Mỹ cho Nvidia bán chip sang Trung Quốc: Bước ngoặt cuộc chiến 2 siêu cường?

Chính phủ Mỹ vào tháng 4 đã thông báo cho Nvidia rằng họ sẽ cần giấy phép để bán các chip này cho Trung Quốc, theo một tài liệu mà công ty nộp, qua đó gần như ngừng hoàn toàn việc bán chip. Các chip H20 này vốn đã được thiết kế đặc biệt để vượt qua những hạn chế xuất khẩu trước đó đối với Bắc Kinh.

“Chính phủ Mỹ đã đảm bảo với Nvidia rằng các giấy phép sẽ được cấp, và NVIDIA hy vọng sẽ sớm bắt đầu giao hàng,” công ty cho biết trong một tuyên bố hôm thứ Ba.

Diễn biến quan trọng với Nvidia

Giám đốc điều hành Nvidia, ông Jensen Huang, trong những tháng gần đây đã gia tăng các nỗ lực vận động hành lang chống lại các biện pháp kiểm soát xuất khẩu, lập luận rằng những chính sách này làm suy yếu vị thế dẫn đầu công nghệ của Mỹ. Vào tháng 5, Huang cho biết các hạn chế chip đã khiến thị phần của Nvidia tại Trung Quốc giảm gần một nửa.

Sự thay đổi tiềm năng trong lập trường của Mỹ diễn ra sau cuộc gặp giữa ông Huang và Tổng thống Mỹ Donald Trump vào tuần trước. Trong cuộc thảo luận, Huang đã tái khẳng định sự ủng hộ của Nvidia đối với các nỗ lực tạo việc làm và đưa sản xuất về nội địa của chính quyền Trump, cũng như mục tiêu giúp Mỹ dẫn đầu toàn cầu trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, theo công ty.

Washington và Bắc Kinh vào tháng trước đã đạt được một khuôn khổ thương mại sơ bộ, theo đó Trung Quốc sẽ nới lỏng các kiểm soát xuất khẩu đất hiếm và Mỹ sẽ nới lỏng các hạn chế xuất khẩu công nghệ.

Huang cũng công bố một dòng GPU mới "tuân thủ đầy đủ quy định" – RTX PRO – cho rằng nó lý tưởng cho các nhà máy thông minh và hệ thống logistics. Tuy nhiên, chưa rõ liệu ông có ám chỉ GPU này đáp ứng các tiêu chí xuất khẩu sang Trung Quốc hay không.

Từ tháng 5, nhiều báo cáo cho rằng Nvidia đang phát triển một con chip AI mới dành riêng cho thị trường Trung Quốc, với hiệu năng thấp hơn so với H20.

Tuy nhiên, khả năng nối lại việc bán chip H20 sang Trung Quốc được đánh giá là một bất ngờ, theo ông Ray Wang, Giám đốc nghiên cứu về bán dẫn, chuỗi cung ứng và công nghệ mới nổi tại Futurum Group, trả lời CNBC.

“Việc dỡ bỏ lệnh cấm đối với chip H20 là một diễn biến quan trọng và tích cực đối với Nvidia, giúp công ty củng cố vị thế dẫn đầu của mình tại Trung Quốc,” ông Wang nhận định.

“Việc nối lại các lô hàng H20 – cùng với kế hoạch ra mắt các dòng chip AI mới phù hợp với quy định xuất khẩu cho thị trường Trung Quốc – sẽ là chất xúc tác tăng trưởng mới trong các quý tới,” ông nói thêm.

Cổ phiếu Nvidia đã tăng 4,5% trên nền tảng giao dịch Robinhood vào lúc 12h20 sáng theo giờ ET.

Cũng trong ngày thứ Ba, Nvidia xác nhận rằng ông Huang đang có mặt tại Trung Quốc và đã gặp gỡ các quan chức chính phủ cũng như lãnh đạo ngành công nghiệp để thảo luận về lợi ích của trí tuệ nhân tạo và cách để các nhà nghiên cứu thúc đẩy AI một cách an toàn và có trách nhiệm.

Khi các hạn chế xuất khẩu đối với dòng chip H20 có hiệu lực vào tháng 4, một số chuyên gia cho rằng điều này sẽ là cơ hội cho các công ty thay thế trong nước như Huawei.

Tuy nhiên, dù môi trường công nghệ chip AI của Trung Quốc đã có những bước tiến nhất định, năng lực của họ vẫn chưa thể sánh ngang với Nvidia hay các nhà máy sản xuất chip hàng đầu như TSMC.

Phát biểu trong chương trình “The China Connection” của CNBC vào thứ Ba, bà Louise Loo – chuyên gia kinh tế trưởng về Trung Quốc tại Oxford Economics – cho biết việc đảo ngược lệnh cấm xuất khẩu chip H20 sẽ giúp các nhà sản xuất Trung Quốc có thêm thời gian chờ đợi sự tiến bộ của công nghệ trong nước.

“Chúng tôi biết từ các cuộc trò chuyện với khách hàng và các thành phần thị trường rằng các nhà sản xuất tại Trung Quốc vẫn ưa chuộng chip của Nvidia,” bà cho biết thêm.

Mỹ “linh hoạt hóa” chính sách kiềm chế Trung Quốc?

Việc Mỹ cho phép Nvidia tiếp tục bán chip H20 sau khi trước đó buộc công ty này phải xin giấy phép đặc biệt là một bước ngoặt đáng chú ý. H20 là dòng GPU được thiết kế riêng để “lách luật”, tránh các giới hạn trước đây đối với dòng A100 và H100.

Động thái này cho thấy chính quyền Mỹ – dưới thời Tổng thống Donald Trump – đang chuyển từ cách tiếp cận "chặn hoàn toàn" sang "quản lý có chọn lọc" với công nghệ xuất khẩu sang Trung Quốc.

Đây có thể coi là một mũi tên trúng nhiều đích của chính quyền Trump: Tránh thiệt hại kinh tế lớn cho các công ty Mỹ (Nvidia là công ty giá trị nhất thế giới); Tránh đẩy Trung Quốc nhanh chóng tự phát triển và thay thế chip Mỹ bằng chip nội địa (Huawei, Alibaba, Loongson...); đồng thời giữ lại thị phần và tầm ảnh hưởng công nghệ Mỹ tại Trung Quốc – thị trường chiếm hơn 20% doanh thu Nvidia năm 2023.

Ngoài ra, nó cũng góp phần củng cố vị thế của Nvidia, tránh tạo “khoảng trống” cho đối thủ Trung Quốc.

Trong thời gian Mỹ cấm bán các chip mạnh nhất cho Trung Quốc, Huawei, Baidu và Alibaba đã tăng tốc phát triển các giải pháp thay thế, như Ascend 910B và các hệ thống dựa trên chip RISC-V.

Nếu lệnh cấm kéo dài, các công ty Trung Quốc có thể dần đạt đến ngưỡng “tự lực tự cường về AI”, khiến Nvidia mất thị phần không thể phục hồi.

Do đó, việc nối lại việc bán H20 sẽ giữ chân các khách hàng lớn ở Trung Quốc, đặc biệt là các công ty AI như SenseTime, iFlyTek, ByteDance, ngăn Huawei chiếm lĩnh thị trường AI nội địa, đồng thời tạo khoảng thời gian “đệm” để Nvidia phát triển thêm dòng GPU “tuân thủ luật xuất khẩu” nhưng vẫn đủ mạnh (như RTX PRO, Blackwell Lite…).

Tuy nhiên, Mỹ cũng đứng trước một nguy cơ lớn khi Trung Quốc vẫn có thể dùng chip Mỹ cho mục đích quân sự.

Mặc dù Nvidia tuyên bố rằng các GPU như H20 không “quá mạnh” để hỗ trợ quân sự, nhưng không ai kiểm soát được hoàn toàn việc các chip này được dùng như thế nào sau khi bán ra.

Do đó, nguy cơ sử dụng kép (dual-use) luôn hiện diện. Một số quan chức Mỹ lo ngại rằng những con chip như H20 sẽ gián tiếp hỗ trợ quân đội Trung Quốc trong các lĩnh vực như tác chiến điện tử, phân tích tín hiệu, hay hệ thống vũ khí tự động.

Đây là cuộc đánh đổi giữa lợi ích thương mại ngắn hạn với nguy cơ an ninh dài hạn – một vấn đề chính trị nhạy cảm và chưa có lời giải dứt điểm.

Việc Mỹ cho phép Nvidia bán lại chip H20 cho Trung Quốc không đơn thuần là quyết định kinh tế. Nó là một bước đi chiến lược mang tính địa chính trị. Nếu tận dụng đúng cách, việc này sẽ giúp Mỹ vừa kiềm chế Trung Quốc, vừa giữ vai trò dẫn dắt AI toàn cầu.