“13/7/2000 là ngày đáng nhớ nhất đời tôi”, ông Nguyễn Đình Lương mở đầu cho câu chuyện ngược dòng lịch sử về 20 năm trước, thời điểm ông là Trưởng đoàn đàm phán của Việt Nam đối với Hiệp định thương mại Việt – Mỹ.
“Ngày Hiệp định thương mại Việt Nam – Mỹ được ký kết tại Washinton, một gánh nặng ngàn cân được đẩy khỏi vai còm của tôi, sau 5 năm trời đánh vật. Ước mơ, mong muốn có một văn bản pháp lý để nhờ sức ép thời đại đập nát thứ kinh tế bao cấp lỗi thời, trì trệ, mở đường cho đất nước phát triển cùng thời đại, đã thực hiện được.
“Ngày tôi được vào Nhà Trắng, được gặp và chụp ảnh với Tổng thống Bill Clinton và sau đó được tổng thống "cảm ơn Trưởng đoàn đàm phán Việt Nam Nguyễn Đình Lương" trong buối họp báo mà đài CNN truyền hình trực tiếp, cả thế giới theo dõi, trong đó có cả vợ con tôi ở nhà, với tôi, một ông thợ cày xứ Nghệ, từ mảnh đất nghèo chó ăn đá, gà ăn sỏi, thế là được rồi, không mơ gì hơn nữa”, ông Lương cảm xúc.
Ông Nguyễn Đình Lương cho biết sau khi ký biên bản thỏa thuận và nguyên tắc tại Hà Nội ngày 25/7/1999, Hiệp định thương mại Việt – Mỹ cơ bản đã hoàn tất. Toàn hiệp định chỉ còn 11 điểm, chủ yếu về kỹ thuật, vài phần trăm mở cửa các loại dịch vụ phải bàn thêm (đáng ra là ký được tại hội nghị thượng đỉnh APEC, Aucland, New Zealand, tháng 9/1999 nhưng rồi tuột cơ hội).
Đoàn đàm phán Việt Nam đã tới Washinton D.C ngày 3/7/2000 để chuẩn bị trước, Bộ trưởng Vũ Khoan đi chậm vài hôm. Bộ trưởng ở cùng sứ quán. Đoàn đàm phán ở Motel, nhà trọ, theo định mức chi của Bộ Tài chính.
Sau buổi gặp nhau chào xã giao, giới thiệu thành phần, hai đoàn Việt Nam và Mỹ cũng chỉ mất khoảng hơn nửa tiếng đã thống nhất các vấn đề, trong đó để lại 3 vấn đề xử lý ở cấp Bộ trưởng (thêm vài phần trăm mở cửa dịch vụ tài chính, viễn thông).
Mọi việc cũng nhẹ nhàng và thuận lợi. Ông Nguyễn Đình Lương và ông Joe Damond, Trưởng đoàn đàm phán Mỹ, bàn và thống nhất tổ chức để hai bộ trưởng chính thức ký kết vào ngày 11/7/2000.
Ông Lương chia sẻ: “Ngày 11/7/2000 cũng là ngày 11/6 âm lịch, ngày giỗ cha tôi. Biết trước là ngày giỗ cha còn phải ở lại Washinton chưa về được, tôi đã mang theo thẻ hương thơm, định bụng, ngày đó mua thêm bó hoa để cúng cha. Nếu Hiệp định ký vào ngày 11/7 thì tôi quá hạnh phúc”.
“Nhưng rồi, sáng 11/7, ông Damond báo lại cho tôi là chưa ký được, vì Nhà Trắng thông báo ngày giờ ký hiệp định là do tổng thống quyết. Tối hôm đó, tôi đã thắp hương cúng cha, với lòng thành kính và thưa với cha rằng: Việc khó nhất đời con, con đã làm được, nợ với đời con đã trả, con đã xứng đáng với cha".
“Cha tôi, một người thông minh, văn hay, chữ đẹp, hào hoa phong nhã, ai cũng quý, ai cũng thương, công việc của đoàn thể cách mạng luôn sôi nổi, trách nhiệm. Cuộc đời tôi luôn dõi theo bóng cha, chỉ tiếc rằng ông mất quá sớm, lại thời buổi khó khăn, mẹ tôi và anh em tôi quá vất vả”, ông Lương trải lòng.
Theo ông Lương, sau khi thông báo như trên, ông Damond nói thêm rằng sở dĩ tổng thống Mỹ quyết định ngày giờ ký vì ông muốn dành cho mình cái quyền là người đầu tiên thông báo với thế giới về việc ký kết hiệp định với Việt Nam.
“Sau tôi hiểu thêm tại sao phải ký lúc 13h, vì 14h tổng thống họp báo, trong diễn văn có câu: 'Cách đây mấy phút, Đại sứ Barshepsky và Bộ trưởng Vũ Khoan đã ký một hiệp định giữa Mỹ và Việt Nam'”, ông Lương cho hay.
Tiếp mạch chuyện, ông Lương cho biết: như đã quyết định, đúng 13h ngày 13/7, hai đoàn Việt – Mỹ gặp nhau để ký. Nhưng chuyện oái ăm là cho đến lúc kí, hiệp định vẫn chưa có bản tiếng Việt.
Nguyên do là trước lúc ra đi, Bộ Ngoại giao đã chuẩn bị cho phái đoàn ta mấy trăm tờ giấy cứng có viền - loại giấy dùng cho các hiệp định của Việt Nam. Từ sáng sớm, ngày 13/7, luật sư Nguyễn Hồng Dương, người phụ trách văn bản hiệp định, đã đi tìm chỗ in hiệp định, thế nhưng ở Mỹ lại không có máy in ra giấy cứng.
Loay hoay mãi, cuối cùng phái đoàn ta quyết định in hiệp định từ trong đĩa ra giấy trắng Mỹ rồi chụp lại. Tổng cộng ta đã in chụp gần 300 tờ cho hai bộ Việt Nam và Mỹ. Việc này mất một buổi sáng mà vẫn không xong. Hai bộ trưởng, hai đại sứ và các thành viên trong đoàn cùng các nhà báo cứ phải ngồi… chờ.
Nhưng chờ mãi cũng không được. Sắp đến giờ vào Nhà Trắng gặp tổng thống Mỹ, Bộ trưởng Vũ Khoan và Đại sứ Barshepsky đành ngồi vào bàn, cầm bút, đứng sau là hai Đại sứ, chụp ảnh "lễ ký".
“Đó là ký giả và bức ảnh đó là bức ảnh ký giả, nhưng ngày đó (13/7) được ghi vào hiệp định là ngày ký”, ông Lương giải thích và cho biết vào hôm sau (14/7), ông Joe Damond và ông đã phải ký nháy vào từng trang văn bản, mỗi người phải ký gần 600 chữ ký. Ký xong, hai ông trình lên hai Bộ trưởng ký chính thức rồi và chụp ảnh.
“Đó mới là ngày ký thực và bức ảnh buổi ký thật, có mặt hai bộ trưởng, hai đại sứ và hai trưởng đoàn đàm phán”, ông Lương cho hay.
Ông Lương cho biết, khi đi vào Nhà Trắng tiếp kiến Tổng thống Bill Clinton, đoàn Việt Nam được dẫn vào phòng khách Roosevelt. Khi ấy, ở đó đã có đủ các quan chức quan trọng phía Mỹ như: đại sứ Barshefsky, thượng nghị sĩ John McCain, thượng nghị sĩ John Kerry, hạ nghị sĩ Reyes, thứ trưởng ngoại giao phụ trách kinh tế Larson, đại sứ Peterson, trưởng đoàn Joe Damond.
Trong khi mọi người đang chờ, ngoài vườn Nhà Trắng, chiếc trực thăng chở Tổng thống Bill Clinton hạ cánh. Ông Bill Clinton vừa về từ trại David - nơi ông đang tổ chức cuộc đàm phán giữa Israel và Palestin. Ông vui vẻ bắt tay từng người và chụp ảnh với Bộ trưởng Vũ Khoan và một số người.
Sau mấy phút chào hỏi, chuyện trò thân mật, mọi người ra vườn Hồng để dự họp báo. Buổi họp báo có CNN truyền trực tiếp. Ở đây tổng thống đọc một bài diễn văn. Trong bài diễn văn, tổng thống nói lướt qua quá trình bình thường hóa quan hệ Việt – Mỹ; quá trình tìm kiếm để có thể có hiệp định thương mại giữa hai nước; ý nghĩa của hiệp định đối với kinh tế xã hội Việt Nam.
Ông Bill Clinton kết thúc bài diễn văn bằng câu: "Hiệp định này là một điều nhắc nhở nữa rằng những kẻ thù có thể đến với nhau và tìm được điểm chung theo cách cùng có lợi cho nhân dân họ, bỏ qua quá khứ và nắm lấy tương lai, tha thứ và hòa giải". Ông không quên cảm ơn những người đã có đóng góp cho sự thành công cuộc đàm phán này.
“Khi Tổng thống nhắc đến câu: ‘Cảm ơn Trưởng đoàn đàm phán Việt Nam Nguyễn Đình Lương’, ông Joe Damond đứng cạnh tôi bấm tay tôi một cái thật đau, hai chúng tôi nhìn nhau, cười và thích”, ông Lương hồi tưởng.
Nhắc lại một kỉ niệm vui sau khi kết thúc sự kiện, ông Lương cho biết khi rời khỏi Nhà Trắng, Bộ trưởng Vũ Khoan đã khoác vai ông, nói nhỏ: “Ông Lương ơi, có chuyện bây giờ mình mới dám nói, ông Cầm (Ngoại trưởng Nguyễn Mạnh Cầm – PV) điện sang bảo, ký xong thì phái ông Lương về ngay để báo cáo Bộ Chính trị, nhà đang chờ. Còn mình, mình đã xin phép được đi chơi vài hôm”
“Số mình đúng là số khổ. Nguyễn Du tiên sinh đã dạy rồi: ‘Đã mang lấy nghiệp vào thân, cũng đừng trách lẫn trời gần trời xa’. May quá, không lấy được vé đi ngay, vé Việt Nam đi Mỹ thời đó không phải như bây giờ”, ông Lương hài hước.
Ông Lương cho biết ngày 14/7, ký xong hiệp định, bộ trưởng về sứ quán Việt Nam. Chưa đến giờ về nấu cơm chiều nên anh em trong đoàn về văn phòng thương vụ chơi.
“Cảm giác của mình lúc đó rất lạ, cứ lâng lâng khó tả, có thể là niềm vui do cất được gánh nặng, tự nhiên mình thấy nhạt miệng, muốn có một cái gì đó mành mạnh, mà không biết cái gì.
“May quá, liếc nhìn lên giá sách, thấy một chai Vodka. Mắt mình sáng lên, đây rồi, đúng là cái mình muốn. Bật chai luôn, mấy anh em rót mỗi người một cốc, nốc một hơi. Trời ơi, sao ngon thế, sướng thế. Cảm giác lúc đó, là cảm giác của bác thợ cày, trời nắng chang chang, cày xong thửa ruộng, mồ hôi nhễ nhại, ngồi phệt lên bờ, rít một hơi thuốc lào, rít thật sâu rồi nhả khói lên trời: sướng!”, ông Lương nhớ lại.
Tags:
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.
(VNF) - Theo TS. Lê Duy Bình, tranh luận về ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh thực chất mới chỉ xử lý “phần ngọn”. Điều quan trọng hơn là phải xác lập rõ địa vị pháp lý và cách tiếp cận thuế phù hợp với bản chất kinh doanh cá thể, từ đó tạo nền tảng cải cách bền vững.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
(VNF) - TS Võ Trí Thành cho rằng trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực có giá trị như một “mỏ vàng”, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc quản trị, phân bổ và kiểm soát dữ liệu lại đặt ra những thách thức phức tạp, từ quyền sở hữu, quyền riêng tư đến cân bằng giữa tự do hóa và an ninh, khiến đây trở thành một trong những bài toán khó nhất hiện nay.
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - An toàn dữ liệu tại Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mang tính bản lề khi nhận thức đã đi trước, nhưng năng lực bảo vệ vẫn chưa theo kịp.
(VNF) - Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc nền tảng vận hành của hoạt động đầu tư, kinh doanh, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của rủi ro pháp lý và tranh chấp. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, mà còn phải thiết kế lại tư duy quản trị rủi ro theo hướng chủ động, xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dự án đầu tư.
(VNF) - Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, hiện vẫn còn định kiến rằng người giàu thường gắn với sự bất minh, từ đó thiếu sự tôn trọng đúng mức đối với vai trò của lực lượng doanh nhân.
Trong cuộc đua nhân sự, nhiều doanh nghiệp TP.HCM đẩy nhanh cấp bậc qua danh xưng để hút ứng viên, nhưng không đi kèm lương, quyền lợi tương xứng, khiến người lao động vỡ kỳ vọng.
(VNF) - Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng: “Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi dòng tiền hội tụ, mà còn là nơi tập trung trí tuệ, công nghệ và các chuẩn mực vận hành tiên tiến”.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Sáng ngày 6/4, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, phiên khai mạc sẽ diễn ra trọng thể tại Nhà Quốc hội.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch, tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
(VNF) - Sáng qua, khi đi vào giờ cao điểm trên đường Nguyễn Trãi, tôi chứng kiến gần như đầy đủ những gì Hà Nội đang phải gánh.
(VNF) - TS Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới cho rằng căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy Trung Đông trở lại vòng xoáy bất ổn, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc chi phí mới đối với kinh tế toàn cầu. Với Việt Nam, nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc đáng kể vào năng lượng nhập khẩu thì nguy cơ giá dầu, chi phí vận tải và lãi suất gia tăng có thể tạo áp lực lên lạm phát, thu hẹp dư địa chính sách và bào mòn đà phục hồi còn mong manh.
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.
(VNF) - Dự án Nhà ở chung cư cao tầng tại ô đất NO-11 thuộc KĐT mới Dịch Vọng (cạnh Vành đai 2,5 khẩn cấp đoạn KĐT mới Dịch Vọng - Dương Đình Nghệ) của LIDECO sau khi hoàn thành sẽ cung cấp ra thị trường 364 căn hộ.
