Theo Nikkei Asian Review, startup cho thuê xe Smove rất phổ biến ngay cả ở một đất nước đắt đỏ và nhiều luật lệ như Singapore. Chỉ cần quẹt thẻ, bất cứ ai cũng có thể lên một chiếc xe ngoài đường, khởi động và sử dụng với giá chỉ 4 USD/tiếng.
Khi những gã khổng lồ gọi xe như Uber Technologies và Grab mở rộng thần tốc ở Đông Nam Á, nhà sáng lập Tom Lokenvitz cố tìm cách ăn theo. Năm 2015, ông đạt được thỏa thuận cung cấp ôtô cho tài xế Uber. Thời điểm đó, Grab và Uber liên tục tung ra các chương trình giảm giá sâu và trợ cấp để giành thị phần trong khu vực.
Canh bạc của Lokenvitz đã thành công. Smove phát triển mạnh trong 6 tháng sau khi đạt được thỏa thuận với Uber. Số lượng xe tăng gấp 10 lần, nhân sự mở rộng 300%. Có lúc công ty trở thành doanh nghiệp lớn nhất ở loại hình kinh doanh này tại châu Á.
Nhưng sau đó, hoạt động kinh doanh của startup Singapore trật bánh. Uber tháo chạy khỏi thị trường Đông Nam Á, mối quan hệ đối tác sụp đổ. Smove buộc phải tái cấu trúc, đàm phán lại với các nhà cung cấp, đóng cửa văn phòng tại Australia và sa thải nhân viên ở Singapore.
Đến đầu năm 2020, Lokenvitz cho rằng đây là thời điểm có thể xoay chuyển tình thế. Họ bắt đầu tập trung mở rộng và chuyển sang các thị trường mới. "Vào 2 tháng đầu năm nay, chúng tôi đã trở lại đúng hướng", ông nói với Nikkei.
Nhưng khi số ca nhiễm Covid-19 tăng đột biến ở Singapore hồi tháng 5, việc di chuyển bị giới hạn, doanh thu của công ty lao dốc 85%. Smove buộc phải thanh lý tài sản, trong đó có tài sản trí tuệ của công ty mẹ.
"Chúng tôi bị thương từ trước dịch Covid-19, nhưng chúng tôi đã hồi phục. Nhưng với túi tiền ít ỏi, chúng tôi có thể làm gì? Chúng tôi không có thanh khoản dù được chính phủ hỗ trợ. Nhưng số tiền đó không đủ để vượt qua quãng thời gian phong tỏa", Lokenvitz tuyệt vọng.
Smove chỉ là một trong số các công ty khởi nghiệp non trẻ bị "chảy máu tiền mặt" vì dịch bệnh ở Đông Nam Á. Nhiều năm qua, những startup này đã được hỗ trợ hàng tỷ USD vốn đầu tư mạo hiểm từ các nhà đầu tư, trong đó có quỹ Vision Fund của Tập đoàn SoftBank.
Giờ, các khe nứt trong mô hình kinh doanh bị phơi bày. Định giá lao dốc, vốn huy động giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 7 năm qua, các startup kỳ lân (giá trị vốn hóa trên 1 tỷ USD) buộc phải mạnh tay cắt giảm chi tiêu và đưa ra những quyết định khó khăn.
"Đây là một thời khắc rung chuyển. Nhiều nhà đầu tư đã không để tâm đến các chỉ số. Họ nhận định một ngành công nghiệp 'nóng, có thể phát triển' chỉ vì dễ kiếm tiền từ đó", Nikkei Asia Review dẫn lời chuyên gia Chandra Firmanto tại Indogen Capital (Jakarta, Indonesia) nhận định.
Trong khi đó, các startup kỳ lân ở Indonesia bắt đầu đổ máu sau những thành công vang dội. Năm 2010, công ty nhỏ có tên Gojek bắt đầu hoạt động với tư cách một trung tâm cuộc gọi với số nhân viên ít ỏi. Đến năm 2015, Gojek đã phát triển thành ứng dụng kiểu Uber và trở thành startup kỳ lân đầu tiên của Indonesia.
Năm 2019, công ty vượt mức định giá 10 tỷ USD và đang trên đường trở thành siêu ứng dụng, cung cấp mọi thứ từ dịch vụ gọi xe, thanh toán kỹ thuật số đến dọn dẹp nhà cửa.
Gojek và các nhà sáng lập đã đóng vai trò quan trọng trong việc đưa ngành thương mại năng động của Indonesia đến với ngành kỹ thuật số đang phát triển mạnh mẽ. Những tên tuổi lớn như Google, Tencent Holdings và Facebook đồng loạt rót tiền vào startup này.
Năm 2019, nền kinh tế kỹ thuật số của Indonesia ước tính đạt 40 tỷ USD, tăng 500% so với hồi năm 2015. "Bất cứ thứ gì mà tầng lớp trung lưu của Indonesia muốn mua, chúng tôi đều đưa vào ứng dụng này", nhà sáng lập Nadiem Makarim nhấn mạnh về tham vọng siêu ứng dụng hồi năm 2018.
Công ty đã xem xét chi hàng triệu USD tiền đầu tư để mở rộng mạnh mẽ sang các lĩnh vực từ giao thực phẩm đến massage. Một phần của chiến lược mở rộng là thâu tóm những công ty khởi nghiệp nhỏ và yếu hơn.
Không chỉ Gojek, đối thủ Grab cũng thâu tóm ít nhất 10 startup nhỏ hơn trong vòng 3 năm qua. Năm 2019, cả hai công ty đều không có lãi. Họ bị mắc kẹt vào trận chiến giảm giá và trợ cấp nhằm thu hút cả khách hàng và tài xế.
Nikkei Asian Review nhận định Gojek vẫn còn đất để phát triển. Các dịch vụ cốt lõi của Gojek đã trở thành nhu cầu thiết yếu trong cuộc sống hàng ngày của người Indonesia. Và họ vẫn muốn nhiều hơn nữa. Nhưng hồi cuối tháng 6, nhu cầu lao dốc vì dịch Covid-19, công ty tuyên bố sa thải 9% lực lượng lao động và đóng cửa GoLife, dịch vụ làm sạch và massage tại nhà, và GoFood Fesstival.
Công ty cũng dừng GoGlam, dịch vụ đặt phòng làm đẹp và GoFix, dịch vụ sửa chữa đồ gia dụng hồi tháng 1. Điều này đe dọa sinh kế của hàng nghìn người Indonesia. "Tôi bị sốc. Tôi nghĩ Gojek là một công ty lớn, chắc chắn họ sẽ tiếp tục mở rộng các loại dịch vụ", bà Asri Sulastri, một người dọn dẹp từng làm việc cho GoClean, chia sẻ.
Đây cũng là tình hình chung của hàng loạt startup Đông Nam Á trong thời kỳ dịch bệnh. Các quốc gia vẫn đang đắn đo giữa việc mở cửa lại nền kinh tế hay tiếp tục giãn cách xã hội. Trong khi đó, người tiêu dùng Đông Nam Á đã cắt giảm chi tiêu.
Traveloka buộc phải sa thải khoảng 100 người, 10% nhân viên, hồi đầu tháng 4 khi ngành du lịch toàn cầu trọng thương vì dịch Covid-19. Grab của Singapore cũng đề nghị nhân viên tự giác nghỉ không lương hoặc giảm giờ làm việc hồi tháng 4. Trong tháng 6, công ty sa thải khoảng 360 nhân viên, tương đương 5% lực lượng lao động.
"Tôi hiểu họ. Họ rất khổ sở vì điều đó. Nếu không cần thiết, họ sẽ không làm vậy. Tôi cho rằng họ không còn lựa chọn nào khác", Chua Kee Lock, CEO Vertex Holdings, một trong những nhà đầu tư đầu tiên của Grab, chia sẻ.
Thiếu tiền, nhiều startup nhỏ hơn buộc phải đóng cửa vĩnh viễn. Stoqo Teknologi Indonesia, một nền tảng trực tuyến chuyên cung cấp nguyên liệu tươi cho các cửa hàng thực phẩm, đã ngừng hoạt động từ cuối tháng 4.
Một startup khách sạn giá rẻ khác cũng dừng hoạt động hồi cuối tháng 5 "sau sự sụt giảm đáng kể về doanh thu và số lượng lớn yêu cầu hoàn tiền từ phía người dùng". Startup giao hoa BloomThis chứng kiến doanh thu sụt giảm 90%. Công ty buộc phải cắt giảm chi phí tiếp thị, xem xét giảm lương và tìm kiếm hỗ trợ từ các ngân hàng.
Sự bùng nổ của làn sóng khởi nghiệp ở Đông Nam Á giờ mất đi nhiệt lượng. Giới đầu tư trở nên cảnh giác hơn sau khi kế hoạch phát hành cổ phiếu ra công chúng lần đầu (IPO) của WeWork sụp đổ, trong khi giá cổ phiếu Uber và Slack Technologies lao dốc sau IPO.
Theo dữ liệu của Deal Street Asia, vốn huy động tại khu vực này chứng kiến mức sụt giảm 30% trong năm ngoái, đặc biệt là nửa cuối năm. Nhiều startup lớn, bao gồm Gojek, đã sẵn sàng chuyển đổi trước khi đại dịch diễn ra. Họ tập trung hướng tới lợi nhuận thay vì triết lý "tăng trưởng bằng mọi giá" như vài năm trước đây.
"Cuộc khủng hoảng vì Covid-19 cho thấy sự tăng trưởng là rất mong manh. Định giá công ty cần phải song hành với giá trị được tạo ra. Không sai nếu các công ty và nhà đầu tư muốn tìm kiếm tăng trưởng và định giá cao hơn, nhưng họ cũng cần phải tạo ra giá trị tương xứng", ông Amit Anand, nhà sáng lập Jungle Ventures (Singapore), bình luận.
"Dịch Covid-19 đến vào một thời điểm cực kỳ tồi tệ đối với chúng tôi", nhà sáng lập của một startup thương mại điện tử ở Indonesia than thở. Giờ, thay vì chạy đua tăng định giá, các công ty đang được điều chỉnh để duy trì tiền mặt càng lâu càng tốt. Họ cũng tranh giành để được đảm bảo cam kết từ nhà đầu tư đối với vốn mới.
Dịch Covid-19 khiến ngay cả những người chơi lớn nhất cũng phải thích nghi với "thực tại mới". "Giống hầu hết công ty khác, các startup, đặc biệt ở Đông Nam Á, cần tập trung vào việc đề phòng trong ngắn hạn, nhất là khi họ không có nhiều tiền", giáo sư Amit Joshi tại IMD Business School (Lausanne, Switzerland) nhận xét.
"Mục tiêu là vượt qua cơn bão này. Tuy nhiên, đối với những công ty có tiềm lực tài chính mạnh, đây là một cơ hội tuyệt vời để thâu tóm các công ty nhỏ hơn và củng cố vị thế", ông nói thêm. Theo ông, các quỹ đầu tư cũng nên xem giai đoạn này là một giai đoạn để đầu tư vào những startup triển vọng.
Tags:
(VNF) - Khi AI làm giảm rào cản sản xuất nội dung, cuộc đua giữa các nền tảng công nghệ đang chuyển sang mặt trận mới: thu hút người sáng tạo và cộng đồng người dùng của họ. Đây được xem là động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế số trong những năm tới.
(VNF) - Từng chỉ giữ vai trò hỗ trợ trong các chiến dịch truyền thông, người sáng tạo nội dung (content creator) đang dần trở thành một trong những kênh kết nối quan trọng nhất giữa thương hiệu và người tiêu dùng. Việc các tập đoàn toàn cầu mạnh tay dịch chuyển ngân sách sang lĩnh vực này được xem là dấu hiệu cho thấy nền kinh tế sáng tạo đã bước sang một giai đoạn phát triển mới.
(VNF) - Trong cùng phiên giao dịch, Dow Jones bứt phá và lập kỷ lục mới trong khi Nasdaq giảm điểm vì áp lực bán ở Big Tech.
(VNF) - Đồng yên Nhật tiếp tục suy yếu so với USD trong phiên giao dịch sáng 30/6, rơi xuống mức thấp nhất kể từ năm 1986.
(VNF) - Giá vàng thế giới quay đầu giảm mạnh, lùi xuống dưới đáy 4.000 USD/ounce khi căng thẳng giữa Mỹ và Iran leo thang trở lại, trong khi triển vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt làm gia tăng sức ép lên kim loại quý.
(VNF) - Elon Musk và Tim Cook vốn hiếm khi có chung quan điểm. Thế nhưng lần này, cả hai cùng phát đi một cảnh báo về cuộc khủng hoảng chip nhớ chưa từng có do làn sóng đầu tư AI bùng nổ tại Mỹ.
(VNF) - Trong khi hàng triệu người trên khắp thế giới theo dõi World Cup mùa hè này, một số thương hiệu tạo được tiếng vang lớn nhất lại không nằm trong danh sách các nhà tài trợ chính thức của giải đấu.
(VNF) - Thị trường vàng thỏi đang đi về đâu, và liệu chu kỳ tăng giá có quay trở lại? Đó có lẽ là câu hỏi mà nhiều nhà đầu tư đang đặt ra lúc này.
(VNF) - Số lượng nhà sáng tạo nội dung đang bùng nổ trên toàn cầu, tạo nên một nền kinh tế trị giá hàng trăm tỷ USD. Tuy nhiên, đằng sau sự tăng trưởng đó vẫn là những nút thắt về dòng tiền quảng cáo, khả năng đo lường hiệu quả và mối liên kết giữa thương hiệu với nhà sáng tạo.
(VNF) - Giá dầu thế giới giảm mạnh trong tuần qua khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông hạ nhiệt, góp phần làm dịu áp lực lạm phát toàn cầu và thúc đẩy kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ sớm nới lỏng chính sách tiền tệ.
(VNF) - Các đợt nắng nóng cực độ đang dần trở thành “bình thường mới” ở châu Âu, thu hút sự quan tâm và tìm kiếm cơ hội của giới đầu tư.
(VNF) - Đợt tái cấu trúc này có thể khiến gần 1/6 lực lượng lao động của tập đoàn mất việc và trở thành một trong những chương trình sa thải lớn nhất trong lịch sử doanh nghiệp.
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump một lần nữa sử dụng thuế quan như công cụ gây sức ép trong đàm phán thương mại với châu Âu. Tuy nhiên, những thay đổi về mặt pháp lý sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ đang khiến lời đe dọa áp thuế 100% đối mặt với nhiều trở ngại hơn so với trước đây.
(VNF) - Chỉ với một tuyên bố gồm 6 từ, tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh đã đảo ngược kỳ vọng của thị trường về lộ trình lãi suất, khiến chứng khoán Mỹ lao dốc, lợi suất trái phiếu tăng và làm dấy lên dự báo Fed sẽ tiếp tục mạnh tay chống lạm phát trong thời gian tới.
(VNF) - Một vụ tấn công tàu mới xảy ra ở eo biển Hormuz khi căng thẳng giữa Iran và Mỹ leo thang sau các vụ tấn công thương mại, đánh dấu diễn biến nghiêm trọng nhất kể từ thỏa thuận hòa bình tạm thời.
(VNF) - Đồng USD bước vào nửa cuối năm 2026 với đà tăng mạnh nhờ kỳ vọng Mỹ sẽ duy trì lãi suất ở mức cao hơn và nhu cầu không ngừng đối với tài sản Mỹ từ các nhà đầu tư tin vào "chủ nghĩa ngoại lệ của Mỹ". Xu hướng này có thể tiếp tục gây sức ép lên các đồng tiền khác.
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo sẽ áp thuế 100% với hàng hóa từ các quốc gia triển khai thuế dịch vụ kỹ thuật số nhằm vào doanh nghiệp công nghệ Mỹ, làm gia tăng căng thẳng thương mại với châu Âu.
(VNF) - Từng được xem là "hầm trú ẩn" của dòng tiền trong giai đoạn bất ổn, bạc nay lại khiến nhiều nhà đầu tư lao đao khi mất hơn một nửa giá trị chỉ trong vài tháng. Liệu cú lao dốc này mở ra cơ hội bắt đáy hấp dẫn, hay chỉ là cái bẫy đối với những người kỳ vọng vào sự hồi phục của kim loại quý?
(VNF) - Giá vàng lao dốc gần 30% so với mức đỉnh lịch sử, đánh mất mốc hỗ trợ quan trọng 4.000 USD/ounce khi đồng USD tăng mạnh và kỳ vọng Fed tiếp tục nâng lãi suất. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng đây có thể chỉ là một đợt điều chỉnh quen thuộc trong chu kỳ tăng dài hạn.
(VNF) - Khi của cải toàn cầu ngày càng được tạo ra từ trí tuệ nhân tạo, xe điện và công nghệ vũ trụ, Trung Quốc cũng đang chứng kiến sự trỗi dậy của một thế hệ doanh nhân công nghệ mới, những người có thể trở thành các ứng viên sáng giá cho cột mốc tài sản chưa từng có này.
(VNF) - Đà lao dốc của cổ phiếu SpaceX và Tesla đã khiến Elon Musk đánh mất vị thế “tỷ phú nghìn tỷ USD” chỉ ít tuần sau khi trở thành người đầu tiên trong lịch sử chạm mốc tài sản 1.000 tỷ USD.
(VNF) - Người Hàn Quốc đang dùng lợi nhuận kiếm được từ các cổ phiếu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) để đầu tư vào thị trường bất động sản vốn đã quá nóng. Điều này làm suy yếu những nỗ lực của chính phủ trong việc chuyển dòng tiền từ bất động sản sang thị trường chứng khoán.
(VNF) - BitMine, Strive và Strategy công bố các thương vụ mua thêm BTC và ETH trong tuần qua, cuộc đua tích lũy tài sản số giữa các doanh nghiệp vẫn chưa hạ nhiệt.
(VNF) - Hàng triệu tấn lương thực toàn cầu có thể đứng trước nguy cơ bị ảnh hưởng trong bối cảnh bất ổn tại Trung Đông liên quan đến eo biển Hormuz, kết hợp với hiện tượng El Niño được dự báo “mạnh như Godzilla” đang xuất hiện tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
(VNF) - Đồng USD tăng mạnh đang gây sức ép lên những đồng tiền dễ tổn thương nhất châu Á
(VNF) - Khi AI làm giảm rào cản sản xuất nội dung, cuộc đua giữa các nền tảng công nghệ đang chuyển sang mặt trận mới: thu hút người sáng tạo và cộng đồng người dùng của họ. Đây được xem là động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế số trong những năm tới.
(VNF) - Siêu đô thị Vinhomes Global Gate Hạ Long đang dần thành hình với quy mô 18 tỷ USD, rộng hơn 6.000 hecta, hứa hẹn trở thành “thành phố kỳ quan” với cơ hội đầu tư hấp dẫn tại Quảng Ninh.
