Đó là những vấn đề “nóng” Cục trưởng Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính) La Văn Thịnh trao đổi với Tiền Phong, ngay sau khi Chính phủ ban hành Nghị định số 69/2019/NĐ-CP quy định việc sử dụng tài sản công để thanh toán cho nhà đầu tư (NĐT) khi thực hiện dự án BT.
Xử lý chênh lệch địa tô
- Tại phiên họp Chính phủ trực tuyến với 63 tỉnh, thành phố, lãnh đạo nhiều địa phương phản ánh vướng mắc khi các dự án BT phải tạm dừng. Nghị định 69 Chính phủ vừa ban hành có giải quyết được khó khăn mà chính quyền địa phương, nhà đầu tư phải đối mặt?
- Hợp đồng BT là hình thức đầu tư có nhiều ưu điểm, tiến bộ và có hiệu quả. Bản chất kinh tế của BT là cách thức Nhà nước huy động khu vực tư nhân cùng chia sẻ gánh nặng trách nhiệm phải thu xếp, bố trí nguồn vốn để đầu tư các công trình hạ tầng thiết yếu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội; trong lúc nguồn vốn của nhà nước chưa bố trí được. BT được pháp luật Việt Nam cho phép thực hiện chính thức từ năm 2007, tại Nghị định số 78/2007/NĐ-CP ngày 11/5/2007 của Chính phủ. Sau đó, Chính phủ đã ban hành các Nghị định số 108/2009/NĐ-CP ngày 27/11/2009, Nghị định số 15/2015/NĐ-CP ngày 14/2/2015 quy định về đầu tư theo hình thức đối tác công tư.
Tuy nhiên, các văn bản này chỉ nêu khái niệm các hình thức đầu tư, mà chưa quy định rõ nội hàm pháp luật cụ thể khi thực hiện như: Điều kiện nào được áp dụng, trình tự, thủ tục khi thực hiện, trách nhiệm, nghĩa vụ của các bên ký hợp đồng, phương tiện thanh toán (tiền hay lợi ích kinh tế khác)...
Đối với việc thanh toán hợp đồng BT, từ sau khi Chính phủ ban hành Nghị định số 15/2015/NĐ-CP ngày 14/2/2015 quy định “không thực hiện thanh toán hợp đồng BT bằng tiền”, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 23/2015/QĐ-TTg ngày 26/6/2015 về cơ chế Nhà nước thanh toán bằng quỹ đất cho NĐT khi thực hiện dự án đầu tư theo hình thức BT.
Theo quyết định này Nhà nước sẽ sử dụng quỹ đất để thanh toán, gồm: Đất trụ sở, cơ sở hoạt động của cơ quan, tổ chức đơn vị; đất đã hoặc chưa hoàn thành việc bồi thường giải phóng mặt bằng để giao (thanh toán) cho nhà đầu tư BT.
Đặc điểm riêng có của đất đai là giá đất sẽ tăng lên theo thời gian và theo kết quả đầu tư hạ tầng. Đối với quỹ đất giao để thanh toán cho NĐT, đặc điểm này dễ phát sinh nguy cơ vi phạm nguyên tắc ngang giá khi thanh toán. Thời điểm ký hợp đồng BT giá đất rất thấp do các yếu tố thị trường BĐS chưa hình thành đầy đủ nhưng khi công trình BT hoàn thành toàn bộ hoặc một phần và hạ tầng khu đất đã hình thành cơ bản, thì tiền đất tăng lên rất lớn. Cái này phải phân biệt rạch ròi để xác định rõ đâu là lợi ích của nhà nước (với tư cách chủ đất) đâu là công sức của NĐT để có phương án giải quyết hài hòa lợi ích của các bên.
Tính đến 1/1/2018, các địa phương còn khá nhiều hợp đồng BT thanh toán bằng đất đang thực hiện dở dang; NĐT đã hoàn thành dự án BT và bàn giao cho Nhà nước, nhưng chưa được Nhà nước giao đất để thanh toán cần được xem xét giải quyết. Đây là nhiệm vụ rất nặng nề đặt lên vai Chính phủ. Các quy định tại Nghị định, một mặt phải bảo đảm tuân thủ đúng quy định của pháp luật, không để thất thoát ngân sách nhà nước; mặt khác phải tôn trọng các hợp đồng đã ký.
6 nguyên tắc chống thất thoát
- Trong các kết luận về BT, Kiểm toán Nhà nước đề cập nhiều đến lỗ hổng, nguy cơ gây thất thoát, lãng phí. Vậy Nghị định 69 có bịt được những lỗ hổng này?
- Cơ quan soạn thảo trân trọng những thông tin từ thực tiễn mà Kiểm toán nhà nước đã đề cập. Nghị định 69 quy định rõ 6 nguyên tắc bắt buộc các bên hợp đồng phải tuân thủ tại Điều 3 của Nghị định này như sau:
Một là, việc sử dụng tài sản công để thanh toán phải đảm bảo: Tuân thủ quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công, đất đai, ngân sách nhà nước, đầu tư, xây dựng; việc lựa chọn NĐT phải thực hiện đấu thầu theo quy định của pháp luật về đấu thầu, chỉ được thực hiện sau khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép theo quy định của pháp luật.
Hai là, việc thanh toán phải thực hiện theo nguyên tắc ngang giá, nghĩa là giá trị tài sản công thanh toán tương đương với giá trị dự án BT.
Ba là, việc sử dụng tài sản công để thanh toán phải được tổng hợp, phản ánh vào Ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước.
Bốn là, thời điểm thanh toán là thời điểm cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành quyết định giao đất (hoặc cho thuê đất) hoặc giao tài sản cho NĐT. Cần lưu ý là đối với việc sử dụng quỹ đất sạch (đã GPMB) và trụ sở làm việc để thanh toán cho NĐT thì bộ, ngành và UBND cấp tỉnh phải báo cáo Thủ tướng Chính phủ; và chỉ được giao cho NĐT sau khi có văn bản chấp thuận của Thủ tướng.
Năm là, ngay sau ngày cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành quyết định giao đất (hoặc cho thuê đất) hoặc giao tài sản cho NĐT, các bên hợp đồng phải thực hiện lập biên bản xác định chấm dứt khoản lãi vay trong phương án tài chính của hợp đồng BT.
Sáu là, việc giao tài sản công để thanh toán được thực hiện khi dự án BT hoàn thành hoặc thực hiện đồng thời tương ứng với khối lượng hoàn thành theo tiến độ của công trình dự án BT được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác định theo quy định của pháp luật về đầu tư, xây dựng.
Sáu nguyên tắc này đã khắc phục cơ bản những lỗ hổng, xác lập một mặt bằng pháp lý mới công khai, minh bạch phù hợp với cơ chế kinh tế thị trường, có hiệu quả; giúp các bên hợp đồng giảm thiểu rủi ro khi thực hiện đầu tư theo hình thức BT.
- Có tình trạng giá trị công trình BT được nhà đầu tư đẩy lên quá cao nhưng quỹ đất giao lại được định giá ở mức thấp (chưa đúng giá thị trường). Nghị định mới xử lý việc này thế nào?
- Theo Nghị định mới từ nay giá trị dự án (BT) xây dựng sẽ được xác định thông qua đấu thầu để xác định đúng giá thị trường. Việc NĐT đẩy giá như phóng viên đề cập sẽ rất khó để thực hiện. Đối với giá trị quỹ đất thanh toán phải xác định tại thời điểm cơ quan nhà nước ban hành quyết định giao đất, cho thuê đất.
Giá thị trường của đất là giá đất cụ thể, xác định theo 4 phương pháp mà Chính phủ đã quy định rõ tại Nghị định 44/2014/NĐ-CP. Việc phê duyệt giá đất có đúng thị trường chưa? Đây là vấn đề rất lớn, phức tạp cần được xem xét cẩn trọng trong thời gian tới, khi sửa đổi Luật Đất đai 2013. Cá nhân tôi cũng rất trăn trở vấn đề này. Nghị định 69 quy định phải có hội đồng thẩm định giá đất để xem xét có cao hoặc thấp quá không.
- Đối với những dự án đang triển khai, còn vướng mắc sẽ được xử lý thế nào?
- Nghị định 69 quy định về việc xử lý chuyển tiếp khi có hiệu lực thi hành 1/10/2019. Nguyên tắc cao nhất là tôn trọng hợp đồng đã ký đúng quy định của pháp luật, việc này thể hiện thái độ của Chính phủ rất tôn trọng NĐT. Vì thế mới có quy định, các bên ngồi lại với nhau rà soát lại hợp đồng, tìm ra những điều khoản nào chưa đúng thì thương thảo, điều chỉnh cho phù hợp, còn nếu đúng rồi thì tiếp tục thực hiện.
Cảm ơn ông!
Xem thêm: Không chỉ thương chiến Mỹ - Trung, giới đầu tư còn đối mặt với nhiều mối đe dọa khác
Tags:
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.
(VNF) - Theo TS. Lê Duy Bình, tranh luận về ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh thực chất mới chỉ xử lý “phần ngọn”. Điều quan trọng hơn là phải xác lập rõ địa vị pháp lý và cách tiếp cận thuế phù hợp với bản chất kinh doanh cá thể, từ đó tạo nền tảng cải cách bền vững.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
(VNF) - TS Võ Trí Thành cho rằng trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực có giá trị như một “mỏ vàng”, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc quản trị, phân bổ và kiểm soát dữ liệu lại đặt ra những thách thức phức tạp, từ quyền sở hữu, quyền riêng tư đến cân bằng giữa tự do hóa và an ninh, khiến đây trở thành một trong những bài toán khó nhất hiện nay.
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - An toàn dữ liệu tại Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mang tính bản lề khi nhận thức đã đi trước, nhưng năng lực bảo vệ vẫn chưa theo kịp.
(VNF) - Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc nền tảng vận hành của hoạt động đầu tư, kinh doanh, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của rủi ro pháp lý và tranh chấp. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, mà còn phải thiết kế lại tư duy quản trị rủi ro theo hướng chủ động, xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dự án đầu tư.
(VNF) - Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, hiện vẫn còn định kiến rằng người giàu thường gắn với sự bất minh, từ đó thiếu sự tôn trọng đúng mức đối với vai trò của lực lượng doanh nhân.
Trong cuộc đua nhân sự, nhiều doanh nghiệp TP.HCM đẩy nhanh cấp bậc qua danh xưng để hút ứng viên, nhưng không đi kèm lương, quyền lợi tương xứng, khiến người lao động vỡ kỳ vọng.
(VNF) - Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng: “Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi dòng tiền hội tụ, mà còn là nơi tập trung trí tuệ, công nghệ và các chuẩn mực vận hành tiên tiến”.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Sáng ngày 6/4, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, phiên khai mạc sẽ diễn ra trọng thể tại Nhà Quốc hội.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch, tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
(VNF) - Sáng qua, khi đi vào giờ cao điểm trên đường Nguyễn Trãi, tôi chứng kiến gần như đầy đủ những gì Hà Nội đang phải gánh.
(VNF) - TS Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới cho rằng căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy Trung Đông trở lại vòng xoáy bất ổn, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc chi phí mới đối với kinh tế toàn cầu. Với Việt Nam, nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc đáng kể vào năng lượng nhập khẩu thì nguy cơ giá dầu, chi phí vận tải và lãi suất gia tăng có thể tạo áp lực lên lạm phát, thu hẹp dư địa chính sách và bào mòn đà phục hồi còn mong manh.
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.
(VNF) - Dự án Nhà ở chung cư cao tầng tại ô đất NO-11 thuộc KĐT mới Dịch Vọng (cạnh Vành đai 2,5 khẩn cấp đoạn KĐT mới Dịch Vọng - Dương Đình Nghệ) của LIDECO sau khi hoàn thành sẽ cung cấp ra thị trường 364 căn hộ.
