Doanh nghiệp gia đình và nỗi lo mất tự chủ khi niêm yết
Hoàng Lan -
23/12/2019 13:30 (GMT+7)
(VNF) - Theo ông Phạm Đình Đoàn, Chủ tịch Tập đoàn Phú Thái đồng thời là Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp gia đình Việt Nam, khi phát triển đến một quy mô nhất định, nhiều doanh nghiệp gia đình đứng trước ngã ba đường với hàng loạt câu hỏi: Mô hình tiếp theo nên là gì? Làm thế nào để phát triển bền vững? Nên giữ nguyên mô hình công ty gia đình hay trở thành công ty đại chúng và niêm yết trên sàn chứng khoán?
Ông Phạm Đình Đoàn, Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp gia đình Việt Nam.
Vấn đề này đã được đưa ra thảo luận trong một hội thảo gần đây, với sự tham gia của ông Nguyễn Cảnh Hồng - CEO Eurowindow, ông Nguyễn Tuấn Hải - Chủ tịch Alphanam, ông Phạm Đình Đoàn - Chủ tịch Tập đoàn Phú Thái…và nhiều doanh nhân khác.
Sáng lập và điều hành một doanh nghiệp gia đình trong hơn 30 năm, ông Lê Văn Thành - Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Thể thao Động lực cho rằng doanh nghiệp gia đình có quyền tự chủ lớn hơn nhiều so với công ty đại chúng. Công ty gia đình hoàn toàn có thể phát triển bền vững, không chỉ vài chục năm mà cả trăm năm.
“Đối với tôi bây giờ thì tôi thấy mình rất tự do, muốn làm gì thì làm, muốn thay đổi chiến lược thì tự quyết, không bị phụ thuộc hay chờ ý kiến ai cả”, ông Lê Văn Thành nói.
Nhưng, ở một góc nhìn khác, Chủ tịch Tập đoàn Phú Thái Phạm Đình Đoàn cho rằng chính sự kiểm soát của đối tác, của cổ đông khiến doanh nghiệp phát triển.
“Thành công liên tục là dấu hiệu của sắp phá sản. Đôi khi mình cứ làm, rồi có thành công mình cứ tưởng mình hoành tráng, đẳng cấp đâm ra mình chẳng nghe ai nữa. Vì vậy, khi các đối tác nước ngoài vào họ tạo cho mình rất nhiều thách thức nhưng đi kèm đó là cơ hội”.
Là một doanh nghiệp gia đình đã có ý định niêm yết trên sàn chứng khoán từ năm 2006 nhưng không thành, Chủ tịch Eurowindow Nguyễn Cảnh Hồng cho rằng việc quyết định niêm yết hay không niêm yết tuỳ vào mục tiêu của doanh nghiệp. Chủ doanh nghiệp phải biết rõ tại sao mình cần ngoại lực? Doanh nghiệp cần huy động vốn hay cần tăng cường quản trị?
“Eurowindow xuất phát là công ty gia đình. Chúng tôi từ nước ngoài trở về, sau một thời gian phát triển thì chúng tôi chọn cách thu hút nhà đầu tư chiến lược tham gia vào công ty. Thực tế hiện nay công ty chúng tôi cũng có hơn 30% vốn nước ngoài rồi. Vì vậy, dù không lên sàn, chúng tôi vẫn đạt được mục tiêu: vốn và quản trị nước ngoài (kinh nghiệm)”, ông Nguyễn Cảnh Hồng giải thích lý do vì sao Eurowindow có kế hoạch niêm yết từ năm 2006 nhưng không thực hiện.
Ông Nguyễn Cảnh Hồng nhấn mạnh: “Mấu chốt để trường tồn là quản trị. Dù doanh nghiệp gì, gia đình hay đại chúng cũng phải đề cao quản trị”.
Chủ tịch Alphanam Nguyễn Tuấn Hải đồng tình với ông Nguyễn Cảnh Hồng. Theo ông Tuấn Hải, một công ty gia đình muốn chuyển tiếp lên thành công ty đại chúng thì chủ doanh nghiệp phải xác định chính xác cái mình thiếu.
Alphanam là doanh nghiệp đã từng niêm yết trên sàn chứng khoán với mã APL và chủ động rút khỏi sàn vào năm 2013. Tính đến ngày giao dịch cuối cùng sắp tới, cổ phiếu ALP đã niêm yết trên HoSE hơn 7 năm.
“Năm 2001, tôi có tham gia một khoá học của anh Trương Gia Bình (Chủ tịch FPT - PV). Sau đó, tôi thấy rằng thị trường chứng khoán dứt khoát là kênh huy động vốn rất tốt. Tôi có sự ‘mài dao’ chuẩn bị rất kỹ trong 5 năm từ 2001 đến năm 2006, chuyển đổi Alphanam từ công ty TNHH sang công ty cổ phần, phát hành cho cán bộ nhân viên, tìm kiếm đối tác, hoạch định chiến lược”, ông Nguyễn Tuấn Hải chia sẻ.
“Kinh nghiệm của tôi cho thấy nếu 1 công ty gia đình mà chuyển tiếp lên thành công ty đại chúng thì phải tìm được đối tác chiến lược cái đã. Vai trò của họ thế nào? Họ đi theo mình hay dẫn dắt mình?”, ông Nguyễn Tuấn Hải cho biết.
Ông Nguyễn Tuấn Hải nói thêm, sàn chứng khoán là một kênh huy động vốn rất tốt, ngoài ra còn giúp bổ sung nguồn lực quản trị và gia tăng nhận diện doanh nghiệp trên thương trường.
Ông Hải cho biết, sau khi lên sàn Alphanam tăng trưởng rất nhanh: “Cổ phiếu của Alphanam lúc đó đạt mức giá 70.000 đồng đến 90.000 đồng/cổ phiếu. Có tiền rồi, cũng phải nói là tiền hơi dễ dãi thế là mình đi đầu tư cũng hơi nhiều, trong đó có bất động sản. Đó là lý do vì sao bây giờ Alphanam chuyển sang làm bất động sản chứ bản chất của công ty chúng tôi trước kia là sản xuất công nghiệp”.
Năm 2013, Alphanam rút lui khỏi sàn HoSE, mà theo ông Nguyễn Tuấn Hải, đó là một sự chủ động.
Ông Hải nói rằng một trong 2 mục tiêu quan trọng đối với doanh nghiệp niêm yết là huy động vốn thì lúc đó không còn tác dụng nữa: “Khi đó, VN-Index rơi từ 1.100 điểm xuống còn 400 điểm. Vì thế mình rút niêm yết. Tôi nghĩ đó là thời cơ. Giá cổ phiếu xuống 4.000 đồng, dưới mệnh giá rất nhiều. Bởi vậy, tôi tranh thủ mua lại để sở hữu hơn 90% và Alphanam trở lại mô hình công ty gia đình”.
Hiện, ông Nguyễn Tuấn Hải đã gần như giao quyền điều hành Alphanam cho các con là Nguyễn Minh Nhật và Nguyễn Ngọc Mỹ.
(VNF) - Mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ khó đạt được nếu nền kinh tế tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào đầu tư công và tín dụng ngân hàng. Muốn tạo đột phá tăng trưởng, Việt Nam cần thay đổi tư duy điều hành theo hướng dùng đầu tư công để thu hút, kích hoạt và dẫn dòng vốn tư nhân tham gia mạnh mẽ hơn vào nền kinh tế.
(VNF) - TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, cho rằng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn đã trở thành “bệ đỡ” quan trọng giúp Việt Nam giữ nhịp tăng trưởng ngay từ đầu năm 2026, đồng thời tạo nền tảng để củng cố các động lực như xuất khẩu, tiêu dùng và đầu tư trong thời gian tới.
(VNF) - Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới, việc lựa chọn động lực dẫn dắt trở nên đặc biệt quan trọng. PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cho rằng, tài chính, đặc biệt là tài chính công nghệ, cần được xác định là mũi nhọn chiến lược nếu muốn tạo bứt phá về năng suất, mở rộng không gian tăng trưởng và nâng cao vị thế của nền kinh tế trong dài hạn.
(VNF) - Theo TS. Lê Duy Bình, tranh luận về ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh thực chất mới chỉ xử lý “phần ngọn”. Điều quan trọng hơn là phải xác lập rõ địa vị pháp lý và cách tiếp cận thuế phù hợp với bản chất kinh doanh cá thể, từ đó tạo nền tảng cải cách bền vững.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
(VNF) - TS Võ Trí Thành cho rằng trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực có giá trị như một “mỏ vàng”, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc quản trị, phân bổ và kiểm soát dữ liệu lại đặt ra những thách thức phức tạp, từ quyền sở hữu, quyền riêng tư đến cân bằng giữa tự do hóa và an ninh, khiến đây trở thành một trong những bài toán khó nhất hiện nay.
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc nền tảng vận hành của hoạt động đầu tư, kinh doanh, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của rủi ro pháp lý và tranh chấp. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, mà còn phải thiết kế lại tư duy quản trị rủi ro theo hướng chủ động, xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dự án đầu tư.
(VNF) - Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, hiện vẫn còn định kiến rằng người giàu thường gắn với sự bất minh, từ đó thiếu sự tôn trọng đúng mức đối với vai trò của lực lượng doanh nhân.
Trong cuộc đua nhân sự, nhiều doanh nghiệp TP.HCM đẩy nhanh cấp bậc qua danh xưng để hút ứng viên, nhưng không đi kèm lương, quyền lợi tương xứng, khiến người lao động vỡ kỳ vọng.
(VNF) - Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng: “Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi dòng tiền hội tụ, mà còn là nơi tập trung trí tuệ, công nghệ và các chuẩn mực vận hành tiên tiến”.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu
hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch,
tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
(VNF) - Mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ khó đạt được nếu nền kinh tế tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào đầu tư công và tín dụng ngân hàng. Muốn tạo đột phá tăng trưởng, Việt Nam cần thay đổi tư duy điều hành theo hướng dùng đầu tư công để thu hút, kích hoạt và dẫn dòng vốn tư nhân tham gia mạnh mẽ hơn vào nền kinh tế.
(VNF) - Dù công tác giải phóng mặt bằng đoạn Nguyễn Trãi - Đầm Hồng, thuộc Vành đai 2.5 Hà Nội, vẫn chưa hoàn tất, dọc tuyến đã xuất hiện nhiều công trình xây trên những thửa đất nhỏ hẹp, méo mó sau phá dỡ. Đáng nói, đa số đất trong khu vực đều có nguồn gốc là đất nông nghiệp.