Hai năm chiến sự Ukraine: Chiến dịch ‘vùi dập’ kinh tế Nga của phương Tây có thành công?
Thanh Tú -
23/02/2024 17:28 (GMT+7)
(VNF) - Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva luôn giữ quan điểm trung lập và cho rằng Ukraine và Nga đều phải chịu trách nhiệm về chiến sự tại Ukraine. Tuy nhiên, nước này vẫn tăng cường mua năng lượng và phân bón của Nga, góp phần bơm hàng tỷ USD vào nền kinh tế nước này. Quan điểm của ông Silva dường như đã khái quát được mối ràng buộc toàn cầu mà Mỹ và Ukraine nhận thấy khi chiến sự bước sang năm thứ ba.
Tấn công mọi mặt trận
Khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự đặc biệt vào Ukraine vào ngày 24/2/2022, chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden đã kích hoạt một cuộc tấn công ngoại giao cũng như tăng cường vận chuyển vũ khí cho quân đội Ukraine.
Sử dụng các biện pháp trừng phạt kinh tế và kêu gọi bảo vệ tập thể trật tự quốc tế, Mỹ đã tìm cách trừng phạt Nga bằng những đòn giáng nặng nề với mục tiêu chứng kiến các công ty và quốc gia cắt đứt quan hệ với Moscow.
Chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden đã tung loạt biện pháp trừng phạt khắc nghiệt lên Nga.
Cuộc chiến chắc chắn đã gây thiệt hại cho Nga, nó đã phá hủy vị thế của đất nước này với phần lớn châu Âu. Tòa án Hình sự Quốc tế đã ban hành lệnh bắt giữ Tổng thống Nga Vladimir Putin. Liên hợp quốc đã nhiều lần lên án chiến sự. Và theo như chính quyền của ông Biden, Nga đã phải chịu một thất bại chiến lược lớn.
Ngoại trưởng Mỹ Antony J. Blinken tuyên bố vào tháng 6 năm ngoái rằng: “Nga đã bị cô lập trên trường thế giới hơn bao giờ hết. Cuộc chiến của ông Putin đã làm giảm ảnh hưởng của Nga trên mọi châu lục”.
Các biện pháp trừng phạt và tẩy chay kinh doanh của phương Tây chắc chắn đã ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày ở Nga, mặc dù trong nhiều trường hợp do những bất tiện như mất Apple Pay và Instagram không đủ để gây ra tình trạng bất ổn phổ biến.
Ông Edward Fishman, cựu quan chức Bộ Ngoại giao trong chính quyền cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama, người giám sát các lệnh trừng phạt Nga sau khi ông Putin sáp nhập Crimea vào năm 2014, cho rằng theo thời gian, các biện pháp trừng phạt của phương Tây sẽ gây thiệt hại lớn hơn.
Bất chấp những lỗ hổng và hoạt động buôn bán ở chợ đen, Nga sẽ phải nỗ lực để có được những linh kiện công nghệ cao quan trọng. Và những thỏa thuận bị phá vỡ với các công ty năng lượng phương Tây sẽ khiến Nga mất đi khoản đầu tư cần thiết để duy trì hoạt động sản xuất dầu khí hiệu quả.
Doanh thu xuất khẩu dầu mỏ của Nga trong tháng 12 năm ngoái là 14,4 tỷ USD, sụt xuống mức thấp nhất trong nửa năm. Cơ quan Năng lượng Quốc tế cho biết những nỗ lực của phương Tây nhằm thực thi giới hạn giá đối với dầu của Nga dường như đã ảnh hưởng đến doanh thu chung, cũng như giá dầu thô trên thị trường toàn cầu giảm.
Nga vẫn đứng vững
Nhiều quốc gia nhất quyết không đứng về bên nào trong cuộc chiến ở Ukraine, trong khi Trung Quốc, Ấn Độ và Brazil lại đang lấp đầy kho bạc của Nga, theo The New York Times.
Hai năm sau chiến sự, ông Putin gần như không còn bị cô lập như các quan chức Mỹ kỳ vọng. Sức mạnh vốn có của Nga, bắt nguồn từ nguồn cung cấp dầu và khí đốt tự nhiên khổng lồ, đã tạo nên khả năng phục hồi tài chính và chính trị có tiềm năng vượt qua những rào cản của phương Tây.
Ở nhiều nơi ở châu Á, châu Phi và Nam Mỹ, ảnh hưởng của ông Putin vẫn mạnh mẽ hơn bao giờ hết hoặc thậm chí còn tăng lên.
Trung Quốc, Ấn Độ và Brazil đang mua dầu của Nga với số lượng kỷ lục, tận hưởng mức chiết khấu cao mà Nga đưa ra với các quốc gia sẵn sàng thay thế các khách hàng châu Âu đã mất.
Cùng với những mối quan hệ kinh tế ngày càng phát triển đó là những mối quan hệ ngoại giao bền chặt, bao gồm cả với một số đối tác thân thiết của Mỹ. Ông Putin đã đến thăm Bắc Kinh vào tháng 10 và tiếp đón Ngoại trưởng Ấn Độ tại Moscow vào cuối tháng 12 năm ngoái.
Vài tuần trước đó, ông Putin đã được chào đón nồng nhiệt ở Arab Saudi và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.
Tổng thống Brazil đã gửi lời mời ông Putin tới dự hội nghị thượng đỉnh lãnh đạo Nhóm 20 tại Brazil vào tháng 11/2023, dù nước ông là thành viên của Tòa án Hình sự Quốc tế và có nghĩa vụ thi hành lệnh bắt giữ nhà lãnh đạo Nga của tòa án.
Tại Liên hợp quốc, các nghị quyết do Mỹ lãnh đạo lên án chiến sự đã nhận được rất ít sự ủng hộ từ các quốc gia không liên kết chặt chẽ với Mỹ hoặc Nga, thể hiện sự miễn cưỡng của họ khi buộc phải đứng về một bên trong cuộc xung đột.
Bà Alina Polykova, chủ tịch Trung tâm Phân tích Chính sách châu Âu tại Washington, cho biết: “Các quốc gia này cảnh giác với việc bị coi là con tốt trên bàn cờ cạnh tranh giữa các cường quốc”.
Vài tuần trước, Nga đã giao 34.000 tấn phân bón miễn phí cho Nigeria, một trong số những chuyến hàng như vậy đã được gửi tới châu Phi.
Hai năm sau chiến sự, ông Putin gần như không còn bị cô lập như các quan chức Mỹ kỳ vọng.
Ông Putin có thể chi trả số tiền lớn như vậy, chưa kể đến cuộc chiến tiêu hao ở miền đông Ukraine, bởi vì Nga đã thay thế những khách hàng năng lượng đã mất ở châu Âu bằng cách bán nhiều hơn ở các châu lục khác.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế báo cáo vào tháng trước rằng Nga đã xuất khẩu 7,8 triệu thùng dầu mỗi ngày trong tháng 12/2023, ghi nhận mức cao nhất trong 9 tháng và chỉ thấp hơn một chút so với mức trước chiến sự.
Chuỗi cung ứng thay thế
Trung Quốc đã duy trì thương mại với Nga và đang lấp đầy những khoảng trống mà các công ty phương Tây để lại, đảm bảo cung cấp mọi thứ từ hàng gia dụng đến dịch vụ tài chính.
Đối với các lệnh trừng phạt nhằm hạn chế khả năng tiếp cận công nghệ cao của Nga, đặc biệt là các thiết bị có thể sử dụng cho vũ khí hiện đại, ông Putin đã tìm ra cách giải quyết. Các quốc gia lân cận như Armenia và Thổ Nhĩ Kỳ, thành viên của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), chưa tham gia chế độ trừng phạt của Mỹ và các công ty tư nhân ở đó nhập khẩu vi mạch và các mặt hàng khác để tái xuất sang Nga.
Nhưng trên hết, ông Putin đã chuẩn bị cho đất nước của mình trước sự tấn công dữ dội của các lệnh trừng phạt và ông đã đưa ra đủ các lựa chọn để duy trì cỗ máy chiến sự của mình và tạo đòn bẩy trên trường thế giới.
Ông Fishman, học giả nghiên cứu cấp cao tại Đại học Columbia, cho biết: “Thật không may, Nga hiện đã xây dựng một loại chuỗi cung ứng thay thế”.
Ông nói thêm rằng ông Biden có thể thực hiện những bước đi táo bạo hơn nữa để hạn chế xuất khẩu năng lượng và nhập khẩu công nghệ của Nga. Nhưng điều đó có nghĩa là xung đột với các quốc gia đã trở thành khách hàng mua dầu lớn của Nga, như Ấn Độ, quốc gia chỉ có thể giảm nhập khẩu dưới sự đe dọa trừng phạt hoặc các biện pháp trừng phạt khác có thể gây ra khủng hoảng ngoại giao.
Tương tự, nhiều doanh nghiệp hưởng lợi lớn từ việc làm trung gian cho các mặt hàng công nghệ bị cấm là Thổ Nhĩ Kỳ và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất, hai đối tác mà ông Biden không muốn đối đầu.
Có lẽ điều đáng lo ngại nhất là việc cắt giảm xuất khẩu dầu của Nga có thể sẽ đẩy giá dầu toàn cầu lên ca, một tin xấu đối với Mỹ và ôgn Biden khi cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ sắp diễn ra.
“Tôi nghĩ có rất nhiều lo lắng khi làm bất cứ điều gì có thể làm rung chuyển thị trường dầu mỏ toàn cầu, đặc biệt là trong một năm bầu cử”, ông Fishman cho hay.
(VNF) - Khi AI làm giảm rào cản sản xuất nội dung, cuộc đua giữa các nền tảng công nghệ đang chuyển sang mặt trận mới: thu hút người sáng tạo và cộng đồng người dùng của họ. Đây được xem là động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế số trong những năm tới.
(VNF) - Từng chỉ giữ vai trò hỗ trợ trong các chiến dịch truyền thông, người sáng tạo nội dung (content creator) đang dần trở thành một trong những kênh kết nối quan trọng nhất giữa thương hiệu và người tiêu dùng. Việc các tập đoàn toàn cầu mạnh tay dịch chuyển ngân sách sang lĩnh vực này được xem là dấu hiệu cho thấy nền kinh tế sáng tạo đã bước sang một giai đoạn phát triển mới.
(VNF) - Giá vàng thế giới quay đầu giảm mạnh, lùi xuống dưới đáy 4.000 USD/ounce khi căng thẳng giữa Mỹ và Iran leo thang trở lại, trong khi triển vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt làm gia tăng sức ép lên kim loại quý.
(VNF) - Elon Musk và Tim Cook vốn hiếm khi có chung quan điểm. Thế nhưng lần này, cả hai cùng phát đi một cảnh báo về cuộc khủng hoảng chip nhớ chưa từng có do làn sóng đầu tư AI bùng nổ tại Mỹ.
(VNF) - Trong khi hàng triệu người trên khắp thế giới theo dõi World Cup mùa hè này, một số thương hiệu tạo được tiếng vang lớn nhất lại không nằm trong danh sách các nhà tài trợ chính thức của giải đấu.
(VNF) - Số lượng nhà sáng tạo nội dung đang bùng nổ trên toàn cầu, tạo nên một nền kinh tế trị giá hàng trăm tỷ USD. Tuy nhiên, đằng sau sự tăng trưởng đó vẫn là những nút thắt về dòng tiền quảng cáo, khả năng đo lường hiệu quả và mối liên kết giữa thương hiệu với nhà sáng tạo.
(VNF) - Giá dầu thế giới giảm mạnh trong tuần qua khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông hạ nhiệt, góp phần làm dịu áp lực lạm phát toàn cầu và thúc đẩy kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ sớm nới lỏng chính sách tiền tệ.
(VNF) - Đợt tái cấu trúc này có thể khiến gần 1/6 lực lượng lao động của tập đoàn mất việc và trở thành một trong những chương trình sa thải lớn nhất trong lịch sử doanh nghiệp.
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump một lần nữa sử dụng thuế quan như công cụ gây sức ép trong đàm phán thương mại với châu Âu. Tuy nhiên, những thay đổi về mặt pháp lý sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ đang khiến lời đe dọa áp thuế 100% đối mặt với nhiều trở ngại hơn so với trước đây.
(VNF) - Chỉ với một tuyên bố gồm 6 từ, tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh đã đảo ngược kỳ vọng của thị trường về lộ trình lãi suất, khiến chứng khoán Mỹ lao dốc, lợi suất trái phiếu tăng và làm dấy lên dự báo Fed sẽ tiếp tục mạnh tay chống lạm phát trong thời gian tới.
(VNF) - Một vụ tấn công tàu mới xảy ra ở eo biển Hormuz khi căng thẳng giữa Iran và Mỹ leo thang sau các vụ tấn công thương mại, đánh dấu diễn biến nghiêm trọng nhất kể từ thỏa thuận hòa bình tạm thời.
(VNF) - Đồng USD bước vào nửa cuối năm 2026 với đà tăng mạnh nhờ kỳ vọng Mỹ sẽ duy trì lãi suất ở mức cao hơn và nhu cầu không ngừng đối với tài sản Mỹ từ các nhà đầu tư tin vào "chủ nghĩa ngoại lệ của Mỹ". Xu hướng này có thể tiếp tục gây sức ép lên các đồng tiền khác.
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo sẽ áp thuế 100% với hàng hóa từ các quốc gia triển khai thuế dịch vụ kỹ thuật số nhằm vào doanh nghiệp công nghệ Mỹ, làm gia tăng căng thẳng thương mại với châu Âu.
(VNF) - Từng được xem là "hầm trú ẩn" của dòng tiền trong giai đoạn bất ổn, bạc nay lại khiến nhiều nhà đầu tư lao đao khi mất hơn một nửa giá trị chỉ trong vài tháng. Liệu cú lao dốc này mở ra cơ hội bắt đáy hấp dẫn, hay chỉ là cái bẫy đối với những người kỳ vọng vào sự hồi phục của kim loại quý?
(VNF) - Giá vàng lao dốc gần 30% so với mức đỉnh lịch sử, đánh mất mốc hỗ trợ quan trọng 4.000 USD/ounce khi đồng USD tăng mạnh và kỳ vọng Fed tiếp tục nâng lãi suất. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng đây có thể chỉ là một đợt điều chỉnh quen thuộc trong chu kỳ tăng dài hạn.
(VNF) - Khi của cải toàn cầu ngày càng được tạo ra từ trí tuệ nhân tạo, xe điện và công nghệ vũ trụ, Trung Quốc cũng đang chứng kiến sự trỗi dậy của một thế hệ doanh nhân công nghệ mới, những người có thể trở thành các ứng viên sáng giá cho cột mốc tài sản chưa từng có này.
(VNF) - Đà lao dốc của cổ phiếu SpaceX và Tesla đã khiến Elon Musk đánh mất vị thế “tỷ phú nghìn tỷ USD” chỉ ít tuần sau khi trở thành người đầu tiên trong lịch sử chạm mốc tài sản 1.000 tỷ USD.
(VNF) - Người Hàn Quốc đang dùng lợi nhuận kiếm được từ các cổ phiếu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) để đầu tư vào thị trường bất động sản vốn đã quá nóng. Điều này làm suy yếu những nỗ lực của chính phủ trong việc chuyển dòng tiền từ bất động sản sang thị trường chứng khoán.
(VNF) - BitMine, Strive và Strategy công bố các thương vụ mua thêm BTC và ETH trong tuần qua, cuộc đua tích lũy tài sản số giữa các doanh nghiệp vẫn chưa hạ nhiệt.
(VNF) - Hàng triệu tấn lương thực toàn cầu có thể đứng trước nguy cơ bị ảnh hưởng trong bối cảnh bất ổn tại Trung Đông liên quan đến eo biển Hormuz, kết hợp với hiện tượng El Niño được dự báo “mạnh như Godzilla” đang xuất hiện tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
(VNF) - Khi AI làm giảm rào cản sản xuất nội dung, cuộc đua giữa các nền tảng công nghệ đang chuyển sang mặt trận mới: thu hút người sáng tạo và cộng đồng người dùng của họ. Đây được xem là động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế số trong những năm tới.
(VNF) - Sau nhiều năm tồn tại với những căn nhà nhỏ, hẻm chật và hạ tầng xuống cấp, khu dân cư lâu đời giữa trung tâm TPHCM được thông qua chủ trương chỉnh trang với kỳ vọng thay đổi diện mạo và nâng cao chất lượng sống cho người dân.