Một thực tế đang tồn tại là lãi suất TPCP Việt Nam đã thu hẹp khoảng cách với lợi suất TPCP Mỹ trong thời gian gần đây. Tình trạng hứa hẹn sẽ tiếp diễn trong thời gian tới khi lộ trình tăng lãi suất FED được rút ngắn, ước tăng thêm 3 lần trong năm 2019 và đầu tư công của Việt Nam tiếp tục đình trệ.
Theo Bloomberg thống kê, lãi suất TPCP Mỹ tăng cao liên tục từ khoảng giữa năm 2016 đến nay và lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm tăng lên đến 2,95% vào ngày 21/2/2018, mức cao nhất nhất trong 4 năm qua.
Trong khi đó, tại Việt Nam, các phiên phát hành trái phiếu trên thị trường sơ cấp gần đây cũng chứng kiến lợi suất liên tiếp giảm xuống. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 5 năm thậm chí đã có lúc giảm về mức thấp kỷ lục dưới 3%, còn kỳ hạn 10 năm cũng chỉ xoay quanh 4%, giảm hơn 25% so với mức trên 5% vào cuối năm 2017.
Theo số liệu mới cập nhật, lãi suất TPCP kỳ hạn 10 năm của Việt Nam chỉ còn cao hơn Mỹ 132,4 điểm cơ bản, giảm đáng kể so với mức cao 509,1 điểm cơ bản vào thời điểm ngày 12/9/2016. Nếu trừ đi hệ số CDS (độ rủi ro của trái phiếu quốc gia), lãi suất TPCP của Việt Nam còn thấp hơn TPCP Mỹ ở một số kỳ hạn. Điều này là chưa từng thấy hay đúng hơn là bất thường theo quy luật vận hành của thị trường tài chính.
Về vấn đề này, TS. Lê Xuân Nghĩa, chuyên gia kinh tế, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh doanh (BDI) nêu quan điểm:
"Hiện nay, lãi suất TPCP Việt Nam nếu cộng thêm chỉ số CDS thì lãi suất TPCP Việt Nam còn thấp hơn lãi suất TPCP Mỹ ở một số kỳ hạn. Điều đó là bất bình thường. Nếu ví von thì nó giống như việc Việt Nam vô địch bóng đá thế giới.
Cần xem xét nguyên nhân của tình trạng này. Nguyên nhân thứ nhất có thể kể tới là hơn 1 năm nay đầu tư công của ta bị đình trệ. Nếu nhìn vào thực tiễn thì gần 2 năm nay không có một công trình cơ sở hạn tầng lớn nào được khởi công. Trong 2018, tình trạng này sẽ tiếp tục. Vì thế, tiền phát hành TPCP của những năm trước tồn đọng lại rất lớn tại kho bạc nhà nước (KBNN) và không còn cách nào khác, KBNN phải đem tiền ấy đi gửi các NHTM nhà nước.
Nguyên nhân thứ 2, ngân sách có thêm nguồn thu được từ việc cổ phần hoá các doanh nghiệp nhà nước lớn như Sabeco và số tiền này cũng chảy vào các NHTM.
Nguyên nhân thứ 3 là cung tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) thông qua mua ngoại tệ dự trữ.
Cả 3 nguồn trên cộng lại ước khoảng 700-800 nghìn tỷ. Trong khi đó, NHNN lại quy định các NHTM phải đảm bảo tỷ lệ tín dụng/huy động là dưới 80%. Như vậy, các NHTM có khối lượng tiền dự trữ ngắn hạn dư thừa rất lớn và họ đương nhiên dùng tiền đó để mua TPCP.
Về đầu ra của TPCP thì Chính phủ không dám phát hành thêm trái phiếu hoặc chỉ phát hành mới để tái cấu trúc trái phiếu bằng cách phát hành TPCP dài hạn. Vì có phát hành ra, tiền thu về cũng không giải ngân được. Cho nên, phát hành trái phiếu ít đi và chỉ những loại trái phiếu dài hạn tạo vòng xoáy làm TPCP Việt Nam có lãi suất thấp hơn cả lãi suất chính phủ Mỹ và nhiều nước khác.
Hậu quả của tình trạng này nếu kéo dài cộng với việc Mỹ tăng lãi suất liên tục, dự kiến thêm 3 lần trong thời gian tới, cộng với việc đồng USD đang ở mức thấp nhưng sẽ lên giá, dẫn tới nguy cơ lớn là các nhà đầu tư nước ngoài ồ ạt rút vốn khỏi Việt Nam để đầu tư vào thị trường Mỹ và các nước khác. Điều này có thể tác động rất lớn tới tính thanh khoản của thị trường trái phiếu và thị trường chứng khoán.
Đặc biệt khi quý I năm nay mua ròng của nhà đầu tư nước ngoài lên tới 550 triệu USD, còn bán ròng chỉ có 17 triệu USD, lượng vốn quốc tế nằm trong thị trường chứng khoán là khá lớn. Vì vậy, chỉ cần biến động nhỏ của thì lượng lượng vốn này có thể bị rút khỏi, khiến thị lãi suất trái phiếu lại tăng lên, các ngân hàng đang mua thấp khi tăng lên thì ngân hàng sẽ phải đối mặt với nguy cơ lỗ. Cộng với lạm phát của Việt Nam cao hơn lạm phát của Mỹ rất nhiều, trong khi Việt Nam là 4%, Mỹ chỉ có 1,7% thì rủi ro cho các nhà đầu tư khi lãi suất TPCP xuống thấp như vậy là rất lớn, mà phần lớn các nhà đầu tư ở đây là các NHTM".
- Tuy nhiên, liệu có tác động tích cực nào của việc giảm lãi suất TPCP lên thị trường như là làm giảm lãi suất trên thị trường 1 (dân cư và tổ chức kinh tế) trong thời gian này và thời gian tới không thưa ông?
Lãi suất TPCP vốn là lãi suất chuẩn trên thị trường. Có nghĩa là, nếu lãi suất TPCP giảm thì lãi suất trên thị trường cũng sẽ giảm, mà trước hết là lãi suất huy động sẽ giảm. Tuy nhiên, điều ngược lại đã xảy ra, lãi suất trên thị trường không giảm, thậm chí có nhiều ngân hàng nhỏ lãi suất huy động còn tăng cao hơn.
Họ không dám làm công khai mà làm theo lối khuyến mại, để tăng lãi suất vào khoảng 0,2%. Rồi lãi suất cho vay cũng không giảm và khả năng giảm trong năm 2018, những năm tiếp sau là không có. Thậm chí áp lực về lạm phát đang mạnh lên, vì thế khả năng giảm lãi suất trong trung hạn là không thể có.
Khi lãi suất trên thị trường 1 không giảm theo lãi suất TPCP chứng tỏ thị trường tài chính đang có điều gì đó bất bình thường và ách tắc. Ách tắc ở đây chính là do đầu tư công quá chậm.
- Tại sao đầu tư công lại chậm như vậy, thưa ông?
Vướng mắc đầu tư công có nhiều nguyên nhân, một trong số đó là do Luật Đầu tư công có quy định quá ngặt nghèo. Chính phủ đã chỉ đạo sửa 3 Nghị định liên quan tới luật này là NĐ77, NĐ171, NĐ136, còn việc sửa lại Luật Đầu tư công đến tháng 5/2018 mới trình Quốc hội thì đầu năm sau mới thực hiện, tức là nhanh thì nửa năm sau các dự án lớn về đầu tư công mới có thể triển khai các dự án. Đó là sự đình trệ đáng tiếc với đầu tư công và gây ảnh hưởng lớn đến tăng trưởng kinh tế, làm tỷ lệ đầu tư thực tế giảm xuống.
Đầu tư công giảm, đồng thời cũng làm cho mức độ lan toả của đầu tư công vào nền kinh tế giảm sút. Làm 1 con đường sẽ kéo theo tiêu thụ nhiều nguyên vật liệu, lao động, tạo GDP lan toả lớn. Làm 1 con đường làm nhiều dự án bất động sản được ăn theo, có đường thì có nhà, có phố phường, tạo ra mức độ lan toả sang các nhóm hàng hoá khác như đồ nội thất, vật liệu xây dựng, đồ gia dụng...
Nếu làm không nhanh thì sự đình trệ này cộng hưởng này với 1 chu kỳ giảm tăng trưởng ngắn hạn mà dự báo có thể từ cuối quý III năm nay sẽ khiến cho tăng trưởng kinh tế 2019-2020 trở nên khó khăn hơn.
Xâu chuỗi vấn đề lại có thể thấy, lãi suất TPCP Việt Nam thấp hơn lãi suất TPCP Mỹ liên quan tới đầu tư công. Từ đầu tư công liên quan tới lan tỏa đầu tư công vào nền kinh tế. Tác động của nó vừa trực tiếp vừa gián tiếp ảnh hưởng vào tăng trưởng và chưa kể có thể tác động bất lợi tới đầu tư tài chính của các NHTM.
- Vậy trước hiện tượng này, chúng ta phải làm gì, thưa ông?
Phản ứng đầu tiên đến từ các NHTM bằng việc bán bớt trái phiếu. Hiện lượng trái phiếu trong các NHTM giảm xuống đáng kể, chỉ còn khoảng 55%. Các NHTM buộc phải mua TPCP dài hạn để có lãi suất cao hơn tránh việc lỗ khi mua trái phiếu ngắn hạn. Nhưng đó chỉ là giải pháp tình thế.
Cách làm hiệu quả hơn là Bộ Tài chính cần phối hợp với NHNN để giải quyết việc tiền của KBNN không được gửi tại các NHTM mà phải gửi vài NHNN. Luật có quy định điều này nhưng KBNN vẫn lách luật bằng cách mang tiền tới những huyện không có NHNN để gửi tại các NHTM lấy lãi. Nếu Bộ Tài chính và NHNN kiểm soát được lượng tiền này thì sẽ không có tình trạng như hiện nay.
Giải pháp thứ 3 là NHNN nên xem xét lại về quy định tỷ lệ tín dụng/huy động của NHTM. Có thể thay bằng quy định tối đa 80% thì có một mức khung, có thể 88% hoặc 90% trở xuống. Sau đó tuỳ từng NHTM mà NHNN có thể đưa khuyến cáo riêng. Điều này có thể giảm bớt áp lực buộc các NHTM phải mua TPCP.
Tuy nhiên, nói đi nói lại thì giải pháp quan trọng hơn cả vẫn là giải bài toán ách tắc đầu tư công đang diễn ra như hiện nay tại Việt Nam.
Tags:
(VNF) - Thay vì đưa ra những phán xét định tính về mặt đúng sai, cần đặt mô hình chuyển đổi vàng để mua nhà vào lăng kính cân bằng nhằm định vị ranh giới pháp lý thực tế, từ đó, đánh giá liệu hệ thống quy định hiện hành đã đủ độ tường minh để các bên yên tâm vận hành hay chưa.
(VNF) - 13h30 ngày 28/05/2026, Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS) đã tổ chức hội thảo với chủ đề “Chu kỳ tăng trưởng mới – Cơ hội từ phân hóa và chất lượng tăng trưởng”. Hội thảo quy tụ nhiều chuyên gia kinh tế, tài chính và thị trường nhằm cung cấp góc nhìn toàn diện về bối cảnh kinh tế toàn cầu, triển vọng kinh tế Việt Nam cũng như cơ hội đầu tư trên thị trường chứng khoán trong giai đoạn 2026-2027.
(VNF) - Từ ngân hàng, công ty tài chính tiêu dùng đến bảo hiểm, chứng khoán, các tập đoàn tài chính hàng đầu Hàn Quốc đang tăng tốc mở rộng hiện diện tại Việt Nam thông qua M&A, đầu tư vốn và xây dựng hệ sinh thái tài chính khép kín. Đằng sau là tham vọng chiếm lĩnh một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á - nơi tầng lớp trung lưu bùng nổ và nhu cầu tài chính còn dư địa rất lớn.
(VNF) - Trong bối cảnh cạnh tranh du lịch toàn cầu ngày càng khốc liệt, báo chí, trí tuệ nhân tạo (AI) và mạng xã hội đang trở thành “bộ ba” mới định hình năng lực cạnh tranh của ngành du lịch Việt Nam. Đây cũng là nội dung xuyên suốt được các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà báo và doanh nghiệp nhấn mạnh tại Diễn đàn “Vai trò của báo chí trong thúc đẩy ngành kinh tế du lịch Việt Nam năm 2026”, tổ chức ngày 22/5 tại Quảng Trị.
(VNF) - Công cuộc xây dựng IFC tại Việt Nam đang tạo ra những chuyển động âm thầm nhưng sâu rộng trong toàn bộ hệ sinh thái tài chính. Khi luật chơi thay đổi, ngân hàng buộc phải tái cấu trúc, công ty chứng khoán phải chuyển vai, còn startup phải học cách trưởng thành trong môi trường cạnh tranh toàn cầu và kỷ luật cao hơn.
(VNF) - Từ một kênh vốn thay thế cho ngân hàng, tín dụng tư nhân đang phình to thành thị trường trị giá 3.000 tỷ USD với mức độ đòn bẩy và rủi ro ngày càng lớn. Những vụ vỡ nợ, gian lận tín dụng và cảnh báo về hiệu ứng domino đang làm dấy lên lo ngại rằng “bóng ma” khủng hoảng tài chính 2008 có thể quay trở lại dưới một hình hài mới.
(VNF) - Ngày 12/6 tới, tại Vinpearl Landmark 81 (TP. HCM), hơn 500 lãnh đạo quỹ đầu tư, tổ chức tài chính, doanh nghiệp công nghệ hàng đầu châu Á sẽ tham dự Venture Forum 2026 - diễn đàn đối thoại cấp cao về M&A và vốn tư nhân do VinVentures (thuộc Vingroup) khởi xướng. Sự kiện được kỳ vọng trở thành một trong những điểm hẹn đáng chú ý nhất năm của giới đầu tư công nghệ và tài chính khu vực.
(VNF) - Khép lại vòng đề cử mùa giải 2026, Giải thưởng Khoa học Công nghệ toàn cầu VinFuture ghi nhận 1.819 hồ sơ từ khắp thế giới cùng mạng lưới hơn 17.000 đối tác đề cử đến từ 117 quốc gia và vùng lãnh thổ.
(VNF) - Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, startup và fintech không ngại bị quản lý, điều họ lo ngại nhất là sự bất định chính sách; vì vậy, muốn hình thành một hệ sinh thái tài chính mới có sức cạnh tranh quốc tế, cơ quan quản lý cần chuyển từ tư duy “ngăn chặn rủi ro” sang “dẫn dắt đổi mới”.
(VNF) - Sau hơn hai thập kỷ đồng hành cùng cải cách môi trường đầu tư kinh doanh, PCI 2025 đánh dấu bước chuyển mới khi lần đầu mở rộng từ đo lường chất lượng điều hành địa phương sang đánh giá toàn diện hệ sinh thái phát triển kinh tế tư nhân.
(VNF) - TS. Phan Đức Hiếu cho rằng sau một năm triển khai Nghị quyết 68-NQ/TW, điều đáng chú ý nhất là nhiều cải cách thể chế đã bắt đầu chuyển động trong thực tế, góp phần tạo môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, ổn định và an toàn hơn cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển.
(VNF) - Tại Lễ phát động Tháng Nhân đạo cấp quốc gia năm 2026 do Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam tổ chức, Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HoSE: SSB) đã ủng hộ số tiền 10 tỷ đồng, góp phần chung tay hỗ trợ các hoàn cảnh khó khăn và lan tỏa tinh thần nhân ái trong cộng đồng.
(VNF) - Mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ khó đạt được nếu nền kinh tế tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào đầu tư công và tín dụng ngân hàng. Muốn tạo đột phá tăng trưởng, Việt Nam cần thay đổi tư duy điều hành theo hướng dùng đầu tư công để thu hút, kích hoạt và dẫn dòng vốn tư nhân tham gia mạnh mẽ hơn vào nền kinh tế.
(VNF) - TS. Bùi Thanh Minh, Phó giám đốc Ban IV, khẳng định để đạt mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, Việt Nam cần khơi thông nguồn lực, tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân lớn lên và dẫn dắt các chuỗi giá trị trong nước và quốc tế.
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.
(VNF) - Nghị quyết 79-NQ/TW được xem là bước ngoặt trong tư duy phát triển khi lần đầu tiên đặt lại cách nhìn về vai trò kinh tế nhà nước, chuyển trọng tâm từ quy mô nguồn lực sang năng lực dẫn dắt và tạo lập giá trị. Theo TS. Nguyễn Quốc Việt, cách tiếp cận này không chỉ thay đổi kỳ vọng đối với doanh nghiệp nhà nước, mà còn mở ra dư địa mới để nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực và thúc đẩy sự phát triển của toàn bộ nền kinh tế.
(VNF) - Rất nhiều người Việt Nam đã thành danh tại Big Tech Mỹ. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở việc “làm cho công ty lớn” hay “kiếm được nhiều tiền”, đó mới chỉ là một nửa câu chuyện. Nửa còn lại, quan trọng hơn, là cách những thành công cá nhân đó được chuyển hóa thành giá trị cho đất nước.
(VNF) - Dù Nghị quyết 68 đã tạo ra nhiều kỳ vọng về một môi trường kinh doanh thông thoáng hơn, song theo LS Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SBLAW, thực tế triển khai vẫn tồn tại không ít rào cản khiến doanh nghiệp chưa thể hưởng trọn lợi ích từ cải cách thể chế. Khoảng cách giữa chính sách và thực thi, cùng những vướng mắc pháp lý phát sinh, đang tiếp tục là lực cản đối với khu vực kinh tế tư nhân.
(VNF) - TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, cho rằng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn đã trở thành “bệ đỡ” quan trọng giúp Việt Nam giữ nhịp tăng trưởng ngay từ đầu năm 2026, đồng thời tạo nền tảng để củng cố các động lực như xuất khẩu, tiêu dùng và đầu tư trong thời gian tới.
(VNF) - Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới, việc lựa chọn động lực dẫn dắt trở nên đặc biệt quan trọng. PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cho rằng, tài chính, đặc biệt là tài chính công nghệ, cần được xác định là mũi nhọn chiến lược nếu muốn tạo bứt phá về năng suất, mở rộng không gian tăng trưởng và nâng cao vị thế của nền kinh tế trong dài hạn.
(VNF) - Theo TS. Lê Duy Bình, tranh luận về ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh thực chất mới chỉ xử lý “phần ngọn”. Điều quan trọng hơn là phải xác lập rõ địa vị pháp lý và cách tiếp cận thuế phù hợp với bản chất kinh doanh cá thể, từ đó tạo nền tảng cải cách bền vững.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
(VNF) - TS Võ Trí Thành cho rằng trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực có giá trị như một “mỏ vàng”, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc quản trị, phân bổ và kiểm soát dữ liệu lại đặt ra những thách thức phức tạp, từ quyền sở hữu, quyền riêng tư đến cân bằng giữa tự do hóa và an ninh, khiến đây trở thành một trong những bài toán khó nhất hiện nay.
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc nền tảng vận hành của hoạt động đầu tư, kinh doanh, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của rủi ro pháp lý và tranh chấp. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, mà còn phải thiết kế lại tư duy quản trị rủi ro theo hướng chủ động, xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dự án đầu tư.
(VNF) - Thay vì đưa ra những phán xét định tính về mặt đúng sai, cần đặt mô hình chuyển đổi vàng để mua nhà vào lăng kính cân bằng nhằm định vị ranh giới pháp lý thực tế, từ đó, đánh giá liệu hệ thống quy định hiện hành đã đủ độ tường minh để các bên yên tâm vận hành hay chưa.
(VNF) - Nhiều dự án nhà ở thương mại đủ điều kiện mở bán nhà ở hình thành trong tương lai, bổ sung gần 10.500 căn hộ và nhà liền kề cho thị trường bất động sản Đà Nẵng.
