Ls Trương Thanh Đức: ‘Bộ Công Thương đã tư duy sai khi dự thảo Thông tư xác định xuất xứ hàng Việt’
Ái Châu Tử -
09/06/2020 01:13 (GMT+7)
(VNF) – Luật sư Trương Thanh Đức cho rằng chỉ có hàng hóa xuất khẩu mới cần ghi rõ xuất xứ, còn hàng tiêu dùng trong nước thì không cần, vì đã có yêu cầu cao hơn thay thế.
Luật sư Trương Thanh Đức
Tháng 6/2019, vụ Asanzo xảy ra, làm dấy lên những tranh luận về chủ đề thế nào là hàng Việt Nam. Cùng với quá trình điều tra của các cơ quan chức năng đối với trường hợp của Asanzo, Bộ Công Thương đã “trình làng” bản dự thảo Thông tư quy định về cách xác định sản phẩm, hàng hóa là sản phẩm, hàng hóa của Việt Nam.
Bản dự thảo này đã gây ra những tranh luận về tính cần thiết, nội dung quy định và hình thức văn bản. Cho đến nay, 1 năm đã trôi qua nhưng số phận của dự thảo thông tư nói trên vẫn còn là dấu hỏi chấm.
Để nhìn lại một bản dự thảo gây tranh cãi cũng như gợi mở một hướng xử lý vấn đề, VietnamFinance đã có cuộc trao đổi với luật sư Trương Thanh Đức, trọng tài viên Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam, Chủ tịch Công ty luật BASICO:
- 1 năm có lẽ là quãng thời gian đủ dài để những ồn ào lắng xuống và để có thể nhìn rõ hơn về tính khả thi của ý tưởng chính sách. Cá nhân ông, đến giờ phút này, có quan điểm như thế nào về việc ban hành một thông tư quy định cách xác định hàng Việt Nam?
Luật sư Trương Thanh Đức: Tôi cho rằng cách tiếp cận vấn đề của Bộ Công Thương là không chính xác và việc ban hành một thông tư như trên là không cần thiết.
Nói một cách hình ảnh thì như trong nghệ thuật múa rối nước, nhân vật Tễu có câu nói quen thuộc “Tôi ra đây có phải xưng danh không nhỉ?”, tức là hàng hóa đi ra nước ngoài thì mới phải xưng danh, để phân biệt giữa mấy trăm quốc gia khác nhau, còn hàng hóa sản xuất, lắp ráp, chế biến và tiêu dùng trong nước thì đã phải xác định theo rất nhiều yếu tố, là mặc định rồi thì cần gì phải giới thiệu là hàng Việt Nam nữa.
- Ý của Bộ Công Thương là muốn ngăn chặn các công ty lợi dụng danh hiệu “hàng Việt Nam” để treo đầu dê, bán thịt chó – nhập các cấu kiện từ nước ngoài về lắp ráp rồi gắn mác hàng Việt Nam để bán - khiến người tiêu dùng nhầm lẫn?
Hàng tiêu dùng trong nước đã phải ghi tên và địa chỉ của nhà sản xuất, thậm chỉ cả số điện thoại liên lạc, số đăng ký kinh doanh, đăng ký chất lượng… Điều đó không những xác định là nó ra đời ở Việt Nam mà còn cụ thể đến đường phố, phường xã, quận huyện và tỉnh thành nào. Đồng thời, thành phẩn sản phẩm, nguyên liệu, chi tiết linh kiện của nước nào thì cần phải ghi rõ hoặc giữ nguyên xuất xứ. Nếu thay đổi thì là gian, thậm chí lừa đảo người tiêu dùng.
Còn việc quảng cáo sản phẩm đó hay ho, tốt đẹp như thế nào là việc của mỗi công ty theo quy định của pháp luật. Nếu quảng cáo sai sự thật thì cơ quan chức năng cứ xử phạt theo luật định.
Cái sai của ta là tư duy không đúng và không rõ ràng, thể hiện trong quy định từ Luật Thương mại năm 2005 cho đến Nghị định 43/2017/NĐ-CP về “Nhãn hàng hóa” và rồi Bộ Công Thương tiếp tục muốn hướng dẫn cách xác định hàng Việt Nam để tiêu thụ tại Việt Nam.
Khoản 14, Điều 3, Luật Thương mại năm 2005 đã sai khái niệm “chế biến” khi quy định một trong những điều điện xác định xuất xứ hàng hoá là “nơi thực hiện công đoạn chế biến cơ bản cuối cùng”. Cụ thể áp vào trường hợp lắp ráp tivi của Asanzo thì không thể giải thích “chế biến” là gì.
Khoản 2, Điều 15 về “Xuất xứ hàng hóa”, Nghị định số 43/2017/NĐ-CP về “Nhãn hàng hóa” trong nước là thừa, khi quy định xuất xứ hàng hóa được ghi theo một trong các cách như sau: Ghi cụm từ “sản xuất tại” hoặc “chế tạo tại”, “nước sản xuất”, “xuất xứ” hoặc “sản xuất bởi” kèm tên nước hoặc vùng lãnh thổ sản xuất ra hàng hóa đó. Vì hàng hóa tiêu thụ trong nước mà ghi sản xuất tại Việt Nam thì rất tù mù, không cần thiết bằng cách đã phải ghi chi tiết hơn nhiều là ở nhà máy, đường phố, quận huyện, tỉnh thành nào.
Tôi khẳng định là hoàn toàn không cần hướng dẫn các ghi xuất xứ hàng hóa Việt Nam, nếu như không phải để xuất, nhập khẩu (trở lại). Nếu là hàng hóa xuất, nhập khẩu thì thực hiện theo quy định tại Nghị định số 31/2018/NĐ-CP ngày 8/3/2018 của Chính phủ “Quy định chi tiết Luật Quản lý ngoại thương về xuất xử hàng hóa” cũng như các cam kết, hiệp ước song phương và đa phương.
- Như vậy, theo ý ông, cứ hàng tiêu dùng trong nước thì mặc nhiên là hàng Việt Nam, bất kể các cấu kiện được nhập từ nước ngoài?
Tôi không chỉ nói là hàng Việt Nam, vì như vậy có thể gây nhầm lẫn, mà khi đó tùy theo tình trạng thực tế mà gọi là sản xuất, chế tạo, chế biến, lắp ráp, gia công, đóng gói… tại Việt Nam. Ví dụ trường hợp của VinFast, bên cạnh việc sản xuất, họ cũng nhập nhiều chi tiết, linh kiện về lắp ráp, vậy xe ô tô VinFast có phải hàng Việt Nam không? Khẳng định luôn, nó là hàng Việt Nam 100% hiểu theo mọi quy định cũng như thực tế.
Còn trường hợp của Asanzo, theo quy định hiện hành thì ông Phạm Văn Tam (Chủ tịch Asanzo – PV) phải ghi xuất xứ thế nào lên sản phẩm của ông ấy? Ghi xuất xứ Trung Quốc là không thể được, ghi xuất xứ Việt Nam cũng không xong, chẳng nhẽ phải ghi là “ti vi ông Tam”? Khi đó đương nhiên cần ghi là tivi lắp ráp ở địa chỉ nào, mà không nhất thiết cứ buộc phải gắn với xuất xứ Việt Nam, Trung Quốc hay nước nào khác.
Lại ví dụ Công ty Samsung là của Hàn Quốc nhưng họ đặt công ty lắp ráp tại Việt Nam, vậy điện thoại Samsung xuất ra từ Bắc Ninh, Thái Nguyên mà bán ra nước ngoài thì có thể ghi là xuất xứ Việt Nam hay thậm chí là Samsung, nhưng nếu bán trong ở Việt Nam thì nó đã được xác định rõ là Samsung Việt Nam.
Rồi đặt ra trường hợp, một công ty Việt Nam nhập linh kiện từ 10 nước về sản xuất, mỗi nước 10%, vậy ghi xuất xứ thế nào? Ghi xuất xứ Liên hợp quốc hay đa quốc gia à? Nếu cứ phải áp đặt vào xuất xứ theo quy định hiện hành thì bó tay trong việc này cũng như trong nhiều trường hợp khác. Tất nhiên, nếu hàng đó mang xuất khẩu thì hẳn phải ghi rõ là “Made in Viet Nam” hoặc một cách khác như xưa nay vẫn đang làm, về cơ bản không có vướng mắc.
- Bộ Tư pháp cho rằng việc quy định cách xác định hàng hóa, sản phẩm là hàng Việt Nam phải được thể hiện ở cấp nghị định. Điều này đồng nghĩa Bộ Tư pháp phủ nhận dự thảo thông tư của Bộ Công Thương…
Điều đó không quan trọng, vì chỉ đơn thuần là hình thức, là thẩm quyền ban hành quy định thôi. Vấn đề cốt lõi vẫn là nội dung cách ghi xuất xứ mà cứ quy định như hiện nay thì vẫn không chính xác, không hợp lý và không cần thiết.
- Vậy theo ông, để quản lý thì cơ quan chức năng nên yêu cầu gì đối với các sản phẩm tiêu thụ trong nước?
Tôi cho rằng chỉ cần yêu cầu các công ty ghi rõ nguồn gốc như vẫn làm từ trước đến nay. Ví dụ ghi là sản xuất tại Việt Nam, nhưng không thể giấu thông tin 90% linh kiện của Trung Quốc. Tức là, không chỉ ghi mỗi xuất xứ, mà cần phải ghi một số yêu cầu khác như thành phần, hàm lượng sản phẩm. Ví dụ ta có thể bắt buộc ghi những thành phần chiếm tỷ lệ từ 5% trong sản phẩm trở lên chẳng hạn. Yêu cầu này cụ thể, chính xác và minh bạch hơn nhiều so với cách ghi xuất xứ theo quốc gia.
- Bộ Công Thương nói thông tư này nếu ra đời cũng sẽ không làm phát sinh chi phí cho doanh nghiệp, ông nghĩ sao?
Bất cứ một quy định nào của pháp luật đòi hỏi phải làm điều này, điều kia thì cũng đều làm phát sinh chi phí, chỉ nhiều hay ít mà thôi. Trường hợp này thậm chí có nguy cơ còn gây ra sự rắc rối, phức tạp, tranh cãi không cần thiết, vì vậy, sẽ mất nhiều chi phí để triển khai và bảo đảm việc thực thi.
- Ông có thông điệp gì muốn gửi tới Bộ Công Thương trong vấn đề quản lý hàng Việt Nam?
Bộ Công Thương cần thay đổi quan niệm về các ghi nhãn hàng hóa chỉ lưu thông trong nước khác với yêu cầu và điều kiện ghi xuất xứ hàng hóa xuất nhập khẩu, cũng khác với việc xác định tiêu chí hàng Việt Nam.
(VNF) - Mô hình sở hữu kỳ nghỉ đã xuất hiện tại Việt Nam nhiều năm và thu hút hàng nghìn khách hàng tham gia nhưng đến nay vẫn chưa có một khung pháp lý chuyên biệt điều chỉnh toàn diện loại hình kinh doanh này. Khoảng trống pháp lý khiến quyền và nghĩa vụ của các bên chủ yếu được xác lập thông qua hợp đồng do DN soạn thảo, đồng thời trở thành một trong những nguyên nhân khiến nhiều tranh chấp phát sinh và kéo dài trong thực tế.
(VNF) - Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt lịch sử bước vào kỷ nguyên mới với khát vọng vươn mình mạnh mẽ của dân tộc. Tuy nhiên, để hiện thực hóa tầm nhìn trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2045, nền kinh tế không thể tiếp tục đi với nhịp độ bình lặng như hiện tại. Giáo sư Trần Văn Thọ (Giáo sư danh dự Đại học Waseda, Nhật Bản) đã có cuộc trao đổi thẳng thắn và đầy tâm huyết về vấn đề này.
(VNF) - Thay vì đưa ra những phán xét định tính về mặt đúng sai, cần đặt mô hình chuyển đổi vàng để mua nhà vào lăng kính cân bằng nhằm định vị ranh giới pháp lý thực tế, từ đó, đánh giá liệu hệ thống quy định hiện hành đã đủ độ tường minh để các bên yên tâm vận hành hay chưa.
(VNF) - Theo GS.TSKH Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, bài toán lớn nhất của Hà Nội trong phát triển hệ thống Metro, đường sắt đô thị hay các dự án hạ tầng chiến lược không nằm ở việc thiếu vốn, mà ở chỗ chưa biết cách chuyển hóa giá trị gia tăng từ đất đai thành nguồn lực tài chính cho đầu tư phát triển.
(VNF) - Theo luật sư Nguyễn Thanh Hà, mô hình đổi vàng mua nhà có thể mở ra hướng đi mới cho thị trường vốn, nhưng không phải “công thức chung” để áp dụng đại trà.
(VNF) - Trong nhiều năm, Tăng trưởng của Hà Tĩnh chủ yếu được dẫn dắt bởi các “đầu tàu” FDI cùng lợi thế về đất đai, tài nguyên và lao động giá rẻ. Đã đến lúc khu vực kinh tế tư nhân phải thay đổi “DNA” tăng trưởng chuyển trong trọng tâm sang AI, dữ liệu, công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng suất.
(VNF) - Với tổng vốn lũy kế hơn 80 tỷ USD, Singapore hiện là một trong những nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam, trải rộng từ bất động sản, khu công nghiệp, năng lượng, tài chính, công nghệ, kinh tế số và đầu tư xanh.
(VNF) - Ứng dụng LPBank Plus của Ngân hàng TMCP Lộc Phát Việt Nam (LPBank) vừa được vinh danh “Sản phẩm xuất sắc ngành Công nghệ số” tại Giải thưởng Sao Khuê 2026, đồng thời chính thức góp mặt trên Bản đồ Giải pháp Công nghệ số Việt Nam 2026, khẳng định năng lực công nghệ và chiến lược chuyển đổi số mạnh mẽ của LPBank trong kỷ nguyên mới.
(VNF) - 13h30 ngày 28/05/2026, Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS) đã tổ chức hội thảo với chủ đề “Chu kỳ tăng trưởng mới – Cơ hội từ phân hóa và chất lượng tăng trưởng”. Hội thảo quy tụ nhiều chuyên gia kinh tế, tài chính và thị trường nhằm cung cấp góc nhìn toàn diện về bối cảnh kinh tế toàn cầu, triển vọng kinh tế Việt Nam cũng như cơ hội đầu tư trên thị trường chứng khoán trong giai đoạn 2026-2027.
(VNF) - Từ ngân hàng, công ty tài chính tiêu dùng đến bảo hiểm, chứng khoán, các tập đoàn tài chính hàng đầu Hàn Quốc đang tăng tốc mở rộng hiện diện tại Việt Nam thông qua M&A, đầu tư vốn và xây dựng hệ sinh thái tài chính khép kín. Đằng sau là tham vọng chiếm lĩnh một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á - nơi tầng lớp trung lưu bùng nổ và nhu cầu tài chính còn dư địa rất lớn.
(VNF) - Trong bối cảnh cạnh tranh du lịch toàn cầu ngày càng khốc liệt, báo chí, trí tuệ nhân tạo (AI) và mạng xã hội đang trở thành “bộ ba” mới định hình năng lực cạnh tranh của ngành du lịch Việt Nam. Đây cũng là nội dung xuyên suốt được các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà báo và doanh nghiệp nhấn mạnh tại Diễn đàn “Vai trò của báo chí trong thúc đẩy ngành kinh tế du lịch Việt Nam năm 2026”, tổ chức ngày 22/5 tại Quảng Trị.
(VNF) - Công cuộc xây dựng IFC tại Việt Nam đang tạo ra những chuyển động âm thầm nhưng sâu rộng trong toàn bộ hệ sinh thái tài chính. Khi luật chơi thay đổi, ngân hàng buộc phải tái cấu trúc, công ty chứng khoán phải chuyển vai, còn startup phải học cách trưởng thành trong môi trường cạnh tranh toàn cầu và kỷ luật cao hơn.
(VNF) - Từ một kênh vốn thay thế cho ngân hàng, tín dụng tư nhân đang phình to thành thị trường trị giá 3.000 tỷ USD với mức độ đòn bẩy và rủi ro ngày càng lớn. Những vụ vỡ nợ, gian lận tín dụng và cảnh báo về hiệu ứng domino đang làm dấy lên lo ngại rằng “bóng ma” khủng hoảng tài chính 2008 có thể quay trở lại dưới một hình hài mới.
(VNF) - Ngày 12/6 tới, tại Vinpearl Landmark 81 (TP. HCM), hơn 500 lãnh đạo quỹ đầu tư, tổ chức tài chính, doanh nghiệp công nghệ hàng đầu châu Á sẽ tham dự Venture Forum 2026 - diễn đàn đối thoại cấp cao về M&A và vốn tư nhân do VinVentures (thuộc Vingroup) khởi xướng. Sự kiện được kỳ vọng trở thành một trong những điểm hẹn đáng chú ý nhất năm của giới đầu tư công nghệ và tài chính khu vực.
(VNF) - Khép lại vòng đề cử mùa giải 2026, Giải thưởng Khoa học Công nghệ toàn cầu VinFuture ghi nhận 1.819 hồ sơ từ khắp thế giới cùng mạng lưới hơn 17.000 đối tác đề cử đến từ 117 quốc gia và vùng lãnh thổ.
(VNF) - Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, startup và fintech không ngại bị quản lý, điều họ lo ngại nhất là sự bất định chính sách; vì vậy, muốn hình thành một hệ sinh thái tài chính mới có sức cạnh tranh quốc tế, cơ quan quản lý cần chuyển từ tư duy “ngăn chặn rủi ro” sang “dẫn dắt đổi mới”.
(VNF) - Sau hơn hai thập kỷ đồng hành cùng cải cách môi trường đầu tư kinh doanh, PCI 2025 đánh dấu bước chuyển mới khi lần đầu mở rộng từ đo lường chất lượng điều hành địa phương sang đánh giá toàn diện hệ sinh thái phát triển kinh tế tư nhân.
(VNF) - TS. Phan Đức Hiếu cho rằng sau một năm triển khai Nghị quyết 68-NQ/TW, điều đáng chú ý nhất là nhiều cải cách thể chế đã bắt đầu chuyển động trong thực tế, góp phần tạo môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, ổn định và an toàn hơn cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển.
(VNF) - Tại Lễ phát động Tháng Nhân đạo cấp quốc gia năm 2026 do Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam tổ chức, Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HoSE: SSB) đã ủng hộ số tiền 10 tỷ đồng, góp phần chung tay hỗ trợ các hoàn cảnh khó khăn và lan tỏa tinh thần nhân ái trong cộng đồng.
(VNF) - Mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ khó đạt được nếu nền kinh tế tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào đầu tư công và tín dụng ngân hàng. Muốn tạo đột phá tăng trưởng, Việt Nam cần thay đổi tư duy điều hành theo hướng dùng đầu tư công để thu hút, kích hoạt và dẫn dòng vốn tư nhân tham gia mạnh mẽ hơn vào nền kinh tế.
(VNF) - TS. Bùi Thanh Minh, Phó giám đốc Ban IV, khẳng định để đạt mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, Việt Nam cần khơi thông nguồn lực, tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân lớn lên và dẫn dắt các chuỗi giá trị trong nước và quốc tế.
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.
(VNF) - Nghị quyết 79-NQ/TW được xem là bước ngoặt trong tư duy phát triển khi lần đầu tiên đặt lại cách nhìn về vai trò kinh tế nhà nước, chuyển trọng tâm từ quy mô nguồn lực sang năng lực dẫn dắt và tạo lập giá trị. Theo TS. Nguyễn Quốc Việt, cách tiếp cận này không chỉ thay đổi kỳ vọng đối với doanh nghiệp nhà nước, mà còn mở ra dư địa mới để nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực và thúc đẩy sự phát triển của toàn bộ nền kinh tế.
(VNF) - Rất nhiều người Việt Nam đã thành danh tại Big Tech Mỹ. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở việc “làm cho công ty lớn” hay “kiếm được nhiều tiền”, đó mới chỉ là một nửa câu chuyện. Nửa còn lại, quan trọng hơn, là cách những thành công cá nhân đó được chuyển hóa thành giá trị cho đất nước.
(VNF) - Dù Nghị quyết 68 đã tạo ra nhiều kỳ vọng về một môi trường kinh doanh thông thoáng hơn, song theo LS Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SBLAW, thực tế triển khai vẫn tồn tại không ít rào cản khiến doanh nghiệp chưa thể hưởng trọn lợi ích từ cải cách thể chế. Khoảng cách giữa chính sách và thực thi, cùng những vướng mắc pháp lý phát sinh, đang tiếp tục là lực cản đối với khu vực kinh tế tư nhân.
(VNF) - Mô hình sở hữu kỳ nghỉ đã xuất hiện tại Việt Nam nhiều năm và thu hút hàng nghìn khách hàng tham gia nhưng đến nay vẫn chưa có một khung pháp lý chuyên biệt điều chỉnh toàn diện loại hình kinh doanh này. Khoảng trống pháp lý khiến quyền và nghĩa vụ của các bên chủ yếu được xác lập thông qua hợp đồng do DN soạn thảo, đồng thời trở thành một trong những nguyên nhân khiến nhiều tranh chấp phát sinh và kéo dài trong thực tế.
(VNF) - Dự án nhà ở xã hội CT3 - Thăng Long Green City tại khu đô thị mới Kim Chung (xã Thiên Lộc, Hà Nội) đang bước vào giai đoạn hoàn thiện cuối cùng sau hơn một năm thi công, dự kiến đưa vào vận hành trong quý IV/2026.
