- Ông được xem là một trong những "đại sứ đầu tư" của Việt Nam trong hai thập kỷ qua. Câu chuyện đó đã được bắt đầu như thế nào?
Ông Don Lam: Tôi may mắn được tham gia vào các hoạt động xúc tiến đầu tư của Việt Nam ngay từ giai đoạn đầu. Hai mươi năm trước, tôi làm việc cho Công ty kiểm toán PriceWaterhouseCooper (PwC). Lúc đó, tôi được tham gia các chuyến công tác nước ngoài của lãnh đạo TP. HCM để huy động vốn đầu tư cho thành phố.
Sau này, khi thành lập VinaCapital, tôi cũng có thêm khá nhiều cơ hội tham gia các đoàn xúc tiến đầu tư của các bộ, ngành… Về câu chuyện đi huy động vốn nước ngoài, khi đó một nghiên cứu có đưa ra con số là nếu huy động 1 triệu USD vào Việt Nam thì sẽ trực tiếp và gián tiếp tạo ra được 1.000 việc làm, công ty nào đó đầu tư 10 triệu USD thì 10 ngàn người được hưởng lợi. Gọi vốn thành công sẽ đem lại ảnh hưởng tích cực rất lớn, nhưng thời điểm đó Việt Nam còn nghèo, nguồn vốn trong nước rất hạn chế nên bắt buộc phải kêu gọi nước ngoài.
Khi đó, tôi mới về nước và rất trăn trở phải đóng góp cho Việt Nam thế nào. Nếu chỉ làm việc cho một công ty kiểm toán (PwC) thì đóng góp không được nhiều. Mặt khác, PwC có văn phòng đại diện hầu như ở tất cả các thành phố lớn trên thế giới. Do đó, với quan hệ của PwC thì việc sắp xếp các cuộc làm việc, họp hành với các nhà đầu tư nước ngoài rất thuận lợi.
- Trong giai đoạn đầu, làm thế nào để thuyết phục các nhà đầu tư nước ngoài khi mà các điều kiện của Việt Nam vẫn còn rất kém thuyết phục?
Tôi đóng vai trò kết nối với tâm thế là người Việt Nam khi giới thiệu các nhà đầu tư nước ngoài. Việc giới thiệu, kết nối không khó lắm, nhưng ban đầu chúng ta thực hiện chưa được chuyên nghiệp, mới dừng ở việc quảng bá chung chung cho nhà đầu tư biết Việt Nam.
Càng về sau, công việc này càng chuyên nghiệp hóa thêm, như việc quảng bá tại các diễn đàn đầu tư lớn. Tiếp theo là sắp xếp một số cuộc phỏng vấn các cơ quan báo chí, truyền thông hàng đầu của nước sở tại để họ đăng tải, phát sóng về kinh tế và môi trường đầu tư Việt Nam để hiệu quả quảng bá cao hơn.
Tiếp theo nữa là sắp xếp một số buổi thảo luận giữa một số lãnh đạo, nhà đầu tư, doanh nghiệp lớn ở nước đó với lãnh đạo của Việt Nam, vì được gặp và nghe trực tiếp từ các lãnh đạo quốc gia giúp doanh nghiệp tin tưởng hơn nhiều vào Việt Nam. Các chủ tịch hay tổng giám đốc các tập đoàn lớn thường không tham dự hết các hội thảo, diễn đàn quy mô vài trăm người, nhưng mời họ ăn trưa cùng lãnh đạo cấp cao của Việt Nam thì chắc chắn họ sẽ tham gia, từ đó hiệu quả cũng hơn hẳn.
Tôi nhớ trong một chuyến đi xúc tiến đầu tư, tôi gặp lãnh đạo một tập đoàn lớn ở châu Âu, mời ông ăn trưa với lãnh đạo phái đoàn Việt Nam. Sau đó, ông ấy mới nói rằng nếu không có buổi gặp trực tiếp khoảng 2 tiếng hôm nay thì chắc ông sẽ không bao giờ suy nghĩ tới việc thành lập một công ty sản xuất ở Việt Nam.
Khi đó, họ rất muốn đầu tư vào Đông Nam Á, nhưng trong mường tượng của họ chỉ có Philipines, Malaysia, Thái Lan là chính, không bao giờ nghĩ đến Việt Nam. Quyết định của tập đoàn này đầu tư vào Việt Nam đã bắt đầu từ buổi ăn trưa đó, khi vị chủ doanh nghiệp kia được nghe từ chính lãnh đạo Việt Nam về chính sách cởi mở của Chính phủ.
- Có ý kiến cho rằng 30 năm qua chính sách mở cửa của Việt Nam đối với đầu tư nước ngoài được tiến hành khá "nhỏ giọt", mỗi năm mở ra một chút. Bây giờ nhìn ngược lại, ông có cho rằng lẽ ra có những thời điểm chúng ta phải mở nhanh hơn?
Tôi cho rằng việc mở cửa dần dần qua 30 năm như vậy giúp hạn chế các xáo trộn đột ngột trong hệ thống chính sách. Một phần lý do của việc cải tổ chưa nhanh là bởi chúng ta chưa có nhiều kinh nghiệm và qua mỗi lần đều tích lũy, cập nhật thêm.
Tuy vậy, hiện nay các nước láng giềng như Thái Lan và Singapore đánh giá khá tốt về Việt Nam, kinh tế phát triển nhanh và có nền tảng bền vững. Bước tiếp theo là quan trọng nhất, bởi Việt Nam đang ở mức thu nhập trung bình và cần rất nhiều các nghiên cứu định hướng và đề xuất cập nhật chính sách để đưa đất nước bứt phá lên vùng thu nhập cao hơn.
- Đầu tư nước ngoài lâu nay vẫn được hiểu theo nghĩa hẹp là đầu tư trực tiếp. Là người tham gia xúc tiến đầu tư trực tiếp lẫn đầu tư gián tiếp, quan điểm của ông về vấn đề này thế nào?
Tác động của vốn đầu tư nước ngoài đối với Việt Nam là rất lớn. Gần đây thị trường phát triển hơn, người ta mới nghĩ là nếu đầu tư nước ngoài vào Việt Nam nhiều quá thì sẽ thâu tóm các công ty Việt Nam, hay mua đi bán lại. Anh yếu thì người ta mới mua để tái cơ cấu, để phát triển mạnh hơn.
Về lâu dài, vốn đầu tư là tốt, nước ngoài hay trong nước không quá quan trọng, có đầu tư thì mình mới kiến tạo tương lai được. Có một điều tôi muốn nhấn mạnh là hình như thị trường còn chưa hiểu rõ lắm về đầu tư gián tiếp. Đa phần người Việt Nam nghĩ đầu tư trực tiếp là chủ yếu, nhưng đầu tư gián tiếp cũng rất quan trọng, vì nguồn vốn này đưa dài hạn vào công ty Việt Nam là chính.
Như VinaCapital làm đầu tư gián tiếp, hơn 90% là vào các công ty Việt Nam. Thương vụ đầu tiên là mua cổ phần của Kinh Đô. Lúc đó Kinh Đô cần tiền của chúng tôi để phát triển các nhà máy bao bì để tăng chất lượng mẫu mã của bánh kẹo.
Vốn của chúng tôi là dài hạn, trong khi hầu hết ở Việt Nam là vốn vay ngắn hạn 12 tháng. Thành ra trong mười mấy năm, tiền của chúng tôi đầu tư vào đã giúp Kinh Đô phát triển rất nhiều.
Hay năm 2016, chúng tôi đầu tư vào An Cường, một công ty sản xuất và xuất khẩu ván gỗ công nghiệp cho nội thất, họ rất cần vốn để xây dựng hệ thống công nghệ mới, nhà máy mới để chuẩn bị cạnh tranh với nhiều công ty khác trên toàn cầu. Vậy họ cần vốn lâu dài chứ làm sao vốn ngắn hạn được.
Một ví dụ khác là Yeah1, một công ty công nghệ chúng tôi đã đầu tư vào đó khoảng 7-8 năm. Lúc mới đầu tư đó chỉ là một start-up, nhưng bây giờ đó là một trong các mạng nội dung đa kênh của Youtube, Yeah1 đứng số 1 châu Á, số 7 toàn thế giới. Chúng ta phải rất tự hào khi một công ty Việt Nam đạt được thành quả như vậy.
- Hiện nay, theo ghi nhận của ông, các nhà đầu tư nước ngoài lo lắng gì nhất ở Việt Nam?
Điều họ cần nhất là kinh tế vĩ mô của Việt Nam ổn định. Về chính trị, nhà đầu tư rất yên tâm nếu so với những biến động tại Thái Lan, Philippines hay Malaysia. Tuy nhiên về kinh tế vĩ mô thì có những thời gian lạm phát tăng cao, tiền đồng mất giá, lãi suất tăng mạnh... khiến cho các nhà đầu tư nước ngoài lâu dài lo ngại nhất. Họ cần sự vững chắc để quyết định có đầu tư lâu dài 10 năm – 20 năm hay không.
Điều đáng mừng là sau khủng hoảng kinh tế toàn cầu, tôi thấy kinh tế Việt Nam khá ổn định trong 3-4 năm nay. Chúng ta cần giữ được sự ổn định đó, đừng để lạm phát cao trở lại, chính sách tiền tệ cũng không nên thay đổi thường xuyên.
- Giả sử ông được quyền quyết định thì ông sẽ thực hiện chính sách gì để thúc đẩy vốn đầu tư nước ngoài cả trực tiếp lẫn gián tiếp để thúc đẩy nền kinh tế?
Theo tôi ngành nào mà không "nhạy cảm" thì cứ mạnh dạn mở cửa đi. Có nhiều ngành chúng ta cứ nói sẽ mở hết nhưng chưa thấy thực hiện. Như y tế, viễn thông… tôi không thấy mở ra sẽ có vấn đề gì. Có thêm nguồn vốn vào thì chúng ta mới phát triển ngành đó mạnh lên.
Tiến trình cổ phần hóa cũng cần được thúc đẩy một cách thực chất. Hiện tại mỗi công ty nhà nước IPO chỉ bán 5-10%, tôi cho là không ổn, vì như vậy chỉ có người mua lẻ thôi. Muốn đạt giá trị tốt thì phải bán với lượng lớn, vài chục phần trăm.
Tóm lại, nếu không phải là ngành có điều kiện thì cứ mở cửa để phía tư nhân tham gia, không kể trong hay ngoài nước. Hiện tại Việt Nam đã có một số doanh nghiệp phát triển lớn và rất thành công, và nếu muốn có them nhiều doanh nghiệp lớn thì cần cổ phần hóa mạnh mẽ. Nền kinh tế cũng được lợi trong dài hạn.
Tags:
(VNF) - Thay vì đưa ra những phán xét định tính về mặt đúng sai, cần đặt mô hình chuyển đổi vàng để mua nhà vào lăng kính cân bằng nhằm định vị ranh giới pháp lý thực tế, từ đó, đánh giá liệu hệ thống quy định hiện hành đã đủ độ tường minh để các bên yên tâm vận hành hay chưa.
(VNF) - 13h30 ngày 28/05/2026, Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS) đã tổ chức hội thảo với chủ đề “Chu kỳ tăng trưởng mới – Cơ hội từ phân hóa và chất lượng tăng trưởng”. Hội thảo quy tụ nhiều chuyên gia kinh tế, tài chính và thị trường nhằm cung cấp góc nhìn toàn diện về bối cảnh kinh tế toàn cầu, triển vọng kinh tế Việt Nam cũng như cơ hội đầu tư trên thị trường chứng khoán trong giai đoạn 2026-2027.
(VNF) - Từ ngân hàng, công ty tài chính tiêu dùng đến bảo hiểm, chứng khoán, các tập đoàn tài chính hàng đầu Hàn Quốc đang tăng tốc mở rộng hiện diện tại Việt Nam thông qua M&A, đầu tư vốn và xây dựng hệ sinh thái tài chính khép kín. Đằng sau là tham vọng chiếm lĩnh một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á - nơi tầng lớp trung lưu bùng nổ và nhu cầu tài chính còn dư địa rất lớn.
(VNF) - Trong bối cảnh cạnh tranh du lịch toàn cầu ngày càng khốc liệt, báo chí, trí tuệ nhân tạo (AI) và mạng xã hội đang trở thành “bộ ba” mới định hình năng lực cạnh tranh của ngành du lịch Việt Nam. Đây cũng là nội dung xuyên suốt được các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà báo và doanh nghiệp nhấn mạnh tại Diễn đàn “Vai trò của báo chí trong thúc đẩy ngành kinh tế du lịch Việt Nam năm 2026”, tổ chức ngày 22/5 tại Quảng Trị.
(VNF) - Công cuộc xây dựng IFC tại Việt Nam đang tạo ra những chuyển động âm thầm nhưng sâu rộng trong toàn bộ hệ sinh thái tài chính. Khi luật chơi thay đổi, ngân hàng buộc phải tái cấu trúc, công ty chứng khoán phải chuyển vai, còn startup phải học cách trưởng thành trong môi trường cạnh tranh toàn cầu và kỷ luật cao hơn.
(VNF) - Từ một kênh vốn thay thế cho ngân hàng, tín dụng tư nhân đang phình to thành thị trường trị giá 3.000 tỷ USD với mức độ đòn bẩy và rủi ro ngày càng lớn. Những vụ vỡ nợ, gian lận tín dụng và cảnh báo về hiệu ứng domino đang làm dấy lên lo ngại rằng “bóng ma” khủng hoảng tài chính 2008 có thể quay trở lại dưới một hình hài mới.
(VNF) - Ngày 12/6 tới, tại Vinpearl Landmark 81 (TP. HCM), hơn 500 lãnh đạo quỹ đầu tư, tổ chức tài chính, doanh nghiệp công nghệ hàng đầu châu Á sẽ tham dự Venture Forum 2026 - diễn đàn đối thoại cấp cao về M&A và vốn tư nhân do VinVentures (thuộc Vingroup) khởi xướng. Sự kiện được kỳ vọng trở thành một trong những điểm hẹn đáng chú ý nhất năm của giới đầu tư công nghệ và tài chính khu vực.
(VNF) - Khép lại vòng đề cử mùa giải 2026, Giải thưởng Khoa học Công nghệ toàn cầu VinFuture ghi nhận 1.819 hồ sơ từ khắp thế giới cùng mạng lưới hơn 17.000 đối tác đề cử đến từ 117 quốc gia và vùng lãnh thổ.
(VNF) - Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, startup và fintech không ngại bị quản lý, điều họ lo ngại nhất là sự bất định chính sách; vì vậy, muốn hình thành một hệ sinh thái tài chính mới có sức cạnh tranh quốc tế, cơ quan quản lý cần chuyển từ tư duy “ngăn chặn rủi ro” sang “dẫn dắt đổi mới”.
(VNF) - Sau hơn hai thập kỷ đồng hành cùng cải cách môi trường đầu tư kinh doanh, PCI 2025 đánh dấu bước chuyển mới khi lần đầu mở rộng từ đo lường chất lượng điều hành địa phương sang đánh giá toàn diện hệ sinh thái phát triển kinh tế tư nhân.
(VNF) - TS. Phan Đức Hiếu cho rằng sau một năm triển khai Nghị quyết 68-NQ/TW, điều đáng chú ý nhất là nhiều cải cách thể chế đã bắt đầu chuyển động trong thực tế, góp phần tạo môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, ổn định và an toàn hơn cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển.
(VNF) - Tại Lễ phát động Tháng Nhân đạo cấp quốc gia năm 2026 do Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam tổ chức, Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HoSE: SSB) đã ủng hộ số tiền 10 tỷ đồng, góp phần chung tay hỗ trợ các hoàn cảnh khó khăn và lan tỏa tinh thần nhân ái trong cộng đồng.
(VNF) - Mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ khó đạt được nếu nền kinh tế tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào đầu tư công và tín dụng ngân hàng. Muốn tạo đột phá tăng trưởng, Việt Nam cần thay đổi tư duy điều hành theo hướng dùng đầu tư công để thu hút, kích hoạt và dẫn dòng vốn tư nhân tham gia mạnh mẽ hơn vào nền kinh tế.
(VNF) - TS. Bùi Thanh Minh, Phó giám đốc Ban IV, khẳng định để đạt mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, Việt Nam cần khơi thông nguồn lực, tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân lớn lên và dẫn dắt các chuỗi giá trị trong nước và quốc tế.
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.
(VNF) - Nghị quyết 79-NQ/TW được xem là bước ngoặt trong tư duy phát triển khi lần đầu tiên đặt lại cách nhìn về vai trò kinh tế nhà nước, chuyển trọng tâm từ quy mô nguồn lực sang năng lực dẫn dắt và tạo lập giá trị. Theo TS. Nguyễn Quốc Việt, cách tiếp cận này không chỉ thay đổi kỳ vọng đối với doanh nghiệp nhà nước, mà còn mở ra dư địa mới để nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực và thúc đẩy sự phát triển của toàn bộ nền kinh tế.
(VNF) - Rất nhiều người Việt Nam đã thành danh tại Big Tech Mỹ. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở việc “làm cho công ty lớn” hay “kiếm được nhiều tiền”, đó mới chỉ là một nửa câu chuyện. Nửa còn lại, quan trọng hơn, là cách những thành công cá nhân đó được chuyển hóa thành giá trị cho đất nước.
(VNF) - Dù Nghị quyết 68 đã tạo ra nhiều kỳ vọng về một môi trường kinh doanh thông thoáng hơn, song theo LS Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SBLAW, thực tế triển khai vẫn tồn tại không ít rào cản khiến doanh nghiệp chưa thể hưởng trọn lợi ích từ cải cách thể chế. Khoảng cách giữa chính sách và thực thi, cùng những vướng mắc pháp lý phát sinh, đang tiếp tục là lực cản đối với khu vực kinh tế tư nhân.
(VNF) - TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, cho rằng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn đã trở thành “bệ đỡ” quan trọng giúp Việt Nam giữ nhịp tăng trưởng ngay từ đầu năm 2026, đồng thời tạo nền tảng để củng cố các động lực như xuất khẩu, tiêu dùng và đầu tư trong thời gian tới.
(VNF) - Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới, việc lựa chọn động lực dẫn dắt trở nên đặc biệt quan trọng. PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cho rằng, tài chính, đặc biệt là tài chính công nghệ, cần được xác định là mũi nhọn chiến lược nếu muốn tạo bứt phá về năng suất, mở rộng không gian tăng trưởng và nâng cao vị thế của nền kinh tế trong dài hạn.
(VNF) - Theo TS. Lê Duy Bình, tranh luận về ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh thực chất mới chỉ xử lý “phần ngọn”. Điều quan trọng hơn là phải xác lập rõ địa vị pháp lý và cách tiếp cận thuế phù hợp với bản chất kinh doanh cá thể, từ đó tạo nền tảng cải cách bền vững.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
(VNF) - TS Võ Trí Thành cho rằng trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực có giá trị như một “mỏ vàng”, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc quản trị, phân bổ và kiểm soát dữ liệu lại đặt ra những thách thức phức tạp, từ quyền sở hữu, quyền riêng tư đến cân bằng giữa tự do hóa và an ninh, khiến đây trở thành một trong những bài toán khó nhất hiện nay.
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc nền tảng vận hành của hoạt động đầu tư, kinh doanh, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của rủi ro pháp lý và tranh chấp. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, mà còn phải thiết kế lại tư duy quản trị rủi ro theo hướng chủ động, xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dự án đầu tư.
(VNF) - Thay vì đưa ra những phán xét định tính về mặt đúng sai, cần đặt mô hình chuyển đổi vàng để mua nhà vào lăng kính cân bằng nhằm định vị ranh giới pháp lý thực tế, từ đó, đánh giá liệu hệ thống quy định hiện hành đã đủ độ tường minh để các bên yên tâm vận hành hay chưa.
(VNF) - Theo UBND TP.Huế, phương án thiết kế cầu qua Cồn Hến cần hướng đến tính độc bản, đặc sắc, có tầm vóc; trở thành điểm nhấn kiến trúc mới trên sông Hương, góp phần làm giàu thêm không gian văn hóa, cảnh quan của đô thị Huế.
