Thay đổi mô hình tăng trưởng xuất khẩu: Coi trọng giá trị thay vì số lượng
(VNF) - Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu vẫn bất ổn với lạm phát kéo dài, xung đột địa chính trị và đứt gãy chuỗi cung ứng, Việt Nam vẫn duy trì được đà tăng trưởng xuất nhập khẩu tích cực. Song, đằng sau những con số ấn tượng, vẫn còn nhiều hạn chế khiến đóng góp của khu vực này vào tăng trưởng kinh tế chưa đạt kỳ vọng.
Việt Nam vẫn là nước nhập siêu lớn
Theo số liệu của Cục Thống kê, Bộ Tài chính, trong 8 tháng năm 2025, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 305,96 tỷ USD, tăng 14,8% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước chỉ đạt 76,69 tỷ USD, tăng 3,2%, chiếm 25,1% tổng kim ngạch; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) đạt tới 229,27 tỷ USD, tăng 19,3%, chiếm 74,9%.

Về thị trường, Mỹ tiếp tục là đối tác xuất khẩu lớn nhất với kim ngạch 99,1 tỷ USD (chiếm hơn 32%). EU và Trung Quốc lần lượt giữ vị trí thứ hai và thứ ba. Đặc biệt, Việt Nam xuất siêu lớn sang Mỹ (87 tỷ USD) và EU (25,6 tỷ USD), góp phần cân bằng cán cân thương mại.
Ngành nông nghiệp cũng ghi nhận nhiều kết quả tích cực: thủy sản đạt 7,2 tỷ USD (tăng 13,5%), cà phê 6,5 tỷ USD (tăng tới 61,1%), rau quả 4,8 tỷ USD (tăng 2%), hạt điều 3,3 tỷ USD (tăng 17,9%).
Tuy nhiên, bình luận về kết quả này, TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economyca Việt Nam, chuyên gia kinh tế khẳng định Việt Nam vẫn nhập siêu lớn từ Trung Quốc (75,9 tỷ USD) và Hàn Quốc (20,1 tỷ USD), phản ánh sự phụ thuộc nặng nề vào nguồn nguyên liệu đầu vào từ nước ngoài. Đây là điểm yếu chiến lược, đặt ra yêu cầu cấp thiết phát triển công nghiệp hỗ trợ để giảm rủi ro.
"Mức xuất siêu cũng đã giảm đáng kể so với cùng kỳ năm trước, do nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu. Nhóm hàng máy móc, thiết bị và nguyên liệu sản xuất tăng mạnh – tín hiệu tích cực cho thấy sản xuất trong nước phục hồi, nhưng đồng thời tạo áp lực kiểm soát cán cân thương mại", ông Bình nói.
Một thách thức khác, theo quan điểm của ông Bình là các hàng rào kỹ thuật ngày càng khắt khe từ EU và Mỹ. Yêu cầu về môi trường, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc buộc doanh nghiệp phải đầu tư lớn, trong khi không ít lô hàng vẫn bị trả về, gây thiệt hại và ảnh hưởng uy tín.
"Biến động tỷ giá, chi phí logistics cao cũng tiếp tục bào mòn lợi nhuận, đặc biệt với doanh nghiệp vừa và nhỏ", ông Bình nói.
Xuất khẩu vẫn phụ thuộc nhiều vào FDI
Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam (VPSF) 2025, TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, xuất nhập khẩu từ lâu đã là động lực quan trọng cho tăng trưởng. Nếu năm 2019, xuất khẩu đóng góp 14% GDP, thì đến năm 2024 con số này đã lên 19%.

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2024 đạt 786,1 tỷ USD, xuất siêu 23,8 tỷ USD; riêng xuất khẩu đạt 404,9 tỷ USD, đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia có độ mở thương mại hàng đầu thế giới.
Nhưng nhìn sâu vào cấu trúc xuất khẩu, TS. Bình cho rằng hạn chế lớn là tăng trưởng vẫn chủ yếu dựa vào mở rộng kim ngạch, trong khi giá trị gia tăng và tỷ lệ nội địa hóa còn thấp.
Thống kê giai đoạn 2015–2024 cho thấy sự biến động: năm 2017 tăng 22%, 2021 tăng 19,3%, 2022 tăng 18,5% nhưng đến 2023 lại giảm -4,6%. Thực tế này cho thấy Việt Nam không thể chỉ dựa vào mở rộng số lượng, mà cần đổi mới mô hình tăng trưởng, tập trung vào chất lượng.
Một ví dụ rõ nét là toàn bộ giá trị xuất khẩu điện thoại và linh kiện thuộc về khối FDI, trong khi 89% linh kiện đầu vào vẫn nhập khẩu. Ngành dệt may chỉ đạt nội địa hóa 45–50%, nghĩa là hơn một nửa nguyên liệu vẫn phụ thuộc Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan…
Trong giai đoạn 2018–2024, doanh nghiệp FDI luôn chiếm trên 70% tổng kim ngạch xuất khẩu. Năm 2024, khu vực này đạt gần 290,9 tỷ USD (71,7%). Vai trò của doanh nghiệp nội địa vẫn rất khiêm tốn.
“Xuất khẩu của Việt Nam hiện phụ thuộc quá lớn vào FDI. Điều này duy trì tăng trưởng, mang lại thặng dư thương mại, nhưng hạn chế tính bền vững, khả năng lan tỏa công nghệ và sự tham gia của doanh nghiệp Việt vào chuỗi giá trị toàn cầu”, TS. Bình nhấn mạnh.
Cần một mô hình tăng trưởng mới
Theo TS. Bình, muốn xuất khẩu trở thành động lực dài hạn và thực chất, Việt Nam cần đổi mới mô hình tăng trưởng theo bốn hướng trọng tâm:
Thứ nhất, tăng tỷ lệ nội địa hóa. Phát triển công nghiệp hỗ trợ để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn chuỗi cung ứng, giữ lại nhiều giá trị sản xuất trong nền kinh tế.
Thứ hai, xây dựng thương hiệu. Không chỉ gia công hay sản xuất thuê, doanh nghiệp Việt cần sáng tạo, sở hữu và làm chủ thương hiệu để nâng cao giá trị cạnh tranh.
Thứ ba, đầu tư mạnh vào công nghệ và tiêu chuẩn. Đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe về môi trường, lao động, truy xuất nguồn gốc từ EU, Mỹ, Nhật… Đây là yếu tố sống còn trong bối cảnh xu hướng phát triển xanh và kinh tế tuần hoàn.
Thứ tư, giảm nhập siêu dịch vụ. Đặc biệt trong logistics, vận tải, bảo hiểm hàng hóa – nơi Việt Nam vẫn chi hàng chục tỷ USD ra nước ngoài mỗi năm. Nếu có doanh nghiệp dịch vụ đủ mạnh, Việt Nam sẽ giữ lại nguồn ngoại tệ lớn và tăng động lực tăng trưởng.
TS. Bình nhấn mạnh, trong giai đoạn tới, doanh nghiệp Việt Nam cần thay đổi mô hình tăng trưởng xuất khẩu. Sự tiên phong không chỉ là mở rộng thị trường mà còn ở tư duy mới:
“Cần coi trọng giá trị thay vì số lượng, coi trọng thương hiệu thay vì chỉ dựa vào lợi thế chi phí thấp. Chỉ khi đó, xuất khẩu mới thực sự trở thành động lực tăng trưởng bền vững, nâng cao vị thế quốc gia và thúc đẩy hội nhập quốc tế sâu rộng.”
DN Việt và khát vọng xuất khẩu nhà máy công nghiệp 'Made in Vietnam'
Doanh nhân và nghị trường
(VNF) - Quốc hội khóa XVI đã chính thức có kỳ họp đầu tiên trong tháng 4/2026 với sự tham dự của 16 đại biểu là doanh nhân. Tiếp sau đây, hội đồng nhân dân các tỉnh thành cũng sẽ họp với sự có mặt của 75 đại biểu doanh nhân khác (có người vừa là đại biểu Quốc hội vừa là đại biểu HĐND). Trong chuyên đề này, Đầu tư Tài chính muốn nhìn lại những đóng góp của các đại biểu doanh nhân tại Quốc hội và HĐND, cũng như giới thiệu những gương mặt mới đang được kỳ vọng sẽ góp tiếng nói của mình vào công tác lập pháp nói chung, vào việc xây dựng các chính sách kinh tế nói riêng. Để có thể làm tốt cả hai vai doanh nhân - đại biểu, các doanh nhân sẽ cần phải nỗ lực nhiều hơn trong thời gian tới...
Nâng ngưỡng miễn thuế với hộ kinh doanh: Giảm áp lực tuân thủ nhưng không buông lỏng quản lý
(VNF) - Theo Luật sư Nguyễn Văn Tuấn, đề xuất nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế lên 1 tỷ đồng/năm sẽ giúp giảm đáng kể gánh nặng cho hộ kinh doanh nhỏ, nhưng điều quan trọng là phải đi kèm cơ chế quản lý minh bạch, chặt chẽ để hạn chế tình trạng “lách luật” và bảo đảm công bằng thuế.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp gỡ, nói chuyện với bà con tại Đền Hùng
(VNF) - Hôm nay, 26/4, trong không khí thiêng liêng của ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, ngay sau Lễ dâng hương tại Đền Thượng, dâng hoa, dâng hương tại Lăng Hùng Vương, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gặp gỡ, nói chuyện thân mật với bà con nhân dân tại đây. Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance trân trọng giới thiệu toàn văn nội dung buổi nói chuyện của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Tổng bí thư, Chủ tịch nước: Đà Nẵng phải trở thành cực tăng trưởng lớn của cả nước
(VNF) - Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kỳ vọng Đà Nẵng sẽ trở thành một cực tăng trưởng lớn của cả nước, một đô thị biển hiện đại, thông minh, đáng sống.
Thông xe 12 dự án cao tốc dịp 30/4, mở rộng kết nối Bắc – Nam
(VNF) - Dịp lễ 30/4 – 1/5, 12 dự án thành phần cao tốc Bắc – Nam phía Đông sẽ được đưa vào khai thác cùng một số đoạn tuyến quan trọng như Cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, góp phần giảm áp lực giao thông và hoàn thiện dần mạng lưới hạ tầng quốc gia.
Thủ tướng giao Bộ Công an vận hành hệ thống điều phối giải quyết thủ tục hành chính
(VNF) - Thủ tướng yêu cầu Bộ Công an khẩn trương hoàn thiện và vận hành Cổng Dịch vụ công quốc gia cùng hệ thống điều phối giải quyết thủ tục hành chính ngay trong tháng 4, nhằm khắc phục tình trạng gián đoạn, bảo đảm dịch vụ công trực tuyến được triển khai đồng bộ, thông suốt trên toàn quốc.
10 năm sự cố môi trường biển Formosa: Phía sau những được mất...
(VNF) - Cách đây tròn 10 năm, sự cố môi trường biển xuất phát từ khu liên hợp gang thép Formosa đã trở thành một sự kiện chấn động. Nhân dịp này, VietnamFinance muốn nhìn lại sự kiện này và cập nhật những thông tin mới nhất về dự án công nghiệp quan trọng này.
Phó Thủ tướng: 'Không có lý do chần chừ, khẩn trương vận hành VIFC'
(VNF) - Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, việc vận hành VIFC “cần chuyển sang giai đoạn triển khai nhanh, rốt ráo, quyết liệt, không có lý do để chần chừ”.
Thủ tướng: Kiên quyết loại bỏ việc đăng ký dự án để 'giữ chỗ'
(VNF) - Nhấn mạnh phải làm tốt hơn nữa công tác chuẩn bị đầu tư, nhất là việc lựa chọn dự án đầu tư thực sự cần thiết, Thủ tướng yêu cầu kiên quyết loại bỏ việc đăng ký dự án mang tính chất "giữ chỗ", tình trạng "vốn chờ dự án".
Dành 8,2 triệu tỷ đồng cho đầu tư công trong 5 năm tới
(VNF) - Quốc hội vừa chốt kế hoạch đầu tư công 8,22 triệu tỷ đồng trong 5 năm tới, gấp 2,7 lần thực hiện giai đoạn 2021-2025.
Chủ tịch Quốc hội: 'Điều chỉnh chính sách thuế để hỗ trợ doanh nghiệp, người dân'
(VNF) - Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh việc điều chỉnh linh hoạt chính sách thuế nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, người dân, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng.
Masan đặt mục tiêu 13.000 cửa hàng bán lẻ, doanh thu gần 100.000 tỷ
(VNF) - Masan hướng tới mục tiêu trở thành hệ điều hành tiêu dùng lớn nhất Việt Nam, với 13.000 cửa hàng bán lẻ. Năm 2026, Masan nhắm mốc doanh thu gần 100.000 tỷ đồng, lợi nhuận vượt 7.000 tỷ đồng.
Quốc hội chốt mục tiêu GDP tăng hai chữ số, đẩy mạnh phát triển thị trường vốn
(VNF) - Quốc hội đặt mục tiêu GDP tăng bình quân từ 10%/năm đến 2030, nhằm nâng cao thu nhập và đưa Việt Nam vào nhóm các nền kinh tế lớn trên thế giới.
Dự án sân bay Long Thành vào chương trình giám sát của Quốc hội
(VNF) - Trong năm 2027, Quốc hội sẽ giám sát đối với dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành.
Đồng Nai là thành phố trực thuộc Trung ương từ ngày 30/4
(VNF) - Thành phố Đồng Nai được thành lập từ ngày 30/4 trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số hiện nay, trở thành đô thị trực thuộc Trung ương.
Quốc hội 'chốt' bỏ ngưỡng 500 triệu đồng chịu thuế với hộ kinh doanh
(VNF) - Quốc hội chốt bỏ ngưỡng doanh thu 500 triệu đồng chịu thuế với hộ kinh doanh, giao Chính phủ điều chỉnh.
Quốc hội trao cho Hà Nội 199 thẩm quyền đặc thù
(VNF) - Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi), gồm 9 chương, 36 điều và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
‘Tương lai của Việt Nam chính là cơ hội của Hàn Quốc’
(VNF) - Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung cho rằng với sự tin cậy và tình hữu nghị kiên định, Việt Nam và Hàn Quốc có thể cùng nhau tăng trưởng và thiết kế tương lai. "Giờ đây, tương lai của Việt Nam sẽ chính là cơ hội của Hàn Quốc", Tổng thống Hàn Quốc nói.
Đề xuất tăng 8% lương hưu, trợ cấp từ 1/7
(VNF) - Bộ Nội vụ đề xuất điều chỉnh tăng thêm 8% mức lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hàng tháng từ 1/7, thay cho phương án chia nhóm như trước.
Từ 1/9/2026: Mở rộng phạm vi thông tin bắt buộc công khai về quy hoạch và đất đai
(VNF) - Từ 1/9/2026, quy hoạch, giá đất và thu hồi đất sẽ phải công khai rộng rãi theo Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), góp phần tăng minh bạch và giúp người dân dễ tiếp cận thông tin.
Hà Nội được thành lập đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt
(VNF) - Luật Thủ đô sau khi được sửa đổi đã trao cho chính quyền Hà Nội 199 thẩm quyền đặc thù, vượt trội, liên quan đến các lĩnh vực như tổ chức bộ máy, phát triển hạ tầng, giao thông, y tế, giáo dục... Đáng chú ý, bổ sung loại hình đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt thuộc TP Hà Nội, bên cạnh xã và phường.
'Nâng ngưỡng miễn thuế lên 1 tỷ đồng/năm sẽ tác động ngân sách hơn 7.000 tỷ đồng'
(VNF) - Theo Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn, phương án nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế lên 1 tỷ đồng mỗi năm tức gấp đôi mức hiện hành được tính toán sẽ khiến ngân sách nhà nước giảm thu khoảng hơn 7.000 tỷ đồng mỗi năm.
Sáng nay 23/4, khai mạc Hội thảo: 'An toàn dữ liệu trong kỷ nguyên AI'
(VNF) - Sáng 23/4, tại Hà Nội, Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance phối hợp cùng CTCP Đầu tư Thương mại và Phát triển Công nghệ FSI tổ chức Hội thảo: "An toàn dữ liệu tài chính: Lá chắn trong kỷ nguyên AI".
Phó thủ tướng yêu cầu đẩy nhanh điều tra sai phạm tại dự án sân bay Long Thành
(VNF) - Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc yêu cầu Bộ Công an nhanh chóng điều tra sai phạm tại dự án sân bay Long Thành, không làm gián đoạn tiến độ để khai thác vào năm 2026.
‘Giá cả lên nhanh, xuống chậm tạo áp lực chi tiêu cho người dân'
(VNF) - Đại biểu Quốc hội cho rằng mặt bằng giá hàng hóa, dịch vụ thiết yếu vẫn chưa giảm tương xứng. Thực tế “giá lên nhanh, xuống chậm” tiếp tục khiến áp lực chi tiêu của người dân, đặc biệt là công nhân lao động, chưa được cải thiện như kỳ vọng.
Doanh nhân và nghị trường
(VNF) - Quốc hội khóa XVI đã chính thức có kỳ họp đầu tiên trong tháng 4/2026 với sự tham dự của 16 đại biểu là doanh nhân. Tiếp sau đây, hội đồng nhân dân các tỉnh thành cũng sẽ họp với sự có mặt của 75 đại biểu doanh nhân khác (có người vừa là đại biểu Quốc hội vừa là đại biểu HĐND). Trong chuyên đề này, Đầu tư Tài chính muốn nhìn lại những đóng góp của các đại biểu doanh nhân tại Quốc hội và HĐND, cũng như giới thiệu những gương mặt mới đang được kỳ vọng sẽ góp tiếng nói của mình vào công tác lập pháp nói chung, vào việc xây dựng các chính sách kinh tế nói riêng. Để có thể làm tốt cả hai vai doanh nhân - đại biểu, các doanh nhân sẽ cần phải nỗ lực nhiều hơn trong thời gian tới...
Tiến độ cầu đi bộ vượt sông Sài Gòn sau hơn một năm thi công
(VNF) - Sau hơn một năm khởi công, dự án cầu đi bộ vượt sông Sài Gòn đang bước vào giai đoạn thi công cao điểm với nhiều hạng mục quan trọng dần hoàn thiện, tạo hình rõ nét cho một công trình được kỳ vọng trở thành điểm nhấn kiến trúc mới của TP. HCM.


































































