Bảo hiểm ô tô - xe máy: Bồi thường nhỏ giọt, 'cắn' bớt quyền lợi của khách

“Ngon ăn” như bảo hiểm xe máy

Cục quản lý, giám sát Bảo hiểm (Bộ Tài chính) mới đây đã ban hành kết luận thanh tra đối với Tổng công ty bảo hiểm Hàng không (VNI) với loạt vi phạm liên quan đến bảo hiểm TNDS xe cơ giới, trong đó có bảo hiểm xe máy như chưa thực hiện đúng quy định của pháp luật bảo hiểm bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới về mẫu báo cáo, về thời hạn giấy chứng nhận bảo hiểm (GCNBH), thông tin trên GCNBH, việc tra cứu GCNBH...

Đặc biệt, vấn đề bồi thường còn nhiều bất cập và chưa thực hiện đúng quy định như tiếp nhận thông tin tai nạn qua đường dây nóng, yêu cầu hồ sơ công an không đúng quy định, vi phạm về thời gian bồi thường và tạm ứng bồi thường, gây khó khăn trong việc đòi quyền lợi của khách hàng.

Đáng chú ý, có những hồ sơ bồi thường theo quy định từ 15 – 30 ngày, nhưng Bảo hiểm hàng không đã “ngâm” đến hơn 600 ngày.

Tương tự, Bảo hiểm Liên hiệp (UIC) cũng đã bị Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm chỉ ra nhiều sai phạm trong năm 2023 đối với nghiệp vụ bảo hiểm bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới như giảm trừ số tiền bồi thường không đúng quy định pháp luật, thông tin trên GCNBH vi phạm…

Chưa kể, công ty này còn bị thanh tra chỉ ra đã áp dụng giảm trừ số tiền bồi thường thiệt hại không đúng quy định pháp luật.

Cụ thể, khi sự kiện bảo hiểm xảy ra, khách hàng đã yêu cầu bồi thường bảo hiểm với số tiền 40 triệu nhưng công ty lại "xén" của khách hàng 50% số tiền với lý do khách hàng "va chạm với bên thứ ba và không có hồ sơ từ công an giao thông”. Có một hồ sơ khác, công ty cũng áp dụng giảm trừ 15% số tiền bồi thường cho khách hàng, với lý do khấu hao tài sản.

Về bảo hiểm vật chất xe ô tô, Bảo hiểm Liên hiệp đã tự “cắn” bớt tiền của khách đối với bốn hồ sơ bồi thường, mức giảm trừ 30%.

Điển hình, một khách hàng bị tai nạn xe, thiệt hại tài sản thuộc phạm vi bảo hiểm là hơn 75 triệu đồng, công ty chỉ trả 58 triệu đồng.

Trong khi đó, Bảo hiểm Hàng không lại đang thu rất nhiều tiền ở bảo hiểm TNDS xe máy nhưng chi bồi thường “nhỏ giọt”.

Cụ thể, năm 2023 công ty đã phát sinh doanh thu từ nghiệp vụ bảo hiểm TNDS xe cơ giới là hơn 625 tỷ đồng, trong đó doanh thu bảo hiểm TNDS xe máy đạt hơn 110 tỷ, còn TNDS của chủ xe ô tô là gần 515 tỷ đồng. Trong đó, bồi thường cho 66 hồ sơ xe máy là 4,4 tỷ đồng.

Bảo hiểm UIC cũng đã thu gần 1,4 tỉ đồng từ mảng bảo hiểm TNDS chủ xe cơ giới nhưng chủ yếu đến từ ô tô, xe máy chiếm không đáng kể. Trong năm 2023, không phát sinh bất kỳ bồi thường nào với chủ xe máy, chỉ phát sinh với chủ xe ô tô với 12 hồ sơ, bồi thường 550 triệu đồng.

Đây là tình trạng chung của toàn thị trường, khi số liệu của Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm cho thấy, trong 11 tháng của năm 2024, tổng doanh thu bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của xe mô tô, xe gắn máy và các loại xe cơ giới tương tự đạt 736,9 tỷ đồng. Trong đó, ước tính chi phí bồi thường chỉ là 28,5 tỷ đồng, tương ứng với tỷ lệ chi trả hơn 3,8%.

Chuyên gia kinh tế, thành viên hội Luật gia Việt Nam ông Trần Nguyên Đán cho rằng, mức bồi thường đối với bảo hiểm TNDS xe máy như trên là quá thấp, thường mức chi trả trung bình đối với các nghiệp vụ bảo hiểm phi nhân thọ lớn hơn nhiều, có doanh nghiệp lên đến 60% trên tổng phí thu được.

“Đương nhiên các công ty bảo hiểm không giữ lại hết được con số chênh lệch của bảo hiểm xe máy nêu trên bởi DN cho còn phải chi hoa hồng, chi phí quản lý DN, chi phí hợp lý khác…”, ông Đán nói thêm.

Cần chấn chỉnh quy trình bồi thường

Trước chủ trương của Bộ Tài chính, bảo hiểm TNDS xe cơ giới (ô tô và xe máy) sẽ là bắt buộc tham gia, các chuyên gia cho rằng ngoài việc tích cực tuyên truyền để người dân hiểu được ý nghĩa của bảo hiểm TNDS xe máy, chủ động đòi quyền lợi, thì quan trọng hơn cả là các doanh nghiệp bảo hiểm (DNBH) cần phải có trách nhiệm chủ động trong việc bồi thường.

Theo một vị chuyên gia bảo hiểm, để phát huy đúng ý nghĩa của bảo hiểm TNDS, người tham gia phải chủ động hiểu về loại hình bảo hiểm này để khi có vấn đề rủi ro xảy ra, tạo thói quen làm việc với DNBH để thông báo và đòi bồi thường quyền lợi.

Đồng thời, về phía DNBH khi đã thu phí hàng trăm tỷ mỗi năm, công ty cần có trách nhiệm chủ động bồi thường. Ngoài ra, làm sao để đơn giản hoá thủ tục, hướng dẫn chi tiết các bước, để người mua thấy được quyền lợi thì họ mới tạo thói quen tham gia đều đặn theo quy định của Luật.

“Đặc biệt trong thời đại công nghệ, phải số hoá được nhiều quy trình và đơn giản hoá hơn nữa”, vị chuyên gia nhấn mạnh.

Cùng quan điểm, ông Trần Nguyên Đán nêu, trước hết, người dân chưa hiểu ý nghĩa của loại hình này thì cần phải tuyên truyền thông tin nhiều hơn nữa để ý nghĩa sản phẩm được hiểu đúng.

Thứ hai, sự cố gắng giải quyết quyền lợi người bị nạn của DNBH chưa thấy rõ ở đây, có một thực trạng là thu tiền nhưng người dân tới khai báo thì xem xét chi trả, còn không gọi thì không trả. Bởi đây là sản phẩm bảo hiểm TNDS nên các DN cần chủ động có trách nhiệm trong việc bồi thường.

Ông Đán lưu ý, trong bảo hiểm TNDS có hai rủi ro được bảo hiểm gồm: tổn thất con người và tổn thất tài sản. Đối với tổn thất về người, cần một kênh thông tin liên lạc chung giữa các DNBH, giống như kênh liên ngân hàng hoặc kênh bảo lãnh viện phí của bảo hiểm sức khoẻ, bảo hiểm nhân thọ. Để khi tiếp nhận các thông tin về tai nạn giao thông, liên quan đến thiệt hại, tổn thất về người thì các DNBH chủ động rà soát thông tin cá nhân, biển số xe, người bị thiệt hại.

Đồng thời sau khi người tham gia đã khai báo, cần nhanh chóng hướng dẫn thủ tục và chi trả sớm.

Còn đối với tài sản, người tham gia cần gọi ngay đến hotline công ty bảo hiểm để được hướng dẫn các thủ tục bồi thường như vẫn làm đối với TNDS xe ô tô.

Theo kết luận, Cục quản lý, giám sát bảo hiểm đã có kiến nghị xử lý tài chính, xử lý hành chính đối với các DN vi phạm nêu trên.

Cùng với đó, nhà chức trách yêu cầu Tổng công ty bảo hiểm Hàng không (VNI) và Bảo hiểm Liên hiệp (UIC) phải rà soát, chấn chỉnh đảm bảo chấp hành đúng quy định pháp luật về bảo hiểm bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới.

Đặc biệt, chấn chỉnh công tác bồi thường bảo hiểm xe cơ giới, giải quyết bồi thường đầy đủ, chính xác, thực hiện đúng quy định về thời hạn thanh toán bồi thường, tạm ứng bồi thường, đảm bảo quyền lợi của khách hàng theo quy định pháp luật.

Ngoài ra, các DN cũng rà soát, chịu trách nhiệm tuân thủ các quy định pháp luật về thuế và pháp luật có liên quan.