Nissan và Honda: Thương vụ sáp nhập 60 tỷ USD tan vỡ vì đâu?

Các cuộc thảo luận gặp trở ngại

Nissan, hãng sản xuất ô tô lớn thứ hai của Nhật Bản sau Toyota trong nhiều năm cho đến năm 2020, đã làm các nhà đầu tư sửng sốt vào tháng 11 năm ngoái khi cắt giảm 70% dự báo lợi nhuận do doanh số bán hàng ở Trung Quốc và Mỹ giảm sút.

Nissan đã công bố một kế hoạch xoay chuyển tình hình bao gồm cắt giảm 9.000 việc làm và 1/4 công suất toàn cầu, mà một số nhà phân tích cho là quá ít và quá muộn.

CEO Nissan Makoto Uchida hứa sẽ cắt giảm một nửa tiền lương và cho biết ông tập trung vào việc tinh gọn và phục hồi doanh nghiệp tốt hơn.

Tới tháng 12, Nissan và Honda đã công bố kế hoạch sáp nhập, đây là kết quả của các cuộc đàm phán mà họ đã tiến hành từ tháng 3/2024, khi họ cho biết họ đang tìm cách hợp tác về công nghệ.

Nhưng những nguồn thạo tin của Reuters cho biết các cuộc thảo luận về việc sáp nhập đã nhanh chóng gặp phải trở ngại về việc tính toán tỷ lệ nắm giữ cổ phần cho công ty sau khi kết hợp.

Một trong những người này cho biết, ông Uchida đã bày tỏ sự nghi ngờ về triển vọng của thỏa thuận. 4 nguồn tin cho hay các nhà quản lý của Honda phàn nàn rằng quá trình ra quyết định của Nissan quá chậm. Một bản cập nhật công khai về các cuộc đàm phán ban đầu được ấn định vào cuối tháng 1 trước khi bị lùi lại đến giữa tháng 2.

2 nguồn tin cho biết các nhà quản lý của Honda cảm thấy chiến lược xoay chuyển tình thế của Nissan thiếu chi tiết và đáng thất vọng vì họ cho rằng công suất nhà máy chưa được cắt giảm đủ.

Reuters không thể xác định liệu Honda có yêu cầu cắt giảm một số lượng việc làm nhất định hay xác định các nhà máy cụ thể cần giảm công suất hay không.

Một người cho biết Nissan không muốn đóng cửa các nhà máy vì điều đó sẽ khiến giá trị của họ trên giấy tờ bị giảm và ảnh hưởng đến thu nhập của công ty.

Việc cắt giảm việc làm đã được hứa hẹn như một phần trong kế hoạch tái cơ cấu của Nissan đã lên tới 7% lực lượng lao động toàn cầu của công ty. Một người cho biết, Honda đã cắt giảm nhiều nhân sự hơn ở Trung Quốc trong 2 năm qua.

Về phần mình, Honda dường như không muốn thay đổi kế hoạch của mình, ngụ ý rằng họ không coi Nissan là đối thủ ngang hàng, một người hiểu rõ quan điểm của Nissan cho biết.

Bất đồng trong nhiều vấn đề

Vào cuối tháng 1, Giám đốc sản xuất toàn cầu của Nissan, ông Hideyuki Sakamoto, đã đến thăm hòn đảo Kyushu ở phía tây nam để công bố kế hoạch xây dựng một nhà máy sản xuất xe điện chạy bằng pin có thể tạo ra 500 việc làm.

Được các chính trị gia địa phương ủng hộ, ông Sakamoto cho biết hãng sản xuất ô tô này cũng sẽ không cắt giảm công suất tại nhà máy Kyushu hiện tại.

Theo ông Sakamoto, Kyushu là "một cơ sở địa chính trị có tính cạnh tranh cao" và quan trọng đối với các kế hoạch sản xuất xe điện trong tương lai.

Một ngày sau chuyến thăm Kyushu của ông Sakamoto, CEO Toshihiro Mibe của Honda đã nói với ông Uchida rằng Nissan sẽ phải trở thành công ty con của Honda, một điều khoản không có trong bản ghi nhớ sáp nhập ban đầu mà hai công ty đã ký vào cuối năm ngoái, theo một nguồn tin.

Reuters không thể xác định liệu động thái của CEO Honda Mibe có phải do thông báo của Nissan tại Kyushu hay không. Tuy nhiên, chuyến đi Kyushu đã làm rõ những căng thẳng giữa 2 công ty về phương thức để hợp tác trong tương lai.

Kyushu không phải là nhà máy duy nhất mà Nissan coi là bất khả xâm phạm. Smyrna ở Tennessee, Aguascalientes ở Mexico và Sunderland của Anh đều được coi là quan trọng đối với chiến lược xe điện của công ty và hãng sản xuất ô tô này không muốn đóng cửa hoặc cắt giảm sản lượng, một nguồn tin cho biết.

2 nguồn tin khác thì cho hay việc Honda đột ngột thay đổi cấu trúc thỏa thuận phản ánh sự mất kiên nhẫn ngày càng tăng của hãng này với Nissan về tốc độ đàm phán.

Nissan đã bị bất ngờ trước động thái đó, vì nó đi ngược lại bản ghi nhớ đã thỏa thuận trước đó, 2 người cho biết. Trong nội bộ Nissan, đề xuất này được coi là "vô lý" và là sự xúc phạm đến phẩm giá của Nissan, nhà sản xuất ô tô lâu đời hơn, một người cho biết.

Renault, cổ đông lớn nhất của Nissan, cho biết mặc dù không được biết về các cuộc thảo luận, thông tin mới nhất cho thấy giao dịch sẽ dẫn đến "việc Honda tiếp quản Nissan mà không có khoản phí kiểm soát cho các cổ đông của Nissan". Theo Renault, kết quả như vậy là "không thể chấp nhận được", đồng thời nói thêm rằng họ sẽ "bảo vệ mạnh mẽ" lợi ích của mình.

Đối tác mới

Không rõ điều gì, nếu có, có thể đưa Honda và Nissan trở lại bàn đàm phán để tiếp tục mối quan hệ hợp tác trị giá hơn 60 tỷ USD vốn sẽ tạo ra nhà sản xuất ô tô lớn thứ 3 thế giới. Có vẻ như họ sẽ quay lại thỏa thuận ban đầu để hợp tác về công nghệ, 3 nguồn thạo tin cho biết.

Theo biên bản ghi nhớ vào tháng 12 của họ, nếu cả hai công ty đồng ý chấm dứt các cuộc thảo luận, không bên nào phải chịu khoản “phí chia tay” là 100 tỷ yên (650 triệu USD).

Reuters đưa tin Nissan sẵn sàng hợp tác với các đối tác mới, bao gồm Foxconn, nhà sản xuất theo hợp đồng của Đài Loan sản xuất iPhone cho Apple. Foxconn đã không trả lời yêu cầu bình luận.

Chủ tịch Foxconn Young Liu ngày 11/2 cho biết mục tiêu của công ty là hợp tác với Nissan chứ không phải mua lại hãng này.

Mảng kinh doanh xe điện của công ty Đài Loan này được dẫn dắt bởi cựu giám đốc điều hành của Nissan, Jun Seki, người từng được những người trong cuộc coi là ứng cử viên sáng giá cho vị trí CEO của hãng sản xuất ô tô này.

Ông Amir Anvarzadeh, chiến lược gia của công ty tư vấn vốn chủ sở hữu Nhật Bản Asymmetric Advisors, cho biết Foxconn có thể sẽ là đối tác hào phóng hơn Honda vì họ cần một thương hiệu trong ngành công nghiệp ô tô, và Nissan có thể là một đối tác hấp dẫn.

Ông nói về Nissan: "Bất kể bạn nghĩ gì về những chiếc xe và bảng cân đối kế toán của họ, v.v., thì ít nhất thì thương hiệu này vẫn khá dễ nhận biết".

Cho đến nay, chính phủ Nhật Bản vẫn chưa đưa ra nhiều thông tin về sự thất bại trong các cuộc đàm phán giữa Honda và Nissan, cũng như liệu Foxconn, cổ đông lớn nhất của công ty điện tử tiêu dùng Sharp Corp, có đồng ý mua lại Nissan hay không.

Nhiều năm doanh số bán hàng giảm sút và tình hình quản lý bất ổn đã khiến Nissan trở nên suy yếu, đặc biệt là sau khi hãng này đánh giá thấp nhu cầu về xe hybrid tại Mỹ, thị trường hàng đầu của hãng.

Nhà sản xuất ô tô lừng danh này hiện đang phải đối mặt với mối đe dọa bổ sung từ thuế quan của Mỹ đối với các loại xe được sản xuất tại Mexico, chiếm hơn 1/4 doanh số bán hàng tại Mỹ. Cả Nissan và Honda đều sẽ báo cáo thu nhập vào ngày 13/2.

"Tôi nghĩ đó là vấn đề quản lý", bà Julie Boote, nhà phân tích tại công ty nghiên cứu Pelham Smithers Associates, nói về tình hình hỗn loạn tại Nissan.

"Họ đang đánh giá quá cao vị thế và giá trị thương hiệu của mình, cũng như khả năng xoay chuyển tình hình kinh doanh của họ", bà Julie nhận định thêm.

Tuần trước, CEO Nissan Makoto Uchida đã đến thăm người đồng cấp Honda Toshihiro Mibe để nói rằng ông muốn chấm dứt các cuộc thảo luận sau khi Honda đưa ra đề xuất thành lập công ty con.