Sau chuyến thăm châu Á, TT Trump đối mặt cơn khủng hoảng chính trị trong nước

Sau một tuần ở châu Á, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã trở lại Washington. Trong chuyến đi này, ông tham dự Hội nghị thượng đỉnh ASEAN tại Kuala Lumpur (Malaysia), phát biểu trước binh sĩ Mỹ tại Nhật Bản và có cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Hàn Quốc.

Dưới đây là những điểm đáng chú ý từ chuyến thăm đầu tiên của ông Trump tới châu Á trong nhiệm kỳ thứ hai.

Quan hệ thương mại Mỹ - Trung phần lớn đã ổn định

Trên chuyến bay trở về Washington sau cuộc gặp với Chủ tịch Tập Cận Bình ngày 30/10, Tổng thống Trump cho biết mức thuế quan áp lên hàng hóa xuất khẩu của Trung Quốc sẽ được giảm từ 57% xuống còn 47%. Động thái giảm 10 điểm phần trăm này diễn ra sau khi Bắc Kinh cam kết nỗ lực cắt giảm lượng fentanyl tuồn vào Mỹ.

Đây là vấn đề mà ông Trump đặc biệt quan tâm, từng khiến ông áp mức thuế bổ sung 20% đối với hàng hóa Trung Quốc vài tháng trước.

Ngoài ra, Trung Quốc cũng đồng ý nối lại việc nhập khẩu đậu nành từ Mỹ, được xem là một tín hiệu tích cực đối với nông dân Mỹ vốn chịu thiệt hại nặng kể từ khi Bắc Kinh ngừng mua mặt hàng này.

Hai bên còn đạt thỏa thuận về việc Trung Quốc sẽ dỡ bỏ một số hạn chế đối với xuất khẩu đất hiếm, đổi lại Mỹ sẽ nới lỏng một phần quy định kiểm soát xuất khẩu của mình. Thỏa thuận này có hiệu lực trong vòng 1 năm.

Đất hiếm là nguồn tài nguyên quan trọng với Mỹ và nhiều quốc gia khác, bởi chúng được sử dụng trong các thiết bị quân sự và công nghệ cao.Nhưng một thỏa thuận toàn diện vẫn chưa hoàn tất

“Đó là một loạt các quyết định tuyệt vời. Không còn nhiều vấn đề lớn phải bàn”, ông Trump nói với báo giới sau cuộc gặp với ông Tập.

Tuy nhiên, ông không nêu rõ những nội dung nào vẫn cần tiếp tục thảo luận giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Ông Trump cho biết dự kiến sẽ thăm Trung Quốc vào tháng 4 năm sau, sau đó sẽ có thêm một cuộc gặp song phương khác, có thể diễn ra tại Washington hoặc Florida.

Theo ông Dennis Wilder, cựu quan chức Hội đồng An ninh quốc gia Mỹ và hiện là giáo sư tại Đại học Georgetown, cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo của hai nền kinh tế hàng đầu thế giới đã tạo “động lực mới” cho các vòng đàm phán thương mại tiếp theo.

“Cả hai bên đều chưa từ bỏ ‘vũ khí thương mại’ của mình, mà chỉ đồng ý tạm ngừng nổ súng chừng nào cả hai vẫn tuân thủ thỏa thuận”, ông Wilder nhận định.

Ngoại giao quyến rũ

Chiến thuật “ngoại giao quyến rũ” được thể hiện rõ ràng tại Malaysia, Nhật Bản và Hàn Quốc, khi các nhà lãnh đạo khu vực tìm cách lấy lòng ông Trump trước các cuộc đàm phán thương mại và chính trị.

Phong cách ngoại giao của ông Trump vốn dựa nhiều vào quan hệ cá nhân, nên các nguyên thủ quốc gia thường tìm cách “xoa dịu” ông để duy trì mối quan hệ thuận lợi với Washington.

Tại điểm dừng chân đầu tiên ở Malaysia, gần 100 vũ công đã chào đón Tổng thống Trump trên thảm đỏ. Ở Nhật Bản, ông được tặng bộ gậy golf từng thuộc về cố Thủ tướng Shinzo Abe, và Thủ tướng đương nhiệm Sanae Takaichi còn tuyên bố sẽ đề cử ông cho Giải Nobel Hòa bình.

Tại Hàn Quốc, ông Trump cũng được đón tiếp nồng nhiệt. Bài hát “YMCA”, vốn quen thuộc tại các cuộc vận động tranh cử của ông, vang lên trên đường băng khi chuyên cơ Không lực Một hạ cánh xuống Busan. Tổng thống Lee Jae Myung đã trao tặng ông một bản sao vương miện vàng – biểu tượng lịch sử của Hàn Quốc – cùng huy chương vàng và danh hiệu dân sự cao quý nhất của nước này.

TT Trump muốn được nhìn nhận là “người gìn giữ hòa bình”

Mặc dù từng đổi tên Bộ Quốc phòng thành Bộ Chiến tranh, triển khai lực lượng Vệ binh Quốc gia đến nhiều thành phố trong nước, và gần đây ra lệnh tấn công một số tàu bị nghi chở ma túy ở Thái Bình Dương, song trong chuyến công du châu Á, ông Trump lại muốn nhấn mạnh hình ảnh “nhà kiến tạo hòa bình”.

Ngay tại hội nghị thượng đỉnh ASEAN ở Kuala Lumpur, ông đã chủ trì lễ ký kết thỏa thuận hòa bình giữa Campuchia và Thái Lan. Hai quốc gia này vừa tái bùng phát tranh chấp biên giới đầu năm nay. Theo các quan chức tham dự, ông Trump đã đóng vai trò trung gian bằng cách đe dọa tăng thuế quan nếu hai bên không đạt được thỏa thuận ngừng bắn.

Trong bài phát biểu tại Malaysia, ông Trump kể lại rằng ông đang chơi golf ở Scotland thì nhận được cuộc gọi của các nhà lãnh đạo Campuchia, Thái Lan và Malaysia – những người cùng tham gia hòa giải.

Trước chuyến đi, ông Trump tuyên bố chính quyền của mình đã giúp chấm dứt tám cuộc xung đột trên thế giới, dù cuộc chiến Nga – Ukraine không nằm trong danh sách này, điều khiến ông tỏ ra thất vọng.

Tổng thống Mỹ cũng để ngỏ khả năng gặp lại nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un trong tương lai và cho biết chính quyền của ông sẽ tìm cách tháo gỡ căng thẳng giữa hai miền Triều Tiên, vốn vẫn chưa chính thức kết thúc chiến tranh.

Quốc hội Mỹ vẫn bế tắc

Dù đạt được một số kết quả trong hoạt động ngoại giao và thương mại quốc tế, khi trở về Washington, ông Trump vẫn phải đối mặt với tình trạng chính phủ liên bang đóng cửa, hàng trăm nghìn công chức chưa được trả lương và nhiều chương trình thiết yếu như SNAP (hỗ trợ thực phẩm) đang cạn kiệt ngân sách.

Tối 29/10, ngay sau khi trở về Nhà Trắng, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social rằng ông đang cân nhắc áp dụng “phương án hạt nhân” – thuật ngữ được dùng trong chính trị Mỹ để chỉ việc hủy bỏ thủ tục filibuster tại Thượng viện. Đây là một cơ chế cho phép phe thiểu số (trong trường hợp này là đảng Dân chủ) kéo dài tranh luận để ngăn cản việc biểu quyết, trừ khi đạt được ít nhất 60 phiếu thuận trong tổng số 100 thượng nghị sĩ.

Nếu filibuster bị loại bỏ, phe Cộng hòa (hiện nắm đa số) có thể thông qua dự luật ngân sách chỉ với hơn một nửa số phiếu (tức là 51 phiếu), mà không cần sự đồng thuận từ phía Dân chủ. Theo ông Trump, việc làm này sẽ giúp “mở khóa” tiến trình thông qua thỏa thuận tài trợ cho chính phủ vốn đang bị đình trệ và “chấm dứt ngay lập tức tình trạng đóng cửa làm tê liệt đất nước”.

Phía Dân chủ hiện vẫn từ chối bỏ phiếu cho thỏa thuận tạm thời tài trợ ngân sách, trừ khi trong đó có điều khoản gia hạn tín dụng thuế giúp giảm chi phí bảo hiểm y tế – chương trình dự kiến hết hạn vào cuối năm nay.

Trước đó, ngày 30/10, Thống đốc bang New York Kathy Hochul đã ban bố tình trạng khẩn cấp tại bang này trước nguy cơ hàng triệu người dân mất trợ cấp thực phẩm liên bang theo chương trình SNAP do chính phủ bị đóng cửa.

Không chỉ New York, nhiều bang khác như Louisiana, Vermont và New Mexico cũng triển khai các biện pháp nhằm đảm bảo không gián đoạn việc cung cấp thực phẩm cho người dân.

Với thời gian đóng cửa kéo dài gần 1 tháng, chính phủ Mỹ có nguy cơ lập kỷ lục thời gian đóng cửa dài nhất trong lịch sử nếu không đạt được thỏa thuận trước ngày 5/11.