- Thưa bộ trưởng, ông vừa được giao nhiệm vụ tính thêm khu vực phi chính thức vào GDP với hàm ý tăng nợ công cho đầu tư. Ông nói gì về chuyện này?
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: Tỷ lệ nợ công tính trên GDP đã bị cái trần 65% khống chế rồi, không thể tăng thêm được nữa. Câu hỏi đặt ra, tại sao không tiếp cận theo hướng làm sao để giá trị GDP to ra, lớn lên để nợ công nhỏ đi. Mọi người chỉ bàn không được vượt cái trần đó, mà không bàn làm sao để tăng GDP. Như thế thì chúng ta rơi vào vòng luẩn quẩn: không có đầu tư thì không tạo được việc làm, không có tăng trưởng, không có nguồn thu và nợ công cứ suốt đời to ra.
Cách tiếp cận của tôi không theo hướng đó. Cứ bảo nợ công cao rồi, không được đầu tư nữa thì muôn đời không phát triển được.
Vấn đề là ở chỗ, Nhà nước không thể thu thuế được khu vực phi chính thức đó, cho dù khu vực này được ước tính lên tới 20-35% GDP. Làm sao thu thuế được từ buôn lậu? Nợ thì nợ thật, khả năng trả nợ cũng là vấn đề. Đó là chưa nói, như ông biết, đầu tư của Nhà nước thì nhiều chỗ rất kém hiệu quả.
Trong bối cảnh ở Việt Nam, điều quan trọng là phải tiếp tục đầu tư vì đầu tư mới có phát triển, có tăng trưởng. Nhà nước phải đầu tư những dự án hiệu quả, có kiểm soát chứ không đầu tư ồ ạt như trước đây. Đất nước đang rất cần những dự án lớn lan tỏa, ví dụ như trong Nghị quyết 01 đã nêu.
Tôi hoàn toàn đồng ý với cách đặt vấn đề của bạn, nhưng không phải vì thế mà không đầu tư. (Chính sách) sai thì phải sửa, thiếu thì phải thêm vào cho đủ, và làm láo thì phải trị.
- Là bộ trưởng phụ trách đầu tư, ông nhìn xem hạ tầng giao thông của ta như thế nào…?
Phát triển cơ sở hạ tầng là một trong ba khâu đột phá chiến lược. Chúng ta có các nghị quyết nhưng triển khai còn chậm, nhiều thể chế chưa được hoàn thiện, chất lượng chưa cao. Phát triển hạ tầng chững lại do nguồn lực, do chính sách.
Tôi vừa chỉ đạo Vụ kết cấu hạ tầng rà soát lại tất cả các công trình giao thông những năm qua. Công trình nào cũng chậm, làm tăng chi phí, đội vốn rất nhiều. Nhiều sân bay như Cát Bi, Nha Trang vừa làm xong đã xin nâng cấp. Riêng nhà ga Tân Sơn Nhất từ khi giải phóng đến giờ cải tạo 17 lần. Đoạn Pháp Vân – Cầu Giẽ 10 năm qua cải tạo 3 lần. Chủ tịch Hà Nội than phiền với tôi, người dân nói là trong 10 năm qua nhà của họ bị chặt ba lần rồi.
Tôi muốn nói tư duy, tầm nhìn của cơ quan tư vấn, cơ quan quyết định đầu tư, các cơ quan liên quan. Chúng ta có tầm nhìn ngắn quá, toàn cơi nới, mở rộng.
Tư duy như thế làm thiệt hại cho đất nước bao nhiêu tiền, nhưng điều đó chưa nguy hiểm bằng mất cơ hội phát triển. Nếu chúng ta có một hệ thống giao thông đồng bộ, hiện đại thì nền kinh tế sẽ hiệu quả hơn, sức cạnh tranh cao hơn chứ. Thật sự là tôi rất trăn trở.
- Tôi được biết, cách đây 8 năm, trước khi Quốc lộ 1 A được mở rộng, ông từng trình bày cả ở bên Đảng và Chính phủ một đề án xây dựng đường cao tốc Bắc Nam vừa được thông qua kỳ trước. Cụ thể việc này như thế nào?
Lúc đó vừa Đại hội X xong, tôi trình bày đề án cần làm đường cao tốc Bắc Nam dài 2.000 km có đầy đủ các phương án vốn ở đâu, làm bằng cách nào. Tôi nhớ từng khẳng định, nếu mở rộng Quốc lộ 1A thì như lấy đá ghè chân mình… Dù được nhiều người ủng hộ song rất tiếc là đề án không được thông qua.
Tôi rất băn khoăn là trước đó còn xem xét đầu tư đường sắt cao tốc Bắc Nam gần 55 tỷ đô la, mà lại bỏ qua đường bộ cao tốc hơn 10 tỷ đô la. Lẽ ra, nếu hồi đó quyết làm thì nay chúng ta đã có cả tuyến đường bộ cao tốc Bắc Nam rồi.
- Thưa bộ trưởng, ông nghĩ như thế nào về chủ trương huy động nguồn lực từ khu vực tư cho phát triển cơ sở hạ tầng?
Chúng ta đã làm được một số công trình BOT tốt, nhưng cũng có một số khuyết điểm, hạn chế nên bây giờ đầu tư của tư nhân chững lại. Nếu các cơ quan, kể cả báo chí không ủng hộ, hay ít nhất là phản ánh một cách khách quan mang tính xây dựng thì rất nguy hiểm. Đây là một chủ trương đúng, chắc chắc chắn chúng ta không thể trông chờ vào đầu tư của riêng nhà nước được. Còn sai ở đâu thì phải sửa, cá nhân sai thì xử lý, luật pháp thiếu thì xây dựng. Nghị định 15 về hợp tác công tư (PPP) sẽ được nâng lên thành luật.
Nhiều lãnh đạo tỉnh nói với tôi giờ họ rất ngại, các bộ cũng thế. Các nhà đầu tư thì vô cùng ngại; ngân hàng làm sao dám cho vay. Chúng ta không thể huy động được vốn trong thời gian tới nếu chúng ta không có cái nhìn tích cực khách quan.
- Liên quan đến chuyện phân bổ vốn đầu tư, Bộ trưởng có biết người ta nói cơ quan ông là cơ quan xin cho?
Có người tiếp cận theo cách tiêu cực nói Bộ Kế hoạch và Đầu tư là siêu bộ, là cơ quan xin-cho. Thực chất là công việc được phân công thì chúng tôi làm. Tôi đã nói nhiều lần, cần phải dũng cảm vượt qua chính mình. Vấn đề này rất thấm thía đối với chúng tôi.
Trước đây, Bộ tham gia rất cụ thể, trực tiếp vào việc phân bổ vốn, nhưng bây giờ không còn làm như thế nữa. Hiện nay, chúng tôi chỉ còn thực hiện việc quản lý nhà nước thông qua việc xây dựng các nguyên tắc và tiêu chí phân bổ vốn, báo cáo Chính phủ để trình ra Quốc hội theo kế hoạch đầu tư 5 năm.
Trên tiêu chí đó, các bộ ngành địa phương về tự phân bổ cho dự án nào, dự án nào mới, dự án nào tiếp tục, dự án nào dừng. Sau khi bộ ngành địa phương quyết định xong, gửi lại danh sách thì Bộ Kế hoạch và Đầu tư làm nhiệm vụ là tổng hợp, rà soát lại tiêu chí xem đúng không, nếu đúng thì trình Chính phủ giao vốn. Quy trình này rất khác so với ngày xưa. Cái vượt lên chính mình chính là chỗ đó, vì anh đã từ bỏ quyền lực của anh.
Tôi nói với nhiều anh em: quyền lực hay lợi ích chỉ ở một vài cơ quan, đơn vị, con người nào đó thôi, chứ không phải tất cả anh em ở bộ. Có một vài chuyên viên, cán bộ cấp vụ đang nhầm rất lớn, tưởng rằng ta có quyền rất lớn, cho người này cái này cái kia. Đừng nghĩ như thế. Đừng nhầm để biến quyền lực của nhà nước, mà thực chất của nhân dân thành quyền lực của cơ quan đơn vị hay cá nhân. Các đồng chí không có quyền, tôi cũng không có quyền đó. Chỉ là một bộ phận rất nhỏ thôi, nhưng nhưng có tư tưởng như thế, tôi chia sẻ rất thật. Tinh thần phải vì cái chung, làm những cái có ích cho đất nước và cho người dân.
- Tôi vừa đi thăm hệ thống máy chủ rất đồ sộ quản lý dự án đầu tư công cả nước. Phải nói là rất ấn tượng…
Trước đây chúng tôi quản lý các dự án đầu tư công hoàn toàn bằng thủ công, bằng phần mềm excel. Nhiều cán bộ 11 giờ đêm mới về, đợt cao điểm làm đến 3 giờ sáng, mà kéo dài suốt từ tháng 8 đến tháng 12. Ai cũng chỉ loanh quanh với mấy con số, sai là sửa chóng cả mặt mà chả tạo ra giá trị gì.
Giờ tôi cho xây dựng hệ thống quản lý đầu tư bằng phần mềm, bạn đã thấy. Các bộ, ngành và địa phương báo cáo trực tiếp lên hệ thống, nếu sai là hệ thống báo ngay lập tức. Bây giờ chỉ cần 1 tuần là xong tất cả, không còn cảnh làm đêm.
Cái hay nhất của hệ thống này là không một ai can thiệp được, dù vô tình hay cố ý. Can thiệp là chúng tôi biết ngay. Tôi nói thế để thấy, chúng tôi luôn hướng tới chuyên nghiệp, hiệu quả hơn. Nhưng phải nói thật, bên ngoài cũng có nhiều ý kiến ngược, không đồng tình ủng hộ đâu. Bên trong cũng thế. Nhưng tôi nói, cứ cái đúng mà làm.
- Làm việc với Bộ gần đây, Thủ tướng đã nhắn nhủ Bộ phải là Bộ cải cách và phát triển. Ông nhìn nhận điều này như thế nào?
Chúng tôi đã chuẩn bị đề án cho việc này. Chúng tôi nghĩ đã đến lúc phải cải tổ lại Bộ theo hướng tập trung vào những vấn đế chiến lược, định hướng phát triển. Thực tế, chúng tôi là bộ tổng hợp, đa ngành, liên quan đến rất nhiều ngành nghề lĩnh vực khác nhau. Chúng tôi phải chịu một áp lực rất lớn là toàn làm những điều mới, những điều đụng chạm.
Tôi luôn nói với cán bộ là cần phải động não xem việc đó có cần không, có tốt cho xã hội, cho đất nước không; nếu cần thì phải thay đổi thế nào, thuyết phục mọi người ra sao.
Con người chúng ta có 5 chức năng mà nhiều người hỏng mất. Đọc – không đọc vì lười. Nghe – không nghe vì vô cảm, có nhiều thứ hay mà không chịu nghe. Nghĩ – không nghĩ, không động não, cái gì đã thành thói quen cứ thế mà làm, vừa nhanh, vừa lành; tư duy đó thì chết, bao nhiêu cái hay của thế giới hay thực tiễn của đất nước thì phải nghĩ để làm làm chứ. Nói – có nhiều người nói mà chẳng có nội hàm nào, lại có người còn không nói được. Cuối cùng là viết.
Trước còn viết tay, nhiều người còn viết còn tốt, nay dựa vào máy tính, lười viết, không viết nổi. Khi mới làm bộ trưởng, họp 800 người ở Bộ, tôi yêu cầu mỗi người lấy giấy và bút trả lời ba câu hỏi, đất nước đang như thế nào, bộ phải làm gì, và đơn vị phải làm gì. Tôi muốn kiểm tra trình độ, năng lực và tâm huyết của cán bộ đến đâu. Kết quả là không có bài nào xuất sắc, nhiều bài buồn cười.
Thực tế là chúng tôi phải thay đổi hơn nữa. Tôi ý thức bộ phải có bản lĩnh, nói thật đúng, thật thuyết phục. Đúng rồi thì phải bảo vệ. Còn cứ giữ thái độ thờ ơ, bình bình với sự phát triển của đất nước thì chúng ta còn tụt hậu.
Tags:
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
Trong cuộc đua nhân sự, nhiều doanh nghiệp TP.HCM đẩy nhanh cấp bậc qua danh xưng để hút ứng viên, nhưng không đi kèm lương, quyền lợi tương xứng, khiến người lao động vỡ kỳ vọng.
(VNF) - Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng: “Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi dòng tiền hội tụ, mà còn là nơi tập trung trí tuệ, công nghệ và các chuẩn mực vận hành tiên tiến”.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Sáng ngày 6/4, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, phiên khai mạc sẽ diễn ra trọng thể tại Nhà Quốc hội.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch, tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
(VNF) - Sáng qua, khi đi vào giờ cao điểm trên đường Nguyễn Trãi, tôi chứng kiến gần như đầy đủ những gì Hà Nội đang phải gánh.
(VNF) - TS Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới cho rằng căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy Trung Đông trở lại vòng xoáy bất ổn, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc chi phí mới đối với kinh tế toàn cầu. Với Việt Nam, nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc đáng kể vào năng lượng nhập khẩu thì nguy cơ giá dầu, chi phí vận tải và lãi suất gia tăng có thể tạo áp lực lên lạm phát, thu hẹp dư địa chính sách và bào mòn đà phục hồi còn mong manh.
(VNF) - Chiến sự tại Trung Đông đang bước vào giai đoạn leo thang mới, tiềm ẩn nguy cơ lan rộng và tác động dây chuyền tới kinh tế toàn cầu. PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng nhận định, nếu nguồn cung năng lượng bị gián đoạn, Việt Nam có thể đối mặt “cú sốc kép” từ giá dầu tăng mạnh và áp lực lạm phát nhập khẩu, đòi hỏi phải chủ động kịch bản điều hành và chiến lược dự trữ phù hợp.
(VNF) - Khi Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045, nhiều chuyên gia cho rằng sự thịnh vượng sẽ không đồng nghĩa với nhàn nhã. Trái lại, đó có thể là một giai đoạn cạnh tranh khốc liệt, đòi hỏi mỗi cá nhân phải tự nâng cấp năng lực và xây dựng “hạ tầng” cho chính mình nếu không muốn bị bỏ lại phía sau.
(VNF) - Việc tổ chức lại không gian đô thị Đà Nẵng sau sáp nhập không chỉ là một bài toán kỹ thuật quy hoạch mà còn là phép thử về bản lĩnh thể chế và tầm nhìn phát triển dài hạn của thành phố. Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance, ông Nguyễn Cửu Loan – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Quy hoạch Phát triển đô thị TP. Đà Nẵng cho rằng đây là cơ hội lịch sử để thành phố tái cấu trúc mô hình phát triển theo hướng đa trung tâm, tích hợp vùng và bền vững.
(VNF) - Lễ ra mắt Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam không chỉ đánh dấu sự hình thành của một thiết chế mới, mà còn mở ra kỳ vọng đưa Việt Nam tiến gần hơn tới “vòng trong” của dòng vốn toàn cầu. Tuy nhiên, theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân để tham vọng này trở thành hiện thực, điều kiện tiên quyết không chỉ là ưu đãi hay vị trí địa lý, mà phải kiến tạo được một “không gian thể chế đặc biệt” đủ minh bạch, ổn định và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
(VNF) - Với mục tiêu đến năm 2045 sẽ trở thành quốc gia thu nhập cao, công nghiệp hoá là con đường bắt buộc. Nhưng trong bối cảnh địa chính trị - kinh tế thế giới ngày càng bất định, tiến trình công nghiệp hóa Việt Nam sẽ đi theo hướng nào, Chính phủ cần điều chỉnh chính sách ra sao? Tạp chí Đầu tư Tài chính đã có cuộc trao đổi với GS Trần Văn Thọ - Đại học Waseda, Tokyo về các vấn đề này.
(VNF) - Một nền kinh tế muốn đi nhanh không thể thiếu áp lực. Không có áp lực, không có sự thúc ép, hệ thống sẽ trì trệ, nguồn lực bị giữ lại trong trạng thái phòng thủ. Nhưng sự thúc ép cần đi cùng với sự khai thông.
(VNF) - Khi bàn về lịch sử và tương lai của kinh tế tư nhân Việt Nam, có lẽ không nên thu hẹp câu chuyện vào vài biểu đồ tăng trưởng hay một số tập đoàn nổi bật thường xuyên xuất hiện trên truyền thông. Những con số, dù cần thiết, vẫn chỉ phản ánh một lát cắt ngắn của một quá trình dài hơn nhiều: hành trình hình thành của một lực lượng kinh tế trong những điều kiện đặc biệt, nhiều lần bị gián đoạn, chịu tổn thương sâu sắc, rồi từng bước phục hồi và tìm cách khẳng định vị trí của mình.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
(VNF) - Sau hơn một năm khởi công, dự án cầu đi bộ vượt sông Sài Gòn đang bước vào giai đoạn thi công cao điểm với nhiều hạng mục quan trọng dần hoàn thiện, tạo hình rõ nét cho một công trình được kỳ vọng trở thành điểm nhấn kiến trúc mới của TP. HCM.
