Theo quy định tại Nghị định 130 năm 2020 của Chính phủ, hình thức xác minh tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức sẽ được cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập tổ chức lựa chọn ngẫu nhiên người được xác minh thông qua bốc thăm hoặc sử dụng phần mềm máy tính.
Triển khai quy định này, hiện nay, Hà Nội, Đà Nẵng và một số địa phương khác đang thực hiện việc bốc thăm hoặc sử dụng phần mềm máy tính để xác minh tài sản, thu nhập. Theo đó, việc xác minh tài sản, thu nhập chủ yếu thực hiện đối với cán bộ, công chức không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý.
Phóng viên VOV phỏng vấn Tiến sĩ Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội về nội dung này.
PV: Không kiểm soát được tài sản thì không thể chống tham nhũng. Đây là một tiền đề quan trọng nhưng kiểm soát tham nhũng chưa bao giờ là chuyện đơn giản. Việc bốc thăm chọn đối tượng xác minh tài sản liệu rằng có tăng tính tự giác, trung thực trong việc kê khai tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức không, thưa ông?
Ông Nguyễn Sĩ Dũng: Có lẽ cũng là một cách để thúc đẩy việc trung thực trong kê khai tài sản. Bởi vì bốc thăm sẽ không có cơ sở gì để tránh việc mình không trúng thăm cả, đây là xác suất có thể bốc trúng thăm để kiểm tra nhưng cũng có thể là không. Nhưng chuyện bốc thăm hay sử dụng phần mềm máy tính để chọn là chuyện may rủi. Vì vậy, cán bộ phải kê khai thế nào đó bởi có thể sẽ bị kiểm tra.
Rõ ràng, việc này thực chất vẫn có tính răn đe, cảnh tỉnh. Cái quan trọng hơn của việc bốc thăm bảo đảm tính công bằng. Bởi vì cán bộ, công chức, viên chức của ta là 2,8 triệu người, số ít người có chức, quyền mà chủ yếu là không có chức, quyền. Với số lượng lớn như vậy thì không thể nào kiểm tra tất cả vì không có đủ nguồn lực để làm, vì vậy, phải kiểm tra một số người để răn đe nhiều người phải trung thực.
Do đó, tốt hơn hết là lựa chọn bốc thăm hoặc chọn ngẫu nhiên theo phần mềm. Còn nếu tổ chức quyết kiểm tra anh này, anh kia thì có thể tham nhũng sẽ xảy ra ở đây, người nào thân thiết, “quà cáp” thì sẽ không kiểm tra.
Nếu định kiểm tra số lượng lớn như vậy thì buộc phải bốc thăm thì sẽ công bằng hơn và tạo áp lực cũng tốt hơn.
PV: Có ý kiến lo ngại rằng việc bốc thăm ngẫu nhiên có thể bỏ lọt cán bộ tham nhũng và có khi người tham nhũng thật sự lại “thoát” nhờ may mắn, còn người được xác minh thì lại chẳng có gì để xác minh. Ông nghĩ sao về điều này?
Ông Nguyễn Sĩ Dũng: Chuyện bốc thăm là may rủi nhưng hiệu ứng của nó vẫn tích cực ở chỗ làm sao anh biết bốc thăm thì anh sẽ không trúng mà kê khai không trung thực. Rõ ràng, rủi ro nằm ở đây và có tính răn đe để cán bộ khai trung thực.
Tôi nghĩ bốc thăm để giám sát, kiểm tra nhằm thúc đẩy cán bộ kê khai trung thực. Còn khi đã bốc thăm thì có người sẽ “thoát”. Nhưng rõ ràng đây là phương án đạt được 2 yêu cầu khả thi, bởi vì 2,8 triệu người thì làm thế nào kiểm tra, kiểm soát hết vì không có đủ nguồn lực và thời gian để làm. Còn bốc thăm thì sẽ tạo được tính răn đe để cán bộ khai trung thực và cũng đảm bảo công bằng hơn.
PV: Như ông vừa nêu chủ trương bốc thăm sẽ khiến cán bộ phải dè chừng và trung thực hơn, thế nhưng, điều quan trọng hơn là việc kiểm tra, giám sát có trung thực không, thưa ông?
Ông Nguyễn Sĩ Dũng: Quả thực là như vậy. Ở đây có vấn đề một là nghiêm túc, hai là kỹ năng. Bởi đây là việc không phải quá dễ, bây giờ có những quy định của pháp luật xung đột với nhau và không dễ gì vượt qua các quy định.
Ví dụ tài khoản ngân hàng của bất cứ khách hàng nào đều là bí mật và được luật quy định. Vậy chúng ta có quyền kiểm tra tài khoản của ai đó không? Rõ ràng, nếu người có quyền kiểm tra thì sẽ xung đột với quy định bảo vệ khách hàng của ngân hàng.
Như vậy, có nhiều quy định xung đột và áp dụng pháp luật thế nào là điều hoàn toàn không dễ. Vậy người làm công tác xác minh tài sản của cán bộ phải là người có năng lực, trung thực, khách quan, công tâm bởi vì có thể người đi kiểm tra có mối quan hệ với người được kiểm tra, thậm chí cơ quan kiểm tra có thể bị thao túng.
PV: Vấn đề đặt ra là làm sao việc sử dụng và vận hành phần mềm máy tính đảm bảo chất lượng và không có sự can thiệp, tác động của con người, đảm bảo minh bạch trong quá trình thực hiện bốc thăm ngẫu nhiên xác minh tài sản?
Ông Nguyễn Sĩ Dũng: Cái gì cũng có rủi ro. Rủi ro trong bốc thăm là có thể sẽ “ra tín hiệu” cho người quen biết để không bốc vào lá thăm có “tín hiệu” đó.
Còn sử dụng phần mềm cũng có thể thao túng được, nhưng chỉ có chuyên viên kỹ thuật cao cấp về máy tính mới có thể làm điều này, còn người sử dụng phần mềm không can thiệp vào được, nên tính khách quan tương đối cao. Nếu chuyên viên kỹ thuật và người vận dụng phần mềm là 2 người khác nhau thì hoàn toàn đảm bảo được yếu tố khách quan. Tuy nhiên, rủi ro có thể xảy ra nếu có sự móc ngoặc với chuyên gia kỹ thuật viết phần mềm, song rủi ro này không nhiều.
PV: Theo ông cần xây dựng cơ chế kiểm soát tài sản, thu nhập của tất cả cán bộ, công chức lẫn người thân của họ như thế nào cho hiệu quả. Vì thực tế hiện nay, nhiều trường hợp cán bộ, công chức kê khai tài sản không trung thực, tẩu tán tài sản hoặc chuyển dịch tài sản cho người khác nhằm né việc kê khai hoặc thu hồi tài sản tham nhũng của các cơ quan tiến hành tố tụng?
Ông Nguyễn Sĩ Dũng: Muốn kê khai tài sản bảo đảm và giám sát được việc này thì chúng ta chỉ làm đối với một số người. Còn nếu giám sát số lượng lớn cán bộ, công chức thì không có đủ năng lực và điều kiện. Ai giám sát? Bộ phận giám sát bao nhiêu người, năng lực, kỹ năng như thế nào?
Do đó, điều đầu tiên là phải tập trung kê khai và áp đặt chế độ kê khai tài sản đối với những người có chức, có quyền, đặc biệt là những người có quyền phân bổ nguồn lực của đất nước, như cấp đất, phê duyệt dự án, tài nguyên đất đai, khoáng sản; những người có quyền phân bổ các nguồn lực, các dự án đầu tư công, tiền ngân sách… Đó là những người có quyền lực và có thể dùng quyền lực để tham nhũng. Còn những công chức, viên chức phía dưới cũng có thể xảy ra tham nhũng nhưng để xác lập ưu tiên thì ưu tiên thấp hơn, bởi nếu có tham nhũng thì chỉ là tham nhũng vặt.
Hàng nghìn tỷ đồng, thậm chí là hàng chục nghìn tỷ tham nhũng vẫn chưa chống được mà tập trung chống tham nhũng vặt thì rõ ràng việc xác lập ưu tiên ở đây là sai. Do vậy, trước tiên là xác lập ưu tiên đúng đối tượng, tập trung vào những người có chức, có quyền phân bổ nguồn lực, có quyền ban bố chính sách.
Những người đó nên công khai bản kê khai, bởi bản kê chỉ có ý nghĩa nếu công khai, còn nếu không công khai thì không ai dám soi mói những người có chức, có quyền như vậy cả. Cùng với đó phải có công cụ để công khai và chấp nhận sự công khai.
Ở đây cũng có hiện tượng tẩu tán tài sản cho con cháu, cho đệ tử, người thân. Vì vậy, đối với những người có khả năng tham nhũng lớn thì phải kê khai cả vợ, con, người thân, vòng kê khai phải rộng hơn dựa trên tính quan trọng của chức tước và vị trí của họ.
PV: Rõ ràng không kiểm soát được tài sản thì không thể chống tham nhũng, thưa ông?
Ông Nguyễn Dĩ Dũng: Đây chỉ là một điều kiện để chống tham nhũng. Muốn chống tham nhũng thì phải đạt 4 yêu cầu: một là không không thể tham nhũng. Cán bộ kê khai tài sản để sau này không thể tham nhũng bởi vì tài sản nếu phát sinh thêm thì phải giải trình được. Tuy nhiên, kê khai chỉ là một điều kiện, ngoài ra chi tiêu phải qua tài khoản, không tiêu tiền mặt.
Thứ hai, để không dám tham nhũng thì khi phát nhũng bị phát hiện thì phải xử lý thật nghiêm. Việc “đốt lò” mà Tổng Bí thư đang thúc đẩy cũng chính là nhằm mục đích để không dám tham nhũng.
Thứ ba, để không cần tham nhũng thì lương của công chức, người nắm giữ quyền lực công phải đủ sống. Nếu họ không đủ sống thì rất khó chống được tham nhũng.
Và cuối cùng là không cần tham nhũng, làm sao thúc đẩy sự liêm chính, đạo đức, tự trọng và những giá trị của con người, làm sao khi cầm phong bì thì họ phải đỏ mặt.
Vì vậy, không chỉ kê khai tài sản mà cần phải thúc đẩy 4 lĩnh vực trên thì mới chống được tham nhũng.
Xin cảm ơn ông!
Tags:
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.
(VNF) - Theo TS. Lê Duy Bình, tranh luận về ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh thực chất mới chỉ xử lý “phần ngọn”. Điều quan trọng hơn là phải xác lập rõ địa vị pháp lý và cách tiếp cận thuế phù hợp với bản chất kinh doanh cá thể, từ đó tạo nền tảng cải cách bền vững.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
(VNF) - TS Võ Trí Thành cho rằng trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực có giá trị như một “mỏ vàng”, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc quản trị, phân bổ và kiểm soát dữ liệu lại đặt ra những thách thức phức tạp, từ quyền sở hữu, quyền riêng tư đến cân bằng giữa tự do hóa và an ninh, khiến đây trở thành một trong những bài toán khó nhất hiện nay.
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - An toàn dữ liệu tại Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mang tính bản lề khi nhận thức đã đi trước, nhưng năng lực bảo vệ vẫn chưa theo kịp.
(VNF) - Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc nền tảng vận hành của hoạt động đầu tư, kinh doanh, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của rủi ro pháp lý và tranh chấp. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, mà còn phải thiết kế lại tư duy quản trị rủi ro theo hướng chủ động, xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dự án đầu tư.
(VNF) - Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, hiện vẫn còn định kiến rằng người giàu thường gắn với sự bất minh, từ đó thiếu sự tôn trọng đúng mức đối với vai trò của lực lượng doanh nhân.
Trong cuộc đua nhân sự, nhiều doanh nghiệp TP.HCM đẩy nhanh cấp bậc qua danh xưng để hút ứng viên, nhưng không đi kèm lương, quyền lợi tương xứng, khiến người lao động vỡ kỳ vọng.
(VNF) - Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng: “Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi dòng tiền hội tụ, mà còn là nơi tập trung trí tuệ, công nghệ và các chuẩn mực vận hành tiên tiến”.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Sáng ngày 6/4, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, phiên khai mạc sẽ diễn ra trọng thể tại Nhà Quốc hội.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch, tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
(VNF) - Sáng qua, khi đi vào giờ cao điểm trên đường Nguyễn Trãi, tôi chứng kiến gần như đầy đủ những gì Hà Nội đang phải gánh.
(VNF) - TS Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới cho rằng căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy Trung Đông trở lại vòng xoáy bất ổn, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc chi phí mới đối với kinh tế toàn cầu. Với Việt Nam, nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc đáng kể vào năng lượng nhập khẩu thì nguy cơ giá dầu, chi phí vận tải và lãi suất gia tăng có thể tạo áp lực lên lạm phát, thu hẹp dư địa chính sách và bào mòn đà phục hồi còn mong manh.
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.
(VNF) - Dự án 'đất vàng' Hồ Tùng Mậu Tower, hiện đã được đổi tên thành Central Square do Công ty TNHH Đầu tư Central Capital phối hợp cùng Công ty cổ phần Sản xuất – dịch vụ - xuất nhập khẩu Từ Liêm thực hiện.
