Đề xuất nâng mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế thu nhập cá nhân từ 9 triệu lên 11 triệu đồng, mức với người phụ thuộc từ 3,6 triệu lên 4,4 triệu đồng vừa được Bộ Tài chính dự thảo để trình Ủy ban thường vụ Quốc hội.
Chia sẻ với PV,Tiến sĩ Bùi Quang Tín (Đại học Ngân hàng TP. HCM) cho rằng, thay vì chỉ điều chỉnh điểm này, nên xem những điểm bất hợp lý khác của Luật Thuế thu nhập cá nhân hiện hành.
- Ông đánh giá về Luật Thuế thu nhập cá nhân hiện nay như thế nào?
- Tôi thấy tương đối lạc hậu với sự phát triển của kinh tế và đời sống người dân. Về mặt nguyên tắc, thu nhập chịu thuế phải biến thiên tỷ lệ thuận với mức độ lạm phát, nhưng Luật lại đưa ra một sự cứng nhắc, dẫn tới thu nhập chịu thuế bị nghịch đảo với lạm phát.
Trong khi lạm phát, tiền đồng mất giá tính theo hàng năm thì thu nhập đạt ngưỡng chịu thuế lại ấn định trong nhiều năm, làm thu nhập thực tế của người lao động ngày càng ít hơn.
Thêm vào đó, cách thức điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh cũng thụ động. Theo luật sửa đổi bổ sung có hiệu lực từ 1/7/2003, khi có mức biến động CPI trên 20%, Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội điều chỉnh để phù hợp với biến động của giá cả. Từ cuối năm 2019 chỉ số này đã vượt 20% nhưng mãi đến giờ mới đưa ra lấy ý kiến là quá trễ và đẩy thiệt thòi cho người nộp thuế.
Hơn nữa, không nhất thiết phải chờ tới khi biến động quá 20% mới lấy ý kiến mà nên thực hiện ngay khi CPI xấp xỉ mức này vì cơ quan chức năng là nơi có nhiều nguồn thông tin và có khả năng dự báo trước.
- Cơ quan soạn thảo đề xuất mức giảm trừ gia cảnh từ 9 triệu lên 11 triệu trên mức tăng CPI. Ông nhìn nhận gì về cơ sở này?
- Cách Bộ Tài chính làm là lấy 9 triệu đồng nhân cho tốc độ gia tăng CPI của năm 2019 so với 2013 là 23% để ra con số 11 triệu đồng (tương tự cách làm ra 4,4 triệu với người phụ thuộc). Tuy nhiên, cách này tôi cho rằng quá cơ học và không phản ánh sát với cuộc sống người dân.
Theo tôi, cách đơn giản là có thể căn cứ tốc độ tăng trưởng GDP đo tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người. Từ đó đưa ra ngưỡng thu nhập chịu thuế tối thiểu thay vì căn cứ vào chỉ số tăng CPI.
Còn về lâu dài, Bộ Tài chính cần có sự nghiên cứu cụ thể dựa trên nhiều biến số khác liên quan đến cuộc sống của người dân rồi đưa ra mức giảm trừ gia cảnh cho phù hợp với thực tiễn.
- Cách xác định mức giảm trừ cho người phụ thuộc hiện nay, theo ông có điểm gì bất cập?
- Giảm trừ gia cảnh với người phụ thuộc là giải pháp để người dân đạt mức sống tối thiểu, và chỉ những thu nhập trên ngưỡng tối thiểu mới bị tính thuế. Tuy nhiên, giá cả hàng hóa tăng lên hàng tháng, các dịch vụ sinh hoạt phát sinh nhiều và nhu cầu chi tiêu cao mà thu nhập của những người phụ thuộc không tăng hoặc tăng chậm. Điều này dẫn tới người nộp thuế phải bù thêm khá nhiều chi phí để chăm sóc cho họ mà không được tính khi quyết toán thuế thu nhập cá nhân.
Bé Nguyễn Thanh Tiền phụ bà nội che tấm bạt che mưa trước căn nhà trọ ở khu công nghiệp Tân Tạo (TP HCM). Cách xác định mức giảm trừ cho người phụ thuộc là con cái và cha mẹ là một trong những điểm còn bất cập của Luật Thuế thu nhập hiện nay. Ảnh: Hữu Khoa.
Ví dụ, một cá nhân dù đang phụng dưỡng cha mẹ già nhưng vì cha mẹ có 1-3 triệu lương hưu nên cuối cùng không được giảm trừ. Nhưng thử hỏi với số tiền này thì làm sao các bậc phụ huynh này đủ sống nếu không có sự chi ra số tiền gấp 3-4 lần từ người nuôi dưỡng? Do đó, Luật Thuế thu nhập cá nhân cũng nên sửa đổi điều này cho phù hợp với thực tế hơn.
- Vậy ông có đề xuất gì để quy định sát với thực tế hơn?
- Chẳng hạn chúng ta có thể khảo sát cuộc sống thực tế của người dân và phân chia mức giảm trừ gia cảnh theo khu vực. Cơ quan chức năng không nên cào bằng mức giảm trừ trong cả nước bởi ở những thành thị lớn chi phí sinh hoạt chênh lệch rất lớn so với các vùng còn lại. Giá thuê nhà đến việc ăn uống, vui chơi... ở thành phố lớn sẽ đắt đỏ hơn nhiều so với nông thôn.
Do đó, có thể căn cứ theo mức lương tối thiểu vùng do Chính phủ quy định hằng năm áp dụng cho người lao động ở 4 vùng để tính mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế một cách phù hợp.
Ngoài ra, cũng có thể nghiên cứu việc cho phép trừ chi phí nếu mua hàng có hóa đơn thay vì khống chế giảm trừ gia cảnh ở một mức cố định.
- Phương án tính giảm trừ theo chi phí cơ quan quản lý đã từng tính đến nhưng khó thực hiện vì thói quen mua hàng lấy hóa đơn khi đó chưa phổ biến. Ông đánh giá thế nào về tính khả thi ở thời điểm này?
- Thực ra ngoài khó khăn về thói quen lấy hóa đơn khi mua hàng, còn nhiều lo ngại rằng cho khấu trừ như vậy sẽ, không thu đủ thuế vì tình trạng mua khống hoá đơn.... Tôi thì nghĩ giờ xu hướng hoá đơn điện tử sẽ phần nào thuận lợi hơn cho việc khấu trừ này.
Theo đó, cơ quan quản lý có thể khấu trừ một số chi phí hợp lý cho cá nhân trước khi tính thuế thu nhập nếu họ có hóa đơn như học phí, tiền thuê nhà, điện nước... chứ không nên cố định 9 hay 11 triệu cho người nộp thuế, 4,4 triệu đối với người phụ thuộc.
Tuy nhiên, để áp dụng được, cơ quan chức năng phải nghiêm túc xây dựng cơ chế hạch toán chi phí đầu vào cho cá nhân khi kê khai và quyết toán thuế thu nhập cá nhân. Nếu giờ bắt tay nghiên cứu thì tối thiểu phải vài ba năm nữa mới có thể triển khai được. Nhưng đây thực sự sẽ là phương án "một mũi tên trúng nhiều đích", vì vừa khuyến khích tiêu dùng, người dân có thói quen lấy hóa đơn, khi đó các đơn vị kinh doanh cũng không thể gian dối doanh thu.
- Vấn đề bậc thuế, ngưỡng chịu thuế với nguồn thu vãng lai theo ông có những điểm bất hợp lý gì?
- Hiện trong biểu thuế có 7 mức tính thuế thu nhập cá nhân. Mức khởi điểm là 5%, tối đa là 35%, trong khi các nước khác như Singapore (2-22%), Malaysia (1-28%), Campuchia (5-20%)...
Điều này cho thấy mức khung của chúng ta tương đối cao. Do đó, cần giảm mức luỹ tiến này cũng như rút bậc thuế ít lại để việc nộp thuế đơn giản hơn và không là gánh nặng với dân. Nhà nước cũng không mang tiếng tận thu.
Ngoài ra, với ngưỡng chịu thuế vãng lai, việc nhận thù lao, phí hoa hồng từ 2 triệu đồng trở lên sẽ bị nộp thuế 10% cũng là ngưỡng lạc hậu. Từ năm 2017, Bộ Tài chính đã đề nghị tăng mức khấu trừ với thu nhập vãng lai từ mức 2 triệu đồng lên 5 triệu đồng mới khấu trừ thuế 10% nhưng đến nay vẫn chưa được nâng lên. Điều này khiến số lượng người lao động dù chưa đến thu nhập chịu thuế vẫn phải đóng thuế.
Đặc biệt đối với những người lao động phổ thông, người nghèo cũng bị đóng thuế thu nhập cá nhân khi có những thu nhập khác. Ngưỡng chịu thuế thấp không những khiến người nộp bị thiệt mà bộ máy cơ quan thuế cũng quá tải, trong khi nguồn thu không tăng được bao nhiêu.
- Nếu cơ quan chức năng sửa đổi Luật Thuế thu nhập cá nhân theo hướng thoáng hơn, nguồn thu sẽ bị ảnh hưởng như thế nào?
- Thời gian dài qua đã chứng minh nguồn thuế thu nhập cá nhân rất ổn định. Thậm chí, dù mức giảm trừ gia cảnh tăng từ năm 2013 nhưng không ảnh hưởng nhiều đến số thuế thu được các năm sau đó.
Trường hợp, nếu có giảm phần nào nguồn thu từ thuế thu nhập cá nhân sau khi Luật sửa đổi theo hướng giảm "gánh nặng" thuế cho người dân thì nhà nước vẫn có lợi. Vì khi số tiền đóng thuế ít đi, họ sẽ có dư ra một khoản để tăng chi tiêu. Lúc này, Nhà nước sẽ thu được các loại thuế khác như giá trị gia tăng, thu nhập doanh nghiệp...
Tags:
(VNF) - TS. Phan Đức Hiếu cho rằng sau một năm triển khai Nghị quyết 68-NQ/TW, điều đáng chú ý nhất là nhiều cải cách thể chế đã bắt đầu chuyển động trong thực tế, góp phần tạo môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, ổn định và an toàn hơn cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển.
(VNF) - Rất nhiều người Việt Nam đã thành danh tại Big Tech Mỹ. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở việc “làm cho công ty lớn” hay “kiếm được nhiều tiền”, đó mới chỉ là một nửa câu chuyện. Nửa còn lại, quan trọng hơn, là cách những thành công cá nhân đó được chuyển hóa thành giá trị cho đất nước.
(VNF) - Dù Nghị quyết 68 đã tạo ra nhiều kỳ vọng về một môi trường kinh doanh thông thoáng hơn, song theo LS Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SBLAW, thực tế triển khai vẫn tồn tại không ít rào cản khiến doanh nghiệp chưa thể hưởng trọn lợi ích từ cải cách thể chế. Khoảng cách giữa chính sách và thực thi, cùng những vướng mắc pháp lý phát sinh, đang tiếp tục là lực cản đối với khu vực kinh tế tư nhân.
(VNF) - TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, cho rằng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn đã trở thành “bệ đỡ” quan trọng giúp Việt Nam giữ nhịp tăng trưởng ngay từ đầu năm 2026, đồng thời tạo nền tảng để củng cố các động lực như xuất khẩu, tiêu dùng và đầu tư trong thời gian tới.
(VNF) - Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới, việc lựa chọn động lực dẫn dắt trở nên đặc biệt quan trọng. PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cho rằng, tài chính, đặc biệt là tài chính công nghệ, cần được xác định là mũi nhọn chiến lược nếu muốn tạo bứt phá về năng suất, mở rộng không gian tăng trưởng và nâng cao vị thế của nền kinh tế trong dài hạn.
(VNF) - Theo TS. Lê Duy Bình, tranh luận về ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh thực chất mới chỉ xử lý “phần ngọn”. Điều quan trọng hơn là phải xác lập rõ địa vị pháp lý và cách tiếp cận thuế phù hợp với bản chất kinh doanh cá thể, từ đó tạo nền tảng cải cách bền vững.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
(VNF) - TS Võ Trí Thành cho rằng trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực có giá trị như một “mỏ vàng”, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc quản trị, phân bổ và kiểm soát dữ liệu lại đặt ra những thách thức phức tạp, từ quyền sở hữu, quyền riêng tư đến cân bằng giữa tự do hóa và an ninh, khiến đây trở thành một trong những bài toán khó nhất hiện nay.
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - An toàn dữ liệu tại Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mang tính bản lề khi nhận thức đã đi trước, nhưng năng lực bảo vệ vẫn chưa theo kịp.
(VNF) - Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc nền tảng vận hành của hoạt động đầu tư, kinh doanh, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của rủi ro pháp lý và tranh chấp. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, mà còn phải thiết kế lại tư duy quản trị rủi ro theo hướng chủ động, xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dự án đầu tư.
(VNF) - Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, hiện vẫn còn định kiến rằng người giàu thường gắn với sự bất minh, từ đó thiếu sự tôn trọng đúng mức đối với vai trò của lực lượng doanh nhân.
Trong cuộc đua nhân sự, nhiều doanh nghiệp TP.HCM đẩy nhanh cấp bậc qua danh xưng để hút ứng viên, nhưng không đi kèm lương, quyền lợi tương xứng, khiến người lao động vỡ kỳ vọng.
(VNF) - Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng: “Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi dòng tiền hội tụ, mà còn là nơi tập trung trí tuệ, công nghệ và các chuẩn mực vận hành tiên tiến”.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Sáng ngày 6/4, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, phiên khai mạc sẽ diễn ra trọng thể tại Nhà Quốc hội.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch, tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - TS. Phan Đức Hiếu cho rằng sau một năm triển khai Nghị quyết 68-NQ/TW, điều đáng chú ý nhất là nhiều cải cách thể chế đã bắt đầu chuyển động trong thực tế, góp phần tạo môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, ổn định và an toàn hơn cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển.
(VNF) - Sau hơn một năm triển khai, dự án Vinhomes Wonder City (xã Ô Diên, Hà Nội) đang từng bước định hình diện mạo của một đại đô thị quy mô lớn ở phía Tây Hà Nội.
