Trao đổi với Zing nhân dịp 30 năm quan hệ Việt Nam - Liên minh châu Âu (EU), Đại sứ Aliberti chia sẻ cảm nghĩ khi quan sát quá trình chính phủ Việt Nam ứng phó và kiểm soát dịch Covid-19. Qua đó, Việt Nam chứng tỏ được năng lực của mình và điều này có lợi trong việc thu hút những nhà đầu tư châu Âu một khi đại dịch qua đi.
- Tầm giờ này năm ngoái, đại sứ đã có cuộc trao đổi trực tuyến với độc giả của Zing, không lâu sau khi bắt đầu nhiệm kỳ ở Việt Nam. Đâu là những điểm nổi bật trong năm đầu tiên của ông?
- Đầu tiên chắc chắn phải là EVFTA (Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EU), vì đó là chủ đề được bàn thường xuyên ngay từ ngày đầu tôi đến đây, với những cột mốc như hiệp định được phê chuẩn ở Nghị viện châu Âu, phê chuẩn ở Quốc hội Việt Nam, rồi có hiệu lực.
Năm nay đặc biệt khó khăn vì Covid-19. Việc tôi ở đây được coi là may mắn “xa xỉ”, khi so sánh với châu Âu và các nơi khác trên thế giới, vì dịch đã được kiểm soát ở Việt Nam. Khi tôi nhìn lại 12 tháng qua, tôi nghĩ Việt Nam đã trở thành ví dụ tốt về đối phó với dịch.
- Đại dịch lan rộng ở châu Âu đã ảnh hưởng tới quan hệ Việt Nam - EU như thế nào?
- Tình hình dịch bệnh ở châu Âu hiện khó khăn hơn nhiều so với ở đây, nhưng chúng tôi vẫn sẽ cố gắng và chắc chắn sẽ vượt qua được.
Chúng tôi cũng lạc quan về nỗ lực toàn cầu tìm ra vaccine. Chúng tôi tin rằng vaccine phải được chia sẻ. Không chỉ có nước giàu, mà tất cả đều có quyền tiếp cận vaccine.
Tôi thấy Việt Nam chứng tỏ được mình là đối tác ngày càng quan trọng, thể hiện sự nghiêm túc và khả năng quản lý, và điều này tất nhiên có lợi cho quan hệ đối tác trong tương lai.
- Tình hình hiện tại ảnh hưởng thế nào đến cơ hội của học sinh, sinh viên Việt Nam muốn học tập tại châu Âu?
- Đại dịch đã gây ảnh hưởng lớn và việc lại đã khó khăn hơn. Nhưng tôi tin rằng tình hình sẽ cải thiện sau 12 tháng nữa.
Từ giờ tới đó, chúng ta phải kiên nhẫn. Chúng tôi sẽ tiếp tục chú trọng vào giáo dục, truyền thông, chia sẻ quan điểm của chúng tôi về vì sao nên theo học ở châu Âu. Chúng tôi sẽ có triển lãm giáo dục trong những tuần tới để giới thiệu các cơ hội.
Dịch bệnh là vấn đề ngắn hạn cần phải đối phó. Nhưng về cơ bản, nhiều sinh viên Việt Nam mong muốn sang châu Âu học tập.
- EU đã huy động 800 triệu euro để giúp ASEAN đối phó với Covid-19. EU và Việt Nam hợp tác thế nào trong ứng phó đại dịch?
- Ý tưởng ở đây là tạo cơ hội để các chính phủ nhận viện trợ, để đối phó không chỉ về y tế, mà còn là thiệt hại mà các nước đang gánh chịu về kinh tế - xã hội. Ngay cả với các nước có ít ca nhiễm như Việt Nam thì vẫn có những tác động về kinh tế - xã hội.
- EU và Việt Nam sẽ hợp tác như thế nào về vaccine?
- Quan điểm của chúng tôi là phải chia sẻ vaccine và mọi người nên được tiếp cận nó, chứ không thể chỉ cho vài quốc gia. Chúng ta chỉ an toàn hẳn khi mọi người đều không còn nguy cơ.
Chúng tôi thấy một số hợp tác giữa Việt Nam và các công ty châu Âu, và muốn hỗ trợ điều đó.
Một khi đã có vaccine, chúng tôi cũng muốn giúp đỡ thông qua COVAX - mạng lưới hỗ trợ tài chính để thúc đẩy phân phối vaccine công bằng hơn.
Vấn đề là phải làm sao để vaccine không chỉ là bài toán kinh tế mà còn là bài toán xã hội. Lợi nhuận không thể là vấn đề duy nhất khi nghĩ về vaccine. Tôi nghĩ các công ty cũng hiểu việc chia sẻ là quan trọng.
- Đại dịch Covid-19 khiến chính phủ, doanh nghiệp nhìn lại sự cần thiết của chuỗi cung ứng bền vững và có khả năng chống chịu. Ông có nghĩ Việt Nam có các yếu tố để thu hút chuỗi cung ứng?
- Vì Covid-19, nhiều công ty nhận ra việc tập trung vào một nước là quá nguy hiểm. Việt Nam có vì trí địa lý và sự ổn định. Với việc EVFTA được thông qua, Việt Nam có hầu hết yếu tố để các công ty đến đây.
Tôi nghĩ phần còn lại phụ thuộc vào chính phủ Việt Nam. Nhà đầu tư sẽ không đến chỉ vì mời gọi hoặc giảm thuế, mà họ sẽ đến nơi có môi trường đầu tư tốt nhất.
Chính phủ Việt Nam nên cải thiện sự minh bạch và dễ đoán trong việc định nghĩa các quy tắc, và tinh giản thủ tục hành chính - những yếu tố quan trọng trong quyết định của nhà đầu tư.
Tôi nghĩ chính phủ hiểu điều này và đang cố gắng thực hiện. Nếu làm được vậy, Việt Nam sẽ trở thành trung tâm sản xuất của khu vực.
- Kinh tế số được nhắc đến nhiều trong thế giới hậu Covid-19. Đâu là cơ hội và thách thức cho chuyển đổi số ở Việt Nam?
- Chúng ta đều đang số hóa, trở thành người tiêu dùng số, công dân số. Chúng ta mua hàng online, phỏng vấn nhau online. Đó sẽ là thế giới mới: thế giới hậu Covid-19.
EU và Việt Nam có thể tìm thêm cách hợp tác mà tốt nhất là nên tạo điều kiện cho quá trình này. Chẳng hạn cần đơn giản hóa quy tắc, giảm thủ tục hành chính. Hoặc lĩnh vực thương mại cần rất nhiều chứng nhận và giấy tờ, thì ta có thể giảm bớt bằng công nghệ số.
- Ông từng nói lợi ích từ EVFTA sẽ phụ thuộc vào quá trình thực thi hiệp định, cải cách, và FDI sẽ không đến Việt Nam chỉ vì giảm thuế. Sau vài tháng hiệp định có hiệu lực, ông có bình luận gì về tiến trình thực thi và cải cách?
- Cần thời gian để cải cách và thực thi hiệp định phức tạp như vậy, không thể làm được gì chỉ sau một đêm. Đại dịch cũng khiến tiến trình chậm đi. Vì vậy hiện còn quá sớm để đánh giá.
Trong quá trình hợp tác thúc đẩy thực hiện, chúng tôi gặp một chút trở ngại nhỏ nhưng đã cố giải quyết. Đó là điều bình thường khi làm cái mới. Chẳng hạn, một số loại giấy tờ mà chúng tôi thấy là không cần thiết nữa thì chúng tôi sẽ đề nghị chuyển sang dạng số. Hãy cùng nhau giải quyết vấn đề.
- Các hàng rào thuế quan có đang được giảm theo đúng lộ trình?
- Chắc chắn rồi. Ngay từ ngày đầu tiên, thuế đánh lên 71% hàng Việt xuất khẩu sang châu Âu giảm còn 0. Lượng hàng Việt Nam xuất sang cũng phản ánh điều đó.
Các hàng rào thuế quan còn lại với hàng thủy sản, giày dép, dệt may xuất từ Việt Nam cũng sẽ dần được gỡ bỏ trong 7 năm tới theo kế hoạch.
Cuộc họp qua video giữa EU và ASEAN bàn về dịch Covid-19 hồi tháng 3. Theo ông Aliberti, đại dịch làm chậm việc thực thi các hiệp định EVFTA và FPA. Ảnh: Phái đoàn EU.
- Theo ông, Việt Nam đã làm những gì để cải thiện tiêu chuẩn lao động nhằm thực thi hiệp định EVFTA?
- Khi đàm phán EVFTA, một vấn đề quan trọng là tiêu chuẩn lao động. Chúng tôi vui mừng khi thấy chính phủ thông qua hai công ước cơ bản của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) trong giai đoạn 2019-2020.
Công ước thứ ba, theo kế hoạch, sẽ được thông qua vào năm 2023. Một số yếu tố của công ước này đã được bao gồm trong Luật Lao động mới sẽ có hiệu lực ngày 1/1/2021.
Phía chính phủ Việt Nam đã thể hiện nhiều cam kết và chúng tôi đang tiếp tục khuyến khích việc thực thi. Một số vấn đề gặp chút trì hoãn, nhưng chúng tôi cố thảo luận giải pháp thực thi cụ thể. Phía chính phủ Việt Nam đang đón nhận một cách tích cực.
- Như ông vừa nói, hiệp định EVFTA không chỉ là về giảm thuế, mà còn là cách nhìn của Việt Nam đối với sự minh bạch và dễ đoán trong các quy định. EU trông đợi gì từ Việt Nam về điều này?
- Minh bạch không phải là chủ đề dễ dàng, không chỉ ở đây mà trên khắp thế giới. Đây là chủ đề đòi hỏi thay đổi cách nghĩ, thay đổi quan điểm khá nhiều.
Về sự dễ đoán trong các quy định sẽ phụ thuộc vào cách cơ cấu của chính phủ, vì vậy đòi hỏi nhiều nỗ lực. Chúng tôi vẫn thúc đẩy, và quan trọng nhất là chính phủ Việt Nam cũng hoàn toàn hiểu tầm quan trọng của việc này.
Việc thực thi tất nhiên không thể hoàn thành ngày một ngày hai, nhưng tôi tin chắc chúng ta sẽ đến đích.
Một phiên họp của Nghị viện châu Âu hồi tháng 10 ở Brussels, Bỉ. Ảnh: Reuters.
Thủ tục hành chính vẫn khá nặng, chúng tôi vui mừng mỗi khi thấy một lớp thủ tục được bỏ bớt, khi một số giấy tờ và chứng nhận được giảm tải.
Việt Nam rất cần có thứ hạng tốt trong các chỉ số thuận lợi kinh doanh. Chính phủ cũng muốn tinh giản hóa thủ tục hành chính, vì vậy chúng ta đang đi cùng hướng. Không chỉ vì chúng tôi, các công ty châu Âu, mà còn vì lợi ích của chính người dân và doanh nghiệp Việt Nam.
Các doanh nghiệp lớn có thể vượt qua thủ tục hành chính, nhưng doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ khó hơn. Nếu tăng cường sự minh bạch thuận lợi hơn cho họ, từ đó tạo việc làm mới cho khoảng 1,5 triệu người trẻ bước vào lực lượng lao động mỗi năm.
- Sau EVFTA, các ý kiến lạc quan nói đầu FDI chất lượng cao từ châu Âu có thể đến Việt Nam. Đâu là những lợi thế và thách thức trong việc thu hút FDI từ châu Âu?
- Việt Nam đã có tiềm năng về dân số và vị trí địa lý lý tưởng. Những thế mạnh khác như sự ổn định chính trị và tiềm lực kinh tế.
Thách thức là những xu hướng tương lai khó đoán định như đại dịch, hay toàn cầu hóa bị phản đối. Kế đến là bất đồng ngôn ngữ.
Tôi vừa tới thăm một khu công nghiệp ở Hải Phòng. Phải nói là khá ấn tượng khi thấy họ đầu tư thời gian, công sức vào việc đơn giản hóa thủ tục, vì nếu (doanh nghiệp) đứng một mình thì không làm được. Doanh nghiệp (châu Âu) nhỏ và vừa thì có thể không vào được (khu công nghiệp đó), sẽ khó hơn cho họ.
- Cuối tháng 10 vừa rồi là tròn một năm bi kịch 39 người di cư bất hợp pháp Việt Nam bị chết trên xe container ở Essex, Anh. Đã có những thay đổi lớn nào để ngăn thảm kịch như vậy trong tương lai?
- Thay đổi cần có thời gian, và cần phải kết hợp một số yếu tố. Về cơ bản, chúng ta cần một chiến lược nhiều mặt nhưng thống nhất.
Việc đầu tiên là phải nâng cao nhận thức về rủi ro, phải cho người ta biết là họ có cơ hội tạo dựng cuộc sống ở Việt Nam, chứ không phải liều mạng ở châu Âu hay nơi khác. Đó là lý do EU luôn cố gắng hỗ trợ phát triển bền vững.
Thứ hai là cần ngăn chặn để cho không có các nhóm bất hợp pháp trục lợi. Chúng tôi muốn thảo luận thêm với chính phủ, tìm cách hợp tác chống buôn bán người, và đang chứng kiến một số hợp tác giữa các cơ quan chấp pháp.
- Nhiều nước châu Âu đã giảm hoặc ngừng hỗ trợ cho Việt Nam sau khi Việt Nam vào nhóm thu nhập trung bình. Liệu các viện trợ của EU sẽ tiếp tục ở dạng không hoàn lại?
- Chúng tôi dự kiến là không hoàn lại, nhưng không biết chính xác bao nhiêu.
Khi một nước phát triển hơn thì sẽ cần ít viện trợ hơn, vì sẽ có các nước khác cần tiền hơn. Nhưng quan điểm hiện giờ của chúng tôi là muốn tiếp tục viện trợ không hoàn lại cho Việt Nam.
Tags:
(VNF) - TS. Bùi Thanh Minh, Phó giám đốc Ban IV, khẳng định để đạt mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, Việt Nam cần khơi thông nguồn lực, tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân lớn lên và dẫn dắt các chuỗi giá trị trong nước và quốc tế.
(VNF) - Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới, việc lựa chọn động lực dẫn dắt trở nên đặc biệt quan trọng. PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cho rằng, tài chính, đặc biệt là tài chính công nghệ, cần được xác định là mũi nhọn chiến lược nếu muốn tạo bứt phá về năng suất, mở rộng không gian tăng trưởng và nâng cao vị thế của nền kinh tế trong dài hạn.
(VNF) - Theo TS. Lê Duy Bình, tranh luận về ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh thực chất mới chỉ xử lý “phần ngọn”. Điều quan trọng hơn là phải xác lập rõ địa vị pháp lý và cách tiếp cận thuế phù hợp với bản chất kinh doanh cá thể, từ đó tạo nền tảng cải cách bền vững.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
(VNF) - TS Võ Trí Thành cho rằng trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực có giá trị như một “mỏ vàng”, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc quản trị, phân bổ và kiểm soát dữ liệu lại đặt ra những thách thức phức tạp, từ quyền sở hữu, quyền riêng tư đến cân bằng giữa tự do hóa và an ninh, khiến đây trở thành một trong những bài toán khó nhất hiện nay.
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - An toàn dữ liệu tại Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mang tính bản lề khi nhận thức đã đi trước, nhưng năng lực bảo vệ vẫn chưa theo kịp.
(VNF) - Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc nền tảng vận hành của hoạt động đầu tư, kinh doanh, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của rủi ro pháp lý và tranh chấp. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, mà còn phải thiết kế lại tư duy quản trị rủi ro theo hướng chủ động, xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dự án đầu tư.
(VNF) - Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, hiện vẫn còn định kiến rằng người giàu thường gắn với sự bất minh, từ đó thiếu sự tôn trọng đúng mức đối với vai trò của lực lượng doanh nhân.
Trong cuộc đua nhân sự, nhiều doanh nghiệp TP.HCM đẩy nhanh cấp bậc qua danh xưng để hút ứng viên, nhưng không đi kèm lương, quyền lợi tương xứng, khiến người lao động vỡ kỳ vọng.
(VNF) - Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng: “Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi dòng tiền hội tụ, mà còn là nơi tập trung trí tuệ, công nghệ và các chuẩn mực vận hành tiên tiến”.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Sáng ngày 6/4, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, phiên khai mạc sẽ diễn ra trọng thể tại Nhà Quốc hội.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch, tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
(VNF) - TS. Bùi Thanh Minh, Phó giám đốc Ban IV, khẳng định để đạt mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, Việt Nam cần khơi thông nguồn lực, tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân lớn lên và dẫn dắt các chuỗi giá trị trong nước và quốc tế.
(VNF) - Dù công tác giải phóng mặt bằng đoạn Nguyễn Trãi - Đầm Hồng, thuộc Vành đai 2.5 Hà Nội, vẫn chưa hoàn tất, dọc tuyến đã xuất hiện nhiều công trình xây trên những thửa đất nhỏ hẹp, méo mó sau phá dỡ. Đáng nói, đa số đất trong khu vực đều có nguồn gốc là đất nông nghiệp.
