Theo GS Đặng Hùng Võ, trong vài năm qua, khá nhiều vụ việc lớn liên quan tham nhũng đất đai đã được xử lý. Nhiều quan chức cấp cao của trung ương, địa phương, kể cả các cán bộ cao cấp thuộc lực lượng vũ trang đã phải đối mặt với lao lý hoặc đã bị kỷ luật ở mức độ nặng.
"Đúng ra những vụ việc như vậy phải được ngăn chặn ngay từ khi xảy ra, nhưng chúng ta đã không làm được việc này. Gần đây, chủ trương của Đảng và Nhà nước đẩy mạnh chống tham nhũng đã tạo điều kiện để giải quyết những vụ việc trước đây", GS Đặng Hùng Võ nói.
- Theo ông, để xảy ra thực trạng trên liệu có phải do hành lang pháp lý của chúng ta còn lỏng lẻo hay do nguyên nhân nào khác?
GS Đặng Hùng Võ: Vấn đề tham nhũng đất đai và công sản ở các nước có nền kinh tế chuyển đổi từ bao cấp sang thị trường thường rất phức tạp. Trong cơ chế bao cấp, đất đai không có giá trị và giá cả, tất cả chỉ phụ thuộc vào quyết định của người có thẩm quyền.
Trong cơ chế thị trường, giá trị đất phụ thuộc thị trường. Tư duy quản lý đất đai theo cơ chế bao cấp còn tồn đọng theo thói quen hoặc nhiều người cố tình lợi dụng chính sách để đất đai dễ bị lãng phí hoặc tham nhũng. Để ngăn chặn, thường phải có một hệ thống pháp luật đất đai rõ ràng, phải được thực thi nghiêm, cán bộ quản lý phải liêm chính và phải có cơ chế kiểm tra, giám sát hiệu quả.
Trước đây, các điều kiện này ở Việt Nam đều không được bảo đảm. Hệ thống pháp luật đất đai chưa hoàn chỉnh, còn tồn tại nhiều khoảng trống cũng như nhiều xung đột của pháp luật đất đai với các luật chuyên ngành khác liên quan đến sử dụng đất. Hệ thống pháp luật như vậy quả là rất khó cho quản lý, kể cả các cán bộ quản lý liêm khiết cũng dễ bị sa cơ lỡ bước do không tinh tường về pháp luật.
Trên thực tế, nhiều cán bộ quản lý đất đai đã xin chuyển công tác; số lượng sinh viên ghi tên học ngành quản lý đất đai cũng giảm 50% - 70% trong kỳ tuyển sinh năm trước, ngành này không còn “hot” như trước đây..
Tiếp theo, thực tế thực thi pháp luật không đúng thể hiện ở bệnh “nhờn” luật làm cho cán bộ có thẩm quyền dễ lạm quyền vì tư lợi. Ví dụ như pháp luật quy định bảng giá đất phải phù hợp với giá đất trên thị trường, nhưng bảng giá đất của tất cả các địa phương đều chỉ bằng khoảng 30% giá thị trường.
Như vậy, tất cả các địa phương đều vi phạm pháp luật nhưng như không có chuyện gì xảy ra. Giá đất mà nhà nước ban hành thấp luôn là cơ hội phù hợp để dẫn đến tham nhũng đất đai.
- Gần đây nhiều cơ quan chức năng đưa ra quy định kiểm soát quyền lực trong bộ máy nhà nước. Trong lĩnh vực quản lý đất đai, theo ông, việc kiểm soát này đã được thực hiện đến đâu?
Cơ chế kiểm soát quyền lực quản lý đất đai ở nước ta gần như chưa hiệu quả. Những trường hợp có dấu hiệu tham nhũng được nhân dân hay báo chí phát hiện, nhưng ít được giải quyết kịp thời. Nhiều vụ việc lớn nhưng đến nay mới được xử lý.
Bộ máy quản lý về đất đai đều chưa thực hiện tốt công tác thanh tra, kiểm tra việc thực thi pháp luật. Cơ chế giám sát của người dân cũng chưa được thực hiện, nhiều vụ việc lớn cũng chỉ được giữ kín trong nội bộ các cơ quan nhà nước, thông tin thiếu công khai.
Một đặc điểm nữa của cách quản lý ở Việt Nam là thủ trưởng yêu cầu cán bộ dưới quyền phải thực hiện theo ý của mình. Nhiều cán bộ cấp dưới biết rằng, việc này trái pháp luật, nhưng vẫn phải thực hiện vì nếu không có thể mất việc.
- Vậy theo ông, công cụ nào có thể giám sát hiệu quả quyền lực trong quản lý đất đai?
Thực trạng đáng buồn như trên nói lên rằng, chúng ta vẫn chưa quan tâm tới các giải pháp phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực đất đai. Theo nhiều số liệu khảo sát trong nước cũng như do tổ chức phát triển quốc tế thực hiện, tham nhũng về đất đai luôn đứng ở nhóm đầu. Biết vậy, nhưng giải pháp phòng, chống tham nhũng về đất đai gần như chưa đạt.
Ba yếu tố trọng tâm của quản trị tốt về đất đai bao gồm công khai - minh bạch thông tin quản lý, có sự tham gia quản lý và giám sát của dân và trách nhiệm giải trình của cán bộ đều không được thực thi cụ thể.
Trong cơ chế thị trường, đất đai là tài sản có giá trị lớn nhất, có thể mang lại siêu lợi ích cho một doanh nghiệp, một cá nhân. Vì vậy, yêu cầu về công khai mọi thông tin đất đai là yếu tố quan trọng, ở ta vẫn chưa được thực hiện tại tất cả các địa phương. Mặt khác, chúng ta vẫn tôn trọng quyền riêng tư về tài sản nên không yêu cầu phải công khai thông tin về chủ sử dụng đất. Tôi tin rằng, sẽ có chuyện “động trời” khi Nhà nước yêu cầu tất cả các cán bộ phải công khai nhà đất của gia đình mình kèm theo giải trình về nguồn gốc...
Như vậy, nguyên nhân của tình trạng này có cả pháp luật chưa hoàn chỉnh, việc thực thi pháp luật chưa đúng, cán bộ quản lý thiếu liêm chính và chưa thực thi đầy đủ quyền giám sát của dân. Nói cách khác, chúng ta cần thay thế thể chế quản lý của nhà nước theo chiều trên xuống bằng thể chế quản trị kết hợp với sự tham gia của toàn dân theo chiều dưới lên.
Có như vậy, chúng ta không chỉ kiểm soát được tham nhũng đất đai mà còn tạo điều kiện để sử dụng đất mang lại hiệu quả cao.
Cảm ơn ông!
Tags:
(VNF) - Với dự án cải tạo, phát huy giá trị Hồ Tây có tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 30.000 tỷ đồng, Hà Nội đang đứng trước cơ hội biến “viên ngọc” này thành một động lực tăng trưởng mới, đồng thời mở rộng quyền thụ hưởng không gian công cộng cho hàng triệu người dân Thủ đô.
(VNF) - Sau khi VETC và Viettel Money tạm dừng thu phí dịch vụ ví điện tử trước phản ứng của người dùng, câu chuyện đặt ra yêu cầu nhìn lại cách thiết kế phí, bảo đảm quyền lựa chọn và minh bạch thông tin đối với dịch vụ thanh toán gắn với giao thông.
(VNF) - Từ tháng 8/2026, VETC và ePass bắt đầu thu phí quản lý tài khoản 6.600 đồng/tháng với khách hàng cá nhân và 66.000 đồng/tháng với tổ chức, doanh nghiệp. Luật sư Nguyễn Văn Đồng cho rằng, việc doanh nghiệp được phép thu phí không đồng nghĩa với quyền tự ý áp thêm nghĩa vụ tài chính lên khách hàng, mà còn phải xem xét hợp đồng, điều kiện giao dịch chung và cách thức thông báo, thay đổi chính sách.
(VNF) - Muốn đạt mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn mới, Việt Nam không chỉ cần thêm vốn mà quan trọng hơn là phải “mở khóa” các nguồn lực đang bị kìm hãm bởi những rào cản thể chế, trong đó có thể chế kinh tế nói chung và thể chế tài chính nói riêng.
(VNF) - Dự thảo Luật Hình sự bổ sung cơ chế tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự đối với một số tội phạm kinh tế đang mở ra kỳ vọng tháo gỡ tâm lý "sợ sai, không dám làm" của doanh nghiệp, góp phần bảo vệ các dự án còn khả năng phục hồi. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng băn khoăn liệu đây có trở thành "lá chắn" bị lợi dụng để kéo dài xử lý hoặc né tránh trách nhiệm hình sự nếu thiếu tiêu chí và cơ chế giám sát chặt chẽ.
(VNF) - Sự dịch chuyển từ tư duy “Nhà nước làm hết” sang mô hình hợp tác công tư (PPP) với vai trò chủ đạo của “quản trị tư” đang tạo ra một cuộc cách mạng trong phát triển hạ tầng tại Việt Nam.
(VNF) - Việc luật hóa quyền thu giữ tài sản bảo đảm đang tạo ra bước ngoặt lớn cho công tác xử lý nợ xấu. Tại TP.HCM, 80% yêu cầu của các tổ chức tín dụng được tòa án chấp thuận, cho thấy hệ thống pháp lý đã thực sự "mở đường" và bảo vệ quyền lợi của chủ nợ chính danh.
(VNF) - Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI khai mạc vào ngày 3/8 và diễn ra theo 2 đợt. Trong đó, đợt 1 từ ngày 3/8 đến sáng ngày 13/8; đợt 2 từ ngày 19/8 đến ngày 24/8.
(VNF) - Theo GS.TS Trần Thọ Đạt, nguyên Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không còn là vốn mà là thể chế và năng lực thực thi, những yếu tố quyết định khả năng tạo dựng động lực tăng trưởng mới và nâng cao năng lực quốc gia.
(VNF) - Kinh tế tư nhân đang được kỳ vọng trở thành động lực quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số của Việt Nam. Tuy nhiên, theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, nếu những điểm nghẽn về thể chế, vốn, đất đai và môi trường kinh doanh không được tháo gỡ quyết liệt, doanh nghiệp tư nhân sẽ vẫn phải "chạy trong chiếc áo chật", khó bứt phá dù cơ hội phát triển đang rất lớn.
(VNF) - Sau nhiều năm nghiên cứu về phát triển công nghiệp và kinh tế Việt Nam, GS. Trần Văn Thọ, Giáo sư Kinh tế tại Đại học Waseda (Tokyo, Nhật Bản), cho rằng Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị là một bước ngoặt quan trọng khi lần đầu xác định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.
(VNF) - FTZ Hải Phòng không chỉ là một chính sách ưu đãi mới mà có thể trở thành "mảnh ghép thể chế" giúp Việt Nam nâng cấp vị trí trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
(VNF) - Khi thế giới bước vào giai đoạn cạnh tranh bằng chuỗi cung ứng, công nghệ và khả năng chống chịu, câu hỏi được đặt ra không còn là "Việt Nam xuất khẩu bao nhiêu", mà là "bao nhiêu giá trị thực sự được tạo ra tại Việt Nam".
(VNF) - Với quy mô vốn đầu tư công hơn 1,08 triệu tỷ đồng - lớn nhất từ trước đến nay, Việt Nam đang đặt nhiều kỳ vọng vào động lực này để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm 2026. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng thành công không chỉ được đo bằng tỷ lệ giải ngân, mà còn ở khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa, khơi thông đầu tư tư nhân, nâng cao năng lực sản xuất và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững của nền kinh tế.
(VNF) - Việt Nam đang đứng trước một nghịch lý trong phát triển nguồn nhân lực. Chúng ta tự hào sở hữu đội ngũ kỹ sư công nghệ thông tin đông đảo, nhưng lại đang đối mặt với "cơn khát" nhân sự có khả năng biến dữ liệu thành giá trị kinh doanh.
(VNF) - Luật sư Trương Anh Tú, Chủ tịch TAT Law Firm, cho rằng Điều 64 Luật Dầu khí năm 2022 đã tháo gỡ nỗi lo trách nhiệm trong hoạt động tìm kiếm, thăm dò. Tuy nhiên, để Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Viêt Nam (Petrovietnam) tiếp tục đầu tư gia tăng trữ lượng, điều cần thiết không chỉ là "lá chắn pháp lý" mà còn là cơ chế chia sẻ rủi ro
(VNF) - Mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ đòi hỏi nguồn lực lớn mà còn yêu cầu những cải cách mạnh mẽ về thể chế, môi trường kinh doanh và năng lực nội tại của nền kinh tế.
(VNF) - Giữa những ngày tháng Bảy lịch sử, khi không khí tri ân bao trùm khắp mọi miền Tổ quốc, dấu ấn Agribank - định chế tài chính hàng đầu, “Ngân hàng vì cộng đồng” càng trở nên sâu đậm trong lòng nhân dân bằng hành trình kết nối yêu thương, lan tỏa đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.
(VNF) - Mỹ chính thức áp mức thuế mới đối với hàng hóa từ 60 đối tác thương mại, trong đó có Việt Nam, với lý do tăng cường thực thi các quy định về lao động cưỡng bức, song quyết định này đã vấp phải phản ứng từ nhiều nền kinh tế.
(VNF) - Dự án Thái Sơn TCA của Công ty Cổ phần TC Advisors (TCA) được giới thiệu là "chương mới" của ngành bảo hiểm, với những chính sách "ưu việt".
(VNF) - Để duy trì mục tiêu tăng trưởng hai con số, Việt Nam cần một lượng vốn khổng lồ. Tuy nhiên, theo TS. Cấn Văn Lực, nền kinh tế đang phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng. Nếu xu hướng này tiếp diễn, tỷ lệ tín dụng/GDP có thể lên tới 180% vào năm 2030, mức được đánh giá là tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với ổn định tài chính.
(VNF) - Dòng vốn FDI tại Việt Nam không còn chỉ hướng đến những ngành sản xuất truyền thống mà đang mở rộng và dịch chuyển, tham gia sâu vào các lĩnh vực dịch vụ cao cấp, tạo giá trị dài hạn như giáo dục. Điều này phản ánh nhận thức rõ nét của các định chế tài chính quốc tế về chất lượng nguồn nhân lực là yếu tố mang tính quyết định đối với năng lực cạnh tranh và là nền tảng cho tăng trưởng GDP bền vững trong giai đoạn phát triển mới.
(VNF) - Ngày 18/7, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp có chủ đề "Tháo gỡ điểm nghẽn - Khơi thông nguồn lực - Thúc đẩy tăng trưởng".
(VNF) - Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026, Việt Nam không chỉ cần tận dụng các động lực truyền thống mà còn phải tạo ra những đột phá về cải cách thể chế, chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp, phát triển nông nghiệp công nghệ cao và thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Ông Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương cho rằng, cải cách thể chế vẫn là "điểm nghẽn của các điểm nghẽn" cần được tháo gỡ trước tiên.
(VNF) - Mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số không chỉ tạo thêm động lực cho nền kinh tế mà còn mở ra một cuộc tái phân bổ dòng vốn quy mô lớn. Theo PGS. TS Nguyễn Hữu Huân, chuyên gia kinh tế trong chu kỳ tăng trưởng mới, dòng tiền sẽ rời trạng thái phòng thủ để tìm đến những lĩnh vực tạo ra năng suất, giá trị thực và dư địa tăng trưởng dài hạn, thay vì chỉ chạy theo các tài sản đầu cơ.
(VNF) - Với dự án cải tạo, phát huy giá trị Hồ Tây có tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 30.000 tỷ đồng, Hà Nội đang đứng trước cơ hội biến “viên ngọc” này thành một động lực tăng trưởng mới, đồng thời mở rộng quyền thụ hưởng không gian công cộng cho hàng triệu người dân Thủ đô.
(VNF) - Khoảng 80m² đất thuộc quyền quản lý, sử dụng của Bảo tàng Lịch sử quốc gia tại số 23 Tông Đản (Hà Nội) được Thanh tra Chính phủ xác định là đất lấn chiếm nhưng vẫn được cấp sổ đỏ.
