Starlink của Elon Musk lại gặp sự cố: ‘Ngôi vương’ Internet vệ tinh lung lay?

Dịch vụ Internet vệ tinh Starlink, thuộc sở hữu và vận hành bởi SpaceX của Elon Musk, dường như đã gặp phải sự cố ngắt kết nối mạng ngắn vào ngày thứ Hai (18/8), khi có hàng nghìn báo cáo về tình trạng gián đoạn dịch vụ được ghi nhận trên Downdetector – một trang chuyên theo dõi các sự cố công nghệ.

Đây là lần mất kết nối thứ hai của Starlink chỉ trong vòng hai tuần. SpaceX chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức trước yêu cầu bình luận về vụ việc.

Các sự cố liên quan phần mềm?

Sự cố mạng trước đó, diễn ra vào ngày 24/7, kéo dài nhiều giờ. Michael Nicolls – Phó Chủ tịch phụ trách kỹ thuật Starlink tại SpaceX – đã quy trách nhiệm cho “sự cố của các dịch vụ phần mềm nội bộ then chốt, vốn vận hành mạng lưới cốt lõi” của Starlink.

Vụ việc xảy ra ngay sau khi T-Mobile giới thiệu dịch vụ vệ tinh sử dụng hạ tầng Starlink, cung cấp kết nối trực tiếp tới điện thoại di động. Theo trang web của T-Mobile, dịch vụ này được thiết kế nhằm giữ cho người dùng điện thoại thông minh có thể duy trì liên lạc “ở những nơi mà trạm phát sóng di động không thể vươn tới”.

Các sự cố mất kết nối của Starlink chủ yếu xuất phát từ vấn đề kỹ thuật nội bộ và áp lực từ việc mở rộng hệ thống, không phải do yếu tố bên ngoài như thời tiết hay tấn công mạng (mặc dù có suy đoán về cyberattack).

Sự cố ngày 24/7/2025 kéo dài 2,5 giờ do thất bại của các dịch vụ phần mềm cốt lõi kiểm soát mạng trung tâm, bao gồm định tuyến lưu lượng, cân bằng tải và chuyển giao vệ tinh.

Điều này có thể do cập nhật phần mềm lỗi, tương tự sự cố CrowdStrike trước đó. Michael Nicolls, Phó Chủ tịch phụ trách kỹ thuật Starlink tại SpaceX, xác nhận trên X rằng sự cố do phần mềm nội bộ then chốt. Tương tự, sự cố 18/8/2025 có thể liên quan đến phần mềm, dù chưa được xác nhận chính thức.

Ngoài ra, với hơn 8.100 vệ tinh tính đến tháng 8/2025, việc phóng 24 vệ tinh mới, ngay trước sự cố ngày 18/8, có thể đã gây căng thẳng hệ thống, dẫn đến mất ổn định khi tích hợp vào mạng hiện tại. NetBlocks báo cáo kết nối chỉ còn 16-32% mức bình thường, cho thấy vấn đề từ việc mở rộng mà không nâng cấp đầy đủ cơ sở hạ tầng.

Starlink phụ thuộc vào phần mềm kiểm soát trung tâm, tạo điểm nghẽn duy nhất. Các chuyên gia như Gregory Falco từ đại học Cornell cho rằng điều này làm hệ thống dễ bị ảnh hưởng bởi lỗi phần mềm hoặc tiềm ẩn cyberattack, dù chưa có bằng chứng cụ thể.

Theo thông tin từ website của công ty, SpaceX hiện cung cấp dịch vụ Internet Starlink cho hơn 6 triệu người dùng tại 140 quốc gia. Tuy nhiên, tỷ lệ khách hàng rời bỏ dịch vụ cũng như số lượng người đăng ký thực tế không được công ty công khai.

Chòm vệ tinh Starlink của SpaceX hiện có quy mô lớn hơn bất kỳ đối thủ nào khác. Theo nghiên cứu của nhà thiên văn học Jonathan McDowell, hệ thống này đang sở hữu hơn 8.000 vệ tinh băng thông rộng đang hoạt động trên quỹ đạo.

Cũng trong ngày thứ Hai, SpaceX của Musk đã phóng thành công thêm một nhóm vệ tinh mới từ Căn cứ Lực lượng Không gian Vandenberg ở Nam California, nhằm bổ sung vào chòm vệ tinh Starlink.

Hiện SpaceX đang đặt mục tiêu tăng số lần phóng và hạ cánh tại Vandenberg từ 50 lên khoảng 100 lần mỗi năm.

Tuy nhiên, vào thứ Năm tuần trước, Ủy ban Duyên hải California đã bỏ phiếu nhất trí phản đối đơn xin phép của Lực lượng Không gian Mỹ về việc tăng tần suất phóng tên lửa của SpaceX tại đây.

Ủy ban cho rằng SpaceX cùng các quan chức Lực lượng Không gian đã không tiến hành đánh giá và báo cáo một cách đầy đủ về những tác động tiềm ẩn của việc gia tăng số lần phóng đối với các thị trấn lân cận, hệ sinh thái động vật hoang dã, cùng nhiều vấn đề khác.

Trong một động thái liên quan, Tổng thống Donald Trump gần đây đã ký một sắc lệnh hành pháp nhằm nới lỏng các quy định môi trường – vốn bị Musk và một số lãnh đạo ngành công nghiệp vũ trụ thương mại cho là đang cản trở hoạt động kinh doanh.

Thách thức và hậu quả

Với các sự cố liên tiếp xảy ra, Starlink đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì độ tin cậy, đặc biệt khi mở rộng thành mạng lưới vệ tinh lớn nhất thế giới. Các vấn đề này không chỉ kỹ thuật mà còn liên quan đến quy định và cạnh tranh.

Ở góc độ quản lý quy mô và ổn định hệ thống: Với hơn 6 triệu người dùng ở 140 quốc gia, việc duy trì mạng lưới vệ tinh khổng lồ đòi hỏi nâng cấp liên tục phần mềm và phần cứng. Các sự cố tháng 7/2025 và tháng 8/2025 cho thấy thách thức trong việc tránh điểm lỗi duy nhất, đặc biệt khi công ty triển khai các công nghệ mới cho vệ tinh để tăng độ linh hoạt.

Các quy định về môi trường cũng là vấn đề rào cản. California phản đối tăng tần suất phóng do lo ngại ô nhiễm, trong khi chính phủ liên bang Mỹ muốn nới lỏng quy định. Starlink bị hạn chế ở Trung Quốc và Nga, tăng chi phí vận hành và rủi ro địa chính trị, đặc biệt ở Ukraine nơi dịch vụ bị ảnh hưởng bởi các sự cố.

Trong khi đó, các đối thủ như Amazon's Project Kuiper và OneWeb đang xây dựng hệ thống phân tán hơn, thách thức Starlink phải cải thiện độ tin cậy để giữ thị phần. Ngoài ra, tích hợp dịch vụ như kết nối các vùng nông thôn với T-Mobile đòi hỏi ổn định cao hơn, nhưng sự cố đã làm gián đoạn các hợp tác này.

Vấn đề an ninh mạng cũng buộc công ty phải tăng cường đầu tư cho bảo mật, dù những suy đoán về hệ thống bị tấn công mạng không được xác nhận.

Những thách thức này đòi hỏi SpaceX phải đầu tư mạnh vào củng cố thiết bị hạ tầng và phân tán hệ thống để tránh sự cố lặp lại.

Các sự cố của Starlink không chỉ ảnh hưởng ngắn hạn mà còn có tác động lâu dài đến người dùng, công ty và ngành công nghiệp.

Điển hình như sự cố tháng 7/2025 ảnh hưởng 61.000 người dùng, bao gồm khu vực nông thôn, hàng hải, hàng không và các dịch vụ khẩn cấp. Ở Ukraine, nó làm gián đoạn giao tiếp chiến trường, ảnh hưởng hoạt động quân sự. Tương tự, sự cố tháng 8/2025 gây mất kết nối cho hàng nghìn người, làm gián đoạn kinh doanh và cuộc sống hàng ngày ở vùng sâu vùng xa.

Sự cố cũng gây tổn hại danh tiếng và niềm tin người dùng. Nhiều người đã bày tỏ thất vọng trên X và Reddit, với NetBlocks xác nhận kết nối giảm mạnh. Điều này làm giảm lòng tin vào Starlink như giải pháp đáng tin cậy cho việc rút ngắn khoảng cách số, đặc biệt khi dịch vụ được sử dụng bởi quân đội và chính phủ.

Với doanh thu gần 12 tỷ USD năm 2025 (58% tổng doanh thu của SpaceX), sự cố của Starlink có thể dẫn đến mất mát doanh thu ngắn hạn và chi phí khắc phục. Định giá 400 tỷ USD của SpaceX có thể bị ảnh hưởng nếu sự cố lặp lại.

Việc Starlink tiếp tục gặp sự cố mất kết nối chủ yếu do lỗi phần mềm và mở rộng nhanh, đặt ra thách thức lớn về quản lý hệ thống và quy định, đồng thời dẫn đến hậu quả nghiêm trọng về người dùng, danh tiếng và tài chính. Để giảm thiểu, SpaceX cần ưu tiên phân tán hóa và bảo mật. Nếu không, các sự cố lặp lại có thể cản trở sứ mệnh kết nối toàn cầu của Starlink, ảnh hưởng đến vị thế dẫn đầu của công ty trong ngành vệ tinh.