Trước những dư âm buồn về sự đổ vỡ, mất mát của nhiều nhà đầu tư trái phiếu ngân hàng, bất động sản trên thị trường, VietnamFinance đã có cuộc trò chuyện với chuyên gia Tài chính - Ngân hàng, ông Phạm Phú Khôi, Chủ tịch VIS Rating (Công ty cổ phần xếp hạng tín nhiệm đầu tư Việt Nam).
- Ông có nhận xét gì về vai trò của việc xếp hạng tín nhiệm đầu tư độc lập, đặc biệt trong việc phân tích rủi ro đối với các tổ chức phát hành và các đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp hiện nay?
Ông Phạm Phú Khôi: Trong thời gian gần đây, hoạt động đầu tư trên thị trường vốn tại Việt Nam diễn ra rất sôi động. Tuy nhiên chúng ta đã chứng kiến một giai đoạn khó khăn của thị trường TPDN, cũng như những vấn đề cần phải giải quyết để thị trường có thể phát triển bền vũng trong tương lai.
Xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp, và xếp hạng tính nhiệm đầu tư đối với các đợt phát hành trái phiếu là một giải pháp tối ưu để có thước đo chuẩn mực cho thị trường đánh giá tín nhiệm doanh nghiệp và các trái phiếu do các doanh nghiệp phát hành. Đây là biện pháp đã được áp dụng và đã được kiểm chứng về tầm quan trọng của mình tại hầu hết các nước trong khu vực và trên thể giới, các thị trường cận biên, mới nổi, hay đã phát triển, như là điều kiện tiên quyết để thị trường TPDN phát triển bền vững lâu dài.
Một khi doanh nghiệp đã được xếp hạng tín nhiệm bởi các tổ chức xếp hạng độc lập và có uy tín như Moody’s, doanh nghiệp - tổ chức phát hành- sẽ dễ dàng tiếp cận các nguồn vốn đầu tư, từ ngân hàng, quỹ đầu tư, hoặc các nhà đầu tư tài chính khác, những nhà đầu tư có thể chấp nhận rủi ro tương ứng với độ tín nhiệm của tổ chức phát hành, giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí vốn vay và đảm bảo phát hành thành công.
Các tập đoàn tài chính lớn đều có các giải pháp riêng để sàng lọc, đánh giá và giám sát khoản đầu tư của họ. Họ có thể tự triển khai việc đánh giá xếp hạng tín nhiệm trái phiếu doanh nghiệp mà họ muốn đầu tư. Tuy nhiên điều này đòi hỏi nhiều chi phí và chỉ phù hợp với các giao dịch tay đôi - đầu tư trực tiếp. Đối với các đợt phát hành cho nhiều nhà đầu tư tổ chức, hoặc nhiều cá nhân, hoặc phát hành ra công chúng, sẽ cần phải có xếp hạng tính nhiệm độc lập để cung cấp đầy đủ thông tin, phân tích rủi ro, các yếu tố có thể ảnh hưởng đến tình hình tài chính của tổ chức phát hành trong tương lai…
Chúng ta đang rất cần những tổ chức xếp hạng tín nhiệm có năng lực, áp dụng những tiêu chuẩn và thông lệ quốc tế vào thực tiễn thị trường Việt Nam, để cung cấp một thước đo tiêu chuẩn cho việc xếp hạng tín nhiệm đầu tư nhằm khôi phục lòng tin của nhà đầu tư vào doanh nghiệp phát hành trái phiếu, cũng như các trái phiếu được phát hành trên thị trường. Đảm bảo một giai đoạn mới của sự phát triển bền vững cho TPDN.
- Theo ông, cần phải làm gì để thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam phát triển ổn định, lành mạnh? Và ông cho biết rõ hơn các quy định tại các thị trường khác tương đồng với Việt Nam, ví dụ như về yêu cầu bắt buộc có xếp hạng tín nhiệm với doanh nghiệp phát hành trái phiếu?
Đã có rất nhiều hội thảo bàn luận về nội dung này. Thị trường được tạo lập bởi Người Mua, Người Bán, Tổ chức trung gian (Môi giới - lưu ký hàng hoá). Để thị trường được cải thiện lành mạnh hơn, chúng ta cần hướng nội mà tìm xem còn có những nhược điểm ở đâu trong cả 3 cấu thành của thị trường. Vừa qua các nhà quản lý đã hoàn thiện sửa đổi các quy định theo định hướng tích cực về việc phát hành và lưu ký TPDN, cũng như các tiêu chí để nhà đầu tư cá nhân được công nhận là nhà đầu tư chuyên nghiệp. Yêu cầu bắt buộc các tổ chức phát hành có khối lượng phát hành lớn, và lớn tương đối so với vốn chủ (tỷ lệ nợ cao) phải có xếp hạng tính nhiệm. Nếu mọi trái phiếu phát hành đều được đánh giá xếp hạng tín nhiệm độc lập bởi các tổ chức chuyên nghiệp có uy tín như Moody’s, các nhà đầu tư sẽ được cung cấp đầy đủ thông tin, phân tích rủi ro để đưa ra quyết định đầu tư đúng đắn, đồng thời luôn được cập nhật thông tin định kỳ cũng như bất thường để đảm bảo luôn được nhận biết và có thể đo lường được rủi ro mình đang chấp nhận khi đầu tư; thị trường sẽ dần dần khôi phục được lòng tin của nhà đầu tư để đảm bảo sự phát triển ổn định, bền vững lâu dài.
Đối với các thị trường TPDN khu vực Đông Nam Á, thị trường trái phiếu có những tiêu chuẩn đặc thù riêng. Tại Malaysia, khi khởi động thị trường TPDN từ những năm 1998, quy định bắt buộc mọi TPDN đều phải xếp hạng tín nhiệm khi phát hành, tạo bức tranh minh bạch cho thị trường. Sau gần 20 năm phát triển ổn định và tới một tầm cao mới, nhà chức trách đã bỏ quy định bắt buộc phải có định hàng tín nhiệm cho TPDN để tạo điều kiện cho các sản phẩm TPDN mới có độ rủi ro cao hơn, dành cho các nhà đầu tư chịu rủi ro cao, có cơ hội phát triển. Tại Thái Lan, không bắt buộc phải có xếp hàng tín nhiệm cho các đọt phát hành. Tuy nhiên họ có những biện pháp hiệu quả để đảm bảo các nhà đầu tư cá nhân được tiếp cận đầy đủ thông tin và nhận biết rủi ro khi đầu tư.
- Ông nhận định như thế nào về sự đón nhận của cả doanh nghiệp phát hành trái phiếu và nhà đầu tư đối với sự ra đời của các tổ chức xếp hạng tín nhiệm cũng như cần phải thay đổi chính sách gì để xếp hạng tín nhiệm trái phiếu tại Việt Nam trở thành thông lệ hơn?
Có thể so sánh xếp hạng tín nhiệm đối với doanh nghiệp phát hành trái phiếu như 1 lần khám sức khỏe, giúp doanh nghiệp tự đánh giá về tình hình tài chính của mình, mức độ rủi ro đối với việc doanh nghiệp không có đủ hay không có khả năng tiếp cận nguồn vốn khác để trả nợ. Còn đối với nhà đầu tư, đây là thước đo về rủi ro mất vốn khi họ đầu tư vào các trái phiếu hay công cụ nợ khác do doanh nghiệp phát hành. Đây là yếu tố rất quan trong đối với nhà đầu tư. Thông thường trên các thị trường quốc tế và khu vực, các nhà đầu tư ít mạo hiểm là tổ chức, là các quỹ đầu tư trái phiếu thuộc bảo hiểm nhân thọ, và các nhà đầu tư cá nhân có số dư tài sản cao, họ chỉ đầu tư các trái phiếu có xếp hạng tín nhiệm đầu tư. Các trái phiếu không có xếp hạng tín nhiệm chỉ phát hành được khi đó là giao dịch tay đôi, hoặc vài nhà đầu tư mạo hiểm đầu tư vào các giao dịch cấu trúc.
Về phía các doanh nghiệp phát hành trái phiếu, tất nhiên, họ phải tốn khoản chi phí cho việc đánh giá sức khỏe, nên có thể có doanh nghiệp vì tiết kiệm chi phí mà bỏ qua, nhưng những giá trị mà các tổ chức xếp hạng tín nhiệm độc lập mang lại cho doanh nghiệp sẽ lớn hơn nhiều so với chi phí của doanh nghiệp, đó là từ việc giảm được chi phí vốn khi phát hành thành công và đúng mức giá thích ứng với độ rủi ro của mình.
Ngày 5/3/2023, Chính phủ ban hành Nghị định số 08/2023/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung và ngưng hiệu lực thi hành một số điều quy định về chào bán, giao dịch TPDN riêng lẻ trong và ngoài nước. Trong đó, tạm ngưng quy định xếp hạng tín nhiệm để thị trường và các công ty xếp hạng tín nhiệm có thời gian chuẩn bị. Với sự ra đời của VIS Rating, là công ty thứ 3 hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực đặc thù có điều kiện này, thị trường TPDN đã có đủ hạ tầng cơ sở để sau khi NĐ 08 hết hiệu lực, thị trường có thể tái khởi động trên một nền tảng vững chắc hơn.
- Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi này.
| Ông Phạm Phú Khôi là Thạc sỹ Kinh tế hàng không (ĐH Hàng không Dân dụng Riga, Latvia – Nga) và là Thạc sỹ Quản trị Kinh doanh (trường Wharton, ĐH Pennsylvania – Hoa Kỳ). Ông từng giữ vị trí Phó Tổng giám đốc khối Thị trường Tài chính kiêm Giám đốc trung tâm quản lý bảng cân đối tại Ngân hàng VP Bank. Trước đó, ông từng giữ vị trí Giám đốc tại Ngân hàng đầu tư Bank of America Merrill Lynch, Giám đốc giao dịch đầu tư tín dụng Quốc tế - thị trường mới nổi - tại Standard Chartered Bank Singapore. |
Tags:
(VNF) - Tại Lễ phát động Tháng Nhân đạo cấp quốc gia năm 2026 do Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam tổ chức, Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HoSE: SSB) đã ủng hộ số tiền 10 tỷ đồng, góp phần chung tay hỗ trợ các hoàn cảnh khó khăn và lan tỏa tinh thần nhân ái trong cộng đồng.
(VNF) - Dù Nghị quyết 68 đã tạo ra nhiều kỳ vọng về một môi trường kinh doanh thông thoáng hơn, song theo LS Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SBLAW, thực tế triển khai vẫn tồn tại không ít rào cản khiến doanh nghiệp chưa thể hưởng trọn lợi ích từ cải cách thể chế. Khoảng cách giữa chính sách và thực thi, cùng những vướng mắc pháp lý phát sinh, đang tiếp tục là lực cản đối với khu vực kinh tế tư nhân.
(VNF) - TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, cho rằng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn đã trở thành “bệ đỡ” quan trọng giúp Việt Nam giữ nhịp tăng trưởng ngay từ đầu năm 2026, đồng thời tạo nền tảng để củng cố các động lực như xuất khẩu, tiêu dùng và đầu tư trong thời gian tới.
(VNF) - Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới, việc lựa chọn động lực dẫn dắt trở nên đặc biệt quan trọng. PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cho rằng, tài chính, đặc biệt là tài chính công nghệ, cần được xác định là mũi nhọn chiến lược nếu muốn tạo bứt phá về năng suất, mở rộng không gian tăng trưởng và nâng cao vị thế của nền kinh tế trong dài hạn.
(VNF) - Theo TS. Lê Duy Bình, tranh luận về ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh thực chất mới chỉ xử lý “phần ngọn”. Điều quan trọng hơn là phải xác lập rõ địa vị pháp lý và cách tiếp cận thuế phù hợp với bản chất kinh doanh cá thể, từ đó tạo nền tảng cải cách bền vững.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
(VNF) - TS Võ Trí Thành cho rằng trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực có giá trị như một “mỏ vàng”, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc quản trị, phân bổ và kiểm soát dữ liệu lại đặt ra những thách thức phức tạp, từ quyền sở hữu, quyền riêng tư đến cân bằng giữa tự do hóa và an ninh, khiến đây trở thành một trong những bài toán khó nhất hiện nay.
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - An toàn dữ liệu tại Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mang tính bản lề khi nhận thức đã đi trước, nhưng năng lực bảo vệ vẫn chưa theo kịp.
(VNF) - Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc nền tảng vận hành của hoạt động đầu tư, kinh doanh, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của rủi ro pháp lý và tranh chấp. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, mà còn phải thiết kế lại tư duy quản trị rủi ro theo hướng chủ động, xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dự án đầu tư.
(VNF) - Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, hiện vẫn còn định kiến rằng người giàu thường gắn với sự bất minh, từ đó thiếu sự tôn trọng đúng mức đối với vai trò của lực lượng doanh nhân.
Trong cuộc đua nhân sự, nhiều doanh nghiệp TP.HCM đẩy nhanh cấp bậc qua danh xưng để hút ứng viên, nhưng không đi kèm lương, quyền lợi tương xứng, khiến người lao động vỡ kỳ vọng.
(VNF) - Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng: “Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi dòng tiền hội tụ, mà còn là nơi tập trung trí tuệ, công nghệ và các chuẩn mực vận hành tiên tiến”.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Sáng ngày 6/4, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, phiên khai mạc sẽ diễn ra trọng thể tại Nhà Quốc hội.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch, tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - Tại Lễ phát động Tháng Nhân đạo cấp quốc gia năm 2026 do Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam tổ chức, Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HoSE: SSB) đã ủng hộ số tiền 10 tỷ đồng, góp phần chung tay hỗ trợ các hoàn cảnh khó khăn và lan tỏa tinh thần nhân ái trong cộng đồng.
(VNF) - Có tổng chiều dài hơn 76km và tổng mức đầu tư trên 75.300 tỷ đồng, dự án đường Vành Đai 3 đi qua TP.HCM và các tỉnh Đồng Nai, Tây Ninh, Bình Dương (cũ). Theo kế hoạch, công trình dự kiến về đích vào giữa năm 2026, nhưng những khí khăn từ thực tế buộc đơn vị quản lý phải điều chỉnh thời hạn hoàn thành.
