'Tăng trưởng cao nhưng áp lực quý IV rất lớn'

Công nghiệp chế biến, chế tạo là điểm sáng

- Dưới góc độ là cơ quan quản lý nhà nước, theo bà, nguyên nhân nào dẫn đến kết quả tăng trưởng cao trong 9 tháng đầu năm?

Bà Nguyễn Thị Hương: Tăng trưởng GDP quý III đạt 8,23%, là một trong hai quý cao nhất kể từ sau Covid-19, chỉ thấp hơn mức 14,38% của quý III/2022. Tính chung 9 tháng, GDP tăng 7,85%. Trong đó, khu vực công nghiệp – xây dựng tăng mạnh 9,46%, đóng góp lớn nhất vào tăng trưởng chung, tiếp đến là dịch vụ tăng 8,56% và nông nghiệp tăng 3,74%

Nhìn từ phía cung, công nghiệp chế biến – chế tạo và xây dựng tiếp tục là điểm sáng, nhờ đẩy mạnh đầu tư công và FDI. Ngành khai khoáng phục hồi sau hai năm tăng trưởng âm, còn khu vực dịch vụ bứt tốc nhờ du lịch, thương mại và tiêu dùng nội địa khởi sắc.

Chính sách tiền tệ và tài khóa tiếp tục hỗ trợ, lãi suất duy trì ở mức thấp, góp phần củng cố niềm tin doanh nghiệp.

Về phía cầu, tiêu dùng, đầu tư và xuất khẩu là ba động lực chính. Tổng mức bán lẻ tăng 9,5%, khách quốc tế đạt 15,4 triệu lượt; vốn đầu tư toàn xã hội tăng 11,6%, trong đó FDI tăng 11,2%. Kim ngạch xuất khẩu 9 tháng tăng khoảng 16%, xuất siêu gần 17 tỷ USD. Nhờ đó, kinh tế vĩ mô duy trì ổn định, lạm phát kiểm soát, tín dụng tăng hợp lý – cho thấy đà phục hồi rõ nét và triển vọng tích cực của nền kinh tế.

-Đó là những động lực tăng trưởng truyền thống, còn các động lực tăng trưởng mới thì sao, thưa bà?

Bên cạnh những trụ cột truyền thống, nền kinh tế Việt Nam đang khai thác mạnh mẽ những động lực tăng trưởng mới, ở góc độ vĩ mô, trong 9 tháng đầu năm các động lực mới được khai thác và đẩy mạnh.

Thứ nhất là kinh tế số và đổi mới sáng tạo. Quá trình chuyển đổi số diễn ra sôi động trong nhiều lĩnh vực, từ thương mại điện tử, tài chính - ngân hàng đến logistics và quản lý nhà nước. Hoạt động thương mại điện tử bán lẻ năm 2025 cũng khá sôi động nhờ ứng dụng công nghệ số như AI, Fintech, Edtech cho thấy tiềm năng hình thành những ngành nghề và không gian tăng trưởng mới.

Thứ hai là kinh tế xanh và năng lượng tái tạo. Xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu mở ra cơ hội thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao vào Việt Nam. Trong 9 tháng năm 2025, trong tổng vốn FDI đăng ký mới, có nhiều dự án quy mô lớn trong các lĩnh vực năng lượng tái tạo và công nghệ cao.

Đây là những bước đi quan trọng giúp nền kinh tế tiến tới mô hình tăng trưởng xanh, ít phát thải carbon, phù hợp với cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050. Thứ ba là cải cách thể chế và môi trường kinh doanh. Nhiều văn bản pháp lý mới được ban hành và triển khai, tạo hành lang pháp lý rõ ràng hơn cho thị trường bất động sản và hoạt động đầu tư, nâng cao tính minh bạch, giảm rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp, qua đó thu hút thêm dòng vốn tư nhân và FDI. Việc cải thiện môi trường kinh doanh cũng giúp Việt Nam nâng cao vị thế trên các bảng xếp hạng quốc tế, tạo niềm tin lâu dài cho nhà đầu tư.

Nền kinh tế Việt Nam năm 2025 đã, đang và sẽ được dẫn dắt đồng thời bởi cả động lực truyền thống (xuất khẩu, đầu tư công, chính sách tài khóa - tiền tệ) và động lực mới (kinh tế số, kinh tế xanh, cải cách thể chế). Sự kết hợp này không chỉ giúp tăng trưởng duy trì tốc độ cao mà còn tạo nền tảng cho phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn tới.

- Vậy đối với những điểm nghẽn trong tiến trình hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng trên 8% trong năm 2025 là gì và cần tháo gỡ như thế nào, thưa bà?

Bà Nguyễn Thị Hương: Để duy trì đà tăng trưởng và đạt mục tiêu trên 8% năm 2025, cần tập trung tháo gỡ 3 nhóm điểm nghẽn chính:

Thứ nhất là vấn đề thực thi chính sách và thể chế. Dù giải ngân đầu tư công đạt tiến độ, nhiều dự án vẫn vướng thủ tục, giải phóng mặt bằng và năng lực quản lý địa phương. Cần quyết liệt tháo gỡ thủ tục hành chính, đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng trọng điểm, phấn đấu giải ngân 100% vốn đầu tư công như yêu cầu của Thủ tướng.

Thứ hai là vấn đề thị trường và vốn. Diễn biến tiền tệ quốc tế có thể gây áp lực lên tỷ giá và chi phí nhập khẩu, cần điều hành linh hoạt chính sách tiền tệ để ổn định tỷ giá và kiểm soát lạm phát. Doanh nghiệp nhỏ và vừa khó tiếp cận vốn, thị trường nội địa còn hạn chế; cần phát triển thị trường vốn minh bạch, đa dạng kênh huy động, mở rộng xuất khẩu và tận dụng tốt các FTA. Tiếp tục xử lý nợ xấu, phát triển thị trường mua bán nợ, ưu tiên tín dụng cho nhà ở xã hội và dự án khả thi.

Thứ ba, về nguồn nhân lực và năng lực cạnh tranh, hiện chi phí logistics cao, hạ tầng chưa đồng bộ, năng suất lao động thấp, thiếu nhân lực chất lượng cao, do đó, cần đầu tư mạnh vào giao thông – logistics, gắn đào tạo nghề với nhu cầu doanh nghiệp, tăng kỹ năng số và kỹ năng mềm.

Đồng thời, đẩy mạnh thu hút FDI công nghệ cao, ưu đãi cho R&D, phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp và hỗ trợ doanh nghiệp nội tham gia sâu chuỗi giá trị toàn cầu. Ngoài ra, cần lưu ý các rủi ro dài hạn như hạ tầng chưa hoàn thiện, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chậm, cùng thách thức từ biến đổi khí hậu và yêu cầu phát triển xanh – bền vững.

- Theo bà, với kết quả tăng trưởng 9 tháng vừa qua, kịch bản đạt mục tiêu tăng trưởng GDP trên 8% cả năm 2025 có khả thi không?

Bà Nguyễn Thị Hương: Kết quả tăng trưởng 9 tháng năm 2025 đạt 7,85% tiến sát kịch bản mục tiêu 8%. Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 8% cho cả năm, kinh tế Việt Nam cần đạt tăng trưởng khoảng 8,4% trong quý IV, mức cao nhất kể từ năm 2011 trở lại đây. Đây là mục tiêu tham vọng và đầy thách thức, nhất là trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn tiềm ẩn rủi ro, biến động địa chính trị và áp lực suy giảm thương mại quốc tế.

Do đó, việc duy trì và bứt phá tăng trưởng trong quý cuối năm đòi hỏi sự chỉ đạo quyết liệt, phối hợp đồng bộ và nỗ lực vượt bậc của toàn bộ hệ thống chính trị, các cấp, các ngành và cộng đồng doanh nghiệp. Trong 3 tháng cuối năm, cần đánh giá rõ những thuận lợi, khó khăn, thách thức trong quý IV, đồng thời kích hoạt tối đa các động lực tăng trưởng truyền thống và động lực tăng trưởng mới.

- Cụ thể là những thuận lợi và khó khăn gì, thưa bà?

Bà Nguyễn Thị Hương: Về thuận lợi, nền kinh tế vào những tháng cuối năm sẽ bước vào mùa cao điểm tiêu dùng cuối năm giúp tăng đơn hàng cho các ngành điện tử, dệt may, da giày, đồ gỗ, nông sản, kéo theo sự phục hồi của vận tải và dịch vụ.

Thứ hai, giải ngân đầu tư công tăng tốc trước thời điểm khóa sổ, kích thích xây dựng, vật liệu, cơ khí và hút thêm vốn tư nhân. Thứ ba, du lịch bước vào mùa lễ hội – Tết, thúc đẩy doanh thu lưu trú, ăn uống, thương mại.

Thứ tư, FDI chuyển mạnh từ đăng ký sang triển khai, tạo cầu mới cho xây lắp, logistics và nâng cấp công nghệ.

Thứ năm, môi trường chính sách ổn định, điều hành linh hoạt tiếp tục củng cố niềm tin doanh nghiệp.

Bên cạnh những thuận lợi trên, ở góc độ cơ quan quản lý nhà nước, chúng tôi cũng nhận diện một số khó khăn thách thức như sau: Thứ nhất, cầu bên ngoài yếu, hàng rào kỹ thuật và bảo hộ tăng khiến việc ký kết đơn hàng chậm, ảnh hưởng ngành nhập khẩu nguyên liệu.

Thứ hai, biến động tỷ giá và dòng vốn quốc tế gây áp lực chi phí nhập khẩu, nợ ngoại tệ và tài chính doanh nghiệp.

Thứ ba, dư địa chính sách thu hẹp, yêu cầu điều hành tài khóa – tiền tệ thận trọng hơn.

Thứ tư, tiến độ giải ngân đầu tư công, tháo gỡ đất đai chậm sẽ hạn chế tác động lan tỏa.

Thứ năm, thuế đối ứng của Mỹ làm tăng chi phí, buộc doanh nghiệp điều chỉnh sản xuất, tăng nội địa hóa và tối ưu tồn kho.

Thứ sáu, rủi ro thiên tai, biến đổi khí hậu, dịch bệnh có thể gây gián đoạn sản xuất, logistics và chuỗi cung ứng.

Tập trung ưu tiên vào một số ngành, lĩnh vực tạo hiệu ứng lan tỏa

- Từ những thuận lợi, khó khăn thách thức nêu trên, theo bà, cần những giải pháp như thế nào để “kích” tăng trưởng những tháng cuối năm, thưa bà?

Bà Nguyễn Thị Hương: 3 tháng cuối năm cần tập trung ưu tiên vào một số ngành, lĩnh vực có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa lớn, vừa kích thích tổng cầu trong nước vừa gia tăng giá trị xuất khẩu. Về đầu tư, trước tiên cần đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, phấn đấu hoàn thành 100% kế hoạch vốn, coi đây là động lực kích thích xây dựng, công nghiệp vật liệu và dịch vụ.

Các bộ, ngành, địa phương cần tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng, thủ tục, lựa chọn nhà thầu; đồng thời thúc đẩy phê duyệt, xúc tiến FDI trong lĩnh vực chế biến, chế tạo công nghệ cao như chip, linh kiện, năng lượng tái tạo để mở rộng năng lực sản xuất và xuất khẩu bền vững.

Về sản xuất – xuất khẩu, cần tập trung phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo định hướng xuất khẩu; tận dụng tối đa các FTA để mở rộng thị trường, nâng sức cạnh tranh hàng hóa. Duy trì chính sách tiền tệ linh hoạt, ổn định tỷ giá, hỗ trợ tín dụng cho doanh nghiệp xuất khẩu; khuyến khích doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn xanh, kinh tế tuần hoàn, truy xuất nguồn gốc.

Về cầu nội địa, cần đổi mới biện pháp kích cầu, kết hợp thương mại với văn hóa, du lịch và chuyển đổi số. Tăng liên kết chuỗi sản xuất – phân phối – logistics, mở rộng thị trường và sức mua. Đẩy mạnh quảng bá du lịch, mở rộng miễn thị thực, đa dạng hóa sản phẩm và sự kiện văn hóa – lễ hội để thu hút khách trong và ngoài nước. Về công nghệ và chuyển đổi số, cần thúc đẩy ứng dụng số trong quản lý, sản xuất và dịch vụ; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số, ứng dụng AI và thương mại điện tử.

Phát triển nền tảng dữ liệu quốc gia, chính phủ số, kinh tế số; đầu tư hạ tầng số và nhân lực chất lượng cao, đảm bảo an ninh mạng, hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo làm nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

- Trong bức tranh tăng trưởng chung của các nước, các tỉnh thành phố đã có đóng góp như thế nào, thưa bà?

Bà Nguyễn Thị Hương: Quý III/2025, tăng trưởng GRDP tại nhiều địa phương tiếp tục phục hồi, nổi bật ở các vùng kinh tế trọng điểm nhờ công nghiệp, dịch vụ và du lịch khởi sắc.

Tuy nhiên, mức tăng giữa các tỉnh, thành vẫn phân hóa rõ rệt: nhóm tăng cao tập trung ở các địa phương mạnh về công nghiệp chế biến, xuất khẩu, du lịch; trong khi nhóm tăng thấp chủ yếu là các tỉnh phụ thuộc nông nghiệp, thiếu động lực đầu tư. Ba địa phương có GRDP quý III tăng trên 10% gồm Quảng Ninh (12,88%), Hải Phòng (12,47%) và Đồng Nai (10,18%).

Tính chung 9 tháng, sáu tỉnh tăng trên 10%, dẫn đầu là Quảng Ninh, Hải Phòng, Ninh Bình, Phú Thọ, Quảng Ngãi và Bắc Ninh – đều nhờ công nghiệp chế biến, FDI tăng mạnh. Năm địa phương đóng góp lớn nhất vào tăng trưởng chung gồm TP.HCM, Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh và Đồng Nai. Nhiều trung tâm du lịch như Đà Nẵng, Quảng Ninh, Ninh Bình, Huế, Thanh Hóa ghi nhận mức tăng dịch vụ lưu trú – ăn uống trên 12%. Một số tỉnh tăng trưởng nhờ dự án công nghiệp mới như AMKOR (Bắc Ninh), VinFast (Hải Phòng) hay Hòa Phát Dung Quất (Quảng Ngãi).

Ngược lại, Sơn La, Vĩnh Long, Cao Bằng, Tuyên Quang và Đắk Lắk có mức tăng GRDP thấp nhất. Hà Nội tăng 7,92% nhờ dịch vụ sôi động dịp Quốc khánh; TP. HCM sau sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu tiếp tục là đầu tàu kinh tế, chiếm 23% GRDP cả nước và tăng 7,07% trong 9 tháng.

- Vậy giải pháp nào để hỗ trợ các địa phương thúc đẩy tăng trưởng trong quý IV, thưa bà?

Bà Nguyễn Thị Hương: Các giải pháp cần được triển khai theo logic “giải quyết điểm nghẽn, kích cầu, nâng cao năng lực, hiệu chỉnh mục tiêu” bao gồm: Đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công; tăng cường xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu, hỗ trợ tiêu thụ nông sản và sản phẩm địa phương; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận vốn, công nghệ và thị trường; thúc đẩy chuyển đổi số, thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc; rút ngắn thời gian giải ngân và mở rộng cơ hội ký kết đơn hàng mới; triển khai mạnh các biện pháp, chủ động phòng chống thiên tai bão lũ ở các tỉnh miền núi phía Bắc.

Cuối cùng là rà soát, điều chỉnh mục tiêu tăng trưởng GRDP theo năng lực thực tế của từng địa phương, tập trung vào ngành có hiệu quả và lan tỏa cao; đồng thời cải cách thủ tục hành chính, số hóa quy trình, công khai tiến độ và trách nhiệm thực hiện.

Trân trọng cảm ơn bà!