Mới đây, Bộ Công Thương đã trình Thủ tướng Chính phủ Dự thảo sửa đổi Quyết định số 24/2017/QĐ-TTg về cơ chế điều chỉnh mức bán lẻ điện bình quân.
Một trong những điểm đáng chú ý tại Dự thảo lần này là việc đề xuất Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) được quyền quyết định tăng hoặc giảm giá điện ở mức dưới 5%, đồng thời rút ngắn thời gian điều chỉnh giá từ 6 tháng xuống 3 tháng, tức là mỗi năm sẽ có 4 đợt thay đổi và giá được cập nhật hằng quý theo chi phí phát điện. Đồng thời, Bộ Công Thương đề xuất đưa trách nhiệm của các bộ ngành liên quan khác vào để quản lý giá điện.
Xung quanh vấn đề này, VietnamFinance có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Quốc Việt, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR).
- Ông nhận định như thế nào về đề xuất rút ngắn thời gian điều chỉnh giá điện từ 6 tháng xuống 3 tháng trong Dự thảo lần này của Bộ Công Thương?
Tôi ủng hộ việc rút ngắn thời gian điều chỉnh giá điện từ 6 tháng xuống 3 tháng như trong Dự thảo của Bộ Công Thương.
Nếu khung giá điện được cập nhật thường xuyên, theo sát với diễn biến chi phí đầu vào trong sản xuất kinh doanh sẽ hỗ trợ cho việc xây dựng lộ trình cùng các thể chế, chính sách nhằm xây dựng thị trường bán điện cạnh tranh trực tiếp. Trong khi hiện nay chúng ta mới chỉ áp dụng thí điểm cho thị trường mua điện cạnh tranh mà chưa áp dụng với thị trường bán điện cạnh tranh.
Theo đó, các đơn vị sản xuất điện vẫn phải thông qua EVN và thủ tục truyền trải điện ,tuy nhiên có thể có thêm cơ chế bán điện trực tiếp và thỏa thuận.
- Giá điện là chi phí đầu vào rất quan trọng với DN, việc giá điện giảm thường xuyên sẽ gây bất lợi cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Với đối tượng này, có cần chính sách đặc thù nào không?
Một vấn đề liên quan mà tôi muốn lưu ý đó là đối với nhiều ngành, nhiều doanh nghiệp họ luôn phải tính toán trước những chi phí đầu vào trong đó đầu vào năng lượng chiếm vị trí rất quan trọng. Vì lượng điện tiêu thụ của những chủ thể này có thể lên đến hàng tỷ đồng hàng quý, thậm chí hàng tháng.
Vậy nếu điều chỉnh giá điện thường xuyên thì với những khách hàng lớn cần có thêm cơ chế đặc thù để đảm bảo họ đã tính toán được để đề phòng những rủi ro liên quan đến giá điện đầu vào cho sản xuất, kinh doanh tốt hơn.
Đồng thời, khi thay đổi cơ chế giá điện thì cần phải rà soát hợp đồng mua bán điện đối với những khách hàng mua điện lớn như: khu công nghiệp, doanh nghiệp, xí nghiệp sản xuất lớn làm sao để tương thích nhằm hỗ trợ cho việc sản xuất kinh doanh trở lên thuận lợi.
- Với đề xuất EVN được tự quyết định việc giảm hoặc tăng ở mức dưới 5% liệu có dẫn đến câu chuyện độc quyền giá điện hay không, thưa ông?
Giá điện và năng lượng nói chung vẫn luôn là lĩnh vực thuộc diện kiểm soát đặc biệt của Nhà nước nên vẫn phải bó buộc trong khung giá điện do Chính phủ quy định, không thể tự ý vượt ra khỏi khung đó. Còn trong khung giá điện ấy, muốn điều chỉnh bao nhiêu lần với mức tăng bao nhiêu miễn là càng sát với chi phí đầu vào thì càng tốt.
Tôi ví dụ, về lĩnh vực xăng dầu, hiện giá cả của lĩnh vực này diễn biến rất sát với thị trường, bởi theo quy định cứ mỗi tuần được điều chỉnh giá 1 lần. Điều này giúp tránh được những bất ổn làm đứt gãy nguồn cung xăng dầu, đồng thời, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các cửa hàng, thương nhân kinh doanh xăng dẩu nhỏ lẻ, giúp họ có thể tham gia cạnh tranh trực tiếp với các “ông lớn” trong ngành.
Quay trở lại với ngành điện, do chưa có thị trường bán điện cạnh tranh nên tất cả giao dịch đều phải thông qua EVN mà EVN chỉ mở thủ tục đấu thầu mua điện cạnh tranh của các nhà sản xuất, từ đó EVN vẫn giữ độc quyền giá điện của mình.
- Đề xuất mới đây của Bộ Công Thương khi đưa trách nhiệm của các bộ ngành liên quan khác vào để quản lý giá điện đã gây ra nhiều tranh cãi. Ông đánh giá như thế nào về đề xuất này.
Theo đề xuất, Bộ Công Thương sẽ là cơ quan chủ trì kiểm tra, rà soát; Bộ Tài chính giữ trách nhiệm phối hợp ở khía cạnh là cơ quan quản lý nhà nước về giá; Tổng cục Thống kê được bổ sung trách nhiệm trong đánh giá tác động của việc điều chỉnh giá điện đến kinh tế vĩ mô.
Với tư cách là một người nghiên cứu về quản trị dịch vụ công, theo tôi, càng nhiều cơ chế hội đồng phối hợp ngang thì càng rắc rối và không có “đầu mối” chịu trách nhiệm cụ thể.
Trong bối cảnh hiện nay chúng ta đang cải cách thủ tục hành chính, đặc biệt là nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu. Tôi đề nghị, bộ ngành nào quản lý chủ quản thì phải chịu trách nhiệm xuyên suốt còn về cơ chế phối hợp thực tế thì trong Chinh phủ đã có, các bộ ngành cũng phải nắm rõ cơ chế này.
Theo đó, Bộ Công thương phải là cơ quan “đầu mối” chịu trách nhiệm về những liên quan đến điện và năng lượng điện nói chung. Về các cơ chế phối hợp thì trong các thể chế chính sách của Việt Nam, đặc biệt là Luật Tổ chức Chính phủ đã quy định rõ. Về nguyên tắc trách nhiệm thì các bộ ngành đều phải phối hợp với nhau để triển khai công việc một cách trôi chảy.
Không nên có một cơ chế ngang, quá nhiều bộ ngành can thiệp để giải quyết cùng một vấn đề. Chúng ta vẫn áp dụng cơ chế xin ý kiến và trao đổi giữa các bộ ngành có liên quan nhưng bộ ngành nào phụ trách mảng việc gì thì phải tự chịu trách nhiệm và chịu trách nhiệm từ trên xuống dưới một cách thống nhất.
- Trong Dự thảo lần này có một điểm gây ra nhiều băn khoăn cho doanh nghiệp đó là: “Không quy định cụ thể về việc xác định lợi nhuận định mức trong giá điện”, cần hiểu điều này thế nào cho đúng thưa ông?
Về nguyên tắc thị trường, việc không xác định lợi nhuận là đúng. Nếu như toàn bộ cơ chế giá điện áp dụng theo cơ chế thị trường và đảm bảo quyền tự do kinh doanh, tự do cạnh tranh của các nhà sản xuất trung gian cũng như bên mua bán điện, còn việc lỗ lại là do thị trường quyết định.
Tuy nhiên, cho đến hiện nay, chúng ta chưa có thị trường điện cạnh tranh hoàn hảo mà mới chỉ manh nha một số cấu phần trong thị trường điện là chúng ta có yếu tố cạnh tranh mà thôi.
Nhà nước vẫn kiểm soát giá trong một thời gian nhất định và áp đặt một cơ chế về lợi nhuận định mức, có thể không phải cố định nhưng luôn có giới hạn trần lợi nhuận trên và trần lợi nhuận giới dưới và cho phép các doanh nghiệp tự linh hoạt trong vấn đề này.
Ví dụ trên thực tế, một số doanh nghiệp kinh doanh điện mái nhà thì chi phí dẫn đến lợi nhuận có thể giảm từ 15 - 20% so với EVN. Trong trường hợp này, nếu như họ được quyền tham gia bán điện trực tiếp cho những khách hàng lớn thì họ sẽ có một mức lợi nhuận định mức thấp hơn EVN. Vì vậy, khi xác định giá điện thì phần lợi nhuận định mức nên ở một khung từ trần đến sàn, tạo không gian cho các đơn vị thành viên của EVN cũng như doanh nghiệp tư nhân bên ngoài có thể tham gia một thị trường điện cạnh tranh tốt hơn.
Và việc đầu tiên là làm sao tạo một sự thuận lợi cho các chủ thể khác nhau, không chỉ riêng những doanh nghiệp thuộc EVN mà cả những doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp FDI được tham gia đầy đủ vào thị trường bán buôn, bán lẻ điện. Đồng thời, thị trường này phải mang tính chất cạnh tranh.
-Trân trọng cảm ơn ông!
Tags:
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.
(VNF) - Theo TS. Lê Duy Bình, tranh luận về ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh thực chất mới chỉ xử lý “phần ngọn”. Điều quan trọng hơn là phải xác lập rõ địa vị pháp lý và cách tiếp cận thuế phù hợp với bản chất kinh doanh cá thể, từ đó tạo nền tảng cải cách bền vững.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
(VNF) - TS Võ Trí Thành cho rằng trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực có giá trị như một “mỏ vàng”, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc quản trị, phân bổ và kiểm soát dữ liệu lại đặt ra những thách thức phức tạp, từ quyền sở hữu, quyền riêng tư đến cân bằng giữa tự do hóa và an ninh, khiến đây trở thành một trong những bài toán khó nhất hiện nay.
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - An toàn dữ liệu tại Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mang tính bản lề khi nhận thức đã đi trước, nhưng năng lực bảo vệ vẫn chưa theo kịp.
(VNF) - Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc nền tảng vận hành của hoạt động đầu tư, kinh doanh, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của rủi ro pháp lý và tranh chấp. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, mà còn phải thiết kế lại tư duy quản trị rủi ro theo hướng chủ động, xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dự án đầu tư.
(VNF) - Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, hiện vẫn còn định kiến rằng người giàu thường gắn với sự bất minh, từ đó thiếu sự tôn trọng đúng mức đối với vai trò của lực lượng doanh nhân.
Trong cuộc đua nhân sự, nhiều doanh nghiệp TP.HCM đẩy nhanh cấp bậc qua danh xưng để hút ứng viên, nhưng không đi kèm lương, quyền lợi tương xứng, khiến người lao động vỡ kỳ vọng.
(VNF) - Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng: “Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi dòng tiền hội tụ, mà còn là nơi tập trung trí tuệ, công nghệ và các chuẩn mực vận hành tiên tiến”.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Sáng ngày 6/4, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, phiên khai mạc sẽ diễn ra trọng thể tại Nhà Quốc hội.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch, tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
(VNF) - Sáng qua, khi đi vào giờ cao điểm trên đường Nguyễn Trãi, tôi chứng kiến gần như đầy đủ những gì Hà Nội đang phải gánh.
(VNF) - TS Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới cho rằng căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy Trung Đông trở lại vòng xoáy bất ổn, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc chi phí mới đối với kinh tế toàn cầu. Với Việt Nam, nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc đáng kể vào năng lượng nhập khẩu thì nguy cơ giá dầu, chi phí vận tải và lãi suất gia tăng có thể tạo áp lực lên lạm phát, thu hẹp dư địa chính sách và bào mòn đà phục hồi còn mong manh.
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.
(VNF) - Dự án Nhà ở chung cư cao tầng tại ô đất NO-11 thuộc KĐT mới Dịch Vọng (cạnh Vành đai 2,5 khẩn cấp đoạn KĐT mới Dịch Vọng - Dương Đình Nghệ) của LIDECO sau khi hoàn thành sẽ cung cấp ra thị trường 364 căn hộ.
