng Anh cũng vì thế.

Tất nhiên trên đường đi, có mấy nơi ở Việt Nam, du thuyền ghé lại để khách lên thăm, là vườn cây trái, các lò gốm, các địa chỉ văn hóa ở Vĩnh Long, Tiền Giang. Và với đoàn chúng tôi, còn các cuộc hội thảo về kinh tế sông biển với các chuyên gia trong và ngoài nước, rồi thêm giới thiệu sách. Tôi đã làm MC giới thiệu cuốn sách mới của “nhà văn trẻ” Lê Kiên Thành trong một đêm rất đẹp trên du thuyền này, cuốn “Những khoảnh khắc sống”.

Lượm lại một vài ý của Đặng Bảo Hiếu trong những cuộc trao đổi để thấy rõ thêm tâm huyết và cả tầm hiểu biết của ông.

“Để có du lịch bền vững thì mình phải kết nối được cho đủ năm thành tố: Chính sách hợp lý của nhà quản lý nhà nước; yếu tố tính toán của nhà đầu tư du lịch; sự xác nhận của các nhà khoa học về tác động đến môi trường, cuộc sống; sức lan tỏa của nhà truyền thông; và điểm tác động quan trọng nhất là cuộc sống, sinh kế của nhà nông, của cộng đồng dân cư bản địa”.

“Với một cái chợ nổi, thì mình định vị như thế nào trong tâm trí khách du lịch: Cái gì là chính, cái gì là phụ? Nhu cầu cuộc sống mới tạo ra cái chợ nổi, nếu giờ không còn ai chèo xuồng đi chợ nổi nữa mà nó thành một điểm check-in thì khó mà bền vững. Vậy sao mình không nghĩ đến những khu nhà bè nuôi cá trên sông, vì cứ hơn 20 hộ dân thì đủ thành một cái chợ nổi nhỏ rồi?”.

“Thế nào là trao quyền cho cộng đồng? Không phải là biến họ thành một cửa hàng đồng phục theo ý mình, mà phải tựa vào cuộc sống đang có, lối sống truyền thống xưa nay, thì mới có thể đưa lễ hội gốm truyền thống thành một điểm kết nối xuyên suốt và du khách được trải nghiệm điều mộc mạc mà tự nhiên nhất”…

Đặng Bảo Hiếu đã có mười năm tạo nên những trải nghiệm trên tàu du lịch năm sao đi dọc sông Cửu Long và mười năm xây dựng bến du thuyền quốc tế tại Nha Trang. Vừa rồi, ông vui mừng thông báo: Đã đến lúc cái bến du thuyền ấy phát huy tác dụng. Bởi lâu nay, theo Hiếu, chúng ta mới chỉ làm du lịch ở sát mép nước chứ chưa thực sự giong buồm ra khơi… Bây giờ, cơ hội đã tới, không chỉ với công ty của ông Hiếu, mà cả nước ta, đang bước vào kỷ nguyên mới, cùng giong buồm ra khơi. “Mình góp phần mình vào như một cột mốc trên hải trình của con tàu kinh tế biển Việt Nam chinh phục những điểm dừng xa hơn. Vậy là thấy xứng đáng để tận hưởng niềm vui mỗi ngày ở biển”, Đặng Bảo Hiếu đã chia sẻ như vậy.

Có những bài học nhặt được từ chuyến đi thú vị này, như muốn làm du lịch, muốn du lịch phát triển, kéo được khách, phải có những câu chuyện du lịch. Những cái lò gạch truyền thống ở Vĩnh Long ấy, phải tạo ra được những câu chuyện, để từ việc nó suýt bị xóa sổ, ai tự nguyện phá còn được thưởng tiền, đến việc ai giữ được nó thì được thưởng ngược lại. Hay ngay như tên cái du thuyền chúng tôi đi cũng là một câu chuyện. Từ những câu chuyện ấy mở ra nhiều câu chuyện, và mở mãi ra, thành ra những câu chuyện vượt biển, để hòa nhập, để kéo biển về nhà...

Rồi ngay cả cái cuộc thi của một tờ báo vừa tổ chức, mang tên “Chuyện của những dòng sông”, cũng mở ra thêm khối điều cho chúng ta hiểu về, nghĩ về phát triển, về kinh tế sông biển trên nước Việt của chúng ta.