Tăng cường đối thoại: Thấu hiểu để gỡ khó trước mắt, mở đường thoát nghèo bền vững

Đối thoại, lắng nghe dân nói để tìm lời giải sát thực

Ở xã La Dạ, tỉnh Lâm Đồng (tỉnh Bình Thuận cũ) gần đây tổ chức hội nghị đối thoại giữa lãnh đạo xã với người dân, tập trung vào nội dung tìm giải pháp tăng thu nhập, giảm nghèo bền vững giai đoạn 2025–2030.

La Dạ là xã miền núi có diện tích tự nhiên hơn 264 km², dân số hơn 9.400 người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 70%. Điều kiện tự nhiên còn nhiều khó khăn, hạ tầng chưa đồng bộ, sinh kế chủ yếu dựa vào nông nghiệp khiến công tác giảm nghèo tại đây luôn đối mặt nhiều thách thức.

Tại hội nghị, nhiều người dân đã trực tiếp phản ánh những vấn đề đang tác động lớn đến đời sống và sinh kế. Trong đó, nổi bật là tình trạng thiếu việc làm ổn định, hạn chế về kỹ thuật canh tác, chi phí đầu vào tăng cao trong khi đầu ra nông sản chưa ổn định. Một số ý kiến cũng đề cập đến tình trạng xuống cấp của các tuyến đường nội thôn, ảnh hưởng đến việc vận chuyển nông sản và tiếp cận dịch vụ xã hội.

Nhiều hộ dân cho rằng, dù đã được tiếp cận một số chính sách hỗ trợ của Nhà nước, nhưng nếu không có sự hướng dẫn cụ thể, sát thực tế thì việc thoát nghèo vẫn rất bấp bênh, nguy cơ tái nghèo còn cao. Đây là những ý kiến phản ánh đúng thực trạng ở nhiều xã miền núi hiện nay, nơi người dân không chỉ cần vốn hay giống, mà cần cả kiến thức, thị trường và sự đồng hành lâu dài.

Ông Nguyễn Minh Phương - Bí thư Đảng ủy xã La Dạ cho biết, việc tổ chức đối thoại là để nghe trực tiếp tiếng nói của người dân, từ đó xây dựng giải pháp giảm nghèo phù hợp với điều kiện thực tế của từng thôn, từng nhóm đối tượng.

Ông Nguyễn Minh Phương khẳng định: “Giảm nghèo bền vững là nhiệm vụ chính trị quan trọng, là mục tiêu xuyên suốt của Đảng bộ xã La Dạ và quyết tâm trong việc tìm kiếm giải pháp giảm nghèo phù hợp với điều kiện thực tiễn từng thôn, từng nhóm đối tượng…”

Tại hội nghị, lãnh đạo xã La Dạ cũng đã tiếp nhận, phân tích và trả lời nhiều ý kiến, kiến nghị của người dân xoay quanh nhiều lĩnh vực như kinh tế - xã hội, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, hạ tầng điện đường trường trạm, công tác dân số và chính sách an sinh xã hội.

Đáng chú ý, lãnh đạo xã cũng thẳng thắn nhìn nhận những tồn tại trong công tác giảm nghèo. Theo số liệu của địa phương, tỷ lệ nghèo đa chiều của xã vẫn còn 15,20%, hộ nghèo và cận nghèo tập trung chủ yếu ở nhóm không có khả năng lao động và đồng bào dân tộc thiểu số. Nguyên nhân nghèo không chỉ do thiếu đất, thiếu tư liệu sản xuất mà còn do đông con, thiếu kỹ năng sản xuất và tâm lý trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước ở một bộ phận người dân.

Từ thực tế đó, Bí thư Đảng ủy xã La Dạ nhấn mạnh vai trò của công tác tuyên truyền, vận động và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ cơ sở.

Ông Nguyễn Minh Phương nêu rõ: “Đề nghị tập thể Đảng ủy, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể xã La Dạ phải đi sâu, đi sát, tăng cường tuyên truyền, vận động, khơi dậy tinh thần tự lực, tự cường, chấm dứt tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào Nhà nước.”

Theo ông, người dân là chủ thể của quá trình giảm nghèo, còn chính quyền giữ vai trò định hướng, hỗ trợ và tạo điều kiện. Để đạt được mục tiêu giảm nghèo bền vững, cán bộ cơ sở phải thực sự đồng hành với dân, nắm rõ hoàn cảnh từng hộ, tránh cách làm hành chính, hình thức.

Từ đối thoại đến hành động cụ thể

Từ các cuộc đối thoại, xã La Dạ đã triển khai nhiều giải pháp thiết thực. Trên địa bàn hiện có Công ty Cổ phần du lịch Đa Mi và 4 hợp tác xã nòng cốt, giúp nông dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với thổ nhưỡng, tập trung vào các loại cây có giá trị kinh tế cao như sầu riêng, măng cụt, cà phê, bơ.

Song song đó, xã đẩy mạnh tập huấn khoa học - kỹ thuật, phát triển chăn nuôi theo hướng an toàn, tổ chức sản xuất gắn với thương mại, dịch vụ và du lịch sinh thái vườn, góp phần tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số.

Nhờ những giải pháp này, đến cuối năm 2025, xã La Dạ còn 170 hộ nghèo, giảm 53 hộ so với đầu năm, tỷ lệ giảm nghèo đạt 0,77%, vượt chỉ tiêu UBND tỉnh giao.

Không chỉ riêng La Dạ, thời gian qua, nhiều địa phương trên cả nước đã coi đối thoại với người dân là giải pháp trọng tâm trong công tác giảm nghèo bền vững.

Tại Nghệ An, các huyện miền núi tổ chức hàng chục cuộc đối thoại chuyên đề về giảm nghèo, thu hút đông đảo hộ nghèo, cận nghèo tham gia. Qua đối thoại, người dân được giải thích rõ về các chính sách vay vốn ưu đãi, đào tạo nghề, hỗ trợ sinh kế; đồng thời chính quyền nắm bắt kịp thời những vướng mắc trong quá trình triển khai chính sách.

Gia đình anh Lô Văn Phim (trú tại bản Xằng, xã Môn Sơn, tỉnh Nghệ An) từng là hộ nghèo trong nhiều năm liền. Tại buổi đối thoại về giảm nghèo tổ chức ngay tại bản, anh Phim được cán bộ phổ biến, giải thích cụ thể các chính sách hỗ trợ sinh kế, trong đó có chương trình vay vốn ưu đãi của Ngân hàng Chính sách xã hội.

Sau khi tìm hiểu kỹ, anh Phim đã mạnh dạn vay 100 triệu đồng để đầu tư nuôi bò và trồng keo tràm phát triển kinh tế. Nhờ sử dụng vốn đúng mục đích, phù hợp điều kiện gia đình, cuộc sống của gia đình anh từng bước ổn định, thoát nghèo bền vững, có điều kiện chăm lo cho con cái học hành.

Chia sẻ về quyết định vay vốn, anh Lô Văn Phim cho biết: “Ngày trước gia đình tôi nghèo, không có vốn sản xuất, vay thì sợ mang nợ, sợ làm không được. Biết đến chương trình cho vay của Ngân hàng Chính sách xã hội với lãi suất thấp, thời gian vay dài hơn, lại có thể chia nhỏ tiền vay trả theo kỳ hạn 6 tháng/lần, vợ chồng tôi thống nhất vay. Nhờ được vay 100 triệu đồng để nuôi bò và trồng keo tràm phát triển kinh tế, gia đình tôi đã thoát nghèo, có tiền lo cho con ăn học”.

Ở Đà Nẵng, nhiều quận, phường tổ chức đối thoại trực tiếp với từng hộ nghèo để đặt bài toán riêng cho từng gia đình. Chính quyền không chỉ hỏi “thiếu gì”, mà còn tìm hiểu khả năng lao động, mong muốn học nghề, phương án tạo việc làm phù hợp, từ đó hỗ trợ đúng nhu cầu, hạn chế tái nghèo.

Trên toàn quận Thanh Khê hiện có 337 hộ nghèo còn sức lao động, mục tiêu đến cuối năm thoát 200/337 hộ nghèo. Ngay từ đầu năm, UBND quận chỉ đạo các phường tổ chức đối thoại với hộ nghèo để sớm tiến hành hỗ trợ.

Trong buổi đối thoại với hộ nghèo do UBND phường Thạc Gián (quận Thanh Khê, Đà Nẵng) tổ chức đầu tháng 3, ông Trần Hữu Tẩn (51 tuổi, trú tổ 17) chia sẻ căn nhà cấp 4 gia đình ông đang ở đã xuống cấp nặng, mùa hè nóng bức, mùa mưa dột ướt. Với công việc bán quần áo cũ, ông mong mỏi có được ngôi nhà mới kiên cố, ổn định để yên tâm làm ăn. Vì vậy, ông mong muốn được hỗ trợ xây nhà mới để an cư.

Qua đó, lãnh đạo phòng LĐ-TB&XH quận, lãnh đạo phường và các ban, ngành, đơn vị liên quan của phường lắng nghe tâm tư, nguyện vọng chính đáng của từng hộ để làm căn cứ xây dựng các giải pháp hỗ trợ theo các tiêu chí thiếu hụt của từng hộ, như: hỗ trợ về nhà ở, công trình vệ sinh; chính sách trợ cấp ưu đãi, trợ cấp xã hội; hỗ trợ học bổng, phương tiện đồ dùng học tập; hỗ trợ sinh kế, vay vốn ưu đãi; hỗ trợ học nghề, giới thiệu việc làm và các hỗ trợ khác phù hợp.

Tại Hậu Giang, thông qua đối thoại với hộ nghèo, cán bộ cơ sở hiểu rõ hơn hoàn cảnh từng gia đình, từ đó thiết kế mô hình sinh kế phù hợp, tránh tình trạng hỗ trợ dàn trải, kém hiệu quả.

Bà Đặng Thị Mành (ấp Phương Quới B, xã Phương Bình, huyện Phụng Hiệp) là hộ nghèo nhiều năm của địa phương. Bà cho biết do hoàn cảnh khó khăn, trình độ chữ nghĩa hạn chế nên dù được thụ hưởng nhiều chính sách hỗ trợ của Nhà nước, bà vẫn chưa nắm rõ hết các quy định, quyền lợi. Khi tham gia buổi đối thoại với hộ nghèo, bà Mành được cán bộ chức năng giải thích cụ thể, dễ hiểu về các chính sách giảm nghèo, đồng thời được nghe chia sẻ từ những hộ đã vươn lên thoát nghèo thông qua các mô hình làm ăn hiệu quả, qua đó có thêm điều kiện để học hỏi, áp dụng vào thực tế gia đình.

Bày tỏ sự ủng hộ đối với cách làm này, lãnh đạo nhiều địa phương tại huyện Phụng Hiệp cho rằng, nếu người dân chỉ tiếp cận chính sách thông qua tuyên truyền văn bản thì rất khó nắm bắt đầy đủ nội dung. Ngược lại, thông qua đối thoại trực tiếp, người dân nghèo sẽ hiểu rõ hơn các chính sách, đồng thời nhận thức rõ vai trò tự lực, tự vươn lên của bản thân trong chương trình giảm nghèo, bên cạnh sự hỗ trợ của Nhà nước và cộng đồng.

Thực tế cho thấy, nhờ các buổi tiếp xúc, đối thoại, nhận thức của người dân về thoát nghèo từng bước được nâng lên. Đặc biệt, trong các buổi đối thoại, khi một hộ dân tự nguyện đăng ký thoát nghèo, tinh thần này nhanh chóng lan tỏa, tạo động lực để nhiều hộ khác mạnh dạn thay đổi tư duy, quyết tâm vươn lên cải thiện cuộc sống.