Phát triển điện mặt trời áp mái: Chuyên gia chỉ ra 5 vướng mắc lớn
Vân Trang -
24/10/2022 08:52 (GMT+7)
(VNF) - Thời gian gần đây, hàng loạt nhà đầu tư điện mặt trời áp mái tại Bình Dương, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu... đã gửi đơn kêu cứu tới Bộ Công Thương, chính quyền và cơ quan chức năng các địa phương đề nghị tháo gỡ khó khăn cho các dự án, do điện lực ngưng thanh toán.
Phát triển điện mặt trời áp mái: Chuyên gia chỉ ra 5 vướng mắc lớn
Ngành điện còn “dọa” sẽ cắt hợp đồng, dừng mua điện, bất chấp việc các nhà đầu tư đã bỏ ra hàng nghìn tỷ đồng để làm dự án theo khuyến khích của Chính phủ. Điều này đang khiến nhà đầu tư điện mặt trời áp mái gặp nhiều khó khăn. Xung quanh vấn đề này, ông Đào Du Dương, Giám đốc Trung tâm Đầu tư - Phát triển năng lượng Việt Nam, đã đưa ra bình luận:
- Ông có thể nói rõ hơn về các khó khăn mà nhà đầu tư điện mặt trời áp mái đang gặp phải?
Ông Đào Du Dương: Điện mặt mặt trời áp mái là loại hình phát triển mạnh trong mấy năm trở lại đây nhưng vẫn chưa có sự thống nhất về các quy định quản lý, giám sát giữa các bộ ban ngành. Trên thực tế, nhà nước đã có chính sách khuyến khích đầu tư và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã có nhiều văn bản kêu gọi các cá nhân, hộ gia đình đầu tư nhằm giảm bớt gánh nặng cho ngành điện trong nguy cơ thiếu điện trước mắt và lâu dài.
Tuy nhiên do phát triển quá nóng nên cơ sở hạ tầng lưới truyền tải điện không đáp ứng kịp nhu cầu, gây tắc nghẽn hệ thống truyền tải, có nơi mất kiểm soát, làm mất cân đối giữa nguồn – lưới – phụ tải, thậm chí đã có những sự cố xảy ra như quá tải lưới…. Đặc biệt, nhà đầu tư điện mặt trời cũng gặp nhiều rủi ro về mặt chính sách.
- Ông có thể nói rõ hơn đó là những rủi ro nào?
Hiện nay có 5 vướng mắc lớn với các nhà đầu tư điện mặt trời áp mái. Thứ nhất là vẫn chưa có điều kiện rõ ràng cho việc lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái khi mà những thẩm định về tiêu chuẩn, tính hợp pháp vẫn chưa rõ và đa phần mang tính tự phát. Ngoài ra, những quy định về trách nhiệm khi xảy ra sự cố vẫn chưa rõ, mặc dù đây là điều rất quan trọng khi làm điện áp mái.
Thứ hai, các quy định để doanh nghiệp thực hiện dự án vẫn đang thiếu tính nhất quán. Chi phí để thực hiện, cấp phép không phải là nhỏ nhưng hiện nay mỗi nơi, mỗi địa phương làm khác nhau. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều doanh nghiệp vẫn còn lúng túng do chưa có hướng dẫn cụ thể.
Thứ ba là vấn đề phòng cháy chữa cháy. Tiếp xúc với doanh nghiệp, nhiều đơn vị phản ảnh với tôi rằng họ đang phải làm hồ sơ đảm bảo nhưng rất khó khăn.
Thứ tư là vấn đề thanh kiểm tra. Mặc dù gặp khó khăn, vướng mắc nhưng doanh nghiệp phải tiếp quá nhiều các đợt thanh tra, kiểm tra của các ban ngành. Do đó, doanh nghiệp đề xuất chỉ nên định kỳ có đoàn liên ngành kiểm tra, đưa ra góp ý cho doanh nghiệp thực hiện, đồng thời cơ quan quản lý cũng nên có đầu mối, đường dây nóng để nhận ý kiến và đưa ra hỗ trợ cho doanh nghiệp.
Thứ năm, cần phải có quy định về tiêu chí lắp đặt. Thời gian vừa qua có hiện tượng ồ ạt lắp đặt điện mặt trời mái nhà, khiến dự án bị đội giá thành, chất lượng công trình chưa đảm bảo.
Ông Đào Du Dương
- Trước những khó khăn trên, ông có những đề xuất như thế nào để doanh nghiệp sản xuất được thuận lợi hơn trong kế hoạch lắp đặt điện mặt trời phục vụ sản xuất?
Tôi nghĩ trước sau cũng sẽ có chính sách cho nguồn năng lượng sạch này. Nhưng hiện tại, để tháo gỡ vướng mắc cho nhà đầu tư, tôi có đề xuất một số giải pháp như sau:
Đầu tiên là gỡ nút thắt giấy phép xây dựng, các cơ quan quản lý nhà nước cần có ngay hướng dẫn để các địa phương tháo gỡ cho EVN và các nhà đầu tư. Về giá mua điện mặt trời áp mái cũng cần có chính sách nối tiếp để nhà đầu tư có cơ sở tham gia, nhằm phát huy tiềm năng thiên nhiên sẵn có và giảm gánh nặng cho ngành điện.
Cùng với đó, các doanh nghiệp khi đầu tư cần tuân thủ các quy định hiện hành để tránh những rủi ro về pháp lý và sự cố như vừa qua. Nếu doanh nghiệp lắp điện mặt trời áp mái chỉ phục vụ sản xuất thì cần nghiên cứu kỹ nhu cầu điện và quy mô đầu tư để đảm bảo lợi ích khi đầu tư điện mặt trời so với khi mua điện của EVN.
Ngoài ra, doanh nghiệp vẫn cần phải thỏa thuận với EVN để đấu nối vào lưới điện hiện hữu của họ; và dù không có giá mua lắp điện mặt trời áp mái mới vẫn nên thỏa thuận bán điện thừa cho EVN (dưới dạng ghi nhận công tơ); cần có cơ chế mua bán điện trực tiếp không cần thỏa thuận từ EVN vì xây dựng hệ thống điện mặt trời mái nhà tự dùng thì không cần thiết có thỏa thuận đấu nối do điểm đấu nối không nối trực tiếp vào điện của công ty điện lực, nối trong nội bộ hệ thống điện là sở hữu của doanh nghiệp và người dân, hệ thống sử dụng không đẩy công suất lên lưới, gây quá tải hay ảnh hưởng gì đến điểm đấu nối. Các công ty điện lực sẽ kiểm tra các tiêu chuẩn ở giai đoạn kiểm soát và đóng điện.
Điện mặt trời mái nhà chính là nguồn năng lượng phân tán có tính khả thi dễ dàng triển khai nhanh để đáp ứng nhu cầu điện năng tăng cao thời gian tới. Do đó, ngay từ bây giờ cần có kế hoạch thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch. Đặc biệt xét theo xu hướng, điều kiện hội nhập từ các thị trường lớn như Mỹ, Anh và EU thì các ngành xuất khẩu của Việt Nam muốn có đơn hàng bắt buộc phải sử dụng năng lượng tái tạo.
Ngoài ra, với xu thế giảm giá nhanh của các giải pháp tích trữ, khả năng kết hợp giữa điện mặt trời với tích trữ sẽ có tính cạnh tranh cao trong vòng 3-5 năm tới nên cần nâng cấp cơ sở hạ tầng trong việc truyền tải năng lượng.
Tiếp theo, cần phải công khai và minh bạch trong việc cấp giấy phép vận hành và thẩm định các dự án điện mặt trời áp mái. Hiện nay, việc cấp giấy phép cho việc vận hành của hệ thống đang gặp một số vấn đề khó khăn cho nhà đầu tư. Hơn nữa, các dự án năng lượng mặt trời gắn trên mặt đất cần phải xem xét đến quyền sử dụng đất đai, một vấn đề còn tồn tại rất lớn ở Việt Nam. Mặc dù, các nhà đầu tư có thể được hưởng lợi từ việc miễn tiền sử dụng đất và tiền thuê, các quy trình hành chính có thể mất thời gian và gây ra sự chậm trễ đáng kể.
Cuối cùng, nhằm tạo được sự cạnh tranh, hướng tới nguồn điện sạch, giá cạnh tranh thì cần đẩy nhanh triển khai thị trường điện cạnh tranh bán lẻ theo lộ trình đã có.
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.
(VNF) - Theo TS. Lê Duy Bình, tranh luận về ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh thực chất mới chỉ xử lý “phần ngọn”. Điều quan trọng hơn là phải xác lập rõ địa vị pháp lý và cách tiếp cận thuế phù hợp với bản chất kinh doanh cá thể, từ đó tạo nền tảng cải cách bền vững.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
(VNF) - TS Võ Trí Thành cho rằng trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực có giá trị như một “mỏ vàng”, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc quản trị, phân bổ và kiểm soát dữ liệu lại đặt ra những thách thức phức tạp, từ quyền sở hữu, quyền riêng tư đến cân bằng giữa tự do hóa và an ninh, khiến đây trở thành một trong những bài toán khó nhất hiện nay.
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc nền tảng vận hành của hoạt động đầu tư, kinh doanh, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của rủi ro pháp lý và tranh chấp. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, mà còn phải thiết kế lại tư duy quản trị rủi ro theo hướng chủ động, xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dự án đầu tư.
(VNF) - Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, hiện vẫn còn định kiến rằng người giàu thường gắn với sự bất minh, từ đó thiếu sự tôn trọng đúng mức đối với vai trò của lực lượng doanh nhân.
Trong cuộc đua nhân sự, nhiều doanh nghiệp TP.HCM đẩy nhanh cấp bậc qua danh xưng để hút ứng viên, nhưng không đi kèm lương, quyền lợi tương xứng, khiến người lao động vỡ kỳ vọng.
(VNF) - Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng: “Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi dòng tiền hội tụ, mà còn là nơi tập trung trí tuệ, công nghệ và các chuẩn mực vận hành tiên tiến”.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu
hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch,
tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
(VNF) - TS Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới cho rằng căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy Trung Đông trở lại vòng xoáy bất ổn, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc chi phí mới đối với kinh tế toàn cầu. Với Việt Nam, nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc đáng kể vào năng lượng nhập khẩu thì nguy cơ giá dầu, chi phí vận tải và lãi suất gia tăng có thể tạo áp lực lên lạm phát, thu hẹp dư địa chính sách và bào mòn đà phục hồi còn mong manh.
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.
(VNF) - Dù công tác giải phóng mặt bằng đoạn Nguyễn Trãi - Đầm Hồng, thuộc Vành đai 2.5 Hà Nội, vẫn chưa hoàn tất, dọc tuyến đã xuất hiện nhiều công trình xây trên những thửa đất nhỏ hẹp, méo mó sau phá dỡ. Đáng nói, đa số đất trong khu vực đều có nguồn gốc là đất nông nghiệp.