Hậu trường cuộc gặp 100 tỷ USD, Jensen Huang và Sam Altman định hình kỷ nguyên mới của AI

Sam Altman có một thời hạn gấp rút. CEO của OpenAI chuẩn bị bay đến Texas để công bố kế hoạch hạ tầng lớn tiếp theo của công ty, trong khi Jensen Huang – CEO Nvidia – muốn góp mặt trong sự kiện lịch sử này.

Thông qua một loạt cuộc thương lượng gấp rút, các cuộc gọi đêm khuya và những điều chỉnh hợp đồng vào phút chót, hai “gã khổng lồ” trí tuệ nhân tạo đã đạt được thỏa thuận hợp tác trị giá 100 tỷ USD vào hôm thứ Hai (22/9) – chỉ vài giờ trước khi Altman lên máy bay tới thành phố Abilene, bang Texas, Mỹ.

Một yếu tố thuận lợi khác: Altman và Huang đều có mặt trong chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng thống Donald Trump tới Vương quốc Anh cách đó một tuần. Điều này giúp Nhà Trắng được thông báo trước về thỏa thuận chỉ vài ngày trước khi nó chính thức được công bố.

Jensen Huang gọi đây là một thỏa thuận “có quy mô mang tính bước ngoặt”, và đúng như vậy, thương vụ này đánh dấu thời khắc lịch sử trong ngành công nghệ, khi vốn và quyền lực ngày càng tập trung vào hai công ty giữ vị trí trung tâm trong cơn bùng nổ trí tuệ nhân tạo.

Hiện Huang đang điều hành công ty giá trị nhất thế giới, vốn hóa thị trường gần 4,5 nghìn tỷ USD sau khi tăng thêm 170 tỷ USD chỉ nhờ thông báo hôm thứ Hai. Trong khi đó, Altman đứng đầu startup nổi bật nhất hành tinh – OpenAI được định giá nửa nghìn tỷ USD.

Liên minh chiến lược, đối tác ưu tiên

Sự vươn lên của OpenAI trong lĩnh vực AI tạo sinh phụ thuộc chặt chẽ vào sức mạnh GPU của Nvidia. Giờ đây, mối liên kết trở nên mật thiết hơn bao giờ hết, khi hai bên cùng đặt mục tiêu xây dựng thế hệ cơ sở hạ tầng siêu máy tính AI tiếp theo.

“Từ giờ đến vài tháng tới, mọi người có thể chờ đợi rất nhiều điều từ chúng tôi”, Altman nói với CNBC tại trụ sở Nvidia ở Thung lũng Silicon. “OpenAI có ba nhiệm vụ trọng yếu: nghiên cứu AI đột phá, tạo ra sản phẩm mà mọi người muốn dùng, và vượt qua thách thức chưa từng có về hạ tầng”.

Theo nguồn tin thân cận, quá trình thương lượng chủ yếu diễn ra qua các buổi họp trực tuyến và những cuộc gặp riêng tại London, San Francisco và Washington D.C., hoàn toàn không có sự tham gia của các ngân hàng đầu tư.

Thỏa thuận quy định Nvidia sẽ đầu tư theo từng đợt 10 tỷ USD vào OpenAI – công ty đứng sau ChatGPT. Đồng thời, Nvidia sẽ cung cấp các bộ xử lý tiên tiến để vận hành mạng lưới trung tâm dữ liệu mới.

Dù ngày càng gắn kết với Nvidia, OpenAI vẫn phải khéo léo duy trì quan hệ với các đối tác quan trọng khác.

Theo các nguồn tin, Microsoft – cổ đông lớn nhất và nhà cung cấp đám mây chủ chốt chỉ được thông báo một ngày trước khi ký hợp đồng. Từ đầu năm, Microsoft đã mất vị thế là đối tác điện toán độc quyền của OpenAI. Thậm chí, vào tháng 6, chính Huang đã trực tiếp báo cho CEO Satya Nadella biết về việc Nvidia chuẩn bị bắt tay với OpenAI.

Thỏa thuận này cũng được ký chưa đầy hai tuần sau khi Oracle tiết lộ rằng OpenAI đồng ý chi 300 tỷ USD cho năng lực tính toán của hãng trong vòng 5 năm, bắt đầu từ 2027. Trước đó, OpenAI đã gia nhập Stargate – dự án hạ tầng AI nhiều tỷ USD do Tổng thống Trump công bố, với sự hậu thuẫn của Oracle và SoftBank. Tất cả các dự án hạ tầng mới của OpenAI từ nay sẽ nằm dưới “ô” Stargate.

Trong thông báo chung, OpenAI gọi Nvidia là “đối tác ưu tiên”. Tuy nhiên, các lãnh đạo nhấn mạnh đây không phải là mối quan hệ độc quyền – OpenAI vẫn làm việc với nhiều nhà cung cấp đám mây và nhà sản xuất chip khác để tránh phụ thuộc vào một bên duy nhất.

Đầu tư kỷ lục và tham vọng mở rộng

Với Nvidia, khoản đầu tư này là lịch sử, song nó chỉ là một phần trong danh mục ngày càng mở rộng.

Tuần trước, Nvidia đã rót 5 tỷ USD vào Intel trong một liên doanh phát triển chip trung tâm dữ liệu và PC. Công ty cũng đầu tư khoảng 700 triệu USD vào startup trung tâm dữ liệu Nscale tại Anh – động thái tương tự như khoản chống lưng cho CoreWeave (Mỹ), công ty đã IPO hồi tháng Ba.

Cấu trúc tài chính của thỏa thuận được thiết kế nhằm giảm thiểu pha loãng cổ phần. Khoản đầu tiên được định giá ở mức 10 tỷ USD và dự kiến hoàn tất trong vòng một tháng. Sau đó sẽ có chín đợt tiếp theo, mỗi đợt 10 tỷ USD, với định giá điều chỉnh theo giá trị thực tế của OpenAI khi hạ tầng mới đi vào hoạt động.

Mối liên kết giữa Nvidia và OpenAI đã bắt đầu từ trước khi ChatGPT ra đời. Năm 2016, Huang đích thân mang chiếc siêu máy tính DGX đầu tiên của Nvidia đến văn phòng nhỏ của OpenAI ở khu Mission, San Francisco. Nơi đó giờ là trụ sở của xAI – công ty AI của Elon Musk.

Gần một thập kỷ sau, với hàng nghìn tỷ USD giá trị được tạo ra, Altman và Huang đã trở thành hai nhân vật quyền lực nhất của ngành công nghệ.

Năm ngoái, Nvidia chính thức mua cổ phần tại OpenAI, tham gia vòng gọi vốn 6,6 tỷ USD định giá công ty ở mức 157 tỷ USD. Một tháng sau, tại Tokyo, các lãnh đạo OpenAI cùng CEO SoftBank Masayoshi Son bàn thảo và đặt tên cho giai đoạn mở rộng tiếp theo: “Stargate”. Giờ đây, Stargate đã trở thành nhãn hiệu cho mọi thỏa thuận năng lực tính toán của OpenAI, bao gồm cả hợp tác với Nvidia.

Tuy nhiên, 100 tỷ USD từ Nvidia chỉ là một phần trong tham vọng xây dựng hạ tầng 10 gigawatt. OpenAI sẽ thuê chip của Nvidia, nhưng cần thêm các kênh huy động vốn khác để tài trợ phần còn lại. Giới lãnh đạo thừa nhận: “Cổ phần là cách tài trợ đắt đỏ nhất cho trung tâm dữ liệu”, và công ty đang chuẩn bị vay nợ để bù đắp chi phí mở rộng.

Câu hỏi lớn đặt ra: OpenAI sẽ đặt khối lượng tính toán khổng lồ ở đâu? Hiện phần lớn vẫn nằm trên nền tảng Azure của Microsoft. Nhưng nếu tự xây dựng hạ tầng, OpenAI sẽ tiến gần tới việc trở thành nhà cung cấp đám mây trực tiếp, cạnh tranh với Amazon Web Services, Google Cloud và chính Microsoft.

Một số lãnh đạo gợi ý rằng ý tưởng này có thể trở thành hiện thực trong vòng 1–2 năm, khi OpenAI có đủ năng lực tính toán để vừa phục vụ nội bộ, vừa thương mại hóa dịch vụ. Tuy nhiên, hiện tại nhu cầu huấn luyện các mô hình AI thế hệ mới vẫn “ngốn” toàn bộ tài nguyên.

Khi Altman và Huang chốt các điều khoản hợp tác, nhóm hạ tầng của OpenAI lại đang ở Tokyo để làm việc với SoftBank nhằm bàn thảo thêm về tài trợ và hỗ trợ sản xuất. Điều đó cho thấy quy mô tham vọng của Altman, cũng như mạng lưới toàn cầu đang tham gia hiện thực hóa tầm nhìn này.

Thỏa thuận trị giá 100 tỷ USD giữa OpenAI và Nvidia không chỉ là một cú bắt tay tài chính, mà còn định hình lại cục diện quyền lực AI toàn cầu. Nó đặt Altman và Huang ở vị trí trung tâm của cuộc cách mạng công nghệ, đồng thời làm nổi bật sự phụ thuộc lẫn nhau giữa phần mềm AI và phần cứng siêu máy tính.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, thương vụ này có thể là bàn đạp đưa OpenAI tiến tới vị thế một “siêu nhà cung cấp hạ tầng AI”, đồng thời củng cố vị thế độc tôn của Nvidia trong lĩnh vực chip.

Một kỷ nguyên mới của AI đang được định hình – và Altman cùng Huang chính là hai kiến trúc sư hàng đầu của nó.