'Vòng xoáy giảm giá' đe dọa ngành ô tô Trung Quốc

Cuộc chiến giá nóng càng thêm nóng

Trong một tuyên bố đưa ra đầu tháng 6, Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đã phát cảnh báo: “Một nhà sản xuất ô tô nào đó đã đi đầu trong việc tung ra các đợt giảm giá lớn và nhiều công ty khác đã lập tức làm theo, gây ra một vòng xoáy hoảng loạn mới của cuộc chiến giảm giá”.

Tuyên bố này được cho là ám chỉ tập đoàn xe điện hàng đầu Trung Quốc BYD khi hãng này đã phát động đợt giảm giá mới nhất vào ngày 23/5, trong đó có mẫu xe giảm giá tới 34%.

Là nhà sản xuất xe năng lượng mới (NEV) lớn nhất thế giới có trụ sở tại Thâm Quyến, BYD đã giao 382.476 xe trong tháng 5, tăng nhẹ 0,6% so với tháng 4. Tuy nhiên, tại thị trường Trung Quốc đại lục, nơi đang chìm trong làn sóng giảm giá triền miên, doanh số tháng 5 của hãng gần như chững lại so với cùng kỳ năm trước và giảm 2,5% so với tháng trước đó.

Trong chiến dịch mới nhất, BYD thông báo sẽ giảm giá cho 22 mẫu xe nhằm kích cầu, khiến giới đầu tư lo ngại về triển vọng lợi nhuận của toàn ngành xe điện Trung Quốc.

Theo các nhà phân tích của HSBC, việc giảm giá phản ánh rõ chiến lược của BYD: ưu tiên tăng trưởng quy mô thay vì lợi nhuận trên mỗi xe trong ngắn hạn. "Đợt khuyến mại theo mùa này trùng với bối cảnh nhu cầu nội địa suy yếu, tâm lý tiêu dùng đi xuống và áp lực cạnh tranh gay gắt", báo cáo của HSBC nhận định.

Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đã lập tức cảnh báo về “cuộc chiến giảm giá” đồng thời chỉ ra những áp lực đối với biên lợi nhuận và các rủi ro liên quan đến an toàn người tiêu dùng. Hiệp hội kêu gọi các công ty tuân thủ nguyên tắc cạnh tranh công bằng, không thao túng thị trường hay bán phá giá dưới mức chi phí sản xuất.

Việc BYD mạnh tay giảm giá đã buộc các đối thủ như Leapmotor và Geely phải nhanh chóng lao vào cuộc đua. Theo ngân hàng JPMorgan Chase, các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đã giảm giá trung bình 16,8% trong tháng 4 – gấp đôi mức trung bình toàn thị trường tính từ đầu năm 2024. Cuộc chiến giá này đang tiếp tục bào mòn biên lợi nhuận của ngành, vốn đã giảm từ 4,3% xuống chỉ còn 3,9% trong quý I/2025.

Dù một số hãng ghi nhận mức tăng trưởng doanh số khả quan trong tháng 5, dẫn đầu là Leapmotor và Geely, nhưng nhiều hãng khác lại gặp khó. Nio ghi nhận lượng xe giao giảm 2,8% so với tháng trước, trong khi Xpeng giảm 4,3%.

Dù vậy, một số nhà phân tích nhận định rằng đợt giảm giá mới nhất của BYD thực chất chỉ là bước hợp thức hóa các khoản chiết khấu mà người tiêu dùng vốn đã nhận được trước đó theo chương trình trợ giá đổi xe cũ của chính phủ nhằm kích cầu tiêu dùng.

Tại Trung Quốc, giá bán lẻ trung bình của ô tô đã giảm khoảng 19% trong 2 năm qua, xuống còn khoảng 165.000 nhân dân tệ (tương đương 22.900 USD), theo dữ liệu của Viện Nghiên cứu Autohome được Nomura trích dẫn.

Dữ liệu do Tổng thư ký Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc, ông Cui Dongshu, công bố trên mạng xã hội cho thấy giá xuất khẩu trung bình một chiếc ô tô từ Trung Quốc cũng giảm đáng kể từ năm 2023, đảo ngược xu hướng tăng trước đó.

Một tín hiệu khác cho thấy tình trạng dư cung là hiện tượng “xe cũ chưa từng chạy”. Hiện tượng này bắt nguồn từ việc xe mới được đăng ký là đã bán, thường là cho các đại lý liên kết hoặc nền tảng bên thứ ba, rồi sau đó được bán lại dưới danh nghĩa xe đã qua sử dụng, dù xe gần như chưa lăn bánh. Đây là một chiêu trò nhằm nhằm tăng ảo doanh số bán hàng.

Chủ tịch hãng Great Wall Motor, ông Wei Jianjun, tiết lộ trong một cuộc phỏng vấn với Sina Finance ngày 23/5 rằng, có tới 3.000 đến 4.000 người bán đang niêm yết các mẫu xe như vậy trên nền tảng xe cũ. Ông Wei gọi đây là sự “hỗn loạn quá mức” và kêu gọi siết chặt quản lý ngành.

Lo ngại hình thành “bom nợ” như China Evergrande

Chủ tịch Great Wall Motor cảnh báo rằng nếu không được kiểm soát, cuộc chiến giá xe điện và bài toán lợi nhuận có thể đẩy ngành này rơi vào cuộc khủng hoảng thanh khoản tương tự như trường hợp của China Evergrande – tập đoàn bất động sản lớn đang lâm vào khủng hoảng nợ.

Khi cuộc chiến giảm giá xe điện tại Trung Quốc ngày càng khốc liệt, các nhà lãnh đạo hàng đầu của nước này đã lên tiếng cảnh báo bằng những lời kêu gọi công khai nhằm ngăn chặn tình trạng “cạnh tranh xuống đáy”.

Trong tuần đầu tháng 6, một số giám đốc điều hành cấp cao của các hãng sản xuất xe điện Trung Quốc đã bị triệu tập tới Bắc Kinh để “tự điều chỉnh”, theo Bloomberg. Tuy nhiên, các chuyên gia và nhà phân tích ngành công nghiệp ô tô nhận định cuộc cạnh tranh sẽ chỉ càng thêm gay gắt.

Tờ Nhân dân Nhật báo, cơ quan ngôn luận chính thức của Đảng Cộng sản Trung Quốc, trích cảnh báo của Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc cho hay: “Cuộc chiến giảm giá không có người chiến thắng và càng không có tương lai”. Bộ này tuyên bố sẽ tăng cường giám sát cạnh tranh không lành mạnh và phối hợp với các bộ ngành khác để thực thi pháp luật thúc đẩy cạnh tranh công bằng.

Dù có những tuyên bố mạnh mẽ từ phía chính phủ, song theo ông Zhong Shi, nhà phân tích thuộc Hiệp hội Đại lý Ô tô Trung Quốc, không có nhiều biện pháp khả thi có thể áp dụng để ngăn chặn cuộc cạnh tranh giá đang diễn ra. Ông cũng lưu ý rằng nhiều quốc gia khác đang theo dõi sát diễn biến này và cân nhắc ảnh hưởng tới ngành công nghiệp ô tô trong nước.

Mới chỉ là “món khai vị”?

Thị trường xe điện và xe hybrid tại Trung Quốc đang tăng trưởng nhanh chóng, đồng thời chứng kiến hàng loạt đợt giảm giá trong 2 năm qua. Tuy nhiên, theo CEO He Xiaopeng của hãng xe điện khởi nghiệp Xpeng, cuộc chiến giá xe điện tại Trung Quốc vẫn chưa lên đến đỉnh điểm và cạnh tranh sẽ càng khốc liệt hơn trong vòng 5 năm tới.

“Đây mới chỉ là món ‘khai vị’ cho những gì sắp xảy ra”, ông He nói. Vị CEO này nhấn mạnh thêm rằng thay vì cạnh tranh bằng giá, Xpeng sẽ tập trung phát triển công nghệ và mở rộng ra các thị trường toàn cầu. Xpeng đã giao hơn 30.000 xe mỗi tháng trong 7 tháng gần nhất với điểm nhấn là hệ thống hỗ trợ lái thông minh.

Tuần trước, hãng đã ra mắt phiên bản Max của mẫu Mona 03 với giá 129.800 nhân dân tệ (khoảng 18.020 USD), rẻ hơn gần 17% so với mức giá công bố ban đầu vào tháng 8 năm ngoái. Tương tự nhiều công ty khởi nghiệp xe điện khác, Xpeng ghi nhận khoản lỗ quý I khoảng 90 triệu USD. Trong khi đó, hãng tập trung vào dòng xe cao cấp Nio báo cáo khoản lỗ lên đến 949,6 triệu USD trong quý I vừa qua.

Dù vậy, một điểm sáng đến từ Xiaomi – hãng điện thoại thông minh Trung Quốc, hãng này cho biết mảng kinh doanh xe điện của họ dự kiến sẽ có lãi trong nửa cuối năm nay. Xiaomi đã bước vào thị trường này từ năm ngoái với mẫu sedan SU7 có giá rẻ hơn Model 3 của Tesla, và dự kiến ra mắt mẫu SUV YU7, được xem là đối thủ tiềm năng của Model Y, trong mùa hè này.

Nhóm phân tích của Nomura nhận định rằng: “Với tình trạng cung vượt cầu hiện nay tại thị trường ô tô Trung Quốc, chúng tôi cho rằng giai đoạn cạnh tranh khốc liệt nhất vẫn chưa diễn ra, cho tới khi thị trường có sự tái cấu trúc đáng kể trong tương lai”.