Chuyên gia Anh gợi ý về đường sắt cao tốc cho Việt Nam
Việt Anh -
22/07/2019 16:07 (GMT+7)
Việt Nam nên đầu tư vào đường cao tốc 350 km/h để thể hiện tham vọng phát triển kinh tế mạnh mẽ, theo chuyên gia về đường sắt cao tốc ở Anh.
Tàu cao tốc công nghệ Nhật Bản. Ảnh: Texastribune.
Bộ Kế hoạch và Đầu tư Việt Nam đầu tháng 7 gửi văn bản lên Thủ tướng về dự án đường sắt cao tốc trục Bắc - Nam, lập luận rằng tổng vốn đầu tư dự án này khoảng 26 tỷ USD áp dụng cho đường sắt tốc độ 200 km/h; trong khi trước đó Bộ Giao thông Vận tải đề xuất phương án tàu tốc độ 350 km/h với tổng vốn 58,7 tỷ USD. Sự chênh lệch giữa hai phương án đang gây ra tranh cãi. Ngày 11/7, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã quyết định thành lập Hội đồng thẩm định Nhà nước để thẩm định báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án này.
Giáo sư Anson Jack, chuyên gia về đường sắt cao tốc tại Đại học Birmingham, Anh, thành viên ban tư vấn của Hiệp hội Đường sắt cao tốc quốc tế, đặt trụ sở tại Tokyo, Nhật Bản, nói với VnExpress rằng Việt Nam nên thực hiện dự án nếu quốc gia có định hướng trở thành nền kinh tế hiện đại phát triển mạnh mẽ. Ông đánh giá đường sắt có vận tốc 350km/h sẽ giúp giảm đáng kể thời gian di chuyển, hấp dẫn hơn hẳn so với đường hàng không. Ví dụ điển hình là đường sắt cao tốc nối Bắc Kinh và Thượng Hải của Trung Quốc.
"Việc xây đường cao tốc nối Hà Nội và TP. HCM sẽ là một tuyên bố tích cực về niềm tin phát triển kinh tế của Việt Nam trong tương lai. Xây dựng đường có vận tốc 200 km/h sẽ thể hiện khát vọng khiêm tốn hơn nhiều và không mang lại tác động lớn về kinh tế - xã hội", Jack nói. Chuyên gia Anh nhấn mạnh điều quan trọng là Việt Nam cần tìm nguồn vốn mà không ảnh hưởng đến nợ công.
Ông liệt kê một số vấn đề chính Việt Nam cần cân nhắc trước khi quyết định xây đường sắt cao tốc Bắc Nam.
Đầu tiên, Việt Nam cần xác định mục tiêu tổng thể của dự án là gì, hay còn gọi là mục tiêu chiến lược.
Theo Jack, có hai mục tiêu chính khi xây dựng đường sắt cao tốc, đó là nhằm phát triển kinh tế - xã hội hay hướng tới việc giảm lượng phát thải khí carbon từ đường bộ và hàng không. Đường sắt cao tốc có thể giúp một quốc gia tăng cường kết nối các địa phương để trở thành một điểm hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI), góp phần xây dựng nền tảng kỹ thuật, giúp tăng khả năng dễ tiếp cận của các địa phương, giảm bất bình đẳng xã hội, giảm tắc nghẽn giao thông và đảm bảo an toàn giao thông. Ở Nhật Bản, hệ thống đường sắt cao tốc trong 55 năm qua chưa có tai nạn nào gây chết người.
"Các bạn cần điều chỉnh để mục tiêu chiến lược đảm bảo giá vé ở mức người dân có thể chấp nhận được", Jack nói.
Về công nghệ, Việt Nam nên tính đến thiết kế tổng thể của hệ thống, chứ không chỉ chú tâm vào các phần riêng lẻ như cơ sở hạ tầng hay đầu máy. Jack cho hay các nước sở hữu công nghệ đường sắt cao tốc như Nhật Bản, Trung Quốc, Pháp hay Đức đều muốn tìm khách hàng, và mỗi nước sẽ có những điểm mạnh và điểm yếu riêng. Do đó Hà Nội cần xây dựng một hệ tiêu chuẩn của riêng mình, xem hệ thống đường sắt cao tốc của nước nào đáp ứng được.
Về chi phí đầu tư, chính phủ có thể áp dụng hình thức Đối tác công tư (PPP) để huy động vốn, sau đó nhà nước vận hành, hoặc cho phép các công ty tư nhân quản lý trong thời gian 20 năm hoặc 50 năm. Một quốc gia cần lường trước việc có nguy cơ vượt dự toán và có kế hoạch đối phó, "thay vì hoảng sợ". Nếu một nước không đủ khả năng chi trả hoặc huy động vốn, có thể vay của nước khác. Trên thực tế, Ấn Độ đang vay đến 85% vốn của Nhật Bản để xây đường sắt cao tốc Mumbai - Ahmedabad dài hơn 500 km, không có lãi trong 15 năm. Dự án có tổng vốn đầu tư 16 tỷ USD, dùng công nghệ của Nhật Bản, dự kiến hoàn thành vào 2023.
"Khi một nước làm đường sắt cao tốc với tài chính phụ thuộc vào nước khác, dự án có thể được tăng tốc hay bị gián đoạn nếu quan hệ với nước cho vay tốt đẹp hoặc xấu đi", Jack nói về rủi ro.
Mức vé có hấp dẫn với khách hàng cũng là một nhân tố rất quan trọng. Với những người sử dụng đường sắt cao tốc cho công việc, họ sẽ tính nó có hiệu quả hơn so với đi máy bay hay không. Còn với những người đi thăm người thân, đi du lịch, họ lại yêu thích giá rẻ. Tại Anh, ghế hạng sang trên tàu cao tốc nối London đến Paris (Pháp) có giá khoảng 350 USD mỗi chiều. Nhưng giá vé đặt trước nhiều ngày, kém tiện nghi hơn chỉ ở mức 50 USD.
"Giá vé bao nhiêu tùy thuộc vào việc chính phủ có trợ giá hay thu đủ phí của hành khách. Điều đó phụ thuộc vào mục tiêu của một quốc gia khi làm đường cao tốc", Jack nói.
Trong quá trình xây dựng đường sắt cao tốc, Việt Nam cần có đội ngũ thông thạo địa hình cả trên mặt đất và dưới ngầm, tránh nguy cơ bị ngập lụt, thậm chí động đất. Nhân lực có đủ khả năng vận hành và duy trì hệ thống cần có sẵn trước khi dự án được hoàn thành.
"Tôi cho rằng để có dự án đường sắt cao tốc thành công, cam kết chính trị, sự nhất quán với mục tiêu dài hạn là điều vô cùng quan trọng", Jack nói.
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.
(VNF) - Theo TS. Lê Duy Bình, tranh luận về ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh thực chất mới chỉ xử lý “phần ngọn”. Điều quan trọng hơn là phải xác lập rõ địa vị pháp lý và cách tiếp cận thuế phù hợp với bản chất kinh doanh cá thể, từ đó tạo nền tảng cải cách bền vững.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
(VNF) - TS Võ Trí Thành cho rằng trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực có giá trị như một “mỏ vàng”, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc quản trị, phân bổ và kiểm soát dữ liệu lại đặt ra những thách thức phức tạp, từ quyền sở hữu, quyền riêng tư đến cân bằng giữa tự do hóa và an ninh, khiến đây trở thành một trong những bài toán khó nhất hiện nay.
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc nền tảng vận hành của hoạt động đầu tư, kinh doanh, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của rủi ro pháp lý và tranh chấp. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, mà còn phải thiết kế lại tư duy quản trị rủi ro theo hướng chủ động, xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dự án đầu tư.
(VNF) - Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, hiện vẫn còn định kiến rằng người giàu thường gắn với sự bất minh, từ đó thiếu sự tôn trọng đúng mức đối với vai trò của lực lượng doanh nhân.
Trong cuộc đua nhân sự, nhiều doanh nghiệp TP.HCM đẩy nhanh cấp bậc qua danh xưng để hút ứng viên, nhưng không đi kèm lương, quyền lợi tương xứng, khiến người lao động vỡ kỳ vọng.
(VNF) - Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng: “Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi dòng tiền hội tụ, mà còn là nơi tập trung trí tuệ, công nghệ và các chuẩn mực vận hành tiên tiến”.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu
hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch,
tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
(VNF) - TS Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới cho rằng căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy Trung Đông trở lại vòng xoáy bất ổn, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc chi phí mới đối với kinh tế toàn cầu. Với Việt Nam, nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc đáng kể vào năng lượng nhập khẩu thì nguy cơ giá dầu, chi phí vận tải và lãi suất gia tăng có thể tạo áp lực lên lạm phát, thu hẹp dư địa chính sách và bào mòn đà phục hồi còn mong manh.
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.
(VNF) - Dù công tác giải phóng mặt bằng đoạn Nguyễn Trãi - Đầm Hồng, thuộc Vành đai 2.5 Hà Nội, vẫn chưa hoàn tất, dọc tuyến đã xuất hiện nhiều công trình xây trên những thửa đất nhỏ hẹp, méo mó sau phá dỡ. Đáng nói, đa số đất trong khu vực đều có nguồn gốc là đất nông nghiệp.