'Muốn vượt bẫy thu nhập trung bình, Việt Nam cần nền công nghiệp mới'
Tiểu Vy -
15/07/2026 14:20 (GMT+7)
(VNF) - Theo TS. Võ Trí Thành, con đường vượt bẫy thu nhập trung bình của Việt Nam không thể chỉ dựa vào tốc độ tăng trưởng, mà cần một nền công nghiệp mới với năng lực công nghệ, quản trị hiện đại và khả năng đổi mới sáng tạo.
Công nghiệp hóa trong bối cảnh mới
Tại Hội thảo “Thực trạng và giải pháp thực hiện mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam là nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao”, diễn ra ngày 15/7, TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, cho rằng điều quan trọng là cần nhìn lại cách tiếp cận đối với mục tiêu công nghiệp hóa của Việt Nam trong bối cảnh mới.
Theo ông, mặc dù Việt Nam đã ban hành nhiều chủ trương, nghị quyết và chính sách lớn liên quan đến công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển kinh tế và thu hút đầu tư nước ngoài, song thực tiễn cho thấy cần đánh giá lại cả mục tiêu lẫn phương thức triển khai. Việc phải điều chỉnh lại các mốc phát triển đến năm 2025 và 2030 cũng đặt ra yêu cầu lý giải rõ vì sao các mục tiêu trước đây chưa đạt như kỳ vọng.
TS. Võ Trí Thành cho rằng nguyên nhân đầu tiên là bối cảnh phát triển đã thay đổi rất nhanh. Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang chuyển sang giai đoạn mới với sự hội tụ của các đột phá về công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), vật liệu mới, năng lượng và công nghệ sinh học. Trong khi đó, môi trường địa chính trị và kinh tế thế giới ngày càng bất ổn, xu hướng cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn được dự báo sẽ còn kéo dài ít nhất một thập kỷ tới. Đây là những yếu tố buộc Việt Nam phải điều chỉnh tư duy và cách tiếp cận đối với công nghiệp hóa.
Ông nhấn mạnh, không chỉ Việt Nam mà nhiều quốc gia phát triển cũng đang quay trở lại với chính sách công nghiệp. Tuy nhiên, bản chất của chính sách công nghiệp không đơn thuần là sự can thiệp của Nhà nước vào nền kinh tế, mà là tạo điều kiện để thị trường vận hành hiệu quả hơn, đồng thời khắc phục những thất bại của thị trường ở các lĩnh vực chiến lược.
TS. Võ Trí Thành.
Theo TS. Võ Trí Thành, mục tiêu phát triển hiện nay không chỉ dừng ở việc đạt tốc độ tăng trưởng cao hay vượt qua bẫy thu nhập trung bình. Quan trọng hơn là xây dựng được nền tảng của một nền kinh tế có năng lực cạnh tranh cao, trong đó quá trình công nghiệp hóa phải tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn và nâng cao chất lượng tăng trưởng.
Ông cho rằng cách hiểu về công nghiệp hóa cũng cần thay đổi. Nếu trước đây công nghiệp hóa chủ yếu được hiểu là phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo thì trong giai đoạn mới, khái niệm này phải bao hàm trình độ công nghệ hiện đại, năng lực quản trị tiên tiến, nguồn nhân lực chất lượng cao và khả năng đổi mới sáng tạo. Công nghiệp hóa không còn là câu chuyện của riêng ngành công nghiệp mà lan tỏa sang toàn bộ nền kinh tế, từ sản xuất đến dịch vụ, từ quy trình quản trị đến kỹ năng lao động.
Bên cạnh đó, phát triển công nghiệp hiện đại phải gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững. Các công nghệ mới ngày càng được tích hợp sâu vào sản phẩm, dịch vụ và chuỗi giá trị, làm mờ ranh giới giữa các ngành kinh tế truyền thống.
Chìa khóa cho mục tiêu 2030
TS. Võ Trí Thành cũng cho rằng các mục tiêu phát triển cần được lượng hóa rõ ràng để tạo cơ sở cho việc hoạch định chính sách và đánh giá kết quả thực hiện. Nếu mục tiêu không được định lượng cụ thể thì rất khó cho công tác quản lý và điều hành.
Theo ông, trong bối cảnh hiện nay có ba vấn đề lớn cần được đặc biệt quan tâm. Thứ nhất là phát triển năng lực công nghệ và đổi mới sáng tạo. Thứ hai là bảo đảm tự chủ chiến lược, đặc biệt là tự chủ về công nghệ, nhưng phải được đặt trong mối quan hệ hài hòa với hiệu quả kinh tế và hội nhập quốc tế. Tự chủ không có nghĩa là tự làm mọi thứ, mà cần xác định những lĩnh vực cốt lõi cần làm chủ, đồng thời tận dụng hiệu quả chuỗi cung ứng và nguồn lực toàn cầu.
Ông lấy dẫn chứng từ đại dịch COVID-19 để cho thấy bài học về cân bằng giữa hiệu quả và tự chủ. Trong những điều kiện bình thường, nhập khẩu những sản phẩm có chi phí thấp là lựa chọn hợp lý. Tuy nhiên, khi xảy ra khủng hoảng, năng lực tự chủ ở một số lĩnh vực thiết yếu lại trở thành yếu tố quyết định khả năng ứng phó của quốc gia.
Vấn đề thứ ba là nâng cao năng lực chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc từ bên ngoài. Theo TS. Võ Trí Thành, trong bối cảnh thế giới biến động nhanh và khó lường, khả năng thích ứng và phục hồi cần trở thành một trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển.
TS. Võ Trí Thành cho rằng để hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam cần tiếp tục đổi mới mô hình tăng trưởng, hoàn thiện mô hình phát triển theo hướng hài hòa giữa kinh tế, xã hội, môi trường và quốc phòng - an ninh. Đồng thời, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản trị quốc gia và xây dựng nền công nghiệp hiện đại dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao.
(VNF) - Giữa những ngày tháng Bảy lịch sử, khi không khí tri ân bao trùm khắp mọi miền Tổ quốc, dấu ấn Agribank - định chế tài chính hàng đầu, “Ngân hàng vì cộng đồng” càng trở nên sâu đậm trong lòng nhân dân bằng hành trình kết nối yêu thương, lan tỏa đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.
(VNF) - Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026, Việt Nam không chỉ cần tận dụng các động lực truyền thống mà còn phải tạo ra những đột phá về cải cách thể chế, chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp, phát triển nông nghiệp công nghệ cao và thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Ông Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương cho rằng, cải cách thể chế vẫn là "điểm nghẽn của các điểm nghẽn" cần được tháo gỡ trước tiên.
(VNF) - Mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số không chỉ tạo thêm động lực cho nền kinh tế mà còn mở ra một cuộc tái phân bổ dòng vốn quy mô lớn. Theo PGS. TS Nguyễn Hữu Huân, chuyên gia kinh tế trong chu kỳ tăng trưởng mới, dòng tiền sẽ rời trạng thái phòng thủ để tìm đến những lĩnh vực tạo ra năng suất, giá trị thực và dư địa tăng trưởng dài hạn, thay vì chỉ chạy theo các tài sản đầu cơ.
(VNF) - Đưa Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030 là mục tiêu khả thi nếu nền kinh tế chuyển mạnh sang tăng trưởng dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát huy vai trò của kinh tế tư nhân.
(VNF) - Sở hữu mạng lưới FTA rộng khắp nhất khu vực, cơ hội dành cho doanh nghiệp Việt Nam ngày càng lớn, nhưng để biến các cam kết trên giấy thành tăng trưởng thực chất vẫn là bài toán không dễ.
(VNF) - Phát triển khu công nghiệp không còn chỉ là mở rộng quỹ đất hay thu hút thêm nhà máy, mà phải chuyển sang mô hình hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, dựa trên công nghệ, đổi mới sáng tạo và quản trị thông minh. Đây được xem là điều kiện then chốt để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng công nghiệp hai con số trong giai đoạn 2026-2030.
(VNF) - Theo các chuyên gia, sau hơn 20 năm được đặt ra, mô hình hợp tác "ba nhà" (Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp) vẫn chưa tạo được bước đột phá như kỳ vọng do thiếu cơ chế liên kết thực chất, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và thị trường để thương mại hóa các kết quả nghiên cứu. Do đó, cần xây dựng các quỹ đầu tư mạo hiểm để nuôi dưỡng hệ sinh thái khởi nghiệp tại các trường đại học.
(VNF) - Tại Diễn đàn Tài chính Việt Nam 2026, các chuyên gia quốc tế cho rằng để Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC) trở thành điểm đến của dòng vốn toàn cầu, Việt Nam cần xây dựng khung pháp lý minh bạch, hạ tầng thị trường hiện đại, đồng thời nắm bắt các xu hướng mới như AI và tài sản số.
(VNF) - Từ vụ buôn lậu hơn 28.000 viên kim cương, luật sư Phạm Thị Quỳnh Trang nhấn mạnh chứng thư giám định chỉ xác nhận đặc tính kỹ thuật của hàng hóa, không thể trở thành "tấm vé thông hành" cho hàng nhập lậu.
(VNF) - Theo chuyên gia, đề xuất nâng ngưỡng thu nhập của người phụ thuộc từ 1 triệu đồng lên 3 triệu đồng/tháng là bước điều chỉnh cần thiết, phản ánh sát hơn thực tế chi phí sinh hoạt hiện nay. Tuy nhiên, mức 3 triệu đồng vẫn chưa được xem là cao, đặc biệt tại các đô thị lớn, và về lâu dài cần có cơ chế điều chỉnh định kỳ theo biến động của giá cả và mức sống.
(VNF) - Khi hậu quả được khắc phục đầy đủ, việc áp dụng hình phạt tiền tương xứng với tính chất, mức độ hành vi nhiều trường hợp sẽ mang lại hiệu quả cao hơn so với hình phạt tù.
(VNF) - Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đang được xem là một trong những mắt xích thể chế quan trọng nhất trong quá trình xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Đà Nẵng (VIFC-DN). Theo các chuyên gia, nếu không sớm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý đủ rõ ràng, minh bạch và có khả năng vận hành thực chất, dòng vốn lớn sẽ tiếp tục đứng ngoài quan sát.
(VNF) - Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI cho rằng, điều doanh nghiệp cần hơn cả không phải là thêm các ưu đãi, mà là một môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và có thể dự báo để yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất.
(VNF) - TS Nguyễn Bích Lâm - nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê nhận định, nguy cơ “bốn chậm” của nền kinh tế gồm: chậm cải cách thể chế, chậm tái cơ cấu nền kinh tế, chậm nâng cao hiệu quả đầu tư và chậm tăng cường năng lực nội sinh có thể ảnh hưởng tới chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh của Việt Nam trong dài hạn nếu không được khắc phục kịp thời.
(VNF) - Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, Việt Nam cần một cuộc cải cách thể
chế sâu rộng và thực chất hơn là những giải pháp ngắn hạn về vốn hay chính sách hỗ trợ.
(VNF) - Việc Chính phủ dự kiến áp dụng cơ chế đánh giá, xếp hạng và giao KPI giải ngân vốn đầu tư công được kỳ vọng sẽ tạo thêm áp lực thực thi đối với các bộ, ngành và địa phương. Tuy nhiên, theo TS Nguyễn Quốc Việt - Chuyên gia chính sách công,Trường đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, KPI chỉ là một công cụ quản trị và không thể trở thành “phép màu” để giải quyết tận gốc tình trạng giải ngân chậm nếu không đi kèm cải cách thể chế, phân cấp mạnh mẽ và nâng cao trách nhiệm của người đứng
(VNF) - Theo TS Lê Duy Bình - Giám đốc điều hành Economica Việt Nam, trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều bất ổn từ địa chính trị, bảo hộ thương mại đến biến động chuỗi cung ứng, Việt Nam đang tận dụng khá hiệu quả những cơ hội phát sinh từ các "cơn địa chấn" toàn cầu. Điều này được thể hiện qua đà tăng của xuất khẩu, dòng vốn FDI và sự phục hồi mạnh mẽ của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo trong 5 tháng đầu năm 2026.
(VNF) - Mô hình sở hữu kỳ nghỉ đã xuất hiện tại Việt Nam nhiều năm và thu hút hàng nghìn khách hàng tham gia nhưng đến nay vẫn chưa có một khung pháp lý chuyên biệt điều chỉnh toàn diện loại hình kinh doanh này. Khoảng trống pháp lý khiến quyền và nghĩa vụ của các bên chủ yếu được xác lập thông qua hợp đồng do DN soạn thảo, đồng thời trở thành một trong những nguyên nhân khiến nhiều tranh chấp phát sinh và kéo dài trong thực tế.
(VNF) - Tổng Giám đốc Techcombank Jens Lottner nhận định, khi các động lực đầu tư vẫn được duy trì, “nút thắt” của tăng trưởng không còn nằm ở nguồn vốn, mà ngày càng gắn với chất lượng nguồn nhân lực và năng lực thực thi.
Theo chuyên gia, việc công bố cả hai chỉ số GDP và GDP PPP là cần thiết, vì chúng phản ánh các khía cạnh khác biệt nhưng bổ sung cho nhau về bức tranh kinh tế.
(VNF) - Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, mục tiêu tăng trưởng hai chữ số sẽ rất khó đạt được nếu không tiếp tục cải cách mạnh chính sách thuế, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển và nâng cao năng lực hấp thụ của khu vực kinh tế tư nhân.
(VNF) - Theo TS. Phan Hữu Thắng - nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, trong giai đoạn mới, thành công của FDI không còn được đo bằng số vốn thu hút được mà bằng trình độ công nghệ, năng suất lao động, năng lực doanh nghiệp Việt Nam và vị thế của nền kinh tế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
(VNF) - Từ một câu hỏi trong đề thi tốt nghiệp THPT 2026, vấn đề "Làm thế nào để có những ‘Steve Jobs Việt Nam’?” trở thành chủ đề thảo luận tại diễn đàn quy tụ nhiều chuyên gia hàng đầu về đầu tư, công nghệ và startup.
(VNF) - Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt lịch sử bước vào kỷ nguyên mới với khát vọng vươn mình mạnh mẽ của dân tộc. Tuy nhiên, để hiện thực hóa tầm nhìn trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2045, nền kinh tế không thể tiếp tục đi với nhịp độ bình lặng như hiện tại. Giáo sư Trần Văn Thọ (Giáo sư danh dự Đại học Waseda, Nhật Bản) đã có cuộc trao đổi thẳng thắn và đầy tâm huyết về vấn đề này.
(VNF) - Giữa những ngày tháng Bảy lịch sử, khi không khí tri ân bao trùm khắp mọi miền Tổ quốc, dấu ấn Agribank - định chế tài chính hàng đầu, “Ngân hàng vì cộng đồng” càng trở nên sâu đậm trong lòng nhân dân bằng hành trình kết nối yêu thương, lan tỏa đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.
(VNF) - Sau hơn 50 năm đưa vào sử dụng, khu tập thể Trương Định (phường Tương Mai, Hà Nội) đã xuống cấp nghiêm trọng, nhiều hạng mục hư hỏng và bị cơi nới, lấn chiếm. Theo quy hoạch mới được công bố, khu tập thể sẽ được cải tạo, xây dựng lại bằng 2 tòa chung cư cao tối đa 30 tầng với hơn 1.000 căn hộ.