Chuyên gia: Tăng lãi suất không phải 'đũa thần' trị lạm phát
Ngọc Thu -
05/08/2022 16:02 (GMT+7)
(VNF) - Theo các chuyên gia, với lạm phát chi phí đẩy, việc tăng lãi suất gần như không có nhiều tác dụng.
Ban lãnh đạo Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam tham dự Hội thảo “Lạm phát, lãi suất và chứng khoán” ngày 25/7/2022.
Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam (VFCA) và Công ty Cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS) mới đây đã tổ chức hội thảo quan trọng về chủ đề “Lạm phát, lãi suất và chứng khoán”. Hội thảo nhằm đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố lạm phát, lãi suất đến thị trường chứng khoán nói riêng và nền kinh tế nói chung.
Hội thảo có sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành tài chính như: TS Cấn Văn Lực – chuyên gia kinh tế trưởng Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV), TS Nguyễn Bích Lâm – nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục thống kê, TS Lê Xuân Nghĩa, TS Võ Trí Thành cùng nhiều đại biểu đến từ các bộ, ban, ngành của Chính phủ, các chuyên gia, nhà quản lý và đông đảo công chúng quan tâm đến kinh tế, tài chính, chứng khoán.
Tăng lãi suất: Lợi bất cập hại
Theo TS Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế trưởng Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), trên thế giới đang diễn ra một cuộc đua tăng lãi suất. Hầu hết lãi suất của các quốc gia đều đi lên, trừ Trung Quốc. Theo thống kê, có 80 lượt tăng lãi suất toàn cầu trong 6 tháng đầu năm 2022. Các nền kinh tế lớn như Mỹ, EU có mức tăng lãi suất khá lớn, nhưng số lần tăng không nhiều. Các nước đang phát triển có số lần tăng lãi suất rất nhiều (60 lần), nhưng chỉ tăng nhỏ giọt khoảng 0,2%/lần. Nguyên nhân chính của đợt tăng lãi suất này được nhìn nhận là lạm phát.
Tại Việt Nam, lãi suất trong 6 tháng đầu năm khá ổn định, do lạm phát 6 tháng chỉ ở mức 2,44%. TS Lực cho rằng có ít nhất 7 nguyên nhân khiến lạm phát Việt Nam thấp hơn so với thế giới. Một là nền kinh tế nước ta có độ trễ so với thế giới và các nước châu Á. Hai là cung tiền vừa phải (+3,51%), vòng quay tiền tăng chậm (0,4 lần). Ba là giá xăng được hỗ trợ bình ổn (tăng thấp hơn so với thế giới). Bốn là chủ động, đảm bảo nguồn cung các mặt hàng thiết yếu như lương thực, thực phẩm, y tế… Năm là các mặt hàng do nhà nước quản lý được điều tiết khá tốt, như giãn lộ trình tăng, không tập trung vào lúc cao điểm. Sáu là Ngân hàng Nhà nước điều hành linh hoạt các công cụ chính sách, nhất là giữa chính sách tài khóa, tiền tệ và giá cả. Bảy là cơ cấu rổ hàng hóa tính CPI của Việt Nam khác với thế giới.
Tuy nhiên, vị chuyên gia này cũng cho rằng áp lực lạm phát từ giờ tới cuối năm là khá lớn, bởi các nguyên nhân như: giá hàng hóa thế giới còn tăng và nguy cơ nhập khẩu lạm phát, nhất là khi Việt Nam phụ thuộc nhiều vào đầu vào nhập khẩu; lương tối thiểu vùng, phí giáo dục, giá dịch vụ y tế…. tăng từ tháng 7/2022 và tác động vòng 2, vòng 3 của tăng giá xăng dầu, giá nguyên vật liệu; đà phục hồi kinh tế tạo ra lạm phát cầu kéo; độ trễ tác động của chính sách tiền tệ - tài khóa nới lỏng sẽ rõ nét hơn; tỷ giá chịu áp lực tăg (2,5% - 3% trong năm nay)…
Trước áp lực gia tăng lạm phát, việc tăng lãi suất để chống lại được xem là một “bài thuốc” kinh điển. Song, TS Cấn Văn Lực cho rằng nếu bây giờ Ngân hàng Nhà nước tăng lãi suất thì chưa chắc đã phát huy tác dụng. Nguyên nhân là việc gia tăng lạm phát trong nước không phải do yếu tố tiền tệ mà chủ yếu do chi phí đẩy. Trong khi, việc tăng lãi suất chỉ có tác dụng khi lạm phát xuất phát từ yếu tố tiền tệ (tiền rẻ).
Mặt khác, việc tăng lãi suất là đi ngược với quan điểm thúc đẩy phục hồi kinh tế của Việt Nam trong năm nay. Cụ thể, Việt Nam đang triển khai chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội với giá trị lên tới 347.000 tỷ đồng. Để thực hiện thành công chương trình này, Chính phủ cần phải giữ ổn định mặt bằng lãi suất, thậm chí phấn đấu giảm nhẹ. Chương trình phục hồi này cũng bao gồm gói hỗ trợ lãi suất 2% đối với một số đối tượng, ngành nghề, lĩnh vực. Như vậy, việc tăng lãi suất sẽ đi ngược lại với chủ trương của gói hỗ trợ này.
Đồng quan điểm với TS Lực, TS Võ Trí Thành cũng cho rằng trong bối cảnh hiện nay, chính sách tiền tệ không giải quyết được vấn đề lạm phát một cách hoàn hảo. Theo ông Thành, một trong những nguyên nhân khiến lạm phát ở Việt Nam chưa tăng mạnh như các nước trên thế giới là do kinh tế trong nước có nhiều điểm khác, đặc biệt là trong 3 năm trở lại đây. Cụ thể, năm 2020, Việt Nam là ngôi sao về tăng trưởng GDP, đạt 2,91% trong khi kinh tế thế giới tăng trưởng âm.
Sang năm 2021, khi kinh tế thế giới phục hồi và tăng trưởng mạnh ở mức 6,1% thì Việt Nam lại chỉ tăng trưởng ở mức thấp. Sáu tháng đầu năm 2022, bức tranh kinh tế thế giới bắt đầu xấu dần thì kinh tế trong nước lại bắt đầu “hào hứng” và trên đà phục hồi. “Những điểm khác biệt này khiến Việt Nam không thể điều chỉnh lãi suất điều hành như các ngân hàng trung ương trên thế giới”, TS Võ Trí Thành cho biết và nhận xét, hiện nay cán cân thanh toán quốc tế của Việt Nam tương đối ổn định, thặng dư không quá nhiều nên việc tăng lãi suất chưa phải là vấn đề cần thiết.
Thị trường chứng khoán “gay go” nếu tăng lãi suất
Theo TS Lê Xuân Nghĩa, khi nguyên nhân của lạm phát là do chi phí đẩy thì vai trò của ngân hàng là rất nhỏ. Với lạm phát chi phí đẩy, chính sách lãi suất trở nên bất lực nên việc Ngân hàng Nhà nước tăng lãi suất như các ngân hàng trung ương trên thế giới là điều không cần thiết. Vị chuyên gia này cho rằng tác động lớn vào lạm phát của Việt Nam hiện nay là do giá xăng dầu. Tuy nhiên, đây cũng là mặt hàng chịu nhiều thuế nhất, từ thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế nhập khẩu…
TS Lê Xuân Nghĩa nhấn mạnh, nếu Ngân hàng Nhà nước tăng lãi suất thì “thị trường chứng khoán sẽ gay go”. Theo đó, ông Nghĩa cho biết tỷ số P/E của thị trường chứng khoán hiện đang ở mức thấp (khoảng 12). Tỷ số nghịch đảo của P/E là E/P phải cao hơn 2 lần lãi suất gửi tiết kiệm. Nếu lãi suất tăng thì công thức này sẽ không đạt, đồng nghĩa với việc lãi suất tăng không hỗ trợ cho thị trường chứng khoán.
Ở góc độ tích cực hơn, ông Nguyễn Minh Hoàng, Giám đốc phân tích Công ty Cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS) cho biết lạm phát trên thế giới đã có dấu hiệu khả năng đạt đỉnh và kỳ vọng sẽ giảm dần trong nửa cuối năm 2022. Cụ thể, giá của các loại hàng hoá như: lúa mì, dầu Brent, khí ga tự nhiên, thép… đều đang có mức sụt giảm so với đỉnh và sẽ phản ánh dần trong CPI của Mỹ ở những tháng tiếp theo.
Cùng với đó, các quỹ đầu tư về hàng hoá (năng lượng, nông nghiệp, sắt thép) đã có dấu hiệu tạo đỉnh và điều chỉnh mạnh. Với những dấu hiệu này, đại diện VFS cho rằng nhà đầu tư có thể kỳ vọng vào việc lạm phát tạo đỉnh, tạo tiền đề cho sự thay đổi chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED). Theo đó, FED có thể sẽ tiếp tục tăng lãi suất lên mức khoảng 3% và giữ nguyên cho đến hết năm.
Theo ông Nguyễn Minh Hoàng, với bối cảnh vĩ mô tốt của Việt Nam như hiện nay, đi kèm với dấu hiệu lạm phát có thể tạo đỉnh, thì dòng tiền từ nước ngoài sẽ quay lại thị trường trong nước. Từ tháng 4 vừa qua, khối ngoại đã bắt đầu mua ròng trở lại sau nhiều tháng liên tiếp bán ròng. Nguyên nhân là do định giá P/E của Việt Nam đã rơi về mức hấp dẫn (12,57) và dự phóng năm 2022 có thể rơi về 11.
Trong thời kỳ từ 2017 - 2022, khi định P/E rơi về khoảng 11 hay quanh mức 10 thì đó là vùng đáy của thị trường và sẽ có sự bật mạnh sau đó. Ông Nguyễn Minh Hoàng cho biết, hiện nay, nhiều chuyên gia, nhà đầu tư với tầm nhìn 2 - 3 năm đã bắt đầu xuống tiền và chấp nhận mức mua ở trung bình giá. Khi lạm phát và lãi suất có dấu hiệu đạt đỉnh hoặc ngừng tăng, có dấu hiệu quay đầu, thị trường chứng khoán chắc chắn có thể tạo đỉnh hoặc phản ứng sớm hơn.
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu
hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch,
tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
(VNF) - TS Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới cho rằng căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy Trung Đông trở lại vòng xoáy bất ổn, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc chi phí mới đối với kinh tế toàn cầu. Với Việt Nam, nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc đáng kể vào năng lượng nhập khẩu thì nguy cơ giá dầu, chi phí vận tải và lãi suất gia tăng có thể tạo áp lực lên lạm phát, thu hẹp dư địa chính sách và bào mòn đà phục hồi còn mong manh.
(VNF) - Chiến sự tại Trung Đông đang bước vào giai đoạn leo thang mới, tiềm ẩn nguy cơ lan rộng và tác động dây chuyền tới kinh tế toàn cầu. PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng nhận định, nếu nguồn cung năng lượng bị gián đoạn, Việt Nam có thể đối mặt “cú sốc kép” từ giá dầu tăng mạnh và áp lực lạm phát nhập khẩu, đòi hỏi phải chủ động kịch bản điều hành và chiến lược dự trữ phù hợp.
(VNF) - Khi Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045, nhiều chuyên gia cho rằng sự thịnh vượng sẽ không đồng nghĩa với nhàn nhã. Trái lại, đó có thể là một giai đoạn cạnh tranh khốc liệt, đòi hỏi mỗi cá nhân phải tự nâng cấp năng lực và xây dựng “hạ tầng” cho chính mình nếu không muốn bị bỏ lại phía sau.
(VNF) - Việc tổ chức lại không gian đô thị Đà Nẵng sau sáp nhập không chỉ là một bài toán kỹ thuật quy hoạch mà còn là phép thử về bản lĩnh thể chế và tầm nhìn phát triển dài hạn của thành phố. Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance, ông Nguyễn Cửu Loan – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Quy hoạch Phát triển đô thị TP. Đà Nẵng cho rằng đây là cơ hội lịch sử để thành phố tái cấu trúc mô hình phát triển theo hướng đa trung tâm, tích hợp vùng và bền vững.
(VNF) - Lễ ra mắt Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam không chỉ đánh dấu sự hình thành của một thiết chế mới, mà còn mở ra kỳ vọng đưa Việt Nam tiến gần hơn tới “vòng trong” của dòng vốn toàn cầu. Tuy nhiên, theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân để tham vọng này trở thành hiện thực, điều kiện tiên quyết không chỉ là ưu đãi hay vị trí địa lý, mà phải kiến tạo được một “không gian thể chế đặc biệt” đủ minh bạch, ổn định và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
(VNF) - Với mục tiêu đến năm 2045 sẽ trở thành quốc gia thu nhập cao, công nghiệp hoá là con đường bắt buộc. Nhưng trong bối cảnh địa chính trị - kinh tế thế giới ngày càng bất định, tiến trình công nghiệp hóa Việt Nam sẽ đi theo hướng nào, Chính phủ cần điều chỉnh chính sách ra sao? Tạp chí Đầu tư Tài chính đã có cuộc trao đổi với GS Trần Văn Thọ - Đại học Waseda, Tokyo về các vấn đề này.
(VNF) - Một nền kinh tế muốn đi nhanh không thể thiếu áp lực. Không có áp lực, không có sự thúc ép, hệ thống sẽ trì trệ, nguồn lực bị giữ lại trong trạng thái phòng thủ. Nhưng sự thúc ép cần đi cùng với sự khai thông.
(VNF) - Khi bàn về lịch sử và tương lai của kinh tế tư nhân Việt Nam, có lẽ không nên thu hẹp câu chuyện vào vài biểu đồ tăng trưởng hay một số tập đoàn nổi bật thường xuyên xuất hiện trên truyền thông. Những con số, dù cần thiết, vẫn chỉ phản ánh một lát cắt ngắn của một quá trình dài hơn nhiều: hành trình hình thành của một lực lượng kinh tế trong những điều kiện đặc biệt, nhiều lần bị gián đoạn, chịu tổn thương sâu sắc, rồi từng bước phục hồi và tìm cách khẳng định vị trí của mình.
(VNF) - Nói người Việt, đặc biệt là người Việt nông thôn coi trọng thương mại, gọi nôm na là buôn bán, có gì đó sai sai, ít ra cũng thiếu cơ sở về mặt dẫn chứng thực tế! Càng sai so với tư duy quen thuộc mà nhiều người đang neo chặt trong đầu, được quy cho thuộc về tố chất dân tộc, bất khả bàn cãi?
(VNF) - Kinh tế Việt Nam năm 2026 diễn ra trong bối cảnh giữ ổn định vĩ mô, dư địa đầu tư công mở rộng, chi ngân sách tăng mạnh, thương mại hàng hóa quốc tế và tiêu dùng hộ gia đình phục hồi
chậm, xuất khẩu chịu áp lực rõ rệt từ suy giảm tổng cầu thế giới. Bối cảnh này đặt ra yêu cầu
kép: vừa củng cố nền tảng tăng trưởng truyền thống, vừa đẩy nhanh chuyển đổi mô hình phát
triển sang kinh tế xanh - kinh tế số - kinh tế tri thức. Nếu thành công, Việt Nam có thể tạo ra
sức bật tăng trưởng mới đủ mạ
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - Công ty Cổ phần Giầy Thượng Đình đang lên kế hoạch chuyển đổi khu “đất vàng” tại số 277 đường Nguyễn Trãi (Hà Nội) thành tổ hợp căn hộ, văn phòng và trường học với tổng vốn đầu tư dự kiến gần 10.000 tỷ đồng.