Mỗi tin chiến sự cách hàng nghìn km, thêm nỗi lo cho túi tiền gia đình mỗi ngày

Khi biến động toàn cầu đi vào từng khoản chi tiêu của gia đình

Những ngày gần đây, căng thẳng địa chính trị tại khu vực Trung Đông đang thu hút sự chú ý của thị trường năng lượng thế giới. Dù cách Việt Nam hàng nghìn kilomet, các diễn biến tại khu vực này vẫn có khả năng tạo ra những tác động rất thực tế tới chi phí sinh hoạt của nhiều gia đình.

Khi giá dầu tăng, hệ quả không chỉ đơn giản là việc người tiêu dùng phải trả nhiều tiền hơn mỗi khi đổ xăng cho phương tiện cá nhân, chi phí vận chuyển hàng hóa cũng tăng theo. Điều này có thể ảnh hưởng đến giá thực phẩm trong siêu thị, giá quần áo, đồ gia dụng và nhiều mặt hàng tiêu dùng khác. Nói cách khác, một cú sốc năng lượng xảy ra ở Trung Đông đôi khi có thể xuất hiện gián tiếp trong bữa ăn, trong hóa đơn điện hoặc trong chi phí đi chợ hàng ngày của các gia đình Việt Nam.

Sáng sớm, anh Tuấn Nam (40 tuổi, Hà Nội) và vợ thức dậy chuẩn bị đi làm và cho con nhỏ đến trường. Trước đây hai vợ chồng mỗi người đi một xe, giờ họ chờ nhau đi chung để tiết kiệm xăng. Cả gia đình định ăn sáng bên ngoài cho tiện, nhưng quán phở quen thuộc gần nhà đã tăng từ 40.000 đ lên 55.000 đ. Cà phê sáng cũng tăng từ 40.000 đ lên 50.000 đ. Với mức tăng này, Anh Nam cho biết, gia đình đã quyết định ăn sáng tại nhà và bỏ khoản cà phê sáng để tiết kiệm.

Đến giờ trưa, anh Nam và vợ nhận ra thực đơn hôm nay đã tăng giá đáng kể. Bữa cơm từ 55.000 đ trước đó giờ thành 60 - 70.000 đ. Chị Hoàng Linh vợ anh Nam thích trà sữa chiều, giờ phải tạm gác lại vì chi phí đã vượt kế hoạch mỗi ngày.

Chiều về, con trai anh Nam cầm tờ thông báo từ trường: tiền ăn trưa tại trường đã tăng từ 1.300.000 đ/tháng lên 1.600.000 đ/tháng. Anh Nam và vợ nhìn nhau, biết rằng mọi dự tính chi tiêu của gia đình trong tháng sẽ phải điều chỉnh lại.

Buổi tối, khi đi chợ chuẩn bị bữa tối, chị Linh càng thấy áp lực tăng lên. Thịt lợn tăng từ 150.000 đ/kg lên 165.000 đ - 188.000 tùy loại, rau xanh cũng tăng lên 5 - 10 nghìn.mớ. Chị phải cân nhắc kỹ: chọn loại thực phẩm rẻ hơn, cắt giảm một vài món ăn yêu thích, và nhẩm tính liệu ngân sách cả tháng có còn đủ để mua đầy đủ nhu yếu phẩm.

Một ngày kết thúc, anh Nam và vợ ngồi lại, tính toán lại chi tiêu, điều chỉnh kế hoạch và cố gắng tìm những cách để cân bằng giữa nhu cầu thiết yếu và khả năng tài chính. Họ hiểu rằng, trong bối cảnh lạm phát và biến động giá năng lượng, mỗi ngày trôi qua đều là một thử thách với ngân sách gia đình vì chuỗi tăng giá sẽ chưa dừng lại

Chia sẻ với VietnamFinance, chị Linh cho biết: “Giá cả tăng liên tục như thế này, đúng là khó mà dự đoán được. Kế hoạch tiết kiệm, đầu tư hay mua sắm của chúng tôi cũng bị ảnh hưởng hết”.

Theo các chuyên gia tài chính cá nhân, lạm phát luôn là một trong những yếu tố âm thầm nhưng mạnh mẽ nhất làm xói mòn sức mua của thu nhập và làm thay đổi các kế hoạch tài chính cá nhân. Một kế hoạch chi tiêu được xây dựng cẩn thận hôm nay có thể trở nên lỗi thời chỉ sau vài tháng nếu giá cả tăng nhanh hơn dự kiến. Và vấn đề này là áp lực thực tế cho mỗi gia đình trong thời điểm hiện nay.

Chủ động thích nghi - Cách bảo vệ tài chính trước lạm phát

Trả lời phỏng vấn của VietnamFinance, ông Trần Đức Trung - chuyên gia hoạch định tài chính cá nhân, CEO công ty YPFP cho rằng, thay vì chỉ lo lắng trước những biến động của nền kinh tế toàn cầu, mỗi cá nhân và gia đình vẫn có thể chủ động điều chỉnh cách quản lý tài chính để thích nghi với môi trường mới.

Theo tư vấn của ông Trần Đức Trung, một trong những bước đầu tiên có thể thực hiện là theo dõi và ghi chép chi tiêu trong một khoảng thời gian nhất định, chẳng hạn từ hai đến ba tháng. Khi lạm phát biến động nhanh, nhiều khoản chi tiêu trong đời sống hàng ngày cũng thay đổi theo.

Việc ghi chép chi tiêu trong giai đoạn này giúp người quản lý tài chính gia đình nhìn rõ hơn khoản chi phí nào đang tăng nhanh nhất, khoản nào chiếm tỷ trọng lớn nhất trong ngân sách và lạm phát đang tác động trực tiếp đến túi tiền của mình như thế nào.

Thói quen ghi chép chi tiêu không phải lúc nào cũng dễ duy trì lâu dài. Tuy nhiên, trong giai đoạn kinh tế có nhiều biến động, chỉ cần thực hiện trong vài tháng cũng có thể mang lại một bức tranh khá rõ ràng về dòng tiền của gia đình.

Từ đó, bước tiếp theo là chủ động tìm kiếm các biện pháp phù hợp để giảm bớt chi phí. Trong bối cảnh giá năng lượng có xu hướng tăng, một số thay đổi nhỏ trong lối sống có thể mang lại hiệu quả đáng kể.

Ông Trung lấy ví dụ, nhiều gia đình có thể cân nhắc sử dụng các phương tiện tiết kiệm nhiên liệu hơn, hoặc tăng cường sử dụng phương tiện công cộng khi điều kiện cho phép. Việc lập kế hoạch mua sắm trước khi đi siêu thị hoặc hạn chế mua hàng theo cảm hứng cũng có thể giúp kiểm soát ngân sách tốt hơn. Những thay đổi tưởng chừng nhỏ này, khi cộng lại, có thể tạo ra khoản tiết kiệm đáng kể mỗi tháng.

Bên cạnh việc kiểm soát chi tiêu, các giai đoạn lạm phát và biến động kinh tế trong lịch sử cũng thường mở ra những cơ hội đầu tư mới. Một số loại tài sản có xu hướng hoạt động tốt hơn trong môi trường lạm phát, chẳng hạn như vàng, kim loại quý hoặc một số nhóm cổ phiếu liên quan đến hàng hóa cơ bản.

Trong nhiều trường hợp, các quỹ đầu tư với chiến lược phù hợp cũng có thể giúp nhà đầu tư cá nhân tiếp cận những cơ hội này một cách hiệu quả hơn.

"Điều quan trọng là người đầu tư cần hiểu rõ mức độ rủi ro của từng loại tài sản và lựa chọn chiến lược phù hợp với mục tiêu tài chính dài hạn của mình", ông Trung nói.

Một nguyên tắc khác trong giai đoạn giá cả biến động là xây dựng ngân sách với một “biên độ lạm phát” nhất định. Thay vì lập kế hoạch chi tiêu với các con số cố định, nhiều chuyên gia khuyến nghị nên dự phòng thêm khoảng 10-15% cho các chi phí sinh hoạt. Cách tiếp cận này giúp kế hoạch tài chính ít bị phá vỡ hơn khi giá cả tăng nhanh ngoài dự kiến.

Ngoài ra, khi kinh tế toàn cầu bất ổn, thị trường việc làm đôi khi cũng có thể chịu ảnh hưởng. Trong những hoàn cảnh như vậy, việc duy trì một quỹ dự phòng đủ lớn trở nên đặc biệt quan trọng.

Nhiều chuyên gia tài chính trong nước và quốc tế khuyến nghị các gia đình nên có quỹ dự phòng tương đương từ sáu đến mười hai tháng chi phí sinh hoạt. Khoản dự trữ này có thể đóng vai trò như một vùng đệm tài chính trong trường hợp thu nhập bị gián đoạn hoặc chi phí bất ngờ phát sinh.

Một yếu tố khác cần được cân nhắc trong môi trường lạm phát là mức độ sử dụng nợ. Lạm phát thường đi kèm với chu kỳ lãi suất tăng, khi các ngân hàng trung ương điều chỉnh chính sách tiền tệ để kiểm soát giá cả. Khi đó, các khoản vay tiêu dùng lãi suất cao, đặc biệt là thẻ tín dụng hoặc các khoản vay mua sắm, có thể nhanh chóng trở thành gánh nặng tài chính.

Việc hạn chế vay tiêu dùng và giữ mức nợ ở mức hợp lý sẽ giúp các gia đình duy trì sự ổn định tài chính tốt hơn khi chi phí sinh hoạt tăng lên.

Tuy nhiên, về dài hạn, biện pháp hiệu quả nhất để chống lại lạm phát không chỉ nằm ở việc tiết kiệm chi tiêu. Quan trọng hơn là nâng cao khả năng tạo ra thu nhập.

Theo ông Trần Đức Trung, đầu tư vào giáo dục, kỹ năng nghề nghiệp và chuyên môn cá nhân có thể giúp mỗi người tăng giá trị lao động của mình trên thị trường việc làm. Bên cạnh đó, việc tìm kiếm các nguồn thu nhập bổ sung, chẳng hạn như kinh doanh nhỏ hoặc đầu tư, cũng có thể góp phần cải thiện sức chống chịu tài chính của gia đình.

Khi thu nhập tăng nhanh hơn lạm phát, sức mua của cá nhân sẽ được bảo vệ tốt hơn trước những biến động của nền kinh tế.

Ở góc nhìn rộng hơn, lạm phát đã, đang và sẽ luôn là một phần không thể tránh khỏi của quản lý tài chính cá nhân. Không một cá nhân nào có thể kiểm soát được những yếu tố lớn như chiến tranh, giá dầu hay các biến động của nền kinh tế toàn cầu.

Tuy nhiên, mỗi người vẫn có thể chuẩn bị tốt hơn cho những thay đổi đó bằng cách hiểu rõ dòng tiền của mình, xây dựng kế hoạch tài chính phù hợp với mục tiêu cuộc sống và thường xuyên điều chỉnh kế hoạch khi bối cảnh kinh tế thay đổi, ông Trung nhấn mạnh.

Trong một thế giới ngày càng phức tạp, việc tự quản lý toàn bộ các quyết định tài chính đôi khi không phải lựa chọn dễ dàng đối với nhiều gia đình.

Trên thực tế, ngày càng nhiều người trên thế giới lựa chọn làm việc cùng các cố vấn tài chính chuyên nghiệp, sử dụng các dịch vụ hoạch định tài chính cá nhân và quản lý gia sản để xây dựng kế hoạch dài hạn, quản trị rủi ro trước các biến động kinh tế và tối ưu hóa việc tích lũy, đầu tư cho tương lai.

Theo ông Trần Đức Trung, điều quan trọng nhất của tài chính cá nhân không chỉ nằm ở việc kiếm được nhiều tiền hơn, mà là khả năng quản lý tiền một cách có hệ thống và có kỷ luật. Bởi vì cuối cùng, mục tiêu của tài chính cá nhân không chỉ là gia tăng tài sản, mà còn là bảo vệ chất lượng cuộc sống của mỗi người và gia đình trước những biến động không thể đoán trước của thế giới.