Di dời nhà ven kênh rạch ở TP. HCM: Vì sao nhà đầu tư... làm ngơ?
Nam Phương -
26/09/2022 07:53 (GMT+7)
(VNF) - Kế hoạch di dời hàng chục ngàn hộ dân ven kênh rạch, tái lập các dự án chỉnh trang đô thị văn minh hiện đại của TP. HCM liên tục bị phá sản. Nguyên nhân vẫn là thiếu tiền đền bù giải tỏa, trong khi kêu gọi xã hội hóa thì nhà đầu tư lại không mặn mà.
Chi phí GPMB lớn, quỹ đất được khai thác hạn chế làm nhà đầu tư nản lòng với các dự án ven kênh
Vốn đền bù lớn, lợi nhuận thấp
Tại báo cáo mới đây gửi Văn phòng Chính phủ và Bộ Xây dựng, UBND TP. HCM cho hay việc phá sản kế hoạch di dời hơn 20.000 căn nhà ven kênh rạch tới năm 2020 và rời sang giai đoạn 2021-2025 là do nhiều nguyên nhân: ngân sách eo hẹp, cơ chế thay đổi, trong đó quan trọng là kêu gọi xã hội hóa nhưng nhà đầu tư thực hiện dự án lại không mặn mà tham gia.
Lý giải điều này, một cán bộ thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) TP. HCM cho biết theo quy định, nhà đầu tư sẽ không được thanh toán bằng đất khác, chỉ có thể khai thác, đầu tư kinh doanh trên chính phần diện tích đất đã được bồi thường, trong khi quỹ đất khai thác tại chỗ, tức là ven kênh rạch rất hạn chế.
Mặt khác, số lượng tiền nhà đầu tư phải bỏ ra để đền bù rất lớn, nhưng thời gian hoàn vốn rất lâu do thủ tục giao đất vô cùng “lằng nhằng”. “Trước đây, khi còn được thực hiện phương thức đối tác công - tư (PPP), không phải doanh nghiệp nào cũng mặn mà, nay hình thức đầu tư hợp đồng BT không còn, thì càng khó thu hút đầu tư”, vị cán bộ này nói.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP. HCM (HoREA) cũng thừa nhận điều này. “Số lượng nhà ven kênh rạch cần đền bù rất lớn, nhưng giá trị hành lang đất ven sông nhỏ, không mang tính thương mại, lợi nhuận không thấm tháp để nhà đầu tư có thể bỏ tiền vào, trong khi tiền ngân sách của TP thì rất hạn hẹp, đây là bài toán khó”, ông Châu chia sẻ.
Trực tiếp khảo sát đề xuất giải pháp việc di dời gần 5.000 hộ dân với hơn 26.000 nhân khẩu ở bờ Nam kênh Đôi (quận 8), đại diện Công ty cổ phần Đầu tư Hạ tầng và nhà ở Sài Gòn cho hay hầu hết các hộ dân sống ven, trên kênh rạch sử dụng phần đất lấn chiếm, xây dựng không phép, không đủ điều kiện bồi thường, hỗ trợ theo quy định của Nhà nước, dẫn đến giá trị bồi thường thấp. Và khi số tiền bồi thường không đảm bảo điều kiện ổn định cuộc sống sau khi di dời thì người dân càng cố gắng bám trụ, nên dự án sẽ rất trì trệ.
Bà Nguyễn Tường Anh, Giám đốc pháp chế một công ty phát triển BĐS, thừa nhận trước đây, ở các chương trình giải tỏa, chỉnh trang trên kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè hay Bến Nghé - Tàu Hủ, nguồn vốn đều từ vốn vay quốc tế và vốn ngân sách nhà nước. Nhưng các chương trình chỉnh trang đô thị hiện nay đều theo hướng xã hội hóa. Với hình thức này, bài toán sẽ phức tạp hơn, sự đối kháng vì quyền lợi của nhà đầu tư và của người dân phải di dời sẽ lớn hơn rất nhiều, chưa kể trình độ dân trí của người dân khu vực này còn hạn chế, rất khó thỏa thuận, bởi vậy lãnh đạo TP cần tìm lời giải về bài toán tài chính cũng như an sinh xã hội mới mong dự án sớm có nhà đầu tư.
Nút thắt nào cần tháo gỡ?
Chủ tịch UBND TP. HCM Phan Văn Mãi cho rằng tiến tới kỷ niệm 50 năm ngày thống nhất đất nước, TP. HCM quyết tâm không thể để nhà ở ven kênh rạch mãi tràn lan. Theo đó, lãnh đạo TP đã giao Sở Quy hoạch Kiến trúc, Sở Xây dựng và các địa phương tính toán lại quỹ đất, từ đó đưa ra đề nghị điều chỉnh quy hoạch một số vị trí đất để khai thác, lấy kinh phí thực hiện để đẩy nhanh tiến độ di dời này.
Theo đó, giải pháp là giảm phạm vi hành lang bảo vệ kênh rạch xuống mức tối thiểu, tức là chỉ cần đảm bảo đủ rộng để xây dựng kè bờ chống sạt lở, dãy cây xanh cảnh quan, đường dạo, đường cho xe phòng cháy chữa cháy. Đồng thời, tăng tối đa quỹ đất sau di dời bồi thường để “bù” cho nhà đầu tư; dành tối thiểu 20% quỹ đất thuộc hành lang bảo vệ kênh rạch để làm công trình dịch vụ, công viên chuyên đề, hoặc cho phép chuyển đổi chức năng sử dụng đất thành chức năng thương mại dịch vụ, phục vụ du lịch nhằm tạo nguồn lực để khai thác hiệu quả cảnh quan, môi trường dọc sông.
Cần có chính sách đặc thù khi thực hiện GPMB các dự án ven kênh rạch
Bên cạnh đó, thực hiện các dự án hạ tầng kỹ thuật, chỉnh trang đô thị dọc 2 bờ kênh rạch để kêu gọi đầu tư theo hình thức Nhà nước sẽ bồi thường giải phóng mặt bằng bằng vốn đầu tư công, nhà đầu tư bỏ vốn đầu tư hạ tầng kỹ thuật và xây lắp. Nói cách khác, TP. HCM đề xuất thu hẹp hành lang bảo vệ kênh rạch để mở biên thu hồi đất rộng ra, tăng chỉ tiêu hệ số sử dụng đất, chỉ tiêu quy hoạch công trình để tạo ra quỹ đất có thể khai thác thương mại hấp dẫn nhà đầu tư.
Sau khi điều chỉnh hành lang kênh rạch, mở rộng biên đất thương mại, TP. HCM đề xuất phân kỳ đầu tư đối với dự án có quy mô lớn. Trong đó, giai đoạn I đầu tư bằng vốn công với mục tiêu giải tỏa phần nhà lấn chiếm trên kênh rạch để xây bờ kè, cải tạo, nạo vét, khơi thông dòng chảy, chống ngập, đầu tư nâng cấp hạ tầng kỹ thuật, mở rộng hẻm, kết nối giao thông thủy, kinh doanh, mua bán... theo mô hình “trên bến, dưới thuyền”. Giai đoạn II mới tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư để tổ chức di dời, bồi thường giải tỏa hộ dân sống trên, ven kênh rạch.
Nhưng theo các chuyên gia, cái khó hiện nay là diện tích hành lang kênh rạch đã được luật hóa (Luật Tài nguyên nước và Nghị định số 43/2015/NĐ-CP quy định lập, quản lý hành lang bảo vệ nguồn nước). Muốn điều chỉnh, phải điều chỉnh luật và như vậy cần có cơ chế đặc thù cho TP. HCM.
Đề xuất “cần có chính sách đặc thù trong việc bồi thường”, ông Trần Thanh Tùng, Chủ tịch UBND quận 8, cho rằng nếu áp dụng các quy định về mức bồi thường, hỗ trợ thì số tiền sẽ rất thấp, dân không đủ mua nổi căn nhà tái định cư. TP cũng nên đưa người dân đến quỹ nhà ở phục vụ tái định cư thuộc sở hữu Nhà nước hiện có (không thực hiện bồi thường bằng tiền).
Liên quan vấn đề này, theo một chuyên gia, cần phân tách chi tiết từng trường hợp. Đối với nhà đất của người dân ven kênh rạch có diện tích nhỏ, tiền bồi thường không đủ mua nhà, có thể cho mua nhà ở xã hội bằng hình thức trả góp, từ các dự án nhà ở xã hội bằng vốn ngoài ngân sách. Với diện nhà mới lấn chiếm, không có pháp lý, diện tích quá nhỏ, nên bố trí thuê nhà ở xã hội được đầu tư bằng vốn ngân sách. Với nhóm diện tích nhà đất lớn, có đủ điều kiện pháp lý bồi thường, sẽ giải quyết tái định cư bằng nhà ở thương mại, vì dân có thể sẽ đủ tiền để mua.
Theo PGS. TS. Nguyễn Minh Hòa, Phó chủ tịch Hội Quy hoạch TP. HCM, vấn đề khó nhất của việc giải tỏa nhà ở ven, trên kênh rạch không chỉ là giải quyết chỗ ở, mà còn phải giải quyết nhiều vấn đề liên quan đến việc làm, học hành, dịch vụ xã hội và văn hóa tinh thần của người dân.
Giải tỏa một con kênh và tái định cư cho người sống trên kênh rạch là một bài toán phức hợp rất khó, bởi là sự kết hợp của kinh tế - văn hóa - xã hội với kỹ thuật và tài chính. Nếu coi nặng việc giải phóng con kênh, mà coi nhẹ các mặt khác, thì kết cục là con kênh sạch đẹp, thông thoáng, nhưng “khu ổ chuột” lại di chuyển đến một nơi khác, TS. Hòa chia sẻ.
Dẫu khó nhưng lãnh đạo TP. HCM vẫn thể hiện sự quyết tâm trong vấn đề này. Sở Xây dựng TP mới đây đã đề xuất UBND TP cho thành lập tổ công tác triển khai các dự án cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư và, di dời nhà ven kênh rạch.
Sau khi thành lập, tổ công tác này sẽ làm việc cụ thể với các quận, huyện có nhiều chung cư cũ và nhà trên kênh rạch, nắm bắt kịp thời các khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện các dự án. Từ đó tổ công tác sẽ nghiên cứu, tham mưu cho UBND Thành phố các cơ chế, giải pháp để tháo gỡ khó khăn, đưa các dự án thực hiện đúng tiến độ.
(VNF) - Những chuyển động mới về quy hoạch, hạ tầng và tổ chức không gian đô thị đang mở ra giai đoạn phát triển mới cho Bắc Ninh. Trong bối cảnh đó, các dự án căn hộ nằm tại khu vực trung tâm hành chính mới được đánh giá có nhiều lợi thế khi vừa thừa hưởng hạ tầng hiện hữu, vừa đón đầu nhu cầu nhà ở ngày càng gia tăng từ đội ngũ chuyên gia, kỹ sư và lực lượng lao động chất lượng cao.
(VNF) - Sau những lùm xùm liên quan đến mô hình sở hữu kỳ nghỉ (timeshare), PGS.TS Nguyễn Đình Thọ cho rằng đã đến lúc cần xây dựng một cơ chế quản lý riêng cho loại hình này, đặc biệt là trong việc kiểm soát chi phí vận hành và bảo vệ quyền lợi người mua trong suốt vòng đời hợp đồng.
(VNF) - Công ty cổ phần TNG Land vừa được UBND tỉnh Thái Nguyên phê duyệt lựa chọn là nhà đầu tư thực hiện dự án Khu dân cư số 1 xã Lương Phú (nay là xã Kha Sơn) với tổng mức đầu tư hơn 437 tỷ đồng.
(VNF) - Sau thời gian tổ chức đấu thầu quốc tế, UBND TP. Huế vừa chính thức lựa chọn Công ty VINA HUE G PTE.LTD (Singapore) làm nhà đầu tư thực hiện Dự án Sân gôn phường Phong Phú với tổng vốn đầu tư hơn 872 tỷ đồng.
(VNF) - Doanh nghiệp trúng đấu giá lô đất vàng 18 Cao Bá Quát xin hủy kết quả, chấp nhận mất 135 tỷ đồng tiền đặt cọc và đối mặt nguy cơ bị cấm tham gia đấu giá.
(VNF) - Dòng sản phẩm hoàn thiện nội thất Ocean Village tại Đảo Ngọc (Vinhomes Hải Vân Bay, Đà Nẵng) sở hữu vị trí hiếm có khi phía trước là Công viên Bách Thảo, phía sau là VinWonders Hải Vân Bay 225ha, mở ra dư địa tăng giá trị bền vững cho bất động sản.
(VNF) - Trong 5 tuyến metro vừa được TP. Hà Nội khởi công ngày 22/6, tuyến số 8 và số 14 kết nối trực tiếp với khu Đông Thủ đô. Khi kỷ nguyên metro chính thức bắt đầu, Ocean City với nhà ga được quy hoạch ngay “ngưỡng cửa” không chỉ hưởng lợi nhiều nhất từ hạ tầng thế kỷ mà còn đứng trước cơ hội được tái định vị trên bản đồ bất động sản Thủ đô.
(VNF) - Sau giai đoạn điều chỉnh kéo dài, thị trường bất động sản du lịch đang đứng trước cơ hội bước vào chu kỳ tăng trưởng mới nhờ sự phục hồi của ngành du lịch, hạ tầng và các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành hiệu quả thực chất, bài toán của thị trường không còn nằm ở việc xây thêm sản phẩm lưu trú mà là tạo ra hệ sinh thái trải nghiệm đủ sức giữ chân du khách và khôi phục niềm tin của nhà đầu tư.
(VNF) - Gần 25 năm hình thành và phát triển, Khang Điền khẳng định vị thế là một trong những nhà phát triển bất động sản uy tín tại TP. HCM với quỹ đất quy mô lớn và nền tảng tài chính vững mạnh. Bên cạnh hoạt động kinh doanh, Khang Điền còn tạo nên bản sắc riêng khi kiên trì triết lý phát triển nhân văn, lấy con người và cộng đồng làm trung tâm, dành nguồn lực cho các hoạt động an sinh xã hội, giáo dục, y tế và chỉnh trang đô thị.
(VNF) - Hà Nội vừa ban hành quyết định về việc giao đất và cho phép Công ty cổ phần Đầu tư xây dựng và thương mại Incons chuyển mục đích sử dụng đất nhằm thực hiện Dự án đầu tư xây dựng Khu nhà ở thấp tầng Incons.
(VNF) - Chính phủ yêu cầu chuyển đổi mạnh tư duy về nhà ở. Bên cạnh nhà ở để bán, cần ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, nhất là mô hình chung cư cho thuê.
(VNF) - Vành đai 4 không chỉ được kỳ vọng giảm áp lực giao thông cho Thủ đô mà còn mở ra không gian phát triển mới cho các địa phương, khu công nghiệp và trung tâm logistics của miền Bắc. Việc T&T Group tham gia đầu tư vào hợp phần cao tốc giữ vai trò trung tâm của toàn tuyến cũng cho thấy sự quan tâm của doanh nghiệp đối với những dự án hạ tầng có ý nghĩa lâu dài đối với nền kinh tế.
(VNF) - UBND tỉnh Hưng Yên vừa giao hơn 80ha đất cho dự án khu phức hợp đô thị, du lịch sinh thái, sân golf Khoái Châu. Dự án do Công ty Cổ phần Tập đoàn Đầu tư và Phát triển Hưng Yên làm chủ đầu tư.
Trong khi một số doanh nghiệp bất động sản lớn chọn tập trung khai thác quỹ đất hiện hữu, nhiều chủ đầu tư khác vẫn tìm cơ hội bổ sung quỹ đất, chuẩn bị kế hoạch cho tương lai.
(VNF) - Thị trường bất động sản Hà Nội đang ghi nhận những dấu hiệu hạ nhiệt rõ rệt sau giai đoạn tăng nóng kéo dài. Nhiều phân khúc từ chung cư, nhà trong ngõ đến đất nền vùng ven đều xuất hiện xu hướng giảm giá hoặc cắt giảm kỳ vọng lợi nhuận nhằm tìm kiếm thanh khoản.
(VNF) - Tâm điểm đón sóng tăng trưởng Nam Hải Phòng giai đoạn 2026 - 2030 đã chính thức “xướng tên” Vinhomes Golden City (Dương Kinh). Với chính sách tài chính đột phá, đây được xem là cơ hội cuối cùng để sở hữu nhà phố thấp tầng thương hiệu Vinhomes với mức giá cạnh tranh, chỉ từ 6,5 tỷ đồng, trước khi mặt bằng giá bước vào chu kỳ bứt phá mới.
(VNF) - TP.HCM đặt mục tiêu phát triển 50.000 căn nhà ở xã hội (NOXH) cho thuê trong giai đoạn 2026 - 2030. Đến nay, nhiều doanh nghiệp lớn cùng các đơn vị nhà nước cũng đã đăng ký phát triển hơn 99.000 căn nhà ở cho thuê.
(VNF) - Bộ Chính trị yêu cầu khẩn trương sơ kết việc thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII nhằm đề xuất sửa đổi căn cơ chính sách đất đai, làm cơ sở sửa đổi Luật Đất đai và trình Hội nghị Trung ương 3 xem xét, cho ý kiến.
(VNF) - Khu đất số 183 Hoàng Hoa Thám - nơi đặt trụ sở và nhà máy của Tổng Công ty CP Bia - Rượu - Nước giải khát Hà Nội (Habeco) - được định hướng ưu tiên phát triển hạ tầng giáo dục, thay vì các dự án thương mại, sau khi doanh nghiệp thực hiện di dời theo quy hoạch.
(VNF) - Thiếu dữ liệu, vướng phương pháp xác định giá và những lúng túng trong thực thi đang khiến định giá đất trở thành một trong những điểm nghẽn lớn của thị trường bất động sản. Giới chuyên môn cho rằng nếu không sớm hoàn thiện cơ chế định giá, thị trường bất động sản sẽ tiếp tục đối mặt với tình trạng ách tắc nguồn cung và gia tăng chi phí phát triển dự án.
(VNF) - DIC Corp bị phạt số tiền 175 triệu đồng đối với hành vi sử dụng số tiền thu được từ đợt chào bán chứng khoán riêng lẻ không đúng với phương án đã được HĐQT thông qua hoặc nội dung đã công bố thông tin cho nhà đầu tư.
(VNF) - Trong bối cảnh Đà Nẵng tiếp tục khẳng định vị thế là “thành phố đáng sống” và trung tâm kinh tế - dịch vụ của miền Trung, làn sóng dịch chuyển của lao động trẻ, chuyên gia trong nước và quốc tế đang tạo áp lực rõ nét lên thị trường nhà ở cho thuê, đặc biệt tại khu vực trung tâm.
(VNF) - Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 217/2026/NĐ-CP ngày 19/6/2026 quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về quản lý hoạt động xây dựng. Trong đó, nghị định quy định cụ thể điều kiện cấp giấy phép xây dựng, giấy phép xây dựng có thời hạn, thẩm quyền cấp phép và các trường hợp thu hồi, hủy giấy phép xây dựng.
(VNF) - Những chuyển động mới về quy hoạch, hạ tầng và tổ chức không gian đô thị đang mở ra giai đoạn phát triển mới cho Bắc Ninh. Trong bối cảnh đó, các dự án căn hộ nằm tại khu vực trung tâm hành chính mới được đánh giá có nhiều lợi thế khi vừa thừa hưởng hạ tầng hiện hữu, vừa đón đầu nhu cầu nhà ở ngày càng gia tăng từ đội ngũ chuyên gia, kỹ sư và lực lượng lao động chất lượng cao.
(VNF) - Khu công nghiệp Hoàng Mai 1 là một trong những khu công nghiệp trọng điểm thuộc Khu kinh tế Đông Nam, nằm trên địa bàn phường Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An. Đây là một trọng điểm trong vùng trong điểm công nghiệp Nam Thanh - Bắc Nghệ với nhiều lợi thế cảng biển, đường cao tốc, kết nối liên vùng