Vì sao ông Trump ‘năm lần bảy lượt’ muốn Mỹ tiếp quản Kênh đào Panama?
(VNF) - Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump đã nhiều lần đề nghị Mỹ tiếp quản Kênh đào Panama, tuyến đường thủy vận chuyển cắt ngang Trung Mỹ, trừ khi phí sử dụng kênh đào này được giảm xuống.
Lãnh đạo Panama đã phản pháo trong một tuyên bố gần đây rằng tuyến đường thủy này không phải để bán. Kể từ đó, ông Trump tiếp tục đề cập nhiều lần tới kênh đào này.
Sau đây là những điều cần biết về lịch sử Kênh đào Panama và sự tham gia của Mỹ vào tuyến đường vận chuyển này:
Lịch sử của kênh đào Panama
Kênh đào Panama được Mỹ xây dựng từ năm 1904 đến năm 1913 và khánh thành vào năm 1917. Theo Cơ quan quản lý kênh đào Panama, chi phí xây dựng kênh đào này khoảng 375 triệu USD, khiến đây trở thành dự án xây dựng tốn kém nhất trong lịch sử Mỹ vào thời điểm đó.

Kênh đào này nối liền Thái Bình Dương và Đại Tây Dương, cung cấp cho tàu thuyền một lối tắt để tránh đi vòng qua mũi Nam Mỹ. Có thể nói kênh đào Panama đã cách mạng hóa giao thông vận tải trong khu vực.
Mỹ đã mua lại quyền xây dựng và vận hành kênh đào vào đầu thế kỷ 20, nhưng vào thời điểm đó, Panama đang trong quá trình ly khai khỏi Colombia vì Thượng viện Colombia đã từ chối phê chuẩn hiệp ước cho phép xây dựng kênh đào, theo Văn phòng Sử gia thuộc Bộ Ngoại giao Mỹ.
Để đảm bảo kênh đào có thể được xây dựng, Tổng thống Mỹ khi đó là ông Theodore Roosevelt đã ủng hộ nền độc lập của Panama, và vào năm 1903, Mỹ và Panama đã ký một hiệp ước thiết lập quyền vĩnh viễn của Mỹ đối với "Khu vực kênh đào Panama" trải dài khắp quốc gia.
Tuy nhiên, người đàm phán thay mặt Panama không có sự đồng ý chính thức từ chính phủ quốc gia này và đã không sống ở quốc gia này trong 17 năm, khiến nhiều người Panama nghi ngờ về tính hợp lệ của hiệp ước, theo Văn phòng Sử gia.
Trong suốt thế kỷ 20, Mỹ và Panama đã giải quyết những căng thẳng xung quanh kênh đào, bao gồm một cuộc bạo loạn vào những năm 1960 dẫn đến sự gián đoạn ngắn trong quan hệ ngoại giao giữa hai nước.
Năm 1967, Mỹ và Panama bắt đầu đàm phán một hiệp ước mới, cuối cùng đã đạt được thỏa thuận, nhưng một sự thay đổi trong các nhà lãnh đạo được bầu và một cuộc đảo chính ở Panama đã dẫn đến việc thành lập một chính phủ mới tại quốc gia Trung Mỹ này, theo Văn phòng Sử gia. Vì lý do đó, các cuộc đàm phán "đã gặp phải một thất bại lớn".
Các cuộc đàm phán tiếp tục trong suốt những năm 70. Khi ông Jimmy Carter được bầu làm tổng thống, ông đã đưa việc kết thúc quá trình đàm phán lên hàng đầu, và vào năm 1977, hai hiệp ước đã được đệ trình lên Thượng viện Mỹ: Hiệp ước trung lập, trong đó nêu rõ Mỹ có thể sử dụng quân đội của mình để bảo vệ kênh đào, cho phép "Mỹ sử dụng vĩnh viễn" tuyến đường thủy này, và Hiệp ước kênh đào Panama, trong đó sẽ chấm dứt sự tồn tại của Khu vực kênh đào Panama và cho phép kênh đào được chuyển giao cho Panama vào tháng 12/1999.

Là một phần của hiệp ước thứ hai, Panama cũng sẽ chịu trách nhiệm chính trong việc bảo vệ kênh đào.
Các hiệp ước, được gọi chung là Hiệp ước Torrijos-Carter, được ký vào ngày 7/9/977. Vào mùa xuân năm 1978, Thượng viện Mỹ đã bỏ phiếu phê chuẩn các hiệp ước và ông Carter đã ký chúng thành luật vào ngày 27/9/1979. Kênh đào được chuyển giao cho Panama vào ngày 31/12/1999, dưới thời chính quyền ông Bill Clinton.
Kênh đào Panama thuộc quyền sở hữu và điều hành của Cơ quan quản lý kênh đào Panama, một cơ quan do chính phủ sở hữu, kể từ năm 1999. Cơ quan này được thành lập ngay trước khi kênh đào được trả lại cho Panama.
Kể từ khi nắm quyền kiểm soát tuyến đường thủy này, Cơ quan quản lý kênh đào Panama đã đầu tư hàng tỷ USD vào việc mở rộng kênh đào. Một dự án mở rộng kênh đào trị giá 5,25 tỷ USD đã được khánh thành vào năm 2016, tăng gấp đôi công suất của tuyến đường thủy này và cắt giảm chi phí hàng hải toàn cầu ước tính 8 tỷ USD một năm. Việc mở rộng này cũng cho phép các tàu lớn hơn đi qua.
Theo CBS News, khoảng 40% lưu lượng tàu chở hàng trên thế giới đi qua Kênh đào Panama, mặc dù hạn hán gần đây đã buộc các nhà khai thác phải giảm số lượng tàu qua lại.
Số liệu của Cơ quan quản lý kênh đào Panama cho thấy khoảng 2/3 lưu lượng giao thông qua kênh đào là đi đến hoặc rời khỏi Mỹ, mặc dù tàu thuyền từ khắp nơi trên thế giới vẫn sử dụng tuyến đường thủy này mỗi ngày .
“Cuộc đụng độ” giữa ông Trump và Tổng thống Panama
Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump lần đầu tiên đề xuất Mỹ nên tiếp quản Kênh đào Panama trong bài đăng trên TruthSocial vào ngày 21/12.
Ông cũng nêu vấn đề này với đám đông người ủng hộ tại AmericaFest của Turning Point vào cuối tuân trước, nơi ông cho biết Panama đang tính "giá cắt cổ" và nói rằng "sự lừa đảo hoàn toàn đối với đất nước chúng tôi sẽ ngay lập tức chấm dứt".

"Nếu các nguyên tắc về mặt đạo đức và pháp lý của cử chỉ hào hiệp này không được tuân thủ, thì chúng tôi sẽ yêu cầu Kênh đào Panama phải được trả lại cho Mỹ một cách đầy đủ, nhanh chóng và không cần thắc mắc", ông Trump phát biểu.
Tới ngày 25/12, ông Trump cho biết ông sẽ đề cử thành viên của Miami-Dade International Trade Consortium, ông Kevin Marino Cabrera, làm đại sứ Mỹ tại Panama. Trong thông báo đó, ông cáo buộc Panama "lừa đảo chúng ta trên Kênh đào Panama, vượt xa giấc mơ hoang đường nhất của họ".
Ông Trump tiếp tục đăng bài trên mạng xã hội về việc Mỹ giành lại quyền sở hữu kênh đào và nhắc đến kênh đào trong thông điệp Ngày Giáng sinh được chia sẻ trên TruthSocial. Ông cảnh báo về ảnh hưởng tiềm tàng từ Trung Quốc đối với tuyến đường thủy vận chuyển này, mặc dù không có sự hiện diện của Trung Quốc tại kênh đào, theo Reuters.
Reuters cho biết một công ty có trụ sở tại Hồng Kông quản lý hai cảng dọc theo kênh đào.
Tổng thống Panama José Raúl Mulino cho biết trong một tuyên bố được chia sẻ trên mạng xã hội rằng "mỗi mét vuông" của kênh đào "thuộc về Panama và sẽ tiếp tục thuộc về Panama".

"Chúng ta hãy cùng chờ xem!", ông Trump đã viết trên mạng để đáp trả.
Ông Mulino một lần nữa trả lời ông Trump trong một cuộc họp báo vào ngày 26/12 rằng "bất kỳ ai trên thế giới cũng có thể tự do đến thăm kênh đào" và nói thêm rằng "không có một người lính Trung Quốc nào ở kênh đào, và ngược lại, sẽ không có, và chúng tôi duy trì mối quan hệ tôn trọng, được quản lý tốt với Trung Quốc".
Ông Mulino cho biết: "Cách tiếp cận cụ thể, kênh đào là của Panama và thuộc về người Panama, không có khả năng mở ra bất kỳ cuộc đối thoại nào về thực tế mà đất nước này đã phải đổ mồ hôi, nước mắt và xương máu để đạt được".
Ông Trump đe dọa lấy lại Kênh đào Panama, Tổng thống Panama phản ứng gay gắt
- Các công ty đua nhau tài trợ cho lễ nhậm chức của ông Trump 27/12/2024 08:45
- Trung Quốc chi 137 tỷ USD xây đập thủy điện lớn nhất thế giới 27/12/2024 08:30
- Người Nga chi tiêu mạnh tay cho 'thầy phù thủy' 26/12/2024 03:30
Trải qua tuần giảm mạnh nhất tháng, giá vàng sẽ diễn biến ra sao?
(VNF) - Sau tuần lao dốc do áp lực từ đồng USD mạnh và kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao, giá vàng được nhiều chuyên gia dự báo có thể phục hồi nhẹ trong ngắn hạn, dù thị trường vẫn đối mặt với không ít rủi ro từ yếu tố vĩ mô và địa chính trị.
TT Trump tuyên bố chiến sự với Iran đã chấm dứt
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết các hành động thù địch giữa Mỹ và Iran đã kết thúc, ngay trước khi hết thời hạn ông được phép tiến hành chiến dịch quân sự mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội.
Bị Mỹ phong tỏa, Iran cầm cự được bao lâu khi cạn nguồn thu và buộc phải nhượng bộ?
(VNF) - Cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran đang rơi vào thế giằng co khi cả hai bên đều chưa có dấu hiệu nhượng bộ. Lệnh phong tỏa hải quân do Tổng thống Donald Trump áp đặt khiến xuất khẩu dầu của Iran sụt giảm mạnh. Câu hỏi đặt ra lúc này là: Liệu Iran có thể cầm cự được bao lâu?
EU cảnh báo cứng rắn Trung Quốc: ‘Sẽ chiến đấu tới cùng'
(VNF) - Trong cuộc phỏng vấn với Euronews, Cao ủy Thương mại Liên minh châu Âu (EU) khẳng định EU sẽ giữ vững lập trường sau khi Trung Quốc đe dọa áp dụng các biện pháp trả đũa liên quan đến kế hoạch tăng cường chính sách công nghiệp của khối.
Ngân hàng DBS: Lợi nhuận tăng cao nhưng triển vọng nhiều rủi ro do chiến tranh
(VNF) - Ngân hàng DBS (Singapore) ghi nhận lợi nhuận quý I đạt khoảng 2,3 tỷ USD nhờ dòng vốn tiếp tục chảy mạnh vào Singapore và mảng quản lý tài sản tăng trưởng tích cực. Tuy nhiên, ngân hàng cảnh báo rủi ro từ bất ổn địa chính trị có thể làm gia tăng chi phí hậu cần và ảnh hưởng chuỗi cung ứng toàn cầu.
Lãi suất thấp 'châm ngòi' cơn sốt vay nhân dân tệ toàn cầu
(VNF) - Mặt bằng lãi suất thấp tại Trung Quốc đang thúc đẩy làn sóng vay vốn bằng nhân dân tệ trên thị trường quốc tế, khi hàng loạt ngân hàng và tổ chức tài chính nước ngoài tìm đến nguồn vốn chi phí rẻ hơn. Xu hướng này không chỉ giúp thị trường trái phiếu dim sum bùng nổ, mà còn cho thấy vai trò ngày càng lớn của đồng nhân dân tệ trong hệ thống tài chính toàn cầu.
Xe điện Trung Quốc tự tin 'thắng lớn' dù bị Mỹ 'chặn cửa'
(VNF) - Dù bị hạn chế tiếp cận thị trường Mỹ, các hãng xe điện Trung Quốc vẫn tăng trưởng mạnh nhờ nhu cầu bùng nổ tại châu Á, châu Âu và nhiều khu vực khác.
Giá dầu lập kỷ lục thời chiến, nguy cơ vọt lên 150 USD/thùng
(VNF) - Giá dầu Brent giảm nhẹ ngay sau khi chạm mức cao nhất trong 4 năm, lên tới 126 USD/thùng. Nhiều chuyên gia cảnh báo giá dầu có thể chạm mốc 150 USD/thùng nếu căng thẳng tiếp tục kéo dài.
Du lịch quá tải: Khi 'điểm nóng' hoá 'điểm nghẽn'
(VNF) - Trong nhiều năm, lượng khách đông kỷ lục từng là thước đo thành công của ngành du lịch toàn cầu. Nhưng khi dòng người đổ dồn vào một số địa danh quen thuộc vượt quá sức chịu tải, những “điểm nóng” du lịch đang dần trở thành “điểm nghẽn”, buộc các quốc gia phải nhìn lại mô hình tăng trưởng và tìm cách cân bằng giữa thu hút du khách với phát triển bền vững.
Tín dụng tư nhân đe dọa lợi nhuận ngân hàng: Lộ dần những mối quan hệ ngầm
(VNF) - Các lãnh đạo ngân hàng châu Âu đang tìm cách trấn an nhà đầu tư về những rủi ro liên quan đến tín dụng tư nhân, khi mức độ tiếp xúc của họ với lĩnh vực đang gặp khó khăn này một lần nữa trở thành tâm điểm trong mùa công bố kết quả kinh doanh.
Nhân dân tệ giành thêm ‘lãnh địa’ mới từ USD
(VNF) - Nỗ lực của Trung Quốc nhằm phi USD hóa hoạt động thương mại với phần còn lại của thế giới, bằng cách thay thế USD bằng đồng nhân dân tệ, đã lan sang một mặt hàng từ lâu chịu sự chi phối của đồng bạc xanh: quặng sắt.
Mô hình trading kiếm ‘bộn’ tiền nhờ trí tuệ nhân tạo
(VNF) - Công ty giao dịch XTX Markets của ông Alex Gerko sử dụng chip Nvidia và phương pháp “học sâu” (deep learning) để dự báo biến động giá.
Cú đúp địa chính trị thổi bùng giá dầu
(VNF) - Giá dầu thế giới tăng mạnh khi Mỹ được cho là siết phong tỏa các cảng của Iran, trong lúc UAE bất ngờ tuyên bố rời OPEC, làm dấy lên lo ngại nguồn cung toàn cầu thêm căng thẳng.
Những 'mũi nhọn' đưa thương hiệu Trung Quốc ra biển lớn
(VNF) - Các thương hiệu Trung Quốc đang tăng tốc hiện diện trên khắp thế giới. Không còn gắn với hình ảnh hàng giá rẻ, làn sóng doanh nghiệp mới từ Trung Quốc đang từng bước chinh phục người tiêu dùng toàn cầu bằng thiết kế, công nghệ và chiến lược bản địa hóa linh hoạt.
USD mạnh lên sau cuộc họp ‘căng thẳng nhất nhiều thập kỷ’ của Fed
(VNF) - USD mạnh lên so với rổ tiền tệ chủ chốt sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) quyết định giữ nguyên lãi suất, trong bối cảnh nhà đầu tư vẫn căng thẳng khi cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Một ‘thắng lợi’ mới của Tổng thống Mỹ Donald Trump
(VNF) - Quyết định rời OPEC của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) được xem là diễn biến mang lại lợi thế mới cho Tổng thống Mỹ Donald Trump, khi liên minh dầu mỏ quyền lực nhất thế giới đứng trước nguy cơ suy yếu, còn nguồn cung toàn cầu có thể gia tăng và làm giảm áp lực giá năng lượng.
Hai tháng xung đột Trung Đông: Nguy cơ khủng hoảng đe dọa các nền kinh tế mới nổi
(VNF) - Hai tháng sau khi chiến sự Iran bùng phát, tác động kinh tế không còn bó hẹp ở Trung Đông mà đã lan rộng sang các thị trường mới nổi. Giá năng lượng tăng cao, lạm phát leo thang và áp lực tài chính gia tăng đang khiến nhiều nền kinh tế đối mặt nguy cơ bất ổn ngày càng lớn.
Giá vàng xuống mức thấp nhất trong 4 tuần, toàn cầu lo lắng 1 cú 'sốc' mới
(VNF) - Giá vàng giảm khi căng thẳng ở Trung Đông khiến giá dầu tăng vọt, trong khi cuộc họp của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) thu hút sự chú ý của giới đầu tư.
Biến động lớn tại liên minh dầu mỏ lớn nhất thế giới, giá dầu sẽ đi về đâu?
(VNF) - Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) ngày 28/4 đã giáng một đòn mạnh vào nhóm các nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới khi tuyên bố rời khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) cũng như liên minh giữa OPEC và các đối tác (OPEC+).
'Vũ khí mới' của Trung Quốc tạo bước ngoặt trong 'cuộc chiến' pin toàn cầu
(VNF) - Các nhà khoa học Trung Quốc vừa đạt bước đột phá trong công nghệ “pin dòng chảy sử dụng sắt hoàn toàn”, mở ra khả năng cắt giảm mạnh chi phí lưu trữ năng lượng tái tạo, đồng thời kéo dài đáng kể tuổi thọ pin.
Những cuộc chiến tranh đang 'viết lại' trật tự tiền tệ toàn cầu
(VNF) - Sự biến động địa chính trị, đặc biệt từ các xung đột năng lượng, đang tái định hình trật tự tài chính tiền tệ toàn cầu và nâng đỡ các đồng tiền gắn với hàng hóa.
'Nín thở' chờ quyết định từ Mỹ khiến trạng thái lãi suất toàn cầu thay đổi
(VNF) - Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm - yếu tố quan trọng định hình lãi suất trên toàn nền kinh tế - đã giao dịch trong phạm vi ngày càng thu hẹp suốt 2 năm qua. Tuy nhiên, các phân tích kỹ thuật cho thấy trạng thái này có thể sắp thay đổi.
Giá vàng tiếp tục tăng mạnh, tái chiếm mốc 5.000 USD/ounce?
(VNF) - Khảo sát của Reuters cho thấy giá vàng có thể tiếp tục tăng trong năm 2026 nhờ nhu cầu từ ngân hàng trung ương và bất ổn kinh tế, bất chấp ảnh hưởng từ xung đột Trung Đông.
Khi Hormuz dậy sóng: Mỹ - Trung tranh ngôi 'bá chủ' năng lượng toàn cầu
(VNF) - Việc phong tỏa eo biển Hormuz đang gây ra những tác động sâu rộng lên thị trường năng lượng toàn cầu. Nhưng phía sau cuộc khủng hoảng này, một cuộc cạnh tranh lớn hơn cũng đang diễn ra khi Mỹ và Trung Quốc chạy đua để giành quyền định hình trật tự năng lượng của tương lai.
TT Trump cảnh báo hạ tầng dầu mỏ của Iran sắp ‘nổ tung’
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 26/4 tuyên bố cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran có thể phát nổ trong khoảng 3 ngày tới do các sự cố kỹ thuật nghiêm trọng, bị làm trầm trọng thêm bởi lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các tàu chở dầu của nước này.
Trải qua tuần giảm mạnh nhất tháng, giá vàng sẽ diễn biến ra sao?
(VNF) - Sau tuần lao dốc do áp lực từ đồng USD mạnh và kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao, giá vàng được nhiều chuyên gia dự báo có thể phục hồi nhẹ trong ngắn hạn, dù thị trường vẫn đối mặt với không ít rủi ro từ yếu tố vĩ mô và địa chính trị.
Toàn cảnh công trường xây Sân vận động PVF 60.000 chỗ ngồi tại Hưng Yên
(VNF) - Sân vận động PVF được khởi công vào tháng 10/2025, với sức chứa lên tới 60.000 chỗ ngồi, nằm trong quần thể tổ hợp thể thao - dịch vụ rộng khoảng 92ha tại Hưng Yên.

































































