Đại dịch Covid-19 đã hoành hành trên phạm vi toàn cầu trong suốt hai năm qua, gây ra thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế, xã hội: hàng nghìn tỷ USD đã mất đi, hàng trăm triệu người thất nghiệp, hàng triệu người chết... Nhìn lại hai năm này, nếu 2020 là năm suy thoái thì 2021 lại là năm phục hồi của kinh tế thế giới, dù rằng quá trình phục hồi vẫn còn nhiều rủi ro và trục trặc.
Với Việt Nam, đại dịch cũng đã tác động mạnh mẽ đến kinh tế - đời sống. Tuy nhiên, hai năm qua, chiều hướng kinh tế Việt Nam lại ngược với thế giới. Nếu năm 2020, Việt Nam được xem là ngôi sao sáng vì tăng trưởng dương thì năm 2021, chúng ta lại chịu tổn thất vô cùng nghiêm trọng, nhất là trong làn sóng dịch thứ tư.
Như vậy, kinh tế Việt Nam đang lệch nhịp với kinh tế thế giới. Đó là điều rất đáng lo ngại và tiếc nuối vì sự phục hồi của kinh tế thế giới đều nhờ ở sự dẫn dắt của các quốc gia lớn như Mỹ, châu Âu, Trung Quốc... những đối tác thương mại quan trọng của Việt Nam. Điều này có nghĩa là chúng ta đang không tận dụng được sự phục hồi của kinh tế thế giới. Chúng ta, sau nửa đầu năm tương đối ổn định thì rơi vào tình cảnh tăng trưởng âm 6,17% trong quý III.
Chưa bao giờ trong lịch sử Đổi Mới có mức tăng trưởng thấp như thế. Lưu ý rằng trong quý III, một số tỉnh thành vẫn có sự tăng trưởng, có nghĩa là sự sụt giảm của TP. HCM và các tỉnh phía Nam là vô cùng nghiêm trọng, trong khi đây là đầu tàu công nghiệp, xuất nhập khẩu và đóng góp chủ lực cho ngân sách nhà nước.
Cho đến cuối tháng 9/2021, kết quả nhiều cuộc điều tra cho thấy doanh nghiệp ở TP. HCM và vùng Đông Nam Bộ chỉ có thể cầm cự thêm 1 – 3 tháng. Nói cách khác, sức chịu đựng về kinh tế của người dân và doanh nghiệp tại đây đã tới ngưỡng, dù trung ương và địa phương đã tích cực hỗ trợ. Chiến lược chống dịch cũ đã không còn phát huy tác dụng, gây tổn thương sâu sắc nền kinh tế, đòi hỏi phải mở cửa để cứu sản xuất và người lao động.
Về các gói hỗ trợ của Chính phủ trong năm 2020, đây là những gói hỗ trợ chưa từng có tiền lệ, có độ bao phủ rộng, đúng mục tiêu. Tựu trung, Chính phủ có 3 gói hỗ trợ lớn. Một là hỗ trợ về tiền tệ, gồm hoãn, giãn, khoanh nợ; hạ lãi suất; đẩy tín dụng mới; giảm phí giao dịch. Hai là hỗ trợ về tài khóa, gồm miễn, giảm, hoãn thuế thu nhập doanh nghiệp, tiền thuê đất, một số loại phí. Ba là hỗ trợ an sinh, cấp tiền cho người lao động thất nghiệp, nhóm yếu thế. Trong 3 gói này, hiệu quả của chính sách tiền tệ tốt hơn cả, chính sách tài khóa được một phần còn chính sách an sinh thì rất thấp.
Điều rất đáng quan ngại là một cuộc điều tra của Tổng cục Thống kê vào tháng 9 năm ngoái cho thấy chỉ có 15% - 17% doanh nghiệp tiếp cận được các gói hỗ trợ ở các mức độ khác nhau. Nguyên do của tình trạng này là thủ tục và tiêu chí để tiếp cận gói hỗ trợ rất phức tạp; công tác thực thi thiếu đồng bộ, chưa quyết liệt, cán bộ thực thi có tâm lý e dè, sợ làm sai.
Năm 2021, Chính phủ tiếp tục tung ra các gói hỗ trợ mới. Về cơ bản, các gói hỗ trợ năm 2021 tương đồng với năm 2020 nhưng có bổ sung, mở rộng. Điểm khác biệt rõ nét nhất và cũng đáng mừng nhất là công tác thực thi đã hiệu quả hơn, nhất là ở gói an sinh. Đáng chú ý, các địa phương có dịch cũng có nhiều sáng kiến hỗ trợ doanh nghiệp, người dân.
Hiện nay, doanh nghiệp, người dân đã kiệt sức, các gói hỗ trợ không thể chỉ giúp họ cầm cự như trước nữa. Chúng ta cần một chương trình hỗ trợ đủ dài, đủ lớn, giúp doanh nghiệp phục hồi, bắt nhịp được với xu hướng phát triển của kinh tế thế giới, gắn với tái cấu trúc doanh nghiệp, tái cấu trúc nền kinh tế, tạo nền tảng cho sự tăng trưởng trong những năm tiếp theo.
Thủ tướng đã giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì xây dựng chương trình này để Chính phủ ban hành nghị quyết ngay trong tháng 10/2021. Dù chưa có bản cuối cùng, song nhìn chung, chương trình này sẽ có ít nhất 6 nội dung.
Một là thích ứng, chung sống an toàn với virus SARS-CoV-2; nâng cấp, hoàn thiện hệ thống y tế từ cơ sở vật chất đến năng lực phòng chữa. Đây là tiền đề quan trọng để bảo vệ sức khỏe, tính mạng nhân dân và để sản xuất bình thường.
Hai là cải cách thể chế, cải thiện môi trường đầu tư – kinh doanh, giảm chi phí cho doanh nghiệp; hoàn thiện các khung khổ pháp luật để phân bổ hiệu quả các nguồn lực đất đai, lao động, vốn; xây dựng khung khổ pháp lý cho những cán bộ dám nghĩ, dám làm.
Ba là phát triển cộng đồng doanh nghiệp, từ hộ gia đình, hợp tác xã đến doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp lớn, các chính sách hỗ trợ đang có sẽ được kéo dài thế nào, mở rộng ra sao, có bổ sung chính sách gì khác không.
Bốn là duy trì lao động, tạo sự tin tưởng và kéo họ trở lại với các trung tâm sản xuất; sâu hơn là tái cấu trúc lao động, đào tạo kĩ năng, giải quyết vấn đề dịch chuyển lao động.
Năm là nguồn lực, làm sao đẩy nhanh các dự án đầu tư công lớn, gắn tốt hơn với quy hoạch của địa phương và cả nước.
Sáu là hội nhập, làm sao để tận dụng được các FTA; bắt được cơ hội khi chuỗi cung ứng dịch chuyển; thu hút được FDI chất lượng, phù hợp với giai đoạn mới, đẩy mạnh hợp tác trong chuyển giao công nghệ, y tế, giáo dục, phát triển nguồn nhân lực.
Để xây dựng và thực hiện tốt chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nói trên, có 3 điểm cần được lưu ý. Một là quá trình hồi phục diễn ra trong một thế giới đầy rủi ro, bất định, không ai lường hết được tần suất, quy mô, phạm vi của các cú sốc, thiên tai, dịch bệnh...
Ngoài ra, việc thực hiện chương trình hỗ trợ cũng có thể đưa lại những rủi ro vĩ mô về lạm phát, tài khóa. Do đó, quản trị rủi ro là một phần không thể thiếu để tạo nên tính linh hoạt, chủ động.
Hai là nguồn lực, nhìn tổng quan, các gói hỗ trợ của Việt Nam so với thế giới vẫn còn khiêm tốn. Gói hỗ trợ về tiền tệ mới đạt mức trung bình trong khi hỗ trợ về tài khóa khá hạn hẹp, dựa quá nhiều về thuế mà ít chi trực tiếp.
Lần này, chương trình hỗ trợ sẽ phải lớn hơn, mạnh hơn. Chính phủ hiện đang có 3 điều kiện để mạnh tay: nợ công đang thấp, tạo dư địa vay mượn khá lớn; dự trữ ngoại tệ lớn hầu như chưa sử dụng và mức độ thâm hụt ngân sách có thể chấp nhận ở một mức cao hơn.
Ba là quá trình thực thi, rút kinh nghiệm của 2 lần triển khai, các gói hỗ trợ mới cần được thiết kế gọn, dễ thực hiện, tạo điều kiện cho cơ sở triển khai kịp thời và quyết liệt. Kỳ vọng rằng đây sẽ là chương trình tốt, đem lại hiệu quả thực tế là phục hồi kinh tế, tạo nền tảng cho sự bứt phá trong những năm tiếp theo. Chỉ có như vậy, những kế hoạch 5 năm mà Chính phủ đặt ra mới có thể trở thành hiện thực.
Tags:
(VNF) - TS Võ Trí Thành cho rằng trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực có giá trị như một “mỏ vàng”, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc quản trị, phân bổ và kiểm soát dữ liệu lại đặt ra những thách thức phức tạp, từ quyền sở hữu, quyền riêng tư đến cân bằng giữa tự do hóa và an ninh, khiến đây trở thành một trong những bài toán khó nhất hiện nay.
(VNF) - Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng: “Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi dòng tiền hội tụ, mà còn là nơi tập trung trí tuệ, công nghệ và các chuẩn mực vận hành tiên tiến”.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Sáng ngày 6/4, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, phiên khai mạc sẽ diễn ra trọng thể tại Nhà Quốc hội.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch, tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
(VNF) - Sáng qua, khi đi vào giờ cao điểm trên đường Nguyễn Trãi, tôi chứng kiến gần như đầy đủ những gì Hà Nội đang phải gánh.
(VNF) - TS Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới cho rằng căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy Trung Đông trở lại vòng xoáy bất ổn, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc chi phí mới đối với kinh tế toàn cầu. Với Việt Nam, nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc đáng kể vào năng lượng nhập khẩu thì nguy cơ giá dầu, chi phí vận tải và lãi suất gia tăng có thể tạo áp lực lên lạm phát, thu hẹp dư địa chính sách và bào mòn đà phục hồi còn mong manh.
(VNF) - Chiến sự tại Trung Đông đang bước vào giai đoạn leo thang mới, tiềm ẩn nguy cơ lan rộng và tác động dây chuyền tới kinh tế toàn cầu. PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng nhận định, nếu nguồn cung năng lượng bị gián đoạn, Việt Nam có thể đối mặt “cú sốc kép” từ giá dầu tăng mạnh và áp lực lạm phát nhập khẩu, đòi hỏi phải chủ động kịch bản điều hành và chiến lược dự trữ phù hợp.
(VNF) - Khi Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045, nhiều chuyên gia cho rằng sự thịnh vượng sẽ không đồng nghĩa với nhàn nhã. Trái lại, đó có thể là một giai đoạn cạnh tranh khốc liệt, đòi hỏi mỗi cá nhân phải tự nâng cấp năng lực và xây dựng “hạ tầng” cho chính mình nếu không muốn bị bỏ lại phía sau.
(VNF) - Việc tổ chức lại không gian đô thị Đà Nẵng sau sáp nhập không chỉ là một bài toán kỹ thuật quy hoạch mà còn là phép thử về bản lĩnh thể chế và tầm nhìn phát triển dài hạn của thành phố. Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance, ông Nguyễn Cửu Loan – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Quy hoạch Phát triển đô thị TP. Đà Nẵng cho rằng đây là cơ hội lịch sử để thành phố tái cấu trúc mô hình phát triển theo hướng đa trung tâm, tích hợp vùng và bền vững.
(VNF) - Lễ ra mắt Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam không chỉ đánh dấu sự hình thành của một thiết chế mới, mà còn mở ra kỳ vọng đưa Việt Nam tiến gần hơn tới “vòng trong” của dòng vốn toàn cầu. Tuy nhiên, theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân để tham vọng này trở thành hiện thực, điều kiện tiên quyết không chỉ là ưu đãi hay vị trí địa lý, mà phải kiến tạo được một “không gian thể chế đặc biệt” đủ minh bạch, ổn định và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
(VNF) - Với mục tiêu đến năm 2045 sẽ trở thành quốc gia thu nhập cao, công nghiệp hoá là con đường bắt buộc. Nhưng trong bối cảnh địa chính trị - kinh tế thế giới ngày càng bất định, tiến trình công nghiệp hóa Việt Nam sẽ đi theo hướng nào, Chính phủ cần điều chỉnh chính sách ra sao? Tạp chí Đầu tư Tài chính đã có cuộc trao đổi với GS Trần Văn Thọ - Đại học Waseda, Tokyo về các vấn đề này.
(VNF) - Một nền kinh tế muốn đi nhanh không thể thiếu áp lực. Không có áp lực, không có sự thúc ép, hệ thống sẽ trì trệ, nguồn lực bị giữ lại trong trạng thái phòng thủ. Nhưng sự thúc ép cần đi cùng với sự khai thông.
(VNF) - Khi bàn về lịch sử và tương lai của kinh tế tư nhân Việt Nam, có lẽ không nên thu hẹp câu chuyện vào vài biểu đồ tăng trưởng hay một số tập đoàn nổi bật thường xuyên xuất hiện trên truyền thông. Những con số, dù cần thiết, vẫn chỉ phản ánh một lát cắt ngắn của một quá trình dài hơn nhiều: hành trình hình thành của một lực lượng kinh tế trong những điều kiện đặc biệt, nhiều lần bị gián đoạn, chịu tổn thương sâu sắc, rồi từng bước phục hồi và tìm cách khẳng định vị trí của mình.
(VNF) - Nói người Việt, đặc biệt là người Việt nông thôn coi trọng thương mại, gọi nôm na là buôn bán, có gì đó sai sai, ít ra cũng thiếu cơ sở về mặt dẫn chứng thực tế! Càng sai so với tư duy quen thuộc mà nhiều người đang neo chặt trong đầu, được quy cho thuộc về tố chất dân tộc, bất khả bàn cãi?
(VNF) - TS Võ Trí Thành cho rằng trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực có giá trị như một “mỏ vàng”, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc quản trị, phân bổ và kiểm soát dữ liệu lại đặt ra những thách thức phức tạp, từ quyền sở hữu, quyền riêng tư đến cân bằng giữa tự do hóa và an ninh, khiến đây trở thành một trong những bài toán khó nhất hiện nay.
(VNF) - Công ty Cổ phần Giầy Thượng Đình đang lên kế hoạch chuyển đổi khu “đất vàng” tại số 277 đường Nguyễn Trãi (Hà Nội) thành tổ hợp căn hộ, văn phòng và trường học với tổng vốn đầu tư dự kiến gần 10.000 tỷ đồng.
