Hàng loạt thương hiệu lớn như CocaCola, Ford, Microsoft, Lego, Unilever... đã tuyên bố rút quảng cáo khỏi Facebook và Instagram từ ngày 1/7.
Hành động trên thuộc chiến dịch tẩy chay tập thể có tên “Stop Hate For Profit” do 6 tổ chức dân quyền phát động, mục đích buộc Facebook kiểm soát chặt chẽ các nội dung thù địch trên nền tảng.
Động thái này hiện đang gây chú ý và tạo ra những tranh luận trong cộng đồng chuyên gia IT cũng như kinh doanh. Để góp thêm một góc nhìn về hiện tượng tẩy chay Facebook nói trên, VietnamFinance đã có cuộc trao đổi với ông Bùi Quang Tinh Tú, Giám đốc quản lý Conversion Asia, sáng lập cộng đồng UAN:
- Ông có thể lý giải căn nguyên của hiện tượng tẩy chay Facebook?
Ông Bùi Quang Tinh Tú: Việc Facebook đang đối mặt với cuộc khủng hoảng khi hơn 100 thương hiệu hàng đầu thế giới đồng loạt tầy chay quảng cáo với khẩu hiệu “Stop Hate for Profit” (Ngừng kiếm tiền từ sự thù địch) chỉ là “giọt nước tràn ly”.
Những vụ tẩy chay thế này không phải chưa từng xảy ra. Cách đây nhiều năm, Facebook đã gặp phải những vấn đề tương tự khi không thể kiểm soát những thông tin được đăng tải. Mặc dù đã có những cố gắng trong việc khắc phục, kiểm dịch thông tin nhưng cuối cùng Facebook vẫn để tình trạng này xảy ra trên diện rộng.
Thêm vào đó, Facebook dù sở hữu hệ thống AI lưu giữ thông tin riêng nhưng hệ thống này vẫn có những giới hạn trong việc nhận diện cách hành xử của con người. Vì vậy, nó không đáp ứng được kỳ vọng của tất cả người dùng Facebook, khiến những thông tin, nội dung được truyền tải ẩn chứa nhiều sai phạm và thiếu minh bạch.
Ngoài ra, làn sóng tẩy chay Facebook xảy ra trong giai đoạn nước Mỹ đang ráo riết chuẩn bị cho cuộc bầu cử, do đó chiến dịch này có thể trở thành một cuộc tranh luận chính trị.
Cuối cùng, một nguyên nhân sâu xa khác dẫn đến việc Facebook phải hứng chịu làn sóng tẩy chay, chính là do cách hành xử của người sử dụng Facebook. Về bản chất, Facebook không “dắt mũi” người dùng mà “học hỏi” theo xu hướng của họ.
Khi người dùng tiếp cận, bấm nút “Thích” (like) và “Chia sẻ” (share) những thông tin thiếu chính xác, gây kích động hoặc liên quan đế vấn đề nhân quyền trên Facebook, những thông tin này khi được chia sẻ sẽ trở thành một làn sóng lan truyền, tiếp cận rộng rãi đến nhiều người hơn. Việc người dùng xem và chia sẻ những tin tức, thông tin liên quan đến vấn đề đó sẽ khiến hệ thống AI của Facebook thu nhận và điều hướng người dùng tiếp cận những thông tin tương tự. Cơ chế hoạt động này đã khiến cho một số người cảm thấy Facebook càng ngày càng xa rời giá trị nó vốn có.
Tuy nhiên, mọi người không hề nghĩ rằng, chính thói quen “like”, “share” vô tội vạ hay việc thường xuyên lựa chọn xem những nội dung có tính kích động đó sẽ khiến người dùng có thể liên tục tiếp xúc với những thông tin đó bởi tính năng “đọc ý nghĩ người dùng” của Facebook.
- Liệu làn sóng tẩy chay có ảnh hưởng đáng kể đến Facebook?
Trong 10 năm trở lại đây, mặc dù liên tục hứng chịu chỉ trích về các chính sách khác nhau, doanh thu của Facebook chưa từng giảm.Tương tự, về bản chất, cuộc tẩy chay này không gây hại quá lớn đến doanh số Facebook.
Năm 2019, Facebook tuyên bố có 7 triệu doanh nghiệp và agency quảng cáo trên nền tảng của mình, trong đó có các tập đoàn hàng đầu như Microsoft và Samsung, từng chi đến 100 triệu USD cho quảng cáo trên Facebook trong giai đoạn 2012 - 2013. Ước tính, trang mạng xã hội lớn nhất hành tinh này thu về 70 tỷ USD từ tiền quảng cáo mỗi năm.
Trên thực tế, nhiều công ty chỉ cam kết tẩy chay trong một tháng, vào tháng 7. Ngoài ra, có lẽ quan trọng hơn, phần lớn doanh thu quảng cáo của Facebook đến từ những doanh nghiệp vừa và nhỏ. Và những hãng lớn như Unilever hay CocaCola chỉ chiếm phần rất nhỏ trong tổng doanh thu của Facebook.
Với các doanh nghiệp lớn, có quy mô toàn cầu, sở hữu nhiều hệ thống phân phối thì mạng xã hội chỉ là một phần trong hệ sinh thái quảng cáo. Và Facebook cũng không phải là kênh đóng góp quá quan trọng trong mục tiêu thu hút và tìm kiếm khách hàng của họ. Các nhãn hàng lớn sử dụng Facebook như một trong nhiều kênh để chuyển tải thông điệp cũng như quảng bá, nâng cao uy tín thương hiệu. Ngoài Facebook, họ sẽ có nhiều sự lựa chọn khác.
Tuy nhiên, đối với nhiều doanh nghiệp nhỏ lẻ khác, ngoài Facebook ra, họ không có nhiều sự lựa chọn. Đối với các doanh nghiệp nhỏ, quảng cáo trên Facebook rẻ và hiệu quả hơn so với những nền tảng như TV hay báo đài. Ngoài ra, Facebook cho phép doanh nghiệp hướng đến nhóm đối tượng khách hàng nhiều khả năng sẽ sử dụng sản phẩm, chứ không quảng cáo đại trà. Đó là lý do nhiều bên vẫn sẽ không ngừng quảng cáo.
Vậy nên, rất khó có thể khẳng định làn sóng này sẽ lan rộng và kéo dài trong tương lai. Việc các doanh nghiệp lớn quay lưng để chứng tỏ cho Facebook cũng như công chúng thấy rằng họ không chỉ quan tâm tới lợi nhuận, mà còn cả những giá trị cốt lõi. Họ không chấp nhận hình ảnh của họ xuất hiện bên cạnh những nội dung tiêu cực, bạo lực cũng như ủng hộ những vấn đề về nhân quyền và đạo đức. Vì vậy, các nhãn hàng lớn tạm ngưng quảng cáo trên mạng xã hội không có nghĩa là ngừng dùng mạng xã hội.
- Với làn sóng tẩy chay mạnh mẽ lần này, theo ông, Facebook cần ứng xử thế nào để duy trì vị trí độc tôn của mình?
Facebook chỉ độc tôn ở một số quốc gia, khu vực chứ không chiếm lĩnh trên thị trường toàn thế giới. Mỹ là một quốc gia có khá nhiều nền tảng mạng xã hội, chính vì vậy các doanh nghiệp lớn sẽ có nhiều lựa chọn hơn. Hay thậm chí ở một số quốc gia lớn như Trung Quốc, Facebook thậm chí không tồn tại.
Theo tôi, Facebook nên xử lý vấn đề này theo đúng “tốc độ” của một tập đoàn. Ngoài việc tổ chức các cuộc họp báo như đã thực hiện, Facebook cần đưa ra những cam kết sẽ sửa chữa, giải quyết những vấn đề sai lệch thông tin và xử lý ngôn từ gây thù địch trên nền tảng mạng xã hội này.
Đồng thời, Facebook cần đưa ra một số tính năng giúp người dùng có lựa chọn sáng suốt đối với những nội dung thông tin tiếp nhận trên Facebook. Hoặc Facebook sẽ phải siết chặt hơn việc quảng cáo, đưa ra những quy định gắt gao hơn, không cho phép chứa những từ ngữ, nội dung liên quan đến tôn giáo, chính trị, các vấn đề liên quan tới nhân quyền.
Nhìn ở góc độ tích cực, chính làn sóng tẩy chay từ các nhãn hàng lớn đã góp phần tạo ra sức ép, ép buộc Facebook phải có những thay đổi tích cực hơn trong tương lai để có thể duy trì vị trí độc tôn của mình ở một số quốc gia và khu vực.
Trên thực tế, Facebook đã gỡ bỏ các bài viết kích động bạo lực, gây cản trở bỏ phiếu trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ sắp tới cũng như dán nhãn cảnh báo vào những bài viết có giá trị nhưng vi phạm các chính sách của Facebook.
Theo đó, những người dùng Facebook muốn chia sẻ nội dung đó sẽ thấy một cảnh báo nhắc nhở rằng nội dung mà họ đang chia sẻ có thể vi phạm các chính sách của Facebook. Twitter cũng có chính sách tương tự khi quyết định dán nhãn cảnh báo chứ không gỡ bỏ những nội dung có giá trị tin tức nhưng gây tranh cãi, thường là các dòng tweet của các lãnh đạo thế giới.
- Liệu đây có phải là lời cảnh tỉnh cho các nền tảng mạng xã hội khác trong việc sàng lọc thông tin?
Về bản chất, mạng xã hội vẫn đang vận hành đúng theo cách mà nó được tạo ra. Phải chăng sẽ phù hợp hơn khi nói đây là lời cảnh tỉnh cho những người sử dụng mạng xã hội?
Người Mỹ thường có câu: "Không có bữa trưa nào là miễn phí". Trong khi đó, Facebook hay nhiều nền tảng mạng xã hội khác lại miễn phí cho người sử dụng, thậm chí miễn phí cho cả một số hoạt động kinh doanh của các cá nhân trên nền tảng mạng xã hội này.
Những gì Facebook có thể kiếm được từ người sử dụng là thông tin về việc họ thích xem phim gì, đọc báo nào, nhu cầu mua sắm những cái gì, khuynh hướng chính trị ra sao… Những thông tin này sẽ được cung cấp cho các doanh nghiệp để họ đặt mua chỗ đăng quảng cáo trên Facebook.
Cho nên, khi mọi người sử dụng bất cứ dịch vụ nào miễn phí, đồng nghĩa với việc chấp nhận đem chính những thông tin, dữ liệu cá nhân của mình đi rao bán để đổi lấy sự tiện lợi khi sử dụng dịch vụ.
Khi bắt đầu thấy được những hậu quả do chính việc đó gây ra, mọi người thường có xu hướng tìm một cá nhân đứng ra nhận lỗi và chịu trách nhiệm, thay vì “tiên trách kỷ hậu trách nhân”.
Theo tôi, mọi người cần nhìn nhận lại mọi thứ theo hai góc độ. Nói như thế không có nghĩa là mạng xã hội hoàn toàn thoát khỏi trách nhiệm trong câu chuyện này. Tuy nhiên, trước khi tiếp nhận hay chia sẻ một thông tin nào đó, người dùng cũng cần suy nghĩ, tra cứu nhiều nguồn tin khác nhau và đừng tin nhanh, “share” vội để tránh ảnh hưởng tiêu cực.
- Ông dự báo thế nào về triển vọng của Facebook nói riêng và kỷ nguyện mạng xã hội nói chung trong tương lai?
Theo đơn vị nghiên cứu thị trường ANTS, giá trị thị trường quảng cáo trực tuyến tại Việt Nam hiện đạt khoảng 550 triệu USD, trong đó Facebook và Google chiếm đến 70% thị phần, riêng Facebook chiếm hơn 40% thị phần. Tuy nhiên trong "miếng bánh" Facebook đang có, giới trong ngành ước tính các nhãn hàng lớn chỉ đóng góp chưa đến 1/4 tổng doanh thu.
Đối tượng đóng góp doanh thu quảng cáo cho Facebook tại Việt Nam chủ yếu là những doanh nghiệp nhỏ, do đó việc một vài doanh nghiệp lớn rút quảng cáo chưa hẳn là vấn đề với mạng xã hội này. Và chừng nào Facebook vẫn được đông đảo người sử dụng, mạng xã hội này sẽ vẫn là mảnh đất quảng cáo màu mỡ cho các doanh nghiệp. Tuy nhiên điều này sẽ chỉ đúng nếu như danh sách "nghỉ chơi" Facebook không lan rộng và kéo dài trong thời gian tới.
Không chỉ riêng Facebook, các nền tảng mạng xã hội khác cũng sẽ tiếp tục tồn tại. Tuy nhiên, trong tương lai, người dùng sẽ có xu hướng phân mảng trong việc sử dụng mạng xã hội.
Hiện tại, mặc dù Facebook đang chiếm vị thế độc tôn ở Việt Nam, nhưng trong tương lai có thể sẽ không còn là mạng xã hội duy nhất nữa. Người dùng có thể lựa chọn các nền tảng mạng xã hội khác như Tiktok, Zalo, Telegram, WhatsApp. Và trên chính những nền tảng chat này cũng đã hình thành các trang mạng xã hội nhỏ, do đó người dùng sẽ có nhiều lựa chọn hơn trong việc tiếp nhận và chia sẻ thông tin.
Ngoài ra, định nghĩa về mạng xã hội ngày càng được mở rộng. Trong tương lai, mạng xã hội có thể được hiểu như một công cụ mà người dùng có thể thành lập một nhóm, từ chục người đến hàng nghìn người, để chia sẻ và trao đổi thông tin.
Tóm lại, việc các nhãn hàng lớn như Unilever và CocaCola tẩy chay quảng cáo cũng đã đánh dấu nỗ lực đáng kể của các hãng lớn nhằm buộc các công ty công nghệ phải có những thay đổi cần thiết, bài trừ các hành vi, nội dung xấu trên nền tảng trực tuyến của mình, đồng thời phải có trách nhiệm giải trình và đưa ra sự minh bạch hơn.
Rõ ràng, 2020 sẽ là năm khó khăn cho các công ty sở hữu mạng xã hội, nhưng “Stop Hate for Profit” sẽ không là gì nếu như nó không kéo dài ít nhất qua mùa thu năm nay.
Tags:
(VNF) - TS. Bùi Thanh Minh, Phó giám đốc Ban IV, khẳng định để đạt mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, Việt Nam cần khơi thông nguồn lực, tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân lớn lên và dẫn dắt các chuỗi giá trị trong nước và quốc tế.
(VNF) - Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới, việc lựa chọn động lực dẫn dắt trở nên đặc biệt quan trọng. PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cho rằng, tài chính, đặc biệt là tài chính công nghệ, cần được xác định là mũi nhọn chiến lược nếu muốn tạo bứt phá về năng suất, mở rộng không gian tăng trưởng và nâng cao vị thế của nền kinh tế trong dài hạn.
(VNF) - Theo TS. Lê Duy Bình, tranh luận về ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh thực chất mới chỉ xử lý “phần ngọn”. Điều quan trọng hơn là phải xác lập rõ địa vị pháp lý và cách tiếp cận thuế phù hợp với bản chất kinh doanh cá thể, từ đó tạo nền tảng cải cách bền vững.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
(VNF) - TS Võ Trí Thành cho rằng trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực có giá trị như một “mỏ vàng”, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc quản trị, phân bổ và kiểm soát dữ liệu lại đặt ra những thách thức phức tạp, từ quyền sở hữu, quyền riêng tư đến cân bằng giữa tự do hóa và an ninh, khiến đây trở thành một trong những bài toán khó nhất hiện nay.
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - An toàn dữ liệu tại Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mang tính bản lề khi nhận thức đã đi trước, nhưng năng lực bảo vệ vẫn chưa theo kịp.
(VNF) - Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc nền tảng vận hành của hoạt động đầu tư, kinh doanh, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của rủi ro pháp lý và tranh chấp. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, mà còn phải thiết kế lại tư duy quản trị rủi ro theo hướng chủ động, xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dự án đầu tư.
(VNF) - Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, hiện vẫn còn định kiến rằng người giàu thường gắn với sự bất minh, từ đó thiếu sự tôn trọng đúng mức đối với vai trò của lực lượng doanh nhân.
Trong cuộc đua nhân sự, nhiều doanh nghiệp TP.HCM đẩy nhanh cấp bậc qua danh xưng để hút ứng viên, nhưng không đi kèm lương, quyền lợi tương xứng, khiến người lao động vỡ kỳ vọng.
(VNF) - Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng: “Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi dòng tiền hội tụ, mà còn là nơi tập trung trí tuệ, công nghệ và các chuẩn mực vận hành tiên tiến”.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Sáng ngày 6/4, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, phiên khai mạc sẽ diễn ra trọng thể tại Nhà Quốc hội.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch, tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
(VNF) - TS. Bùi Thanh Minh, Phó giám đốc Ban IV, khẳng định để đạt mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, Việt Nam cần khơi thông nguồn lực, tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân lớn lên và dẫn dắt các chuỗi giá trị trong nước và quốc tế.
(VNF) - Dù công tác giải phóng mặt bằng đoạn Nguyễn Trãi - Đầm Hồng, thuộc Vành đai 2.5 Hà Nội, vẫn chưa hoàn tất, dọc tuyến đã xuất hiện nhiều công trình xây trên những thửa đất nhỏ hẹp, méo mó sau phá dỡ. Đáng nói, đa số đất trong khu vực đều có nguồn gốc là đất nông nghiệp.
