Cuộc chiến xe điện: Khi các ‘lão làng’ tụt hậu, Trung Quốc thừa thắng xông lên
Đăng Phạm -
30/09/2023 00:19 (GMT+7)
(VNF) - Trong cuộc đua xe điện nhằm định hình lại ngành công nghiệp ô tô toàn cầu, Trung Quốc hiện đang tăng tốc dẫn đầu. Nhật Bản, Hàn Quốc, châu Âu và Mỹ, những quốc gia thống trị trong nhiều thập kỷ, đang bị tụt lại phía sau.
Ô tô điện BYD tại cảng Taicang ở tỉnh Giang Tô, phía đông Trung Quốc.
Khi các lão làng đuối sức
Năm 1913, dây chuyền lắp ráp di động của Henry Ford, nhà sáng chế và người sáng lập thương hiệu Ford Motor, đã thay đổi ngành sản xuất ô tô toàn cầu. Sự đổi mới đột phá của Ford đã giảm đáng kể thời gian lắp ráp một chiếc ô tô, cho phép sản xuất hàng loạt và hạ giá thành của sản phẩm.
Hơn một thế kỷ sau, ngành sản xuất ô tô cũng đang trải qua một cơn địa chấn tương tự. Nhưng giờ đây, Ford Motor đang chật vật để bắt kịp thời thế thay vì dẫn đầu.
Sản xuất xe điện với những thay đổi cơ bản trong công nghệ và quy trình lắp ráp đã khiến các nhà sản xuất ô tô lâu đời như Ford và các đối thủ như Toyota và Volkswagen phải chạy đua để thích ứng với cách thức sản xuất mới và chi phí đầu tư khổng lồ. Nhưng đáng tiếc thay, những “lão làng” xe hơi này vẫn kém xa hãng xe điện Tesla của tỷ phú Elon Musk và một loạt đối thủ cạnh tranh mới từ Trung Quốc, bao gồm BYD và Xpeng.
Thế giới cần xe điện giá cả phải chăng hơn bao giờ hết vì ô tô điện sẽ đóng vai trò then chốt trong việc giúp các quốc gia cắt giảm ô nhiễm do tình trạng nóng lên toàn cầu. Nhưng liệu các nhà sản xuất ô tô ở châu Âu và Mỹ, nơi các chính phủ đã có kế hoạch cấm hoặc hạn chế việc bán xe chạy bằng khí đốt và dầu diesel, có thể vượt qua thách thức này hay không.
Ông Gene Munster, đối tác quản lý của công ty đầu tư mạo hiểm Deepwater Asset Management, cho biết: “Cuối cùng, một số tập đoàn từng là ‘gã khổng lồ’ trong ngành sản xuất ô tô 100 năm qua sẽ chỉ chiếm một phần nhỏ trong quy mô của ngành này trong tương lai”.
Khoảng cách giữa doanh số bán xe điện của các nhà sản xuất ô tô truyền thống và các đối thủ mới hiện rất lớn. Vào năm 2022, Tesla đã giao 1,31 triệu xe điện chạy pin tới tay khách hàng. Hãng BYD đã tăng gấp ba lần doanh số bán hàng so với năm trước khi bán tới 900.000 chiếc xe điện trong năm ngoái. Nếu tính cả xe Hybrid plug-in (phương tiện sử dụng song song điện chạy bằng pin và xăng) thì con số tăng gấp đôi lên tới 1,86 triệu chiếc).
Trong khi đó, tập đoàn Volkswagen (sở hữu Audi và Porsche) đã bán được 572.100 xe điện chạy pin, còn doanh số của Stellantis (công ty sản xuất Chrysler và Jeep) đạt 288.000 chiếc.
Loạt thách thức
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), từ năm 2015 đến năm 2022, các nhà sản xuất ô tô lớn nhất thế giới, bao gồm Volkswagen, General Motors, Toyota, Stellantis, Honda, liên minh Renault-Nissan-Mitsubishi, Ford, Hyundai-Kia, Geely, Mercedes-Benz và BMW đã chứng kiến tỷ trọng doanh số bán ô tô điện trên toàn thế giới của họ giảm từ hơn 55% xuống 40%.
Trong cùng thời gian, thị phần kết hợp của chỉ hai công ty Tesla và BYD đã tăng từ 20% lên hơn 30%.
Xe tải điện F-150 Lightning đang được sản xuất tại nhà máy Ford ở Dearborn, bang Michigan, Mỹ.
Ngân hàng đầu tư UBS dự báo đến năm 2030, các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc có thể chứng kiến thị phần của họ trên thị trường xe điện toàn cầu tăng gấp đôi từ 17% lên 33%, trong đó các công ty châu Âu bị mất thị phần lớn nhất.
Các nhà sản xuất ô tô lâu đời hiện đang chi hàng trăm tỷ USD và đặt ra các mục tiêu đầy tham vọng cho doanh số bán xe điện nhằm thu hẹp vị trí dẫn đầu do Tesla và các đối thủ Trung Quốc nắm giữ.
Tính đến cuối tháng 9 năm ngoái, các nhà sản xuất ô tô và nhà sản xuất pin ở Mỹ, châu Âu và châu Á, ngoại trừ Trung Quốc, đã công bố khoản đầu tư trị giá hơn 650 tỷ USD đến năm 2030 vào quá trình chuyển đổi xe điện, bao gồm các cơ sở lắp ráp và sản xuất pin xe điện, theo cho Atlas Public Policy - một công ty phân tích và dữ liệu có trụ sở tại Mỹ.
Các kế hoạch chi tiêu trị giá hàng tỷ USD được đưa ra vào thời điểm đầy thách thức đối với ngành sản xuất ô tô do thiếu chất bán dẫn và khó khăn trong chuỗi cung ứng trong vài năm. Doanh số bán ô tô nhìn chung vẫn ở mức thấp hơn nhiều so với mức trước đại dịch.
Cũng có nhiều nghi ngờ về việc liệu nhu cầu tiêu dùng có tăng theo nguồn cung mới hay không. Chia sẻ với Reuters tuần qua, người phát ngôn của Volkswagen cho biết công ty này có kế hoạch tạm thời đình chỉ sản xuất một số mẫu xe điện ở Đức vào tháng tới do nhu cầu yếu hơn.
“Ô tô truyền thống đang chìm trong sắc đỏ khi nói đến điện khí hóa và chúng sẽ tiếp tục chìm trong sắc đỏ… trong hơn hai năm nữa”, ông Munster, một chuyên gia của Deepwater Asset Management, cho hay.
Ford là một trong những nhà sản xuất ô tô như vậy. Vào tháng 7, họ đã nâng dự báo lỗ trong hoạt động kinh doanh xe điện trong năm tài chính hiện tại lên 4,5 tỷ USD so với dự báo trước đó là 3 tỷ USD. Và nó đã đẩy lùi mục tiêu sản xuất 600.000 xe điện mỗi năm của công ty này.
Trung Quốc bứt tốc
Mặc dù cần ít lao động hơn nhưng sản xuất xe điện lại tốn nhiều chi phí hơn xe chạy động cơ đốt trong vì nguyên liệu thô cho pin đắt tiền và khó tìm. Việc tinh chỉnh quy trình sản xuất và mở rộng quy mô sản xuất cũng mất nhiều thời gian.
Hiện Trung Quốc đang chiếm thế thượng phong trong ngành sản xuất xe điện bởi nước này là nhà sản xuất pin xe điện lớn nhất thế giới và sở hữu nhiều ưu thế trong việc cung cấp và xử lý nhiều thành phần quan trọng cần thiết để sản xuất pin.
Một chiếc xe điện của Volkswagen được trưng bày tại Munich Motor Show ở Đức vào ngày 4/9.
Chia sẻ với CNN, ông Daniel Röska, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu ô tô châu Âu tại công ty môi giới Bernstein, cho biết: “Phần lớn chuỗi cung ứng pin nằm trong tay Trung Quốc. Trung Quốc đã đầu tư vào lĩnh vực này sớm hơn bất kỳ quốc gia nào khác”.
Nếu không liên doanh với các nhà sản xuất pin và xe điện Trung Quốc, các nhà sản xuất ô tô toàn cầu có rất ít lựa chọn khả quan khác. Tuy nhiên, việc hợp tác với các công ty Trung Quốc hiện khá phức tạp khi căng thẳng thương mại giữa Trung Quốc và phương Tây gia tăng, đồng thời các chính phủ phương Tây cũng đang nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc.
Ford hồi đầu tuần qua thông báo đã tạm dừng dự án xây dựng nhà máy sản xuất pin xe điện trị giá 3,5 tỷ USD ở bang Michigan, miền Bắc nước Mỹ, nơi họ dự định sản xuất pin xe điện sử dụng công nghệ từ “gã khổng lồ” ngành pin CATL của Trung Quốc, công ty cũng cung cấp pin cho Tesla.
Khi kế hoạch được công bố vào tháng 2, nó đã vấp phải sự chỉ trích từ thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Marco Rubio về mối liên hệ với Trung Quốc .
Một cuộc điều tra được Liên minh châu Âu công bố gần đây về sự hỗ trợ của nhà nước đối với xe điện đến từ Trung Quốc có thể khiến vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn. Cuộc điều tra kéo dài nhiều tháng có thể dẫn đến mức thuế cao hơn đối ô tô nhập khẩu của Trung Quốc.
Nếu EU áp dụng mức thuế cao hơn mức 10% tiêu chuẩn đối với ô tô nhập khẩu, điều đó có thể dẫn tới đòn đáp trả từ Trung Quốc. Đương nhiên khi đó những nhà sản xuất đang làm ăn thuận lợi tại Trung Quốc sẽ bị tổn hại nhiều nhất.
Và nếu châu Âu muốn giảm lượng khí thải carbon, họ sẽ cần xe điện giá rẻ. Theo báo cáo năm 2022 của công ty nghiên cứu Jato Dynamics, ô tô Trung Quốc rẻ hơn khoảng 40% so với các đối tác châu Âu và rẻ hơn khoảng 50% so với ô tô có chất lượng tương đương của Mỹ.
Các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đã thiết lập cơ sở sản xuất ở châu Âu khi các rào cản thương mại gia tăng. Điều tương tự chắc chắn sẽ xảy ra ở Mỹ, nơi thuế nhập khẩu ô tô được ấn định ở mức 27,5%.
(VNF) - Bước tiến mới trong công nghệ máy quang khắc DUV cho thấy Trung Quốc đang từng bước thu hẹp khoảng cách với các nhà sản xuất phương Tây, buộc ngành chip toàn cầu phải nhìn nhận lại cuộc đua công nghệ.
(VNF) - Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang và các rào cản pháp lý ngày càng chặt chẽ, Phố Wall đã trở thành điểm đến niêm yết khó tiếp cận hơn đối với các doanh nghiệp Trung Quốc đại lục. Tuy nhiên, bất chấp những trở ngại đó, nhiều công ty vẫn không muốn từ bỏ thị trường vốn lớn nhất thế giới.
(VNF) - Theo giới chức Nhật Bản, từ năm 2025, hàng loạt nạn nhân đã mất tổng cộng hàng chục triệu USD vì các vụ lừa đảo yêu cầu mua và giao nộp vàng thỏi. Các cơ quan chức năng cho rằng việc siết chặt kiểm soát tài khoản ngân hàng có thể đang khiến tội phạm chuyển sang những thủ đoạn mới.
(VNF) - Những diễn biến tuần qua không chỉ làm gia tăng lo ngại về áp lực lạm phát mà còn định hình kỳ vọng của thị trường đối với chính sách tiền tệ và triển vọng tăng trưởng trong những tháng cuối năm.
(VNF) - AI Trung Quốc đang trở thành chất xúc tác làm bùng phát cuộc đối đầu giữa các "ông lớn" công nghệ Mỹ về cách phát triển và kiểm soát trí tuệ nhân tạo.
(VNF) - Đợt áp thuế mới nhất chỉ là bước đi đầu tiên trong một chiến lược thuế quan dài hơi mà chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang từng bước triển khai.
(VNF) - Các chính phủ và giới phân tích tại châu Á bày tỏ sự thất vọng và hoài nghi sau khi Nhà Trắng công bố áp thuế từ 10% đến 12,5% đối với 60 nền kinh tế với lý do các nước này chưa có đủ hành động nhằm ngăn chặn lao động cưỡng bức.
(VNF) - Các mức thuế quan toàn cầu trong kế hoạch "Ngày Giải phóng" của Tổng thống Donald Trump từng bị tòa án bác bỏ, làm lung lay nền tảng chương trình nghị sự thương mại của ông. Theo nhiều chuyên gia thương mại, gói thuế mới cũng có thể đối mặt với số phận tương tự và đã vấp phải thách thức pháp lý đầu tiên.
(VNF) - Các tập đoàn công nghệ đang mạnh tay cắt giảm hàng trăm nghìn việc làm dù chi tiêu cho trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục lập kỷ lục. Có thể thấy cuộc đua AI không chỉ tái định hình chiến lược đầu tư mà còn làm thay đổi sâu sắc cấu trúc việc làm của ngành công nghệ.
(VNF) - Ngân hàng Thế giới (World Bank) sẽ chấm dứt hoạt động cho vay đối với Trung Quốc vào năm 2031, khép lại hơn bốn thập kỷ Bắc Kinh tiếp cận nguồn vốn từ định chế này. Động thái này cũng được cho là sẽ mở đường để Mỹ thúc đẩy ADB và các định chế tài chính đa phương khác siết hoạt động cấp vốn đối với Bắc Kinh.
(VNF) - Nhập khẩu vàng của Trung Quốc đã tăng lên mức cao nhất trong 2 năm vào tháng 6, phản ánh nhu cầu vẫn rất mạnh tại thị trường vàng lớn nhất thế giới sau khi giá vàng quốc tế giảm sâu.
(VNF) - Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung cho biết những người sở hữu nhiều bất động sản nhằm mục đích đầu cơ nên chịu mức thuế cao hơn người mua nhà để ở. Ông cũng viện dẫn bài học từ bong bóng bất động sản của Nhật Bản như lời cảnh báo đối với Hàn Quốc.
(VNF) - Sau khi giành thị phần bằng lợi thế giá và quy mô, các hãng ô tô Trung Quốc đang bước sang giai đoạn mới: tấn công phân khúc xe cao cấp tại châu Âu bằng công nghệ, phần mềm và trí tuệ nhân tạo.
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump đang chuẩn bị áp thêm thuế đối với hàng chục quốc gia ngay trong tuần này, bất chấp cảnh báo từ các cố vấn rằng việc khơi lại cuộc chiến thương mại có thể gây thêm cú sốc cho nền kinh tế trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
(VNF) - Giá trứng tại Trung Quốc tăng lên mức cao nhất trong một thập kỷ, tạo nên một nghịch lý khi nền kinh tế vẫn chưa thoát khỏi áp lực giảm phát. Từ người tiêu dùng, nông dân đến các chủ nhà hàng đều chịu tác động từ cơn sốt giá của loại thực phẩm thiết yếu này.
(VNF) - Sau nhiều thập kỷ suy giảm, tinh thần khởi nghiệp tại Mỹ đang hồi sinh mạnh mẽ. Hàng triệu người Mỹ nộp đơn thành lập doanh nghiệp mới mỗi năm, được thúc đẩy bởi những thay đổi sau đại dịch và sự hỗ trợ ngày càng lớn của trí tuệ nhân tạo (AI).
(VNF) - Chỉ trong vài ngày, Moonshot AI và Alibaba liên tiếp ra mắt các mô hình AI mới, làm gia tăng sức ép lên Thung lũng Silicon và đặt ra thách thức ngày càng lớn đối với vị thế dẫn đầu của Mỹ trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo.
(VNF) - Sau khi tăng trưởng GDP quý II thấp hơn mục tiêu, giới lãnh đạo Trung Quốc được dự báo sẽ tung thêm các biện pháp hỗ trợ nền kinh tế. Trọng tâm nhiều khả năng là đẩy nhanh phát hành trái phiếu chính phủ để tăng chi đầu tư công, thay vì triển khai các gói kích cầu tiêu dùng quy mô lớn.
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục mở rộng mặt trận thuế quan với các biện pháp cứng rắn nhằm vào Canada và Brazil, đồng thời gấp rút tìm kiếm cơ sở pháp lý mới để duy trì chương trình áp thuế sau khi một số công cụ trước đây đối mặt với rào cản pháp lý.
(VNF) - Nỗ lực mới nhất của Singapore nhằm củng cố vị thế trung tâm tài chính toàn cầu tập trung vào tham vọng xây dựng một "BlackRock của châu Á", lấy cảm hứng từ tập đoàn quản lý tài sản lớn nhất thế giới BlackRock với quy mô tài sản quản lý khoảng 14.000 tỷ USD.
(VNF) - Kín tiếng, trẻ tuổi và hướng ra toàn cầu, thế hệ tỷ phú mới của Trung Quốc không còn làm giàu từ bất động sản mà từ những ngành công nghệ và tiêu dùng mới. Cùng với sự dịch chuyển của nền kinh tế, họ cũng đang định hình một phong cách lãnh đạo khác biệt so với các thế hệ đi trước.
(VNF) - Sau nhiều tháng kiềm chế nhu cầu nhờ lượng dự trữ khổng lồ, Trung Quốc có thể sớm quay trở lại thị trường dầu mỏ. Nếu kịch bản này xảy ra trong bối cảnh nguồn cung qua eo biển Hormuz vẫn bất ổn và tồn kho toàn cầu suy giảm, "phanh hãm" lớn nhất đối với đà tăng của giá dầu có thể sẽ biến mất.
(VNF) - Bước tiến mới trong công nghệ máy quang khắc DUV cho thấy Trung Quốc đang từng bước thu hẹp khoảng cách với các nhà sản xuất phương Tây, buộc ngành chip toàn cầu phải nhìn nhận lại cuộc đua công nghệ.
(VNF) - Sau hơn 50 năm đưa vào sử dụng, khu tập thể Trương Định (phường Tương Mai, Hà Nội) đã xuống cấp nghiêm trọng, nhiều hạng mục hư hỏng và bị cơi nới, lấn chiếm. Theo quy hoạch mới được công bố, khu tập thể sẽ được cải tạo, xây dựng lại bằng 2 tòa chung cư cao tối đa 30 tầng với hơn 1.000 căn hộ.