Trung Quốc chịu thiệt hay hưởng lợi từ cuộc khủng hoảng Nga – Ukraine?
Quỳnh Anh -
24/02/2022 15:53 (GMT+7)
(VNF) - Trung Quốc không chỉ là một đồng minh thân thiết của Nga trong thời gian gần đây, mà còn là đối tác thương mại hàng đầu của Ukraine trong gần 1 thập kỷ qua. Việc Nga phát động chiến dịch tấn công vào quốc gia Đông Âu chắc chắn không phải điều Trung Quốc mong muốn, nhưng liệu Trung Quốc có phải chịu thiệt vì cuộc khủng hoảng?
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin gặp mặt trong ngày Bắc Kinh khai mạc Thế vận hội mùa đông 2022.
Trung Quốc là nhà đầu tư lớn vào Ukraine
Ukraine, quốc gia đang bị kẹt trong cuộc khủng hoảng an ninh với Nga, đã chứng kiến nguồn đầu tư ngày càng tăng từ Trung Quốc trong những năm gần đây. Quan hệ thương mại giữa Trung Quốc và Ukraine cũng đã phát triển đáng kể kể từ chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc vào năm 2013 của Tổng thống đương nhiệm của Ukraine lúc bấy giờ là ông Viktor Yanukovych.
Năm 2019, Trung Quốc đã vượt qua Nga để trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Ukraine. Tổng kim ngạch thương mại giữa 2 nước năm 2021 đạt 18,98 tỷ USD, tăng gần 80% so với năm 2013, theo dữ liệu từ Cơ quan Thống kê Nhà nước Ukraine.
Xuất khẩu của Ukraine sang Trung Quốc, chủ yếu là các mặt hàng như quặng sắt, ngô và dầu hướng dương, đạt 8,0 tỷ USD vào năm 2021, trong khi nhập khẩu từ Trung Quốc, chủ yếu là máy móc và hàng tiêu dùng, đạt 10,97 tỷ USD.
Thương mại song phương gia tăng cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc ra mắt dịch vụ vận chuyển hàng hóa đường sắt trực tiếp giữa hai nước, mặc dù tần suất vẫn còn thấp. Ukraine cũng là điểm dừng của tuyến Đường sắt Trung Quốc - châu Âu, tuyến đường này đã giúp giảm bớt đau đầu về hậu cần cho các công ty Trung Quốc trong đại dịch COVID-19.
Ukraine cũng là một trung tâm quan trọng trong Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc. Năm 2020, hai bên đã ký thỏa thuận tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực bao gồm tài chính và xây dựng cơ sở hạ tầng các dự án.
Các công ty lớn của Trung Quốc có hoạt động tại Ukraine bao gồm tập đoàn lương thực nhà nước COFCO Corp (CNCOF.UL), các nhà xây dựng nhà nước Tập đoàn Xây dựng Thái Bình Dương Trung Quốc và Công ty Kỹ thuật Cảng Trung Quốc (CHEC), và tập đoàn thiết bị viễn thông Huawei Technologies (HWT.UL).
Đầu tư trực tiếp của các công ty Trung Quốc vào Ukraine đạt 150 triệu USD vào cuối năm 2019, theo dữ liệu của Trung Quốc. Trong ba quý đầu năm 2020, các công ty Trung Quốc đã đầu tư 75,7 triệu USD vào các dự án ở Ukraine, theo Đại sứ quán Ukraine tại Trung Quốc.
Tập đoàn Xây dựng Điện của Trung Quốc cũng đã ký một thỏa thuận xây dựng một nhà máy điện gió 800 MW trị giá 1 tỷ USD với các đối tác địa phương ở Donetsk, đây sẽ là công viên gió trên bờ lớn nhất châu Âu.
Với những khoản đầu tư to lớn vào Ukraine, chắc chắn việc quốc gia Đông Âu bị Nga tấn công sẽ không phải là điều Trung Quốc mong đợi.
Tuy nhiên, với việc Nga làm căng thẳng leo thang dẫn tới loạt lệnh trừng phạt từ Mỹ và các đồng minh, dòng chảy thương mại của Nga dần chuyển sang Trung Quốc, trở thành nguồn lợi không nhỏ mà quốc gia châu Á nhận được từ cuộc khủng hoảng.
Lợi ích từ việc trở thành đồng minh với Nga
Một đánh giá về dữ liệu thương mại của Ngân hàng Thế giới và Liên hợp quốc cho thấy kể từ khi các biện pháp trừng phạt nhẹ hơn được áp dụng vào năm 2014 sau khi Nga sáp nhập Crimea, Trung Quốc đã trở thành điểm đến xuất khẩu lớn nhất của quốc gia này.
Harry Broadman, một cựu nhà đàm phán thương mại của Mỹ và là quan chức Ngân hàng Thế giới với Trung Quốc và Nga cho biết, các biện pháp trừng phạt mới có thể khiến Nga cố gắng làm sâu sắc hơn quan hệ thương mại bằng đồng USD với Bắc Kinh trong nỗ lực vượt qua các hạn chế.
Một đánh giá về dữ liệu thương mại của Nga trong cơ sở dữ liệu Giải pháp Thương mại Quốc tế Thế giới của Ngân hàng Thế giới cho thấy sự phụ thuộc của Nga vào thương mại đã giảm trong 20 năm qua.
Các điểm đến xuất khẩu của Nga cũng đã thay đổi. Hà Lan là điểm đến xuất khẩu hàng đầu cách đây một thập kỷ, do hoạt động thương mại dầu mỏ, nhưng đã bị Trung Quốc thay thế vai trò đó. Việc mua hàng của Đức và Anh từ Nga phần lớn vẫn ổn định, trong khi nhập khẩu từ Belarus tăng.
Trung Quốc vẫn là nhà cung cấp hàng nhập khẩu hàng đầu của Nga với các lĩnh vực điện thoại di động, máy tính, thiết bị viễn thông, đồ chơi, dệt may, quần áo và các bộ phận điện tử nằm trong số các danh mục hàng đầu.
Sau khi Mỹ và châu Âu công bố đòn trừng phạt đầu tiên với Moscow, các chuyên gia và quan chức Trung Quốc đã đưa ra đánh giá cho rằng các biện pháp này không có nhiều hiệu lực trong việc làm tổn hại nền kinh tế của Nga.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hua Chunying nhận xét: "Lập trường của chúng tôi là các biện pháp trừng phạt về cơ bản không bao giờ là phương tiện hữu hiệu để giải quyết vấn đề. Chúng tôi nhất quán phản đối tất cả các biện pháp trừng phạt đơn phương bất hợp pháp".
Các nhà phân tích Trung Quốc cho rằng dường như Nga đã chuẩn bị tốt cho các lệnh trừng phạt của phương Tây trước khi Tổng thống Nga Vladimir Putin ký hai sắc lệnh công nhận "Cộng hòa Nhân dân Lugansk (LPR)" và "Cộng hòa Nhân dân Donetsk (DPR)" là các quốc gia độc lập và có chủ quyền.
Do Nga có nguồn dự trữ năng lượng khổng lồ bao gồm dầu khí, cũng như kim loại hiếm, nên Moscow có các biện pháp đáp trả, và việc hợp tác với Trung Quốc trong các hệ thống thanh toán có thể hạn chế tác động của bất kỳ lệnh trừng phạt nào của phương Tây.
Giới chuyên gia nhận định, kinh tế Trung Quốc chỉ chịu tác động "hạn chế" và "tối thiểu" từ bất cứ lệnh trừng phạt nào áp lên Nga. Không những vậy, theo giới quan sát, Trung Quốc thậm chí còn có thể thu lợi từ xung đột Ukraine.
Anna Kireeva - phó giáo sư tại Viện Quan hệ quốc tế Moscow (Nga), cho biết: "Tác động lên hợp tác kinh tế Nga - Trung sẽ khá giới hạn, chủ yếu là gắn với các lệnh trừng phạt của Mỹ nhắm vào các công ty làm ăn thương mại với Donetsk và Lugansk".
Theo bà Anna, các lệnh trừng phạt nhằm vào Nga có thể kích thích quốc gia này tìm kiếm các đối tác thương mại khác nhằm giảm thiểu sự phụ thuộc của nền kinh tế quốc gia vào thị trường thế giới, ví dụ như Trung Quốc.
Về lĩnh vực năng lượng, do Trung Quốc là quốc gia nhập khẩu năng lượng lớn nhất thế giới, nên chắc chắn nước này sẽ chịu tác động bởi giá năng lượng tăng vọt.
Tuy nhiên, nhờ mối quan hệ hợp tác thân tình hơn lúc nào hết với Nga, từ thời điểm căng thẳng Ukraine leo thang, Nga bắt đầu chuyển hoạt động kinh doanh năng lượng sang châu Á. Đồng thời, Trung Quốc cũng đã ký hợp đồng 30 năm với tập đoàn dầu khí lớn nhất của Nga để tăng cường nhập khẩu khí đốt với mức giá ổn định, giảm thiểu tác động từ việc giá năng lượng tăng cao trong thời gian dài.
(VNF) - Nỗ lực của Trung Quốc nhằm phi USD hóa hoạt động thương mại với phần còn lại của thế giới, bằng cách thay thế USD bằng đồng nhân dân tệ, đã lan sang một mặt hàng từ lâu chịu sự chi phối của đồng bạc xanh: quặng sắt.
(VNF) - Hai tháng sau khi chiến sự Iran bùng phát, tác động kinh tế không còn bó hẹp ở Trung Đông mà đã lan rộng sang các thị trường mới nổi. Giá năng lượng tăng cao, lạm phát leo thang và áp lực tài chính gia tăng đang khiến nhiều nền kinh tế đối mặt nguy cơ bất ổn ngày càng lớn.
(VNF) - Giá vàng giảm khi căng thẳng ở Trung Đông khiến giá dầu tăng vọt, trong khi cuộc họp của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) thu hút sự chú ý của giới đầu tư.
(VNF) - Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) ngày 28/4 đã giáng một đòn mạnh vào nhóm các nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới khi tuyên bố rời khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) cũng như liên minh giữa OPEC và các đối tác (OPEC+).
(VNF) - Các nhà khoa học Trung Quốc vừa đạt bước đột phá trong công nghệ “pin dòng chảy sử dụng sắt hoàn toàn”, mở ra khả năng cắt giảm mạnh chi phí lưu trữ năng lượng tái tạo, đồng thời kéo dài đáng kể tuổi thọ pin.
(VNF) - Sự biến động địa chính trị, đặc biệt từ các xung đột năng lượng, đang tái định hình trật tự tài chính tiền tệ toàn cầu và nâng đỡ các đồng tiền gắn với hàng hóa.
(VNF) - Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm - yếu tố quan trọng định hình lãi suất trên toàn nền kinh tế - đã giao dịch trong phạm vi ngày càng thu hẹp suốt 2 năm qua. Tuy nhiên, các phân tích kỹ thuật cho thấy trạng thái này có thể sắp thay đổi.
(VNF) - Khảo sát của Reuters cho thấy giá vàng có thể tiếp tục tăng trong năm 2026 nhờ nhu cầu từ ngân hàng trung ương và bất ổn kinh tế, bất chấp ảnh hưởng từ xung đột Trung Đông.
(VNF) - Việc phong tỏa eo biển Hormuz đang gây ra những tác động sâu rộng lên thị trường năng lượng toàn cầu. Nhưng phía sau cuộc khủng hoảng này, một cuộc cạnh tranh lớn hơn cũng đang diễn ra khi Mỹ và Trung Quốc chạy đua để giành quyền định hình trật tự năng lượng của tương lai.
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 26/4 tuyên bố cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran có thể phát nổ trong khoảng 3 ngày tới do các sự cố kỹ thuật nghiêm trọng, bị làm trầm trọng thêm bởi lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các tàu chở dầu của nước này.
(VNF) - Tập đoàn tài chính Tokyo Kiraboshi hợp tác Tập đoàn Tân Long và công ty khởi nghiệp Megaplan của Hàn Quốc trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản... Đây là bước đi mở rộng thị phần ở Việt Nam
(VNF) - Giá nhiên liệu hóa thạch tăng mạnh đang đẩy chi phí sản xuất polyester leo thang, gây áp lực lên toàn bộ chuỗi cung ứng may mặc tại châu Á. Khi nguyên liệu đầu vào từ dầu mỏ tăng giá và nguồn cung gián đoạn, các nhà sản xuất buộc phải nâng giá, kéo theo nguy cơ tác động đến các thương hiệu thời trang lớn như Zara, H&M, Nike...
(VNF) - Dù thường bị gắn mác “quả bom hẹn giờ” tiếp theo của hệ thống tài chính, tín dụng tư nhân thực chất có cấu trúc an toàn hơn nhiều so với các định chế từng gây ra khủng hoảng năm 2008. Tuy vẫn tồn tại những rủi ro nhất định, dữ liệu cho thấy mối đe dọa mà lĩnh vực này đặt ra mang tính cục bộ và được kiểm soát tốt hơn, thay vì có khả năng gây ra một cú sốc hệ thống.
(VNF) - Tuần qua, kinh tế - tài chính toàn cầu tiếp tục chịu ảnh hưởng mạnh từ xung đột địa chính trị, chính sách tiền tệ và dòng vốn quốc tế. Những biến động này không chỉ tác động tới các thị trường lớn mà còn lan rộng tới các nền kinh tế mới nổi.
Giữa lòng New York, hàng nghìn tấn vàng được cất giữ trong một kho đặc biệt dưới lòng đất. Nhưng điều bất ngờ là số vàng này không thuộc về Mỹ. Vậy ai mới là chủ nhân thực sự?
(VNF) - Giám đốc điều hành của LVMH (Moët Hennessy Louis Vuitton), tỷ phú Bernard Arnault vừa cảnh báo về một “thảm họa toàn cầu” nếu cuộc xung đột ở Trung Đông không được giải quyết.
(VNF) - Quyết định phút chót của Tổng thống Donald Trump đã khiến tiến trình đàm phán với Iran thêm bế tắc. Trong khi các cuộc thương lượng không đạt kết quả, căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục gia tăng với những động thái mới và lập trường cứng rắn từ các bên liên quan.
(VNF) - Trong khi lưu lượng khách đến nhà hàng suy giảm và tăng trưởng doanh thu chững lại, Coca-Cola đang đẩy mạnh hợp tác với các chuỗi F&B nhằm kích cầu tiêu dùng và củng cố kênh bán hàng ngoài gia đình - một trụ cột quan trọng trong chiến lược tăng trưởng của doanh nghiệp.
(VNF) - Từ những đường ống xuyên sa mạc đến các hành lang hàng hải ít được biết tới, Trung Đông đang buộc phải kích hoạt những lối thoát chiến lược vốn lâu nay chỉ tồn tại trên giấy hoặc trong tính toán dự phòng.
(VNF) - Trong bối cảnh nợ xấu gia tăng và tài sản đảm bảo trở thành tâm điểm kiểm soát rủi ro, các ngân hàng Trung Quốc đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vệ tinh để đánh giá tài sản trên mặt đất của khách hàng. Đây được xem là một bước đi công nghệ cao nhằm bảo vệ hệ thống tài chính trước những rủi ro tín dụng ngày càng lớn.
(VNF) - Chỉ vài tháng nắm quyền tại Berkshire Hathaway, Greg Abel đã đảo chiều triết lý hàng chục năm, tung loạt nước đi táo bạo khiến phố Wall choáng váng.
(VNF) - Sau gần một tuần trì hoãn, Iran và Mỹ đã tới Islamabad (Pakistan) để thúc đẩy nối lại đàm phán hòa bình, trong bối cảnh xung đột kéo dài 8 tuần gây thiệt hại lớn và làm rung chuyển thị trường năng lượng toàn cầu.
(VNF) - Theo chuyên trang phân tích tài chính Kobeissi Letter, nhu cầu tăng mạnh từ nhà đầu tư cá nhân cùng với việc các nhà sản xuất đẩy nhanh sản xuất tấm pin mặt trời đã tạo ra một “cơn bão hoàn hảo”, khiến lượng bạc nhập khẩu của Trung Quốc tăng vọt.
(VNF) - Bất chấp đề xuất áp thuế 5% đối với tài sản của giới tỷ phú tại bang California, động thái đang khiến một bộ phận người giàu cân nhắc rời đi, CEO Nvidia Jensen Huang cho biết ông vẫn sẵn sàng chấp nhận mức thuế này. Tuyên bố của ông được xem như một lời “thách thức” gửi tới giới tỷ phú Mỹ.
(VNF) - Nỗ lực của Trung Quốc nhằm phi USD hóa hoạt động thương mại với phần còn lại của thế giới, bằng cách thay thế USD bằng đồng nhân dân tệ, đã lan sang một mặt hàng từ lâu chịu sự chi phối của đồng bạc xanh: quặng sắt.
(VNF) - Khi cả nước bước vào kỳ nghỉ lễ 30/4 và 1/5, trên các công trường dự án cao tốc, hàng nghìn cán bộ, kỹ sư, công nhân vẫn miệt mài bám công trường, khẩn trương thi công để giữ vững tiến độ, góp phần đưa những dự án trọng điểm về đích đúng hẹn.