Đầu tư giáo dục: Chìa khóa tạo nên 'phép màu Singapore'

Coi giáo dục là ưu tiên chiến lược

Chỉ trong vài thập kỷ, Singapore đã vượt qua xuất phát điểm là một làng chài nghèo khó để vươn lên thành quốc gia phát triển hàng đầu thế giới với nhiều thành tựu vượt bậc về kinh tế. Theo thống kê, GDP bình quân đầu người của quốc đảo này đạt gần 93.000 USD mỗi năm, dẫn đầu Đông Nam Á và đứng thứ 4 thế giới.

Có nhiều yếu tố góp phần vào “kỳ tích Singapore”, nhưng theo các chuyên gia, nền giáo dục tiên tiến chính là một trong những chìa khóa quan trọng nhất.

Sau khi giành độc lập năm 1965, giới lãnh đạo Singapore đã coi giáo dục là ưu tiên chiến lược hàng đầu, xem đây là nền tảng quyết định cho sự tồn tại và phát triển quốc gia. Do Singapore không có tài nguyên thiên nhiên, cố Thủ tướng Lý Quang Diệu tin rằng đầu tư vào con người chính là chìa khóa giúp nước này vượt qua nghèo khó và vươn tới thịnh vượng.

Ngay từ những ngày đầu lập quốc, chính phủ Singapore luôn dành ưu tiên đặc biệt cho giáo dục, với khoảng 15 - 20% ngân sách quốc gia được chi cho lĩnh vực này hằng năm. Trong thập niên 1980, nguồn kinh phí đầu tư cho giáo dục tiếp tục tăng mạnh, trung bình khoảng 30% mỗi năm so với năm trước.

Nỗ lực của chính phủ đã giúp Singapore luôn đứng vững trong top những nền giáo dục tiên tiến nhất thế giới. Liên tiếp trong nhiều năm, Singapore đứng đầu bảng xếp hạng giáo dục toàn cầu theo hệ thống đánh giá của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD).

Mô hình giáo dục gắn với phát triển kinh tế

Yếu tố cốt lõi trong thành công của nền giáo dục Singapore nằm ở việc hệ thống này được xây dựng gắn liền và đồng bộ với chiến lược phát triển kinh tế quốc gia. Mô hình này đảm bảo giáo dục có khả năng thích ứng nhanh chóng với những biến động của cơ cấu kinh tế và theo sát nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Chính phủ Singapore triển khai tư vấn và hướng nghiệp toàn diện từ phổ thông đến đại học, giúp người dân được định hướng nghề nghiệp và tiếp cận thông tin ngành nghề từ sớm.

Từ năm 1965 đến nay, Singapore trải qua 3 giai đoạn phát triển kinh tế. Tuỳ vào từng giai đoạn mà chính phủ có các chính sách giáo dục khác nhau. Giai đoạn 1965 - 1980 đánh dấu bước khởi đầu của quá trình công nghiệp hóa ở Singapore. Khi đó, nguồn nhân lực mới chỉ có trình độ kỹ năng cơ bản. Trước yêu cầu phát triển, chính phủ Singapore đã tiến hành cải cách giáo dục mạnh mẽ.

Nước này đưa đào tạo kỹ thuật và dạy nghề vào chương trình trung học, đồng thời thành lập thêm các trường nghề và kỹ thuật. Ngoài ra, Singapore cũng chú trọng vào việc đào tạo đội ngũ kỹ sư và kiến trúc sư trình độ cao, tích cực cử sinh viên ra nước ngoài du học và thu hút các chuyên gia quốc tế đến giảng dạy. Những chính sách này đã góp phần hình thành đội ngũ lao động kỹ thuật lành nghề, đáp ứng hiệu quả nhu cầu của quá trình công nghiệp hóa.

Bước sang thập niên 1990 - 2000, Singapore đẩy mạnh mở rộng giáo dục đại học nhằm đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế tri thức và sự phát triển của các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao.

Chính phủ thành lập thêm các trường đại học mới, thúc đẩy nghiên cứu và triển khai sáng kiến “Global Schoolhouse” nhằm thu hút trường quốc tế và sinh viên nước ngoài. Nhờ đó, các trường đại học đã trở thành trung tâm tri thức và đổi mới sáng tạo, đóng vai trò then chốt trong quá trình chuyển đổi nền kinh tế từ thâm dụng lao động sang dựa trên tri thức, với vốn con người là động lực tăng trưởng chủ yếu.

Từ thập niên 2010 đến nay, trong bối cảnh cách mạng công nghệ 4.0 và trí tuệ nhân tạo (AI), giáo dục Singapore tập trung vào công nghệ thông tin và đổi mới sáng tạo để đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế số.

Các trường đại học và viện kỹ thuật như Đại học Quốc gia Singapore, Đại học Công nghệ Nanyang, Viện Quản lý Singapore,... tập trung đào tạo các ngành có nhu cầu cao như phát triển phần mềm, phân tích dữ liệu và an ninh mạng.

Từ năm 2015, chính phủ Singapore triển khai sáng kiến SkillsFuture, nơi mọi công dân Singapore từ 25 tuổi trở lên đều có cơ hội tiếp cận gói hỗ trợ tín dụng với mức hỗ trợ 500 đô la Singapore (khoảng 385 USD) trở lên để tham gia đào tạo phát triển kỹ năng và học tập suốt đời.

Trong công bố ngân sách năm 2024, chính phủ Singapore cũng sẽ chi trả ít nhất 90% học phí cho những người lao động từ 40 tuổi trở lên khi họ đăng ký các chương trình đào tạo AI bậc đại học. Theo Thủ tướng Lawrence Wong, chương trình này nhằm nuôi dưỡng nhân tài và đảm bảo khả năng cạnh tranh của lực lượng lao động Singapore.

“Xuất khẩu” giáo dục ra thế giới

Singapore sớm nhận ra rằng để hội nhập và duy trì sức cạnh tranh toàn cầu, giáo dục đại học phải được quốc tế hóa sâu rộng và vận hành theo các chuẩn mực toàn cầu. Chính phủ nước này chủ động thu hút các đại học danh tiếng thế giới hợp tác đào tạo với các trường trong nước hoặc mở chi nhánh trực tiếp tại Singapore.

Năm 1998, quốc gia này khởi động một sáng kiến chiến lược nhằm mời gọi ít nhất 10 trường đại học hàng đầu thế giới đặt cơ sở tại đây trong vòng 1 thập kỷ. Nhờ đó, nhiều trường danh tiếng như Đại học Chicago, Đại học Pennsylvania và Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) đã hiện diện, góp phần nâng tầm hệ thống giáo dục đại học Singapore lên chuẩn quốc tế.

Lấy Harvard và MIT làm hình mẫu, Singapore theo đuổi chiến lược đầy tham vọng nhằm xây dựng quốc gia này trở thành “Boston của phương Đông”, tập trung phát triển Đại học Quốc gia Singapore và Đại học Công nghệ Nanyang thành những thương hiệu giáo dục mang tầm quốc tế.

Hiện nay, Singapore có 6 trường đại học công lập được trao quyền tự chủ toàn diện, hoạt động theo mô hình doanh nghiệp phi lợi nhuận, giúp họ linh hoạt hơn trong quản trị và ra quyết định, thay vì bị ràng buộc bởi cơ chế hành chính cứng nhắc của khu vực công.

Nhờ nguồn lực tài chính vững mạnh, các trường đại học này đã trở thành trung tâm thu hút nhân tài toàn cầu thông qua chính sách đãi ngộ cạnh tranh, hạ tầng nghiên cứu hiện đại, và môi trường học thuật năng động. Họ mời gọi các giáo sư, chuyên gia và nhà khoa học hàng đầu thế giới đến giảng dạy, nghiên cứu, đồng thời thu hút sinh viên quốc tế bằng chính sách học bổng, hỗ trợ tài chính và ưu đãi học phí. Nhờ đó, Singapore trở thành điểm đến học thuật hàng đầu châu Á, nơi hội tụ trí tuệ và đổi mới sáng tạo toàn cầu.

Song song với việc “nhập khẩu” tri thức, Singapore cũng theo đuổi chiến lược “xuất khẩu giáo dục” ra thế giới.

Cuối thập niên 1990, chính phủ Singapore nhận thấy giáo dục đại học có tiềm năng trở thành một ngành xuất khẩu chủ lực, góp phần nâng cao vị thế quốc gia và tạo nguồn thu bền vững. Tới năm 2001, Singapore đã chính thức khởi động “xuất khẩu” giáo dục đại học sang các nước khác với việc thành lập nhiều trường đại học tại Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia, Hàn Quốc, Malaysia...

Mỗi năm, Đại học Quốc gia Singapore và Đại học Công nghệ Nanyang tổ chức trao đổi sinh viên với hàng trăm trường và tập đoàn toàn cầu, với 70% sinh viên tham gia ít nhất một trải nghiệm quốc tế. Đại học Quốc gia Singapore còn xây dựng mạng lưới cơ sở và trung tâm nghiên cứu tại nhiều trung tâm công nghệ lớn trên thế giới như Mỹ, Anh, Đức, Thụy Sĩ, Israel hay Trung Quốc.

Nhờ tầm nhìn chiến lược và sự đầu tư bền bỉ cho giáo dục, quốc đảo này không chỉ kiến tạo “phép màu kinh tế” cho riêng mình mà còn trở thành hình mẫu phát triển nhân lực, đổi mới sáng tạo và hội nhập toàn cầu cho nhiều quốc gia đang phát triển noi theo.