Tàu khu trục USS Decatur của hải quân Mỹ hôm 30/9 tiến vào vùng biển trong phạm vi 12 hải lý quanh đảo nhân tạo Trung Quốc bồi đắp phi pháp trên đá Ga Ven thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam. Đây là hoạt động tuần tra tự do hàng hải (FONOP) được Mỹ thường xuyên thực hiện trong nhiều năm qua theo quy định của luật pháp quốc tế, đồng thời nhằm phản đối các yêu sách chủ quyền phi lý của Trung Quốc ở Biển Đông.
Tuy nhiên, trong chuyến tuần tra này, tàu chiến Mỹ đã gặp phải phản ứng bất ngờ từ phía Trung Quốc, khi tàu khu trục Lan Châu lớp Type-052C được triển khai, áp sát tàu chiến Mỹ đến mức suýt va chạm. Giới phân tích cho rằng phản ứng bất thường này phát đi thông điệp mạnh của Trung Quốc tới Mỹ, không chỉ trong vấn đề Biển Đông, theo USNI.
"Không hạm trưởng nào của tàu chiến Trung Quốc có thể tự ý cho tàu áp sát khu trục hạm Decatur ở khoảng cách 41 mét mà không có lệnh từ cấp trên", Bonnie Glaser, chuyên gia về Trung Quốc tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), nói. "Khó có khả năng sự kiện này xảy ra mà không có sự phê chuẩn từ cấp cao nhất, đó là Chủ tịch Tập Cận Bình".
Bà Glaser ban đầu tỏ ra bất ngờ trước phản ứng mạnh như vậy của tàu chiến Trung Quốc. Trong những lần Mỹ thực hiện chiến dịch FONOP trước đây, hải quân Trung Quốc thường chỉ điều tàu bám theo từ khoảng cách xa và phát tín hiệu xua đuổi.
Theo bà, đá Ga Ven chỉ là một bãi cạn nửa nổi nửa chìm nhỏ, đảo nhân tạo Trung Quốc bồi đắp phi pháp tại đây cũng có quy mô nhỏ và không có nhiều giá trị chiến lược. Bởi vậy, việc Bắc Kinh có "phản ứng mạnh nhất từ trước tới nay" đối với hoạt động FONOP của tàu chiến Mỹ cho thấy đã có sự thay đổi trong tính toán của nước này.
Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Trung Quốc Ngô Khiêm hôm 2/10 ra tuyên bố cho rằng việc Mỹ nhiều lần đưa tàu chiến đến gần các đảo nhân tạo ở Biển Đông đã "hủy hoại nghiêm trọng quan hệ giữa quân đội hai nước và làm xói mòn hòa bình, ổn định khu vực". Ngô Khiêm tuyên bố quân đội Trung Quốc "phản đối quyết liệt những hành động như vậy".
Hải quân Mỹ hôm 1/10 công bố loạt ảnh chụp, cho thấy tàu Lan Châu thực hiện một loạt động tác cơ động áp sát rồi vượt lên theo kiểu "cắt mặt", buộc tàu chiến Mỹ phải chuyển hướng để tránh va chạm sau hành động "nguy hiểm và thiếu chuyên nghiệp" của phía Trung Quốc. Tuy nhiên, Ngô Khiêm lại mô tả sự kiện này là tàu khu trục Trung Quốc chỉ tiến hành "thủ tục nhận dạng và xác thực theo luật, rồi cảnh báo tàu Mỹ rời đi". Bộ Quốc phòng Trung Quốc không đả động gì tới thông tin hai tàu có lúc chỉ cách nhau 41 mét.
"Các quy tắc tiếp cận và giao chiến (ROE) của Trung Quốc thường do Quân ủy Trung ương quyết định, nên Chủ tịch Tập Cận Bình rõ ràng có vai trò trong việc phê chuẩn những quy tắc này", Glaser nói. Bà khẳng định cuộc chạm trán trên Biển Đông hôm 30/9 cho thấy Trung Quốc đã có thay đổi trong quy tắc ROE của mình.
"Theo quy tắc trước đây, tàu Trung Quốc chỉ bám theo tàu Mỹ, không tiến tới ở khoảng cách quá gần. Phía Trung Quốc chỉ phản hồi khi đối phương chủ động liên lạc", Glaser cho biết. "Nhưng giờ đây, có vẻ như những quy tắc ROE đó đã bị vứt qua cửa sổ".
Nhưng tại sao Trung Quốc lại thay đổi quy tắc ROE của mình vào đúng thời điểm này, khi tàu Decatur băng qua phạm vi 12 hải lý của một thực thể không quá quan trọng về mặt chiến lược? Glaser cho rằng cách hành xử quyết liệt bất ngờ của tàu chiến Trung Quốc có liên quan rất lớn tới nỗi bất bình gần đây của Bắc Kinh với Washington, liên quan đến căng thẳng trong vấn đề thương mại, thỏa thuận mua bán vũ khí và quan hệ với Đài Loan.
Quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc được coi là nồng ấm khi Tổng thống Donald Trump mới lên nắm quyền và lãnh đạo hai nước có các chuyến thăm cấp cao trong năm 2017. Tuy nhiên, mối quan hệ đó bắt đầu trở nên căng thẳng khi Mỹ thông qua Đạo luật thăm Đài Loan và vấp phải phản ứng quyết liệt từ Trung Quốc.
Đến giữa năm nay, hai nước bước vào cuộc chiến tranh thương mại khốc liệt với các đòn áp thuế kiểu "ăn miếng trả miếng", khi chính quyền Trump quyết tâm giáng đòn nặng nề về kinh tế để buộc Trung Quốc thay đổi hoạt động thương mại của mình. Bắc Kinh quyết không chịu nhượng bộ và tuyên bố sẽ không bị "tống tiền" trong lĩnh vực thương mại.
Khi căng thẳng thương mại lên đến cao trào, Mỹ bồi thêm một đòn nữa với Trung Quốc, khi quyết định trừng phạt một đơn vị quân đội nước này vì hợp đồng mua tên lửa S-400 và tiêm kích Su-35 của Nga. Bắc Kinh cảnh báo Washington sẽ "gánh chịu hậu quả" nếu không rút lại lệnh trừng phạt này.
"Cách hiểu duy nhất cho sự thay đổi này là phía Trung Quốc quyết định tận dụng cơ hội đó để phát tín hiệu tới chính quyền Trump, và tôi coi đây là bằng chứng cho thấy căng thẳng song phương đáng giống như vệt dầu loang từ lĩnh vực này tới lĩnh vực khác", bà nói.
Tuy nhiên, Trung Quốc dường như cũng đã tính toán rất kỹ để thông điệp phát đi đủ mạnh nhưng không làm bùng phát phản ứng quyết liệt từ phía Mỹ. Tàu Lan Châu nhiều khả năng đã kiên nhẫn đợi khu trục hạm Decatur sắp kết thúc hành trình tuần tra FONOP của mình rồi mới ra mặt can thiệp và cản trở. Sau khi bị áp sát ở khoảng cách nguy hiểm, tàu Decatur đã chuyển hướng khỏi khu vực 12 hải lý quanh đảo nhân tạo Trung Quốc bồi đắp phi pháp và kết thúc hành trình tuần tra của mình.
Theo Glaser, nếu tàu Lan Châu ra mặt cản trở chiến hạm Mỹ ngay từ đầu chiến dịch FONOP, sự việc có thể đã diễn tiến hoàn toàn khác. Khi đó, hạm trưởng tàu Decatur sẽ phải đối mặt với quyết định tiếp tục di chuyển và chấp nhận nguy cơ va chạm với tàu Trung Quốc, hoặc buộc phải ra lệnh hủy bỏ chiến dịch FONOP, động thái sẽ bị coi là sự nhượng bộ của Washington trước Bắc Kinh.
"Tập Cận Bình không muốn bị coi là yếu đuối, ông ấy muốn được nhìn nhận như một lãnh đạo bảo vệ lợi ích của Trung Quốc, đó là thông điệp họ muốn truyền đi khi cản trở hoạt động FONOP của Mỹ", chuyên gia này nói. "Nhưng nguy cơ va chạm từ những hành động đó là rất lớn. Đó là một trò chơi rất nguy hiểm".
Teddy Ng, bình luận viên của SCMP, cũng cho rằng những động thái như vậy của tàu chiến Trung Quốc, dù được chỉ đạo ở cấp độ nào, cũng vẫn tiềm ẩn nguy cơ tính toán sai lầm, nhất là khi hoạt động trên vùng biển phức tạp. Tính toán sai lầm từ thủy thủ Trung Quốc hoặc Mỹ trong những lần chạm trán như vậy có thể gây ra va chạm, thương vong, châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng vượt tầm kiểm soát, thậm chí là một cuộc chiến tranh quy mô lớn.
Xem thêm >> Căng thẳng Mỹ-Iran: Hiệp ước Hữu nghị cũng bị ‘xé bỏ’
Tags:
(VNF) - Đồng USD bước vào nửa cuối năm 2026 với đà tăng mạnh nhờ kỳ vọng Mỹ sẽ duy trì lãi suất ở mức cao hơn và nhu cầu không ngừng đối với tài sản Mỹ từ các nhà đầu tư tin vào "chủ nghĩa ngoại lệ của Mỹ". Xu hướng này có thể tiếp tục gây sức ép lên các đồng tiền khác.
(VNF) - Người Hàn Quốc đang dùng lợi nhuận kiếm được từ các cổ phiếu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) để đầu tư vào thị trường bất động sản vốn đã quá nóng. Điều này làm suy yếu những nỗ lực của chính phủ trong việc chuyển dòng tiền từ bất động sản sang thị trường chứng khoán.
(VNF) - BitMine, Strive và Strategy công bố các thương vụ mua thêm BTC và ETH trong tuần qua, cuộc đua tích lũy tài sản số giữa các doanh nghiệp vẫn chưa hạ nhiệt.
(VNF) - Hàng triệu tấn lương thực toàn cầu có thể đứng trước nguy cơ bị ảnh hưởng trong bối cảnh bất ổn tại Trung Đông liên quan đến eo biển Hormuz, kết hợp với hiện tượng El Niño được dự báo “mạnh như Godzilla” đang xuất hiện tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
(VNF) - Đồng USD tăng mạnh đang gây sức ép lên những đồng tiền dễ tổn thương nhất châu Á
(VNF) - Indonesia đang cải tổ thị trường chứng khoán theo các tiêu chuẩn của MSCI, với yêu cầu cao hơn về tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và minh bạch sở hữu. Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo một số doanh nghiệp có thể chọn hủy niêm yết thay vì tuân thủ các quy định mới.
(VNF) - Argentina và Tây Ban Nha đang thăng hoa sau những màn trình diễn ấn tượng tại World Cup, tiến thêm một bước dài tới vòng đấu loại trực tiếp. Tuy nhiên, không chỉ các đội bóng được hưởng niềm vui chiến thắng. Những nền tảng thị trường dự đoán như Kalshi và Polymarket cũng đang tận hưởng một kỳ World Cup bùng nổ khi dòng tiền cá cược đổ vào với quy mô chưa từng có.
(VNF) - Trung Quốc đẩy mạnh nhập khẩu vàng trong tháng 5, lên mức cao nhất hơn hai năm nhờ nhu cầu trú ẩn gia tăng và chính sách nới hạn ngạch.
(VNF) - Trong khi Mỹ và Iran đang tìm cách đạt được một thỏa thuận lâu dài nhằm mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz và khôi phục dòng chảy dầu mỏ từ Trung Đông, diễn biến tiếp theo của thị trường năng lượng thế giới có thể lại phụ thuộc vào một quốc gia không trực tiếp tham gia các cuộc đàm phán: Trung Quốc.
(VNF) - Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ tại Trung Quốc đang làm dấy lên lo ngại về nguy cơ mất việc làm đối với hàng triệu lao động.
(VNF) - Thị trường nhà cho thuê tại Mỹ là một trong những thị trường bất động sản lớn nhất thế giới, phục vụ khoảng 45 triệu hộ gia đình và chiếm gần 35% tổng số hộ dân trên cả nước.
(VNF) - Cổ phiếu Amazon đã tăng hơn 7 lần trong vòng một thập kỷ qua, đưa giá trị khoản đầu tư 1.000 USD từ năm 2016 lên khoảng 8.000 USD hiện nay.
(VNF) - SK Hynix ngày 22/6 đã vượt qua Samsung Electronics để trở thành công ty niêm yết có giá trị vốn hóa lớn nhất Hàn Quốc, đánh dấu màn lội ngược dòng ngoạn mục của một nhà sản xuất chip từng đứng bên bờ vực sụp đổ vì nợ nần cách đây hơn 2 thập kỷ.
(VNF) - Bước đi tiếp theo của tỷ phú Elon Musk có thể là một thương vụ sáp nhập giữa SpaceX và Tesla với quy mô đủ lớn để thách thức Nvidia trong cuộc đua giành vị thế công ty giá trị nhất thế giới.
(VNF) - STRC - công cụ huy động vốn của Strategy, đang lao dốc dưới mệnh giá niêm yết, làm dấy lên những lo ngại về chiến lược tích lũy Bitcoin lâu dài.
(VNF) - Trong khi Mỹ và Iran tiếp tục thương lượng về việc mở lại Eo biển Hormuz và khôi phục dòng chảy dầu mỏ từ Vịnh Ba Tư, Trung Quốc – quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới – được dự báo sẽ không vội vàng gia tăng lượng mua từ khu vực này.
(VNF) - Capital B vừa thông qua kế hoạch tăng vốn tối đa 5 tỷ euro và phát hành công cụ nợ lên tới 100 tỷ euro nhằm đẩy mạnh chiến lược tích lũy Bitcoin
(VNF) - Các lãnh đạo trong ngành vàng đang lên tiếng cảnh báo về một “cuộc khủng hoảng” buôn lậu vàng trên quy mô toàn cầu, khi giá vàng tăng cao đã kích hoạt làn sóng hoạt động bất hợp pháp, tiếp tay cho các cuộc xung đột vũ trang và các tổ chức tội phạm.
(VNF) - Chỉ sau hơn một thập kỷ tồn tại, ByteDance, hãng công nghệ sở hữu ứng dụng mạng xã hội Tik Tok, đã xây dựng được doanh nghiệp có doanh thu gần 200 tỷ USD và lợi nhuận khoảng 50 tỷ USD mỗi năm. Dù chưa thể sánh với Meta hay Alphabet về quy mô tuyệt đối, chủ sở hữu TikTok đã đạt mức biên lợi nhuận đủ cao để được xem là một trong những cỗ máy tạo tiền hiệu quả nhất ngành công nghệ toàn cầu.
(VNF) - Thị trường dầu mỏ toàn cầu đang phải gánh hậu quả từ sự thiếu hụt hơn 1 tỷ thùng dầu sau nhiều tháng xung đột. Dù eo biển Hormuz đã được mở cửa trở lại, giới phân tích cảnh báo thế giới vẫn chưa thoát khỏi nguy cơ thiếu hụt dầu khi lượng tồn kho đang xuống mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ, làm dấy lên lo ngại về một đợt tăng giá dầu mới.
(VNF) - Từ những lời hứa hẹn sinh lời hấp dẫn trong các “hợp đồng kỳ nghỉ” tại Việt Nam đến chiêu trò “thanh lọc ruột bằng nước tương” ở Trung Quốc, các đường dây lừa đảo đều có chung một kịch bản: nhắm vào người cao tuổi, lợi dụng sự cô đơn, nỗi lo tuổi già và nhu cầu được quan tâm để chiếm đoạt tài sản. Hàng trăm nạn nhân đã sập bẫy, với số tiền thiệt hại lên tới hàng triệu USD.
(VNF) - Chỉ số USD Index lên cao nhất kể từ tháng 5/2025, sau cuộc họp chính sách đầu tiên dưới thời tân Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ Kevin Warsh.
(VNF) - Đồng yên tiếp tục neo ở vùng đáy thấp nhất gần 4 thập kỷ trong phiên giao dịch ngày 18/6, khi thị trường gia tăng theo dõi khả năng giới chức Nhật Bản can thiệp vào thị trường ngoại hối. Cả thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran lẫn đợt tăng lãi suất mới nhất của Nhật Bản đều chưa đủ sức ngăn chặn đà suy yếu kéo dài của đồng tiền này.
(VNF) - Strategy của Chủ tịch Michael Saylor vừa công bố mua thêm hơn 1.587 Bitcoin trong tuần qua, nâng lượng nắm giữ lên 846.842 BTC.
(VNF) - Trong bối cảnh nhiều cơ quan báo chí chật vật tìm kiếm mô hình tăng trưởng mới, The New York Times lại nổi lên như một hình mẫu chuyển đổi số thành công. Bí quyết của tờ báo 175 năm tuổi không nằm ở việc chạy theo công nghệ, mà ở khả năng dung hòa giữa đổi mới sáng tạo và việc gìn giữ những giá trị cốt lõi của nghề báo.
(VNF) - Đồng USD bước vào nửa cuối năm 2026 với đà tăng mạnh nhờ kỳ vọng Mỹ sẽ duy trì lãi suất ở mức cao hơn và nhu cầu không ngừng đối với tài sản Mỹ từ các nhà đầu tư tin vào "chủ nghĩa ngoại lệ của Mỹ". Xu hướng này có thể tiếp tục gây sức ép lên các đồng tiền khác.
(VNF) -Sau nhiều năm đình trệ vì vướng mắc giải phóng mặt bằng, dự án nút giao Phạm Tu - đường 70 tại Hà Nội đang được tái khởi động với không khí thi công khẩn trương.
