AI ‘đi chợ’ thay con người: Siêu ứng dụng của Trung Quốc dẫn đầu toàn cầu

Các tập đoàn công nghệ hàng đầu Trung Quốc đang tiến vào một giai đoạn mới của cuộc đua trí tuệ nhân tạo mang tên “agentic commerce” – mô hình thương mại nơi AI không chỉ gợi ý mà còn chủ động hành động thay người dùng.

Những cái tên như Alibaba và ByteDance đang chạy đua để biến chatbot AI thành công cụ mua sắm và thanh toán trọn gói, qua đó tái định nghĩa vai trò của siêu ứng dụng trong nền kinh tế số.

Tuần trước, Alibaba đã công bố bản nâng cấp quan trọng cho chatbot AI Qwen, cho phép người dùng hoàn tất giao dịch trực tiếp ngay trong giao diện trò chuyện. Thông qua Qwen, người dùng có thể đặt đồ ăn, mua sắm, đặt vé máy bay hay khách sạn mà không cần rời khỏi chatbot.

Bản cập nhật này kết nối Qwen với toàn bộ hệ sinh thái thương mại điện tử của Alibaba. Người dùng có thể so sánh các gợi ý sản phẩm được cá nhân hóa từ Taobao, nền tảng du lịch Fliggy, sau đó hoàn tất thanh toán bằng Alipay – tất cả diễn ra liền mạch trong một cuộc hội thoại AI duy nhất.

Trước đây, Qwen chủ yếu đóng vai trò tư vấn, đưa ra khuyến nghị dựa trên câu lệnh của người dùng. Tuy nhiên, quá trình mua hàng vẫn yêu cầu người dùng tự chuyển qua nhiều nền tảng khác nhau, gây gián đoạn trải nghiệm. Việc “trao quyền hành động” cho AI đã xóa bỏ rào cản này.

Cuộc cạnh tranh khốc liệt giữa các siêu ứng dụng Trung Quốc

Động thái của Alibaba phản ánh xu hướng toàn cầu, khi các công ty AI chuyển trọng tâm từ việc phát triển mô hình nền tảng sang AI dạng tác nhân (agentic AI) – loại AI có khả năng tự thực hiện nhiệm vụ thay cho con người với mức giám sát tối thiểu.

Theo ông Shaochen Wang, nhà phân tích tại Counterpoint Research, sự chuyển đổi này có ý nghĩa chiến lược: “Quá trình agentic hóa các dịch vụ thương mại cho phép tích hợp tối đa các tiện ích người dùng, từ đó gia tăng mức độ gắn bó lâu dài”.

Mức độ gắn bó cao giúp các doanh nghiệp xây dựng lợi thế cạnh tranh bền vững, hay còn gọi là “hào lũy kinh doanh”, yếu tố then chốt để bảo vệ lợi nhuận trước đối thủ trong dài hạn.

Mặc dù agentic AI được kỳ vọng sẽ ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như lái xe tự động hay an ninh mạng, thương mại điện tử đang nổi lên là một trong những lĩnh vực triển khai sớm và sâu rộng nhất.

Tại Mỹ, các tập đoàn thanh toán và công nghệ lớn cũng đã bắt đầu tung ra những phiên bản agentic commerce đầu tiên trong vài tháng gần đây, cho thấy đây không còn là thử nghiệm mang tính khái niệm mà đã bước vào giai đoạn thương mại hóa.

Riêng tại Trung Quốc, Alibaba được đánh giá là có vị thế đặc biệt thuận lợi để trở thành người tiên phong nhờ năng lực mô hình ngôn ngữ lớn tiên tiến và mạng lưới thương mại điện tử bao phủ hầu hết nhu cầu thiết yếu, từ quần áo, thực phẩm đến nhà ở và giao thông.

Chiến lược agentic commerce cũng giúp Alibaba gia tăng sức cạnh tranh với những đối thủ lớn, đặc biệt là WeChat của Tencent – nền tảng được coi là siêu ứng dụng hàng đầu Trung Quốc với hơn 1 tỷ người dùng, tích hợp nhắn tin, thanh toán, mua sắm và nhiều dịch vụ khác.

Không chỉ Alibaba, các công ty công nghệ Trung Quốc khác cũng đang tăng tốc.

Tháng 12 năm ngoái, ByteDance đã nâng cấp chatbot AI Doubao, cho phép hệ thống tự động xử lý các tác vụ như đặt vé thông qua việc tích hợp với các tính năng thương mại điện tử trên Douyin – phiên bản TikTok tại Trung Quốc.

Phiên bản Doubao nâng cấp còn được giới thiệu trên một mẫu smartphone nguyên mẫu do ZTE phát triển, với mục tiêu biến AI thành trợ lý toàn diện, có thể thực hiện tác vụ trên khắp thiết bị di động của người dùng.

Tuy nhiên, không phải mọi kế hoạch đều diễn ra suôn sẻ. Một số tính năng dự kiến của Doubao đã bị thu hẹp sau khi các đối thủ lên tiếng lo ngại về quyền riêng tư và an ninh dữ liệu, cho thấy agentic AI vẫn đối mặt nhiều thách thức về quản trị và niềm tin người dùng.

Trong khi đó, Chủ tịch Tencent Martin Lau cho biết trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh tháng 5/2025 rằng AI agent có thể trở thành thành phần cốt lõi của hệ sinh thái WeChat trong tương lai.

AI agent: Nền móng mới của siêu ứng dụng

Theo ông Charlie Dai, Phó Chủ tịch kiêm nhà phân tích chính tại Forrester, thành công của siêu ứng dụng thế hệ mới sẽ phụ thuộc vào mức độ tích hợp AI agent.

“AI agent sẽ là nền tảng cho sự tiến hóa của siêu ứng dụng, với điều kiện chúng được tích hợp sâu vào thanh toán, logistics và tương tác xã hội”, ông Dai nhận định.

Các tập đoàn Trung Quốc như Alibaba, Tencent và ByteDance dù cạnh tranh quyết liệt nhưng đều có lợi thế chung: hệ sinh thái tích hợp sẵn, dữ liệu hành vi phong phú và thói quen người dùng đã quen với siêu ứng dụng.

Ngược lại, các công ty phương Tây, dù dẫn đầu về mô hình AI nền tảng và phạm vi toàn cầu, lại gặp bất lợi do dữ liệu phân mảnh và quy định bảo mật nghiêm ngặt, khiến việc tích hợp đa dịch vụ diễn ra chậm hơn.

Tại Mỹ, những cái tên như OpenAI, Perplexity và Amazon đang theo đuổi agentic commerce theo hướng riêng. Google cũng đang nghiên cứu cách định vị mình như một “người mai mối” giữa nhà bán lẻ, người tiêu dùng và AI agent.

Ông Dai cho rằng chiến lược giữa hai nền kinh tế lớn sẽ khác biệt rõ rệt: Trung Quốc tập trung tích hợp nội địa và mở rộng có chọn lọc, trong khi các công ty Mỹ ưu tiên khả năng mở rộng toàn cầu và quản trị rủi ro.

Theo một nghiên cứu của McKinsey năm 2025, khoảng một nửa người tiêu dùng toàn cầu đã sử dụng AI khi tìm kiếm thông tin trực tuyến, con số cho thấy mức độ sẵn sàng cao của thị trường.

Báo cáo này ước tính rằng AI agent có thể tạo ra hơn 1.000 tỷ USD giá trị kinh tế cho doanh nghiệp Mỹ vào năm 2030, chủ yếu nhờ tinh giản các bước quan trọng nhưng mang tính lặp lại trong quá trình ra quyết định của người tiêu dùng.

Với đà phát triển hiện tại, agentic commerce không chỉ là xu hướng công nghệ mới, mà đang trở thành trụ cột chiến lược định hình tương lai của thương mại số và cuộc cạnh tranh quyền lực giữa các siêu ứng dụng toàn cầu.