Thế mạnh 44 tỷ USD của Việt Nam suy giảm: Chuyển đổi để vượt qua thách thức
TS Bùi Duy Tùng -
19/08/2023 17:45 (GMT+7)
(VNF) - Xanh hoá và số hoá không chỉ là xu hướng mà là yêu cầu bắt buộc để dệt may Việt Nam phát triển bền vừng và duy trì được thế mạnh cạnh tranh.
Thách thức cạnh tranh trên trường quốc tế
Thời gian qua, ngành dệt may được giới chuyên gia đánh giá có sự phát triển khá nhanh và đạt nhiều kết quả tích cực.
Nếu như năm 2001 xuất khẩu dệt may cả nước chỉ đạt 1,96 tỷ USD, thì đến năm 2015 đã là 27 tỷ USD, năm 2021 vượt lên 40,4 tỷ USD. Gần đây nhất, năm 2022, kim ngạch xuất khẩu dệt may của Việt Nam đạt 44 tỷ USD.
TS Bùi Duy Tùng, giảng viên Kinh tế - Khoa Kinh doanh, Đại học RMIT Việt Nam
Tuy nhiên, theo báo cáo từ Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), trong nửa đầu năm 2023, kim ngạch xuất khẩu dệt may đạt 18,6 tỷ USD, giảm 17,6% so với cùng kỳ năm trước.
Mặt khác, theo thống kê của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), dệt may Việt Nam chiếm khoảng 5,7% thị phần toàn cầu, trong khi Bangladesh nhỉnh hơn với 6,5%, cho thấy đây là thương trường cạnh tranh khốc liệt, nơi các quốc gia khác cũng đang nỗ lực hết sức để gia tăng thị phần.
Ngành dệt may hiện nay đang dịch chuyển theo hướng xanh hóa, tập trung mạnh vào sản xuất nguyên liệu thô từ các nguồn tái chế hoặc hữu cơ. Người tiêu dùng, các thương hiệu và cơ quan quản lý ngày càng yêu cầu các sản phẩm phải được sản xuất theo cách thân thiện với môi trường. Cú chuyển mình này đang thúc đẩy những thay đổi đáng kể trong ngành và các công ty không thích ứng kịp có nguy cơ bị tụt hậu.
Việc triển khai các hoạt động bền vững không chỉ nhằm đáp ứng những yêu cầu mới này mà còn giúp nắm bắt các cơ hội chiến lược như đáp ứng các tiêu chuẩn toàn cầu, hiệu quả và tiết kiệm chi phí cũng như thu hút đầu tư.
Để đáp ứng những yêu cầu kể trên, ngành dệt may Việt Nam cần đầu tư vào công nghệ xanh, áp dụng các phương thức bền vững và đảm bảo tính minh bạch trong chuỗi cung ứng của họ. Theo đó, cần hợp tác chặt chẽ với các bên liên quan, bao gồm chính phủ, tổ chức phi chính phủ và cộng đồng, để đảm bảo tiếp cận bền vững một cách toàn diện, cụ thể:
Thứ nhất, về hỗ trợ tài chính và ưu đãi: Việc chuyển đổi theo hướng bền vững đòi hỏi cam kết tài chính đáng kể từ các doanh nghiệp. Để giảm bớt gánh nặng này và tạo điều kiện cho sự chuyển đổi xanh của ngành, chính phủ cần thiết lập các cơ chế hỗ trợ tài chính, bao gồm việc cấp tài trợ, cho vay lãi suất thấp và ưu đãi thuế đối với các doanh nghiệp sẵn sàng đầu tư vào những công nghệ bền vững và phương thức thân thiện với môi trường. Thông qua việc hỗ trợ tài chính, chính phủ có thể hướng đến mục tiêu làm cho tính bền vững trở thành lựa chọn khả thi và hấp dẫn cho nhiều doanh nghiệp trong ngành.
Thứ hai, về hỗ trợ nghiên cứu và phát triển: Nhằm thúc đẩy việc phát triển các vật liệu và công nghệ bền vững mới, chính phủ cần hợp tác cùng các hiệp hội chuyên ngành để thực hiện các dự án nghiên cứu sáng tạo và đổi mới. Các dự án nghiên cứu tập trung vào những phương án thân thiện với môi trường sẽ có cơ hội nhận được tài trợ cao.
Thứ ba, về khuyến khích nhập khẩu công nghệ sạch: Nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi theo hướng bền vững, chính phủ nên khuyến khích nhập khẩu công nghệ sạch, công nghệ cao và công nghệ tái tạo. Điều này có thể thực hiện thông qua giảm thuế quan hoặc ưu đãi khác. Bằng cách nới lỏng việc mua lại các công nghệ bền vững tiên tiến, các doanh nghiệp sẽ có thể tiếp cận những công cụ thiết yếu cần thiết nhằm củng cố phương thức sản xuất thân thiện với môi trường.
Thứ tư, về phát triển các khu công nghiệp bền vững: Cần theo đuổi chiến lược xây dựng một số khu công nghiệp dệt may lớn với chính sách ưu đãi cho các dự án quy mô lớn của các nhà đầu tư uy tín, sử dụng công nghệ tiên tiến, hiện đại, đảm bảo tuân thủ các quy định về môi trường. Những khu vực này cần có hệ thống xử lý nước thải phù hợp và phải tuân thủ tất cả các quy định về môi trường.
Giải pháp phát triển bền vững
Ngành dệt may đang tập trung vào các phương pháp sản xuất bền vững và chuyển đổi số. Những chiến lược này không chỉ phù hợp với xu hướng bền vững toàn cầu mà còn cải thiện hiệu suất và giảm chi phí.
Để đảm bảo mục tiêu đặt ra, VITAS cần đảm nhận vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy cải tiến công nghệ của tất cả các doanh nghiệp dệt may trong nước nhằm đáp ứng tiêu chuẩn xanh của các quốc gia phát triển.
Đầu tiên, VITAS đại diện cho lợi ích của ngành dệt may Việt Nam và các doanh nghiệp thành viên. Họ có khả năng tương tác với các cơ quan chính phủ, tổ chức quốc tế và các đối tác liên quan để đưa ra các yêu cầu, thể hiện quan ngại và đề xuất giải pháp cho việc thay đổi công nghệ. VITAS còn đóng vai trò trong việc phổ biến thông tin, kỹ thuật, kinh nghiệm về các tiêu chuẩn xanh và thay đổi công nghệ đến các doanh nghiệp dệt may. Họ có thể tổ chức các phiên họp, hội thảo, đào tạo và tập huấn để cung cấp thông tin mới nhất, giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về các yêu cầu và quy định.
Hơn nữa, VITAS cũng có thể hỗ trợ doanh nghiệp dệt may trong việc tiếp cận các nguồn tài chính và công nghệ cần thiết để chuyển đổi công nghệ thành công. Bằng cách hợp tác với các tổ chức tài trợ, ngân hàng và đối tác, VITAS có thể phát triển các chương trình tài trợ và hỗ trợ kỹ thuật cho doanh nghiệp để họ có thể nắm bắt được các công nghệ tiên tiến.
Thêm vào đó, VITAS có thể tham gia đàm phán và tham vấn với các đối tác quốc tế và chính phủ. VITAS có tầm ảnh hưởng lớn đến việc ban hành chính sách và quy định, từ đó tạo ra môi trường thuận lợi cho những tiến bộ công nghệ và thực hiện các tiêu chuẩn xanh.
VITAS còn có năng lực tạo ra mạng lưới liên kết và hợp tác với các đối tác trong và ngoài ngành dệt may, bao gồm các nhà cung cấp nguyên liệu, nhà sản xuất công nghệ, tổ chức nghiên cứu và các hiệp hội khác. Việc trao đổi thông tin và chia sẻ kinh nghiệm cho phép doanh nghiệp học hỏi lẫn nhau, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và và tìm kiếm cơ hội hợp tác.
Gần đây, VITAS cũng đã đề xuất một chương trình phát triển bền vững, nhấn mạnh đến sự cần thiết của các chính sách hỗ trợ đặc biệt, chẳng hạn như giảm thuế và cơ chế tiếp cận vốn vay. Hỗ trợ từ Chính phủ là vô cùng quan trọng cho phép doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ mới, máy móc và thiết bị cần thiết cho sản xuất bền vững.
Mặc dù đang phải đối mặt với nhiều thách thức đáng kể, việc các đối tác quốc tế ngày càng quan tâm cũng như khả năng thích ứng của ngành gần đây tăng cao cho thấy ngành dệt may vẫn còn cơ hội để vượt qua thách thức. Việc đa dạng hóa thị trường tập trung vào tính bền vững và sự hỗ trợ từ chính phủ có thể góp phần vào tiềm năng phục hồi và tăng trưởng trong xuất khẩu dệt may Việt Nam vào nửa cuối năm nay.
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.
(VNF) - Theo TS. Lê Duy Bình, tranh luận về ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh thực chất mới chỉ xử lý “phần ngọn”. Điều quan trọng hơn là phải xác lập rõ địa vị pháp lý và cách tiếp cận thuế phù hợp với bản chất kinh doanh cá thể, từ đó tạo nền tảng cải cách bền vững.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
(VNF) - TS Võ Trí Thành cho rằng trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực có giá trị như một “mỏ vàng”, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc quản trị, phân bổ và kiểm soát dữ liệu lại đặt ra những thách thức phức tạp, từ quyền sở hữu, quyền riêng tư đến cân bằng giữa tự do hóa và an ninh, khiến đây trở thành một trong những bài toán khó nhất hiện nay.
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc nền tảng vận hành của hoạt động đầu tư, kinh doanh, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của rủi ro pháp lý và tranh chấp. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, mà còn phải thiết kế lại tư duy quản trị rủi ro theo hướng chủ động, xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dự án đầu tư.
(VNF) - Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, hiện vẫn còn định kiến rằng người giàu thường gắn với sự bất minh, từ đó thiếu sự tôn trọng đúng mức đối với vai trò của lực lượng doanh nhân.
Trong cuộc đua nhân sự, nhiều doanh nghiệp TP.HCM đẩy nhanh cấp bậc qua danh xưng để hút ứng viên, nhưng không đi kèm lương, quyền lợi tương xứng, khiến người lao động vỡ kỳ vọng.
(VNF) - Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng: “Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi dòng tiền hội tụ, mà còn là nơi tập trung trí tuệ, công nghệ và các chuẩn mực vận hành tiên tiến”.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu
hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch,
tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
(VNF) - TS Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới cho rằng căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy Trung Đông trở lại vòng xoáy bất ổn, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc chi phí mới đối với kinh tế toàn cầu. Với Việt Nam, nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc đáng kể vào năng lượng nhập khẩu thì nguy cơ giá dầu, chi phí vận tải và lãi suất gia tăng có thể tạo áp lực lên lạm phát, thu hẹp dư địa chính sách và bào mòn đà phục hồi còn mong manh.
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.
(VNF) - Dù công tác giải phóng mặt bằng đoạn Nguyễn Trãi - Đầm Hồng, thuộc Vành đai 2.5 Hà Nội, vẫn chưa hoàn tất, dọc tuyến đã xuất hiện nhiều công trình xây trên những thửa đất nhỏ hẹp, méo mó sau phá dỡ. Đáng nói, đa số đất trong khu vực đều có nguồn gốc là đất nông nghiệp.