Ngày 4/5/2022, phát biểu khai mạc hội nghị Trung ương 5 khóa XIII, Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng nhắc lại một thực tế nan giải ở nước ta sau hơn 30 năm thực hiện chính sách đổi mới là hiện vẫn có tới hơn 70% những vụ khiếu kiện, tố cáo liên quan đến đất đai. Những căng thẳng và mâu thuẫn xã hội kéo dài liên quan đến đất đai đã làm xuất hiện những “điểm nóng đất đai” trong cộng đồng. Do đặc thù thể chế đất đai ở nước ta, những điểm nóng đất đai chủ yếu nảy sinh giữa người dân và chính quyền địa phương trong quá trình thực hiện chính sách thu hồi và chuyển đổi mục đích sử dụng đất.
Đất do tự nhiên sinh ra nhưng lại không thể gia tăng theo thời gian. Ngược lại, đất có thể bị mất đi bởi thiên tai hay biến đổi hệ sinh thái. Mỗi cá nhân hoặc nhóm có thể “mất đất” khi họ chuyển nhượng các quyền liên quan đến đất bởi việc lấy lại những mảnh đất đó là vô cùng khó, thậm chí là không tưởng với các nhóm yếu thế.
Tranh chấp đất đai trở thành vấn đề nóng trong các xã hội đang phát triển như ở nước ta không chỉ bởi giá trị kinh tế thuần túy. Mỗi mảnh đất đều gắn với vị trí địa lý cụ thể, hệ sinh thái và những giá trị tinh thần được tích lũy và bồi đắp theo thời gian. Sự thay đổi của mỗi mảnh đất có thể ảnh hưởng sâu sắc đến các quan hệ kinh tế - xã hội của mỗi cá nhân, nhóm, và cộng đồng xã hội.
Điểm chung giữa rất nhiều người giàu lên sau hơn 30 năm đất nước đổi mới là họ đều liên quan đến bất động sản nói chung và đất đai nói riêng. Những kẽ hở chính sách đã tạo cơ hội cho một số nhóm thuận lợi tiếp cận và thâu tóm đất đai, giúp họ giàu lên nhanh chóng. Trong khi đó, nhiều người không còn đất lại phải đối diện với khó khăn trong cuộc sống, ức chế về tinh thần do theo đuổi khiếu kiện kéo dài.
Thực tế nêu trên chỉ ra rằng hệ thống chính sách và quản lý đất đai đang tồn tại nhiều bất cập, góp phần làm sâu sắc thêm sự bất bình đẳng về thụ hưởng những lợi ích từ đất đai. Tranh chấp, căng thẳng xã hội liên quan đến đất đai cũng từ đó mà ra.
Hội nghị Trung ương 5 khóa XIII tiếp tục khẳng định chế độ sở hữu toàn dân với đất đai ở nước ta. Nhà nước là đại diện chủ sở hữu và là chủ thể quản lý đất đai, mỗi người dân có các quyền sử dụng đất chứ không phải quyền sở hữu đối với đất. Thực tế hơn 30 năm đổi mới cho thấy chế độ sở hữu toàn dân giúp người dân Việt Nam có thể bình đẳng về cơ hội và quyền với đất đai nhưng lại cũng chính là yếu tố tạo ra rất nhiều thách thức trong việc bảo đảm công bằng xã hội.
Bởi thế, điểm nóng nhất trong chính sách đất đai ở nước ta hiện nay chính là phải bảo đảm công bằng xã hội cho các bên liên quan đến đất. Những lợi ích từ đất đai phải được phân phối đều khắp đến các nhóm xã hội, chứ không thể chỉ tập trung vào một số nhóm lợi thế như hiện nay. Chúng ta cần nhận thức rằng sự phát triển của một địa phương hay sự giàu lên của một số nhóm xã hội không thể phải trả giá bằng sự bần cùng của nhóm những người không còn đất. Chừng nào mà chính sách đất đai còn tạo ra khoảng cách lớn giữa kẻ được và người mất, chừng đó sẽ vẫn luôn xuất hiện các điểm nóng đất đai.
Điểm nóng thứ hai là “sự lỏng lẻo và mù mờ thể chế đất đai”. Điển hình nhất là chưa tách bạch vai trò chủ thể đại diện quyền sở hữu toàn dân và quyền quản lý của nhà nước với đất đai, chưa phân biệt quyền sử dụng đất công và quyền sử dụng đất tư để có hình thức quản lý phù hợp, chưa minh định cách tính giá trị đất sát thực tế khi bị thu hồi phục vụ phát triển kinh tế - xã hội… Sự chưa cụ thể của các khái niệm pháp lý đã tạo cơ hội cho cán bộ thực thi chính sách diễn giải tùy tiện theo hướng có lợi cho hành động của mình, hình thành các quan hệ thân hữu, dễ tạo ra bất bình nơi những người bị thiệt hại.
Điểm nóng thư ba là việc đề cao vai trò của chính quyền trong quản lý và thực thi chính sách đất đai. Hiện nay, các chính quyền địa phương là chủ thể đầy quyền lực, có thể quyết định cả quy hoạch đất, quản lý và mục đích sử dụng đất, cũng như định giá đất. Những giao dịch quyền sử dụng đất là nhu cầu tất yếu trong nền kinh tế thị trường nhưng sự can thiệp sâu của chính quyền vốn đặc trưng bởi cơ chế hành chính, đã khiến thị trưởng trở nên méo mó. Đây cũng chính là đặc điểm có thể thúc đẩy sự lạm quyền trong thực thi chính sách, xâm phạm lợi ích công, tạo ra căng thẳng xã hội.
Đại hội lần thứ XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục khẳng định nguyên tắc nhất quán trong suốt hơn ba thập kỷ đổi mới, đó là: thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đi đôi với thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội. Phát biểu bế mạc hội nghị Trung ương 5 mới đây, Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng cũng nhấn mạnh yêu cầu quản lý đất đai phải bảo đảm lợi ích chung của toàn dân, hiệu quả và công bằng, hài hòa lợi ích giữa các thế hệ, vùng, miền, địa phương. Cũng có nghĩa, để giảm thiểu những điểm nóng đất đai thì việc tiên quyết là bảo đảm công bằng xã hội trong thụ hưởng các lợi ích liên quan đến đất đai.
Từ góc nhìn quản trị quốc gia, yêu cầu hài hòa lợi ích từ đất đai chỉ có thể thực hiện được thông qua các điều kiện thể chế để các chủ thể đa dạng có thể thực sự có tiếng nói và vai trò trong quy trình chính sách đất đai. Hệ thống quản trị đất đai hiện đại sẽ kết hợp được cả cơ chế hành chính, cơ chế thị trường, và cơ chế tự nguyện để các chủ thể có thể thực hiện các giao dịch quyền sử dụng đất một cách công khai, minh bạch dựa trên sự đồng thuận. Các quyết định chính sách đất đai không chỉ xuất phát từ lăng kính của chính quyền, hoặc bị chi phối bởi các nhóm lợi ích. Nhu cầu, nguyện vọng, mong đợi lợi ích của các nhóm xã hội đa dạng, đặc biệt là các nhóm yếu thế, cần phải là một yếu tố được tính đến trước mỗi quyết định chính sách đất đai.
Hội nghị Trung ương 5 khóa XIII tiếp tục nhấn mạnh nhu cầu hiện đại hóa công tác quản lý và cung ứng dịch vụ đất đai. Thực tế cho thấy, bên cạnh việc đổi mới hệ thống quản lý nhà nước, chúng ta cần hướng đến xây dựng hệ thống quản trị đất đai hiện đại theo hướng giảm bớt sự can dự trực tiếp của chính quyền vào các quan hệ và giao dịch quyền sử dụng đất. Nhờ đó, những xung đột lợi ích liên quan đến đất đai sẽ được giải quyết thông qua sự cạnh tranh, thương lượng, và thỏa hiệp chứ không phải sự áp đặt của cơ chế hành chính.
Vai trò của chính quyền trong một nền quản trị đất đai hiện đại là ban hành và thực thi chính sách, phát triển thị trường quyền sử dụng đất công khai, minh bạch, bảo đảm sự cạnh tranh bình đẳng giữa các chủ thể tham gia thị trường, thực hiện hành động cần thiết để hỗ trợ các nhóm yếu thế, qua đó bảo đảm công bằng xã hội, chứ không nên can thiệp quá sâu và làm thay các chức năng của thị trường.
Tags:
(VNF) - Thay vì đưa ra những phán xét định tính về mặt đúng sai, cần đặt mô hình chuyển đổi vàng để mua nhà vào lăng kính cân bằng nhằm định vị ranh giới pháp lý thực tế, từ đó, đánh giá liệu hệ thống quy định hiện hành đã đủ độ tường minh để các bên yên tâm vận hành hay chưa.
(VNF) - 13h30 ngày 28/05/2026, Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS) đã tổ chức hội thảo với chủ đề “Chu kỳ tăng trưởng mới – Cơ hội từ phân hóa và chất lượng tăng trưởng”. Hội thảo quy tụ nhiều chuyên gia kinh tế, tài chính và thị trường nhằm cung cấp góc nhìn toàn diện về bối cảnh kinh tế toàn cầu, triển vọng kinh tế Việt Nam cũng như cơ hội đầu tư trên thị trường chứng khoán trong giai đoạn 2026-2027.
(VNF) - Từ ngân hàng, công ty tài chính tiêu dùng đến bảo hiểm, chứng khoán, các tập đoàn tài chính hàng đầu Hàn Quốc đang tăng tốc mở rộng hiện diện tại Việt Nam thông qua M&A, đầu tư vốn và xây dựng hệ sinh thái tài chính khép kín. Đằng sau là tham vọng chiếm lĩnh một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á - nơi tầng lớp trung lưu bùng nổ và nhu cầu tài chính còn dư địa rất lớn.
(VNF) - Trong bối cảnh cạnh tranh du lịch toàn cầu ngày càng khốc liệt, báo chí, trí tuệ nhân tạo (AI) và mạng xã hội đang trở thành “bộ ba” mới định hình năng lực cạnh tranh của ngành du lịch Việt Nam. Đây cũng là nội dung xuyên suốt được các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà báo và doanh nghiệp nhấn mạnh tại Diễn đàn “Vai trò của báo chí trong thúc đẩy ngành kinh tế du lịch Việt Nam năm 2026”, tổ chức ngày 22/5 tại Quảng Trị.
(VNF) - Công cuộc xây dựng IFC tại Việt Nam đang tạo ra những chuyển động âm thầm nhưng sâu rộng trong toàn bộ hệ sinh thái tài chính. Khi luật chơi thay đổi, ngân hàng buộc phải tái cấu trúc, công ty chứng khoán phải chuyển vai, còn startup phải học cách trưởng thành trong môi trường cạnh tranh toàn cầu và kỷ luật cao hơn.
(VNF) - Từ một kênh vốn thay thế cho ngân hàng, tín dụng tư nhân đang phình to thành thị trường trị giá 3.000 tỷ USD với mức độ đòn bẩy và rủi ro ngày càng lớn. Những vụ vỡ nợ, gian lận tín dụng và cảnh báo về hiệu ứng domino đang làm dấy lên lo ngại rằng “bóng ma” khủng hoảng tài chính 2008 có thể quay trở lại dưới một hình hài mới.
(VNF) - Ngày 12/6 tới, tại Vinpearl Landmark 81 (TP. HCM), hơn 500 lãnh đạo quỹ đầu tư, tổ chức tài chính, doanh nghiệp công nghệ hàng đầu châu Á sẽ tham dự Venture Forum 2026 - diễn đàn đối thoại cấp cao về M&A và vốn tư nhân do VinVentures (thuộc Vingroup) khởi xướng. Sự kiện được kỳ vọng trở thành một trong những điểm hẹn đáng chú ý nhất năm của giới đầu tư công nghệ và tài chính khu vực.
(VNF) - Khép lại vòng đề cử mùa giải 2026, Giải thưởng Khoa học Công nghệ toàn cầu VinFuture ghi nhận 1.819 hồ sơ từ khắp thế giới cùng mạng lưới hơn 17.000 đối tác đề cử đến từ 117 quốc gia và vùng lãnh thổ.
(VNF) - Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, startup và fintech không ngại bị quản lý, điều họ lo ngại nhất là sự bất định chính sách; vì vậy, muốn hình thành một hệ sinh thái tài chính mới có sức cạnh tranh quốc tế, cơ quan quản lý cần chuyển từ tư duy “ngăn chặn rủi ro” sang “dẫn dắt đổi mới”.
(VNF) - Sau hơn hai thập kỷ đồng hành cùng cải cách môi trường đầu tư kinh doanh, PCI 2025 đánh dấu bước chuyển mới khi lần đầu mở rộng từ đo lường chất lượng điều hành địa phương sang đánh giá toàn diện hệ sinh thái phát triển kinh tế tư nhân.
(VNF) - TS. Phan Đức Hiếu cho rằng sau một năm triển khai Nghị quyết 68-NQ/TW, điều đáng chú ý nhất là nhiều cải cách thể chế đã bắt đầu chuyển động trong thực tế, góp phần tạo môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, ổn định và an toàn hơn cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển.
(VNF) - Tại Lễ phát động Tháng Nhân đạo cấp quốc gia năm 2026 do Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam tổ chức, Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HoSE: SSB) đã ủng hộ số tiền 10 tỷ đồng, góp phần chung tay hỗ trợ các hoàn cảnh khó khăn và lan tỏa tinh thần nhân ái trong cộng đồng.
(VNF) - Mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ khó đạt được nếu nền kinh tế tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào đầu tư công và tín dụng ngân hàng. Muốn tạo đột phá tăng trưởng, Việt Nam cần thay đổi tư duy điều hành theo hướng dùng đầu tư công để thu hút, kích hoạt và dẫn dòng vốn tư nhân tham gia mạnh mẽ hơn vào nền kinh tế.
(VNF) - TS. Bùi Thanh Minh, Phó giám đốc Ban IV, khẳng định để đạt mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, Việt Nam cần khơi thông nguồn lực, tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân lớn lên và dẫn dắt các chuỗi giá trị trong nước và quốc tế.
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.
(VNF) - Nghị quyết 79-NQ/TW được xem là bước ngoặt trong tư duy phát triển khi lần đầu tiên đặt lại cách nhìn về vai trò kinh tế nhà nước, chuyển trọng tâm từ quy mô nguồn lực sang năng lực dẫn dắt và tạo lập giá trị. Theo TS. Nguyễn Quốc Việt, cách tiếp cận này không chỉ thay đổi kỳ vọng đối với doanh nghiệp nhà nước, mà còn mở ra dư địa mới để nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực và thúc đẩy sự phát triển của toàn bộ nền kinh tế.
(VNF) - Rất nhiều người Việt Nam đã thành danh tại Big Tech Mỹ. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở việc “làm cho công ty lớn” hay “kiếm được nhiều tiền”, đó mới chỉ là một nửa câu chuyện. Nửa còn lại, quan trọng hơn, là cách những thành công cá nhân đó được chuyển hóa thành giá trị cho đất nước.
(VNF) - Dù Nghị quyết 68 đã tạo ra nhiều kỳ vọng về một môi trường kinh doanh thông thoáng hơn, song theo LS Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SBLAW, thực tế triển khai vẫn tồn tại không ít rào cản khiến doanh nghiệp chưa thể hưởng trọn lợi ích từ cải cách thể chế. Khoảng cách giữa chính sách và thực thi, cùng những vướng mắc pháp lý phát sinh, đang tiếp tục là lực cản đối với khu vực kinh tế tư nhân.
(VNF) - TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, cho rằng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn đã trở thành “bệ đỡ” quan trọng giúp Việt Nam giữ nhịp tăng trưởng ngay từ đầu năm 2026, đồng thời tạo nền tảng để củng cố các động lực như xuất khẩu, tiêu dùng và đầu tư trong thời gian tới.
(VNF) - Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới, việc lựa chọn động lực dẫn dắt trở nên đặc biệt quan trọng. PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cho rằng, tài chính, đặc biệt là tài chính công nghệ, cần được xác định là mũi nhọn chiến lược nếu muốn tạo bứt phá về năng suất, mở rộng không gian tăng trưởng và nâng cao vị thế của nền kinh tế trong dài hạn.
(VNF) - Theo TS. Lê Duy Bình, tranh luận về ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh thực chất mới chỉ xử lý “phần ngọn”. Điều quan trọng hơn là phải xác lập rõ địa vị pháp lý và cách tiếp cận thuế phù hợp với bản chất kinh doanh cá thể, từ đó tạo nền tảng cải cách bền vững.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
(VNF) - TS Võ Trí Thành cho rằng trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực có giá trị như một “mỏ vàng”, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc quản trị, phân bổ và kiểm soát dữ liệu lại đặt ra những thách thức phức tạp, từ quyền sở hữu, quyền riêng tư đến cân bằng giữa tự do hóa và an ninh, khiến đây trở thành một trong những bài toán khó nhất hiện nay.
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc nền tảng vận hành của hoạt động đầu tư, kinh doanh, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của rủi ro pháp lý và tranh chấp. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, mà còn phải thiết kế lại tư duy quản trị rủi ro theo hướng chủ động, xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dự án đầu tư.
(VNF) - Thay vì đưa ra những phán xét định tính về mặt đúng sai, cần đặt mô hình chuyển đổi vàng để mua nhà vào lăng kính cân bằng nhằm định vị ranh giới pháp lý thực tế, từ đó, đánh giá liệu hệ thống quy định hiện hành đã đủ độ tường minh để các bên yên tâm vận hành hay chưa.
(VNF) - Nhiều dự án nhà ở thương mại đủ điều kiện mở bán nhà ở hình thành trong tương lai, bổ sung gần 10.500 căn hộ và nhà liền kề cho thị trường bất động sản Đà Nẵng.
