Việt Nam mở rộng 'bản đồ' FTA: Biến lợi thế trên giấy thành năng lực cạnh tranh thực tế
(VNF) - Sở hữu mạng lưới FTA rộng khắp nhất khu vực, cơ hội dành cho doanh nghiệp Việt Nam ngày càng lớn, nhưng để biến các cam kết trên giấy thành tăng trưởng thực chất vẫn là bài toán không dễ.
Mạng lưới FTA mở rộng không gian tăng trưởng
Tháng 7/2026, Việt Nam và Hiệp hội Thương mại tự do châu Âu (EFTA), gồm Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein, chính thức kết thúc đàm phán Hiệp định Thương mại tự do sau hơn 14 năm thương lượng.
Đây được xem là một trong những dấu mốc quan trọng trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam, đồng thời mở thêm cánh cửa tiếp cận nhóm thị trường có thu nhập cao và tiêu chuẩn thương mại hàng đầu thế giới. Khi FTA với EFTA được ký kết và đưa vào thực thi, Việt Nam sẽ tiếp tục mở rộng mạng lưới hiệp định thương mại tự do vốn đã thuộc nhóm lớn nhất khu vực.
Theo Bộ Công Thương, đến nay Việt Nam đang thực thi 17 FTA với 65 đối tác trên khắp các châu lục, chiếm gần 90% GDP toàn cầu, đồng thời tiếp tục đàm phán với một số đối tác mới nhằm đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và chuỗi cung ứng. Đây là một lợi thế mà không nhiều nền kinh tế đang phát triển có được.

Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân, việc hoàn tất đàm phán FTA Việt Nam - EFTA không chỉ khép lại một tiến trình kéo dài hơn một thập kỷ mà còn khẳng định cam kết của Việt Nam đối với một hệ thống thương mại quốc tế mở, minh bạch và dựa trên luật lệ.
Theo số liệu từ EFTA, kim ngạch thương mại hai chiều năm 2025 đạt khoảng 4,8 tỷ EUR (không tính thương mại vàng với Thụy Sĩ), trong đó Việt Nam xuất siêu khoảng 2,5 tỷ EUR. Dù quy mô thương mại chưa lớn so với EU hay Mỹ, EFTA được đánh giá là nhóm thị trường có sức mua cao, tiêu chuẩn tiêu dùng hàng đầu thế giới và có thế mạnh về công nghệ, tài chính, đổi mới sáng tạo, năng lượng sạch và phát triển bền vững.
Bà Nguyễn Thị Hoàng Thúy - Tham tán Thương mại Việt Nam tại Thụy Điển kiêm nhiệm Na Uy, Iceland, Đan Mạch và Latvia, cho rằng ý nghĩa của FTA Việt Nam - EFTA không chỉ nằm ở việc cắt giảm thuế quan. Đây là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận những thị trường có chất lượng cao, đồng thời nâng cấp năng lực cạnh tranh thông qua việc đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về quản trị, chất lượng sản phẩm, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững.
"Doanh nghiệp không nên nhìn hiệp định đơn thuần là ưu đãi thuế, mà cần coi đây là khuôn khổ để nâng cấp năng lực cạnh tranh và xây dựng thương hiệu dài hạn", bà Thúy nhận định.
Không chỉ EFTA, những FTA thế hệ mới như EVFTA, CPTPP hay UKVFTA trong nhiều năm qua đã góp phần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế.
Trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng phân mảnh bởi cạnh tranh địa chính trị, chủ nghĩa bảo hộ và các hàng rào kỹ thuật mới, hệ thống FTA được ví như những "xa lộ thương mại", giúp hàng hóa Việt Nam tiếp cận thuận lợi hơn các thị trường lớn. Nhờ đó, xuất khẩu sang nhiều thị trường thành viên CPTPP và EVFTA tiếp tục duy trì tăng trưởng tích cực trong năm 2024 và 2025.
Bên cạnh mở rộng xuất khẩu, mạng lưới FTA cũng đang trở thành lợi thế quan trọng trong thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài. Việc tham gia hàng loạt FTA thế hệ mới giúp Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của nhiều tập đoàn đa quốc gia khi muốn xây dựng cơ sở sản xuất để tiếp cận đồng thời nhiều thị trường với mức thuế ưu đãi.
Từ lợi thế trên giấy đến năng lực cạnh tranh thực tế
Dù sở hữu một trong những mạng lưới FTA rộng nhất khu vực, việc tận dụng các ưu đãi từ các hiệp định vẫn được cho là chưa tương xứng với tiềm năng.
Khoảng cách giữa "có FTA" và "tận dụng được FTA" vẫn còn khá lớn. Nhiều chuyên gia cho rằng, lợi thế từ FTA vẫn chưa được chuyển hóa tương xứng thành năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Việc ký được nhiều hiệp định mới chỉ là điều kiện cần; điều kiện đủ là doanh nghiệp phải đáp ứng được các quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường, lao động và các yêu cầu mới về phát triển bền vững.
Bà Bùi Hoàng Yến, đại diện Văn phòng Cục Xúc tiến thương mại phía Nam (Bộ Công Thương), cho biết mặc dù độ bao phủ của các FTA rất lớn, tỷ lệ tận dụng ưu đãi thuế quan của doanh nghiệp Việt Nam hiện chỉ dao động khoảng 30-40%.
Sự chênh lệch càng thể hiện rõ khi đi vào từng hiệp định. Năm 2024, tỷ lệ tận dụng ưu đãi ở các thị trường truyền thống như ASEAN, Trung Quốc hay Ấn Độ đạt mức khá cao, trong khi các FTA thế hệ mới vẫn còn khá khiêm tốn. Đáng chú ý, tỷ lệ sử dụng ưu đãi theo RCEP mới đạt khoảng 1,83%, còn CPTPP đạt 8,84%.

Theo bà Yến, nguyên nhân không chỉ nằm ở việc doanh nghiệp chưa hiểu đầy đủ các cam kết FTA mà còn xuất phát từ tỷ lệ nội địa hóa thấp, sự phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng và áp lực phải đáp ứng ngày càng nhiều tiêu chuẩn quốc tế về môi trường, lao động và sở hữu trí tuệ.
Ông Sacha Dray - chuyên gia kinh tế của World Bank Việt Nam nhận định, Việt Nam đang sở hữu một trong những mạng lưới FTA lớn nhất khu vực nhưng vẫn chưa khai thác hết dư địa mà các hiệp định mang lại.
"Một vấn đề để thị trường có thể phát triển mạnh hơn là Việt Nam có rất nhiều FTA, nhưng hiện tại chúng ta chưa thực sự tối ưu hết tất cả các FTA này cho từng mặt hàng. Cần phát triển sâu hơn các mối quan hệ thương mại tại những thị trường quan trọng như châu Á và Liên minh châu Âu", ông Sacha Dray nói.
Theo chuyên gia World Bank, trong bối cảnh các chính sách thuế quan của Mỹ và nhiều nền kinh tế lớn liên tục thay đổi, việc tận dụng hiệu quả các FTA sẽ giúp Việt Nam giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống, đồng thời mở rộng không gian tăng trưởng cho xuất khẩu.
Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Hoàng Thúy cho rằng, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy nếu muốn chinh phục các thị trường phát triển. Các thị trường Bắc Âu không chỉ hỏi sản phẩm có tốt hay không, mà còn quan tâm sản phẩm được sản xuất như thế nào, nguyên liệu đến từ đâu, phát thải ra sao, bao bì có tái chế được hay không và doanh nghiệp có thực hiện đầy đủ trách nhiệm xã hội hay không.
Theo bà, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy "bán hàng" sang tư duy "tuân thủ thị trường", đầu tư nhiều hơn cho truy xuất nguồn gốc, chứng nhận chất lượng, quản trị chuỗi cung ứng và xây dựng thương hiệu. Những yếu tố này sẽ quyết định khả năng tận dụng các FTA trong giai đoạn tới, khi các rào cản thuế quan dần được thay thế bằng các tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu phát triển bền vững.
Các chuyên gia cũng cho rằng khi Việt Nam đã hình thành mạng lưới FTA phủ khắp các thị trường trọng điểm trên thế giới, dư địa tăng trưởng trong giai đoạn tiếp theo sẽ không còn nằm ở việc ký thêm bao nhiêu hiệp định mới, mà ở khả năng chuyển hóa các cam kết thành lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp.
Muốn làm được điều đó, bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp trong nâng cao năng lực quản trị và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, cần tiếp tục đẩy mạnh phổ biến cam kết FTA, hỗ trợ doanh nghiệp về quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và phát triển công nghiệp hỗ trợ. Chỉ khi ngày càng nhiều doanh nghiệp tận dụng được ưu đãi từ các FTA, mạng lưới hội nhập rộng khắp mà Việt Nam đã dày công xây dựng mới thực sự trở thành động lực cho tăng trưởng xuất khẩu và phát triển kinh tế bền vững.
Công bố Báo cáo Đánh giá tác động của Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EFTA đến Việt Nam
Mất dần lợi thế đất giá rẻ, bốn xu hướng xây dựng KCN thế hệ mới
(VNF) - Phát triển khu công nghiệp không còn chỉ là mở rộng quỹ đất hay thu hút thêm nhà máy, mà phải chuyển sang mô hình hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, dựa trên công nghệ, đổi mới sáng tạo và quản trị thông minh. Đây được xem là điều kiện then chốt để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng công nghiệp hai con số trong giai đoạn 2026-2030.
Sandbox và bài toán niềm tin: Không thể để xảy ra chuyện ‘trên trải thảm, dưới rải chông’
(VNF) - Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đang được xem là một trong những mắt xích thể chế quan trọng nhất trong quá trình xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Đà Nẵng (VIFC-DN). Theo các chuyên gia, nếu không sớm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý đủ rõ ràng, minh bạch và có khả năng vận hành thực chất, dòng vốn lớn sẽ tiếp tục đứng ngoài quan sát.
'DN không thiếu ưu đãi, chỉ thiếu một môi trường pháp lý ổn định'
(VNF) - Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI cho rằng, điều doanh nghiệp cần hơn cả không phải là thêm các ưu đãi, mà là một môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và có thể dự báo để yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất.
Kinh tế Việt Nam không thể chủ quan với nguy cơ 'bốn chậm'
(VNF) - TS Nguyễn Bích Lâm - nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê nhận định, nguy cơ “bốn chậm” của nền kinh tế gồm: chậm cải cách thể chế, chậm tái cơ cấu nền kinh tế, chậm nâng cao hiệu quả đầu tư và chậm tăng cường năng lực nội sinh có thể ảnh hưởng tới chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh của Việt Nam trong dài hạn nếu không được khắc phục kịp thời.
Cần khóa cánh cửa dẫn vào 'nhà máy sản xuất giấy phép con'
(VNF) - Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, Việt Nam cần một cuộc cải cách thể chế sâu rộng và thực chất hơn là những giải pháp ngắn hạn về vốn hay chính sách hỗ trợ.
Áp KPI giải ngân đầu tư công: Có là 'đũa thần'?
(VNF) - Việc Chính phủ dự kiến áp dụng cơ chế đánh giá, xếp hạng và giao KPI giải ngân vốn đầu tư công được kỳ vọng sẽ tạo thêm áp lực thực thi đối với các bộ, ngành và địa phương. Tuy nhiên, theo TS Nguyễn Quốc Việt - Chuyên gia chính sách công,Trường đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, KPI chỉ là một công cụ quản trị và không thể trở thành “phép màu” để giải quyết tận gốc tình trạng giải ngân chậm nếu không đi kèm cải cách thể chế, phân cấp mạnh mẽ và nâng cao trách nhiệm của người đứng
'Việt Nam đang tận dụng tốt cơn địa chấn của kinh tế toàn cầu'
(VNF) - Theo TS Lê Duy Bình - Giám đốc điều hành Economica Việt Nam, trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều bất ổn từ địa chính trị, bảo hộ thương mại đến biến động chuỗi cung ứng, Việt Nam đang tận dụng khá hiệu quả những cơ hội phát sinh từ các "cơn địa chấn" toàn cầu. Điều này được thể hiện qua đà tăng của xuất khẩu, dòng vốn FDI và sự phục hồi mạnh mẽ của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo trong 5 tháng đầu năm 2026.
Lừa bán 'sở hữu kỳ nghỉ': DN không thể đổ lỗi cho nhân viên, chối bỏ trách nhiệm
(VNF) - Mô hình sở hữu kỳ nghỉ đã xuất hiện tại Việt Nam nhiều năm và thu hút hàng nghìn khách hàng tham gia nhưng đến nay vẫn chưa có một khung pháp lý chuyên biệt điều chỉnh toàn diện loại hình kinh doanh này. Khoảng trống pháp lý khiến quyền và nghĩa vụ của các bên chủ yếu được xác lập thông qua hợp đồng do DN soạn thảo, đồng thời trở thành một trong những nguyên nhân khiến nhiều tranh chấp phát sinh và kéo dài trong thực tế.
Không lo thiếu vốn, 'nút thắt' tăng trưởng là nguồn nhân lực và năng lực thực thi
(VNF) - Tổng Giám đốc Techcombank Jens Lottner nhận định, khi các động lực đầu tư vẫn được duy trì, “nút thắt” của tăng trưởng không còn nằm ở nguồn vốn, mà ngày càng gắn với chất lượng nguồn nhân lực và năng lực thực thi.
Nền kinh tế Việt Nam đứng thứ 22 thế giới?
Theo chuyên gia, việc công bố cả hai chỉ số GDP và GDP PPP là cần thiết, vì chúng phản ánh các khía cạnh khác biệt nhưng bổ sung cho nhau về bức tranh kinh tế.
Muốn tăng trưởng trên 10%, không thể thiếu một cuộc cải cách thuế mới
(VNF) - Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, mục tiêu tăng trưởng hai chữ số sẽ rất khó đạt được nếu không tiếp tục cải cách mạnh chính sách thuế, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển và nâng cao năng lực hấp thụ của khu vực kinh tế tư nhân.
'Thành công của FDI không còn được đo bằng số vốn thu hút được'
(VNF) - Theo TS. Phan Hữu Thắng - nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, trong giai đoạn mới, thành công của FDI không còn được đo bằng số vốn thu hút được mà bằng trình độ công nghệ, năng suất lao động, năng lực doanh nghiệp Việt Nam và vị thế của nền kinh tế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Ước mơ có những 'Steve Jobs' Việt Nam: Lời giải từ các chuyên gia công nghệ hàng đầu
(VNF) - Từ một câu hỏi trong đề thi tốt nghiệp THPT 2026, vấn đề "Làm thế nào để có những ‘Steve Jobs Việt Nam’?” trở thành chủ đề thảo luận tại diễn đàn quy tụ nhiều chuyên gia hàng đầu về đầu tư, công nghệ và startup.
Khát vọng tăng trưởng 2 con số phải đi song song với phát triển bao trùm và phát triển bền vững
(VNF) - Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt lịch sử bước vào kỷ nguyên mới với khát vọng vươn mình mạnh mẽ của dân tộc. Tuy nhiên, để hiện thực hóa tầm nhìn trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2045, nền kinh tế không thể tiếp tục đi với nhịp độ bình lặng như hiện tại. Giáo sư Trần Văn Thọ (Giáo sư danh dự Đại học Waseda, Nhật Bản) đã có cuộc trao đổi thẳng thắn và đầy tâm huyết về vấn đề này.
Chuyển hóa vàng để mua nhà: Định hình ranh giới pháp lý, dẫn nguồn lực chảy vào nền kinh tế
(VNF) - Thay vì đưa ra những phán xét định tính về mặt đúng sai, cần đặt mô hình chuyển đổi vàng để mua nhà vào lăng kính cân bằng nhằm định vị ranh giới pháp lý thực tế, từ đó, đánh giá liệu hệ thống quy định hiện hành đã đủ độ tường minh để các bên yên tâm vận hành hay chưa.
'Hà Nội làm metro bằng trái phiếu, trả nợ bằng giá trị đất tăng thêm'
(VNF) - Theo GS.TSKH Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, bài toán lớn nhất của Hà Nội trong phát triển hệ thống Metro, đường sắt đô thị hay các dự án hạ tầng chiến lược không nằm ở việc thiếu vốn, mà ở chỗ chưa biết cách chuyển hóa giá trị gia tăng từ đất đai thành nguồn lực tài chính cho đầu tư phát triển.
Chuyển đổi vàng mua nhà: Thêm lối mở cho thị trường vốn, nhưng không dễ làm đại trà
(VNF) - Theo luật sư Nguyễn Thanh Hà, mô hình đổi vàng mua nhà có thể mở ra hướng đi mới cho thị trường vốn, nhưng không phải “công thức chung” để áp dụng đại trà.
Hà Tĩnh: Cuộc dịch chuyển đất và lao động giá rẻ sang AI và đổi mới sáng tạo
(VNF) - Trong nhiều năm, Tăng trưởng của Hà Tĩnh chủ yếu được dẫn dắt bởi các “đầu tàu” FDI cùng lợi thế về đất đai, tài nguyên và lao động giá rẻ. Đã đến lúc khu vực kinh tế tư nhân phải thay đổi “DNA” tăng trưởng chuyển trong trọng tâm sang AI, dữ liệu, công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng suất.
Vị thế dẫn đầu của dòng vốn FDI Singapore tại Việt Nam
(VNF) - Với tổng vốn lũy kế hơn 80 tỷ USD, Singapore hiện là một trong những nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam, trải rộng từ bất động sản, khu công nghiệp, năng lượng, tài chính, công nghệ, kinh tế số và đầu tư xanh.
LPBank Plus thắng lớn tại Sao Khuê 2026, ghi danh trên Bản đồ Giải pháp Công nghệ số Việt Nam
(VNF) - Ứng dụng LPBank Plus của Ngân hàng TMCP Lộc Phát Việt Nam (LPBank) vừa được vinh danh “Sản phẩm xuất sắc ngành Công nghệ số” tại Giải thưởng Sao Khuê 2026, đồng thời chính thức góp mặt trên Bản đồ Giải pháp Công nghệ số Việt Nam 2026, khẳng định năng lực công nghệ và chiến lược chuyển đổi số mạnh mẽ của LPBank trong kỷ nguyên mới.
Thách thức vĩ mô gia tăng, đâu là 'cửa sáng' cho tăng trưởng kinh tế?
(VNF) - 13h30 ngày 28/05/2026, Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS) đã tổ chức hội thảo với chủ đề “Chu kỳ tăng trưởng mới – Cơ hội từ phân hóa và chất lượng tăng trưởng”. Hội thảo quy tụ nhiều chuyên gia kinh tế, tài chính và thị trường nhằm cung cấp góc nhìn toàn diện về bối cảnh kinh tế toàn cầu, triển vọng kinh tế Việt Nam cũng như cơ hội đầu tư trên thị trường chứng khoán trong giai đoạn 2026-2027.
Những định chế tài chính hàng đầu Hàn Quốc đổ bộ Việt Nam
(VNF) - Từ ngân hàng, công ty tài chính tiêu dùng đến bảo hiểm, chứng khoán, các tập đoàn tài chính hàng đầu Hàn Quốc đang tăng tốc mở rộng hiện diện tại Việt Nam thông qua M&A, đầu tư vốn và xây dựng hệ sinh thái tài chính khép kín. Đằng sau là tham vọng chiếm lĩnh một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á - nơi tầng lớp trung lưu bùng nổ và nhu cầu tài chính còn dư địa rất lớn.
Báo chí, AI và mạng xã hội: 'Bộ ba' định hình năng lực du lịch Việt
(VNF) - Trong bối cảnh cạnh tranh du lịch toàn cầu ngày càng khốc liệt, báo chí, trí tuệ nhân tạo (AI) và mạng xã hội đang trở thành “bộ ba” mới định hình năng lực cạnh tranh của ngành du lịch Việt Nam. Đây cũng là nội dung xuyên suốt được các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà báo và doanh nghiệp nhấn mạnh tại Diễn đàn “Vai trò của báo chí trong thúc đẩy ngành kinh tế du lịch Việt Nam năm 2026”, tổ chức ngày 22/5 tại Quảng Trị.
Xây dựng IFC: Cuộc chuyển mình của cả hệ sinh thái tài chính
(VNF) - Công cuộc xây dựng IFC tại Việt Nam đang tạo ra những chuyển động âm thầm nhưng sâu rộng trong toàn bộ hệ sinh thái tài chính. Khi luật chơi thay đổi, ngân hàng buộc phải tái cấu trúc, công ty chứng khoán phải chuyển vai, còn startup phải học cách trưởng thành trong môi trường cạnh tranh toàn cầu và kỷ luật cao hơn.
Mất dần lợi thế đất giá rẻ, bốn xu hướng xây dựng KCN thế hệ mới
(VNF) - Phát triển khu công nghiệp không còn chỉ là mở rộng quỹ đất hay thu hút thêm nhà máy, mà phải chuyển sang mô hình hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, dựa trên công nghệ, đổi mới sáng tạo và quản trị thông minh. Đây được xem là điều kiện then chốt để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng công nghiệp hai con số trong giai đoạn 2026-2030.
Thăm ký túc xá bỏ hoang chục năm 'lột xác' thành hàng nghìn căn hộ NƠXH cho thuê
(VNF) - Dự án khu nhà học sinh, sinh viên tại Pháp Vân-Tứ Hiệp (phường Yên Sở, Tp.Hà Nội) đang gấp rút được cải tạo để chuyển đổi thành nhà ở xã hội.
































































