Tổng liên đoàn Lao động: 'Làm nhiều, nghỉ ít là bất công'
Đoàn Loan -
23/09/2019 20:24 (GMT+7)
Đại diện Tổng liên đoàn Lao động cho rằng, cán bộ, công chức làm việc 40 giờ mỗi tuần, trong khi công nhân phải làm 48 giờ là bất công.
Ông Lê Đình Quảng, Phó ban quan hệ Lao động, Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam. Ảnh: Đoàn Loan.
Ông Lê Đình Quảng, Phó trưởng ban Quan hệ lao động, Tổng Liên đoàn Lao động trao đổi với VnExpress xung quanh đề xuất thêm 3 ngày nghỉ trong năm và giảm giờ làm từ 48 giờ xuống còn 44 giờ/tuần.
- Căn cứ nào để Tổng liên đoàn Lao động đề xuất như trên?
Ông Lê Đình Quảng: Lịch sử phát triển xã hội và xu thế chung của thế giới là giảm giờ làm, tăng thời gian nghỉ ngơi. Trước cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất, đa số quốc gia làm việc 14-18 giờ mỗi ngày nhưng ngày nay tất cả các nước đã áp dụng chế độ ngày làm 8 giờ.
Tổ chức Lao động Thế giới (ILO) đã có Công ước 47 về làm việc 40 giờ một tuần, xác định các quốc gia cần tiếp tục các nỗ lực giảm giờ làm cho mọi loại hình công việc mà tiêu chuẩn sống không bị giảm bớt. Hiện hầu hết các quốc gia đã áp dụng chế độ 40 giờ, thậm chí dưới 40 giờ.
Tổng thời gian làm việc trong năm ở Việt Nam (đã trừ thời gian nghỉ lễ) là 2.320 giờ, khá cao so với các quốc gia khác, ví dụ cao hơn Indonesia 440 giờ, hơn Campuchia 184 giờ, Singapore 176 giờ... Số ngày nghỉ lễ, tết ở Việt Nam 10 ngày là thấp nhất trong khu vực; số ngày nghỉ phép khởi điểm 12 ngày trong khi Công ước 132 về nghỉ phép của ILO quy định, người lao động nên được nghỉ phép có hưởng lương không dưới 3 tuần mỗi năm.
Trong dự thảo Bộ luật lao động (sửa đổi), Chính phủ đã đề xuất tăng một ngày nghỉ vào 27/7, song trong quá trình thảo luận thì Chính phủ lại rút đề xuất này. Tổng liên đoàn Lao động đề xuất thêm 3 ngày nghỉ để công nhân có điều kiện chăm lo sức khỏe, học tập năng cao kỹ năng, trình độ tay nghề.
- Thường xuyên tiếp xúc với người lao động, ông nhận thấy nhu cầu thực tế giữa nghỉ ngơi và cải thiện thu nhập của người lao động như thế nào?
Trong bối cảnh làm việc nhiều giờ hiện nay, công nhân các khu công nghiệp, chế xuất đi làm từ khi chưa thấy mặt trời, tối lại làm thêm giờ nên cuộc sống hết sức nghèo nàn về vật chất, tinh thần. Nhiều gia đình bố mẹ đi làm thứ bảy, chủ nhật nên phải gửi con, cuối cùng tiền lương lại bù vào chi phí gửi con. Đây là cái vòng luẩn quẩn của làm thêm giờ.
Lâu nay chúng ta xem xét thời giờ làm việc trong vấn đề sức khỏe, song ít nghiên cứu tác động đến xã hội. Điều 35 của Hiến pháp quy định, người làm công ăn lương được đảm bảo điều kiện làm việc công bằng, an toàn. Hiện cán bộ, công chức, viên chức trong cơ quan hành chính làm việc 40 giờ mỗi tuần, song công nhân vẫn phải làm việc 48 giờ, trong khi ngày nghỉ lễ trong năm ít là bất công đối với họ. Ở một số quốc gia khác, ví dụ như Nhật Bản, công chức làm việc nhiều giờ hơn người lao động, còn nước ta thì ngược lại.
Ở Việt Nam, một nghiên cứu của Bộ Y tế về sức khỏe của 15 triệu lượt người lao động từ 2006 - 1010 cho thấy tỷ lệ lao động sức khỏe loại 1 là 36%, đến giai đoạn 2011- 2016 xuống còn 19%. Tỷ lệ lao động loại 4, loại 5 từ 8,5% tăng lên 11%. Điều này cho thấy môi trường, điều kiện làm việc kéo theo suy giảm sức khỏe của người lao động.
- Một số ý kiến cho rằng năng suất lao động thấp thì không nên nghỉ nhiều, ông nghĩ sao?
Thời gian làm việc, nghỉ ngơi phải gắn liền với năng suất. Năng suất lao động xã hội được tính bằng tổng sản phẩm xã hội chia cho số người trong độ tuổi lao động. Chúng ta có nhiều lao động nông nghiệp nên năng suất thấp. Còn nếu tính riêng các ngành cơ khí, dệt may công nghiệp... là thì năng suất lao động của các doanh nghiệp này không thấp.
Năng suất lao động ở các doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào máy móc, trình độ quản trị doanh nghiệp. Nếu máy móc hiện đại tiên tiến, bố trí lao động hợp lý thì năng suất tăng cao, xu hướng của thế giới là tăng cường thay đổi giải pháp công nghệ, cải tiến tổ chức lao động để tăng năng suất chứ không phải tăng thời gian làm việc. Kéo dài thời gian làm việc sẽ ảnh hưởng sức khỏe và kéo theo năng suất lao động thấp.
Mọi người đang hiểu sai về chất lượng tay nghề của công nhân nước ta, xã hội không thể áp đặt năng suất lên người lao động mà nhà nước và doanh nghiệp phải tìm hướng giảm thiểu lao động nông nghiệp, thu hút các dự án sử dụng công nghệ tiên tiến hiện đại, có giá trị gia tăng cao, quản trị hiện đại.
Nhiều người cứ đổ năng suất thấp cho người lao động là không đúng, nếu mọi người coi năng suất lao động thấp do người lao động thì các cơ quan nhà nước phải làm 48 giờ chứ không phải chỉ là công nhân lao động vì đây là năng suất lao động của toàn xã hội.
- Có ý kiến cho rằng đời sống công nhân còn nghèo thì không nên nghỉ nhiều vì họ không có tiền đi du lịch?
Đa số công nhân không có tiền đi du lịch, nhưng họ cần ngày nghỉ để nghỉ ngơi, chăm sóc con cái. Doanh nghiệp chỉ nên huy động làm thêm giờ đúng bản chất là giải quyết đơn hàng đột xuất chứ không phải ngày nào cũng làm thêm giờ như hiện nay. Nhiều doanh nghiệp không muốn tăng chi phí tuyển thêm người, nên yêu cầu công nhân làm thêm tràn lan. Ví dụ, nhận đơn hàng cần 100 người song chủ doanh nghiệp chỉ tuyển 90 người và huy động làm thêm giờ.
Đúng là giảm giờ làm, thêm ngày nghỉ sẽ gây áp lực cho doanh nghiệp. Nhưng bên cạnh vấn đề tăng chi phí, doanh nghiệp phải thấy được giảm giờ làm cho lao động sẽ thúc đẩy họ học tập nâng cao kỹ năng tay nghề.
Chúng tôi quan sát những doanh nghiệp đã thực hiện giảm xuống 44-40 giờ thì quan hệ lao động tại đó rất tốt, không tranh chấp, không có tình trạng nhảy việc, doanh nghiệp đỡ chi phí đào tạo khi tuyển lao động mới.
- Phía doanh nghiệp lo ngại nếu tăng ngày nghỉ, giảm giờ làm thì không chỉ áp lực lên doanh nghiệp mà còn giảm ưu thế cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam so với các nước khác?
Không phải bây giờ mới có tâm lý lo ngại việc khách hàng chuyển sang các quốc gia khác có chi phí lao động rẻ hơn. Quốc gia nào đề xuất nâng lương tối thiểu, doanh nghiệp ở đó đều kêu. Ví dụ như doanh nghiệp Sri Lanca thì nói bị chuyển hợp đồng đến Việt Nam, doanh nghiệp Việt Nam bảo sang Campuchia... thực ra các đơn hàng không chuyển đi đâu.
Tôi cho rằng xu thế hiện nay không nên chỉ lấy lợi thế cạnh tranh là nhân công giá rẻ. Để giảm chi phí thì doanh nghiệp phải cải tiến tổ chức, quản trị, tăng công nghệ hiện đại, áp dụng kỹ thuật tiên tiến, bố trí lao động hợp lý, tiết giảm chi phí quản lý. Tăng thời gian nghỉ là cách thu hút, giữ chân lao động để giảm chi phí, coi người lao động là tài sản quý giá nhất, làm cho người lao động gắn bó với doanh nghiệp, đó mới là phát triển bền vững.
Tất nhiên việc giảm giờ làm sẽ tác động lớn đến doanh nghiệp song đây là cơ hội gây áp lực cho doanh nghiệp đổi mới hơn nữa. Việc sửa đổi Bộ luật lao động lần này không chỉ cho hiện tại mà cả tương lai, nên phải tính đến lâu dài.
- Chủ tịch Quốc hội đã yêu cầu Tổng liên đoàn lao động đánh giá tác động của đề xuất thêm 3 ngày nghỉ. Việc này sẽ được thực hiện như thế nào?
Tổng liên đoàn lao động sẽ có báo cáo đánh giá tác động trên cơ sở nghiên cứu thực tiễn, lấy ý kiến công nhân qua hệ thống công đoàn cơ sở để đánh giá đầy đủ tác động kinh tế, xã hội, bình đẳng giới, chi phí với doanh nghiệp.
Chúng tôi cũng sẽ khảo sát thực tế các doanh nghiệp đã giảm giờ làm xuống 40 giờ tác động như thế nào về quan hệ lao động, thu nhập của lao động. Dự kiến báo cáo của Tổng liên đoàn sẽ hoàn thành trước khi Quốc hội họp vào tháng 10 để các đại biểu xem xét, quyết định.
Quan điểm của chúng tôi là nếu không thêm ngày nghỉ, giảm giờ làm thì sẽ ảnh hưởng lớn đến xây dựng đội ngũ công nhân. Chúng ta phải đối mặt với những vấn đề xã hội khi ngày càng nhiều người đến 40 - 45 tuổi không đủ sức khỏe làm việc, phải nhận trợ cấp một lần và không đảm bảo chăm sóc con cái.
Hồi tháng 4, Ban soạn thảo Bộ luật Lao động (sửa đổi) đề xuất bổ sung ngày 27/7 vào ngày nghỉ lễ hàng năm. Tại phiên thảo luận chiều 12/6, kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa 14, đa số đại biểu không đồng tình nên Bộ trưởng Lao động, Thương binh và Xã hội Đào Ngọc Dung đã xin rút nội dung này khỏi dự thảo luật.
Ngày 17/9, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã kiến nghị Quốc hội phương án tăng ngày nghỉ lễ thêm 2 ngày vào dịp Tết Dương lịch và một ngày vào ngày gia đình Việt Nam (28/6), giảm thời gian làm việc của công nhân lao động từ 48 giờ xuống 44 giờ mỗi tuần.
Ngày 20/9, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đã yêu cầu Tổng liên đoàn phải có đánh giá tác động của việc nghỉ thêm ba ngày trong năm trước khi Quốc hội xem xét có thông qua hay không.
(VNF) - Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, hiện vẫn còn định kiến rằng người giàu thường gắn với sự bất minh, từ đó thiếu sự tôn trọng đúng mức đối với vai trò của lực lượng doanh nhân.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu
hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch,
tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
(VNF) - TS Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới cho rằng căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy Trung Đông trở lại vòng xoáy bất ổn, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc chi phí mới đối với kinh tế toàn cầu. Với Việt Nam, nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc đáng kể vào năng lượng nhập khẩu thì nguy cơ giá dầu, chi phí vận tải và lãi suất gia tăng có thể tạo áp lực lên lạm phát, thu hẹp dư địa chính sách và bào mòn đà phục hồi còn mong manh.
(VNF) - Chiến sự tại Trung Đông đang bước vào giai đoạn leo thang mới, tiềm ẩn nguy cơ lan rộng và tác động dây chuyền tới kinh tế toàn cầu. PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng nhận định, nếu nguồn cung năng lượng bị gián đoạn, Việt Nam có thể đối mặt “cú sốc kép” từ giá dầu tăng mạnh và áp lực lạm phát nhập khẩu, đòi hỏi phải chủ động kịch bản điều hành và chiến lược dự trữ phù hợp.
(VNF) - Khi Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045, nhiều chuyên gia cho rằng sự thịnh vượng sẽ không đồng nghĩa với nhàn nhã. Trái lại, đó có thể là một giai đoạn cạnh tranh khốc liệt, đòi hỏi mỗi cá nhân phải tự nâng cấp năng lực và xây dựng “hạ tầng” cho chính mình nếu không muốn bị bỏ lại phía sau.
(VNF) - Việc tổ chức lại không gian đô thị Đà Nẵng sau sáp nhập không chỉ là một bài toán kỹ thuật quy hoạch mà còn là phép thử về bản lĩnh thể chế và tầm nhìn phát triển dài hạn của thành phố. Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance, ông Nguyễn Cửu Loan – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Quy hoạch Phát triển đô thị TP. Đà Nẵng cho rằng đây là cơ hội lịch sử để thành phố tái cấu trúc mô hình phát triển theo hướng đa trung tâm, tích hợp vùng và bền vững.
(VNF) - Lễ ra mắt Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam không chỉ đánh dấu sự hình thành của một thiết chế mới, mà còn mở ra kỳ vọng đưa Việt Nam tiến gần hơn tới “vòng trong” của dòng vốn toàn cầu. Tuy nhiên, theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân để tham vọng này trở thành hiện thực, điều kiện tiên quyết không chỉ là ưu đãi hay vị trí địa lý, mà phải kiến tạo được một “không gian thể chế đặc biệt” đủ minh bạch, ổn định và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
(VNF) - Với mục tiêu đến năm 2045 sẽ trở thành quốc gia thu nhập cao, công nghiệp hoá là con đường bắt buộc. Nhưng trong bối cảnh địa chính trị - kinh tế thế giới ngày càng bất định, tiến trình công nghiệp hóa Việt Nam sẽ đi theo hướng nào, Chính phủ cần điều chỉnh chính sách ra sao? Tạp chí Đầu tư Tài chính đã có cuộc trao đổi với GS Trần Văn Thọ - Đại học Waseda, Tokyo về các vấn đề này.
(VNF) - Một nền kinh tế muốn đi nhanh không thể thiếu áp lực. Không có áp lực, không có sự thúc ép, hệ thống sẽ trì trệ, nguồn lực bị giữ lại trong trạng thái phòng thủ. Nhưng sự thúc ép cần đi cùng với sự khai thông.
(VNF) - Khi bàn về lịch sử và tương lai của kinh tế tư nhân Việt Nam, có lẽ không nên thu hẹp câu chuyện vào vài biểu đồ tăng trưởng hay một số tập đoàn nổi bật thường xuyên xuất hiện trên truyền thông. Những con số, dù cần thiết, vẫn chỉ phản ánh một lát cắt ngắn của một quá trình dài hơn nhiều: hành trình hình thành của một lực lượng kinh tế trong những điều kiện đặc biệt, nhiều lần bị gián đoạn, chịu tổn thương sâu sắc, rồi từng bước phục hồi và tìm cách khẳng định vị trí của mình.
(VNF) - Nói người Việt, đặc biệt là người Việt nông thôn coi trọng thương mại, gọi nôm na là buôn bán, có gì đó sai sai, ít ra cũng thiếu cơ sở về mặt dẫn chứng thực tế! Càng sai so với tư duy quen thuộc mà nhiều người đang neo chặt trong đầu, được quy cho thuộc về tố chất dân tộc, bất khả bàn cãi?
(VNF) - Kinh tế Việt Nam năm 2026 diễn ra trong bối cảnh giữ ổn định vĩ mô, dư địa đầu tư công mở rộng, chi ngân sách tăng mạnh, thương mại hàng hóa quốc tế và tiêu dùng hộ gia đình phục hồi
chậm, xuất khẩu chịu áp lực rõ rệt từ suy giảm tổng cầu thế giới. Bối cảnh này đặt ra yêu cầu
kép: vừa củng cố nền tảng tăng trưởng truyền thống, vừa đẩy nhanh chuyển đổi mô hình phát
triển sang kinh tế xanh - kinh tế số - kinh tế tri thức. Nếu thành công, Việt Nam có thể tạo ra
sức bật tăng trưởng mới đủ mạ
(VNF) - Đại hội XIV của Đảng được xác định là dấu mốc quan trọng, kết tinh niềm tin và kỳ vọng lớn lao của toàn dân tộc về một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng và văn minh. Với tầm nhìn chiến lược và những quyết sách đột phá, Đạị hội mở ra một kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, nhằm mục tiêu phấn đấu đạt và duy trì mức tăng trưởng kinh tế hai chữ số trong giai đoạn 2026–2030.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập nhấn mạnh cải cách không thể dừng ở sửa đổi văn bản hay cắt giảm thủ tục trên giấy tờ. Điều cốt lõi là phải thay đổi tư duy thực thi, bảo đảm chính sách minh bạch, ổn định và tôn trọng quyền được chuẩn bị của doanh nghiệp, nếu không, những “điểm nghẽn” mới vẫn có thể tiếp tục phát sinh ngay trong quá trình triển khai.
(VNF) - TS. Nguyễn Quốc Việt cho rằng, mục tiêu tăng trưởng hai con số từ năm 2026 là bước đi cụ thể để hiện thực hóa khát vọng phát triển mới. Chúng ta đã có đà từ nền kinh tế đã phục hồi mạnh, xuất nhập khẩu tiệm cận 1.000 tỷ USD, FDI và khu vực tư nhân gia tăng đóng góp. Tuy nhiên, để đạt mốc 10%, Việt Nam phải nâng cao hiệu quả đầu tư, chất lượng thể chế và kiểm soát chặt rủi ro vĩ mô trong quá trình tăng tốc.
(VNF) - Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, hiện vẫn còn định kiến rằng người giàu thường gắn với sự bất minh, từ đó thiếu sự tôn trọng đúng mức đối với vai trò của lực lượng doanh nhân.
(VNF) - Năm năm trước, khi Phú Quốc rục rịch trở thành Thành phố đảo đầu tiên trong cả nước, nơi đây đã là một đại công trường với hàng trăm dự án BĐS nghỉ dưỡng được ồ ạt đầu tư. Thì nay, để chuẩn bị cho Hội nghị APEC 2027, Phú Quốc hiện là một… siêu đại công trường với nhiều dự án hạ tầng giao thông, khu trung tâm sự kiện…