Ba gã ‘khổng lồ’ đổ tiền mua TikTok Mỹ, Trung Quốc còn lại những gì?

Thông tin này được nhà báo David Faber của CNBC công bố hôm thứ Năm (25/9), trong bối cảnh thương vụ TikTok đang trở thành tâm điểm chính trị, công nghệ và an ninh quốc gia giữa Mỹ và Trung Quốc.

Cấu trúc cổ đông mới và vai trò của chính quyền Trung Quốc

Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa ký sắc lệnh mở đường cho việc bán TikTok tại Mỹ cho các nhà đầu tư Mỹ.

Theo sắc lệnh, thỏa thuận này đáp ứng các yêu cầu của luật an ninh quốc gia, buộc công ty mẹ Trung Quốc ByteDance phải bán lại hoạt động của TikTok tại Mỹ hoặc đối mặt với lệnh cấm hoàn toàn. Phó Tổng thống JD Vance cho biết công ty mới sẽ được định giá khoảng 14 tỷ USD.

Với các điều khoản hiện tại, vẫn cần phía Trung Quốc thông qua, một công ty liên doanh mới sẽ giám sát hoạt động của TikTok tại Mỹ, trong đó ByteDance chỉ còn giữ dưới 20% cổ phần.

Theo nguồn tin của CNBC, Tập đoàn công nghệ Oracle, Quỹ đầu tư Silver Lake và Quỹ đầu tư MGX có trụ sở tại Abu Dhabi sẽ trở thành những nhà đầu tư chính, nắm khoảng 45% cổ phần trong công ty TikTok Mỹ. Trong khi đó, nhóm nhà đầu tư hiện tại của ByteDance cùng các cổ đông mới sẽ sở hữu 35%. ByteDance, công ty mẹ của TikTok tại Trung Quốc, sẽ sở hữu 19,9%,

Điều đáng chú ý là không có đại diện nào của ByteDance xuất hiện trong lễ ký kết, và công ty này cũng chưa công khai thừa nhận rằng giao dịch đang diễn ra.

Không có mức giá mua bán chính thức nào được công bố, và cũng chưa có dấu hiệu cho thấy chính phủ Trung Quốc đã thay đổi các quy định pháp lý cần thiết để cho phép thỏa thuận được tiến hành.

Phát biểu tại buổi ký kết, Tổng thống Trump cho biết Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đồng ý cho phép thương vụ này. Tuy nhiên, theo Phó Tổng thống Vance, phía Bắc Kinh ban đầu đã có những phản ứng phản đối trước khi chấp thuận.

Điều này phản ánh sự phức tạp trong quan hệ Mỹ - Trung, khi TikTok từ lâu đã trở thành một điểm nóng trong cuộc đối đầu công nghệ và an ninh mạng giữa hai siêu cường. Washington nhiều lần lo ngại dữ liệu người dùng Mỹ có thể bị truy cập bởi Bắc Kinh, trong khi Trung Quốc coi đây là sự can thiệp trực tiếp vào quyền lợi doanh nghiệp của họ.

Tầm quan trọng chính trị của TikTok

Ông Trump được cho là đang nỗ lực giữ TikTok tồn tại, không chỉ vì giá trị kinh tế mà còn vì ý nghĩa chính trị. Ông nhiều lần nhắc đến vai trò quan trọng của mạng xã hội này trong việc kết nối với cử tri, đặc biệt trong cuộc bầu cử tổng thống.

Một điểm đáng chú ý là tỷ phú Jeff Yass, một trong những nhà tài trợ lớn của Đảng Cộng hòa, hiện cũng là nhà đầu tư lớn của ByteDance thông qua quỹ Susquehanna. Yass đồng thời sở hữu cổ phần trong công ty mẹ của Truth Social, nền tảng mạng xã hội do chính ông Trump sáng lập.

Điều này càng khiến thương vụ TikTok mang màu sắc chính trị sâu đậm, khi lợi ích tài chính, công nghệ và quyền lực chính trị đan xen chặt chẽ.

Nguồn tin CNBC cho biết, các quỹ đầu tư vốn đã hậu thuẫn ByteDance từ trước như General Atlantic, Susquehanna và Sequoia cũng sẽ tiếp tục góp vốn cổ phần vào TikTok Mỹ. Điều này giúp duy trì sự liên tục trong chiến lược phát triển và giữ chân những cổ đông có kinh nghiệm công nghệ lâu năm.

Theo CNBC, thỏa thuận không bao gồm việc chính phủ Mỹ nắm giữ bất kỳ cổ phần trực tiếp nào trong TikTok USA, cũng như không có “cổ phần vàng” (golden share) — vốn cho phép chính phủ có quyền phủ quyết các quyết định quan trọng.

Thay vào đó, công ty liên doanh mới sẽ có một hội đồng quản trị với đa số thành viên là người Mỹ, và Oracle sẽ đóng vai trò giám sát toàn bộ hoạt động an ninh hệ thống của ứng dụng tại Mỹ.

Đây được coi là sự nhượng bộ hợp lý: đảm bảo quyền kiểm soát thuộc về Mỹ, nhưng vẫn duy trì tính độc lập của doanh nghiệp thay vì biến nó thành công ty nhà nước.

Trong một phát biểu gần đây, ông Trump tiết lộ khả năng một số nhân vật quyền lực trong giới công nghệ và truyền thông Mỹ cũng sẽ tham gia thương vụ TikTok.

Cụ thể, ông trùm truyền thông Rupert Murdoch cùng con trai Lachlan Murdoch có thể góp mặt trong nhóm cổ đông mới. Bên cạnh đó, còn có Larry Ellison, Chủ tịch Oracle, và Michael Dell, Giám đốc điều hành Dell Technologies.

Việc nhiều nhân vật tầm cỡ xuất hiện không chỉ làm tăng độ tin cậy của thỏa thuận mà còn củng cố lập luận rằng TikTok tại Mỹ sẽ do “người Mỹ sở hữu và điều hành”, đúng như lời Tổng thống Trump khẳng định.

TikTok – tâm điểm của cuộc chiến công nghệ Mỹ - Trung

Sự kiện này là diễn biến mới nhất trong cuộc đối đầu công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc. Trong nhiều năm, Washington đã liên tục bày tỏ lo ngại rằng dữ liệu của hàng triệu người dùng Mỹ có thể bị Bắc Kinh tiếp cận thông qua TikTok.

Đáp lại, ByteDance nhiều lần phủ nhận và khẳng định dữ liệu được lưu trữ an toàn tại các máy chủ đặt ngoài Trung Quốc. Tuy nhiên, áp lực chính trị và an ninh ngày càng gia tăng buộc công ty này phải chấp nhận chia nhỏ quyền sở hữu, tạo ra TikTok USA như một thực thể độc lập chịu sự giám sát trực tiếp của Mỹ.

Giới phân tích cho rằng thỏa thuận này là một bước đi “Mỹ hóa” TikTok, giúp ứng dụng vượt qua nguy cơ bị cấm tại thị trường lớn nhất thế giới, đồng thời xoa dịu các lo ngại về an ninh mạng.

Dù đã có sự đồng thuận sơ bộ, thương vụ TikTok vẫn còn nhiều rào cản. Trước hết, chính phủ Trung Quốc sẽ phải phê duyệt việc ByteDance giảm tỷ lệ cổ phần xuống dưới 20%. Bắc Kinh từ lâu đã coi thuật toán của TikTok là tài sản chiến lược, và từng ban hành quy định hạn chế xuất khẩu công nghệ này.

Ngoài ra, câu hỏi về định giá TikTok tại Mỹ cũng vẫn bỏ ngỏ. Trước đây, nhiều chuyên gia ước tính hoạt động TikTok ở Mỹ có thể trị giá từ 30 đến 35 tỷ USD, trong khi ByteDance toàn cầu từng được định giá tới 330 tỷ USD. Con số hiện tại chưa được công bố rõ ràng, và mức giá cuối cùng sẽ ảnh hưởng lớn đến lợi ích của tất cả các bên.

Việc Oracle, Silver Lake và MGX trở thành những nhà đầu tư chính trong TikTok Mỹ đánh dấu một cột mốc quan trọng trong nỗ lực tái cấu trúc mạng xã hội này, nhằm đáp ứng các yêu cầu khắt khe của Washington.

Sự tham gia của nhiều tập đoàn và nhân vật quyền lực khẳng định TikTok không chỉ là một ứng dụng giải trí, mà đã trở thành một đấu trường công nghệ và chính trị toàn cầu.

Nếu thương vụ được thông qua, TikTok Mỹ sẽ là một mô hình “lai” độc đáo: vẫn giữ dấu ấn ByteDance nhưng được vận hành và giám sát chặt chẽ bởi các tập đoàn và giới tinh hoa Mỹ. Điều đó có thể giúp ứng dụng này tiếp tục phát triển mạnh mẽ, đồng thời tạo tiền lệ cho cách Mỹ xử lý các công ty công nghệ nước ngoài trong tương lai.