Liên quan đến vấn đề này, VietnamFinance đã có cuộc trao đổi với TS Lương Hoài Nam, một chuyên gia trong lĩnh vực giao thông.
- Ngày 20/12/2017, Toà án cấp cao nhất của liên minh Châu Âu (EU) đã có phán quyết “dịch vụ Uber cần được phân loại như một loại hình vận tải”, cá nhân ông đánh giá như thế nào về quan điểm này?
Phán quyết ngày 20/12/2017 của Tòa Công lý EU chỉ dài 1,5 trang giấy A4 và khá dễ đọc. Điều đáng tiếc là một số người, vì những mục đích nào đó, đã bóp méo nội dung của phán quyết, gây nên sự hiểu lầm không nhỏ trong dư luận.
Không có câu chữ nào trong phán quyết của Tòa Công lý EU coi Uber là “hãng vận tải”, “công ty vận tải”, càng không có chuyện Tòa phán quyết Uber là “hãng taxi”, “công ty taxi”.
Phán quyết của Tòa Công lý EU, về thực chất, là “liên kết giữa Uber và các lái xe không chuyên nghiệp tại địa phương tạo ra dịch vụ vận tải và dịch vụ đó phải được quản lý như dịch vụ vận tải (mà không phải là dịch vụ internet, dịch vụ thương mại điện tử)”.
Điều thú vị là, gần 2 năm trước phán quyết này, bằng Quyết định số 24/QĐ-BGTVT ngày 07/01/2016, Bộ GTVT Việt Nam đã hiểu đúng, làm đúng và coi liên kết giữa Grab với các lái xe tại Việt Nam tạo ra dịch vụ vận tải. Vì thế, Grab đã được tổ chức quản lý thông qua Kế hoạch thí điểm. Nếu không cho rằng, dịch vụ vận tải được tạo ra bởi sự liên kết này thì Bộ GTVT đã không quản lý nó.
- Thưa ông, Grab, Uber chỉ đóng vai trò cung cấp dịch vụ, ứng dụng kỹ thuật số làm trung gian giữa tài xế và hành khách. Như vậy, việc nói Uber là loại hình vận tải có đúng không?
Việc liên kết giữa Uber, Grab và các lái xe tại địa phương tạo ra dịch vụ vận tải không cho phép suy diễn Uber, Grab là hãng vận tải.
Tôi ví dụ, vợ chồng sinh ra các em bé, nhưng điều đó không cho phép duy diễn là mọi em bé đều được sinh ra bởi liên kết vợ chồng. Chúng ta biết có những em bé sinh ra không phải bởi liên kết vợ chồng, nhưng vẫn có đầy đủ mọi quyền trẻ em.
Trong trường hợp này cũng vậy, để tạo ra dịch vụ vận tải thông qua liên kết với các lái xe tại địa phương, Uber, Grab không nhất thiết phải là hãng vận tải. Nó không phải là hãng vận tải, không bao giờ là hãng vận tải.
Nếu Uber, Grab là hãng vận tải, thử hỏi FastGo của Việt Nam có phải hãng vận tải không? Tất nhiên là không. Tất cả họ đều là doanh nghiệp công nghệ. Họ sử dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, nên công nghệ ở đây là 4.0 - thứ công nghệ của thời đại mới mà ở Việt Nam ta nói đến rất nhiều và rất muốn phát triển.
Trong mô hình dịch vụ Grab, Uber tại Việt Nam, các đơn vị này chỉ cung cấp các hợp đồng điện tử, còn việc đăng ký quản lý xe do Hợp tác xã quyết định.
-Vậy theo ông có cần Hợp tác xã là cầu nối trung gian trong dịch vụ này không?
Quản lý thông qua hợp tác xã là mô hình quản lý theo đề án thí điểm ở Việt Nam. Quyết định số 24/QĐ-BGTVT coi dịch vụ Grab là “ô-tô hợp đồng điện tử”, về bản chất không khác mấy so với việc Singapore coi Grab là “Private-Hire Car”, tức là dịch vụ cho thuê xe cá nhân.
Nhưng Singapore không quản lý lái xe thông qua các hợp tác xã. Cá nhân tôi thấy hợp tác xã không có nhiều ý nghĩa trong mô hình dịch vụ này. Vì thế, nên làm như Singapore.
- Việc Grab không có quan hệ trong việc đóng các hợp đồng bảo hiểm cho lái xe, không chịu trách nhiệm khi các xe xảy ra tai nạn... ông đánh giá thế nào về điều này?
Về bảo hiểm xã hội, lái xe ở các hãng taxi là người lao động làm thuê. Luật Lao động bảo vệ quyền lợi của người lao động làm thuê bằng việc buộc người sử dụng lao động phải mua bảo hiểm xã hội cho họ, để họ ốm thì được hưởng bảo hiểm y tế, về già có lương hưu.
Lái xe Grab không phải người lao động làm thuê cho Grab. Họ là người chủ của công cuộc kinh doanh (kinh doanh cùng với Grab). Xe (xe máy, ô-tô) là tài sản của họ. Tiếng Anh gọi những người này là "self-employed", nghĩa là làm việc cho chính mình, tự mình tuyển dụng mình.
Có mua bảo hiểm xã hội cho chính mình hay không (để khi ốm có bảo hiểm y tế, về già có lương hưu) là do họ tự quyết định. Nhà nước có hình thức bảo hiểm xã hội tự nguyện, mọi người có thu nhập đều có thể mua, chi 22% thu nhập để mua, nhà nước khuyến khích. Hoặc nếu tới đây nhà nước quy định tất cả những người lao động tự do đều phải mua bảo hiểm xã hội thì điều đó cũng sẽ áp dụng cho các lái xe Grab.
Còn về bảo hiểm xe, lái xe, hành khách, tài sản trên xe, bảo hiểm trách nhiệm với các bên thứ ba khi gây tai nạn, theo quy định của pháp luật, ai là chủ xe thì người đó có trách nhiệm mua bảo hiểm. Grab không phải chủ xe thì không thể mua được các loại bảo hiểm này. Nếu tôi sử dụng xe nhà để chạy Grab thì tôi phải mua các loại bảo hiểm đó vì tôi là chủ xe.
- Nếu có thể, xin ông “hiến kế” để vừa phát triển được Grab, Uber nhưng vẫn tạo sự cạnh tranh bình đẳng với taxi truyền thống?
Thứ nhất, taxi là taxi, còn Grab không phải taxi (“taxi công nghệ” chỉ là cách gọi dân gian, tên gọi đó không tồn tại trong văn bản quy phạm pháp luật nào), không thể nói về sự bình đẳng hay sự bất bình đẳng giữa hai loại hình vận tải khác nhau.
So với taxi, Grab cũng có những điều kiện thua thiệt chứ không phải toàn được lợi hơn (ví dụ, xe Grab không được xếp hàng đón khách ở những nơi dành cho taxi tại sân bay hoặc trong thành phố).
Thứ hai, taxi ở nước ta bị “trói” bởi nhiều điều kiện theo các quy định hiện hành, làm cho việc cạnh tranh với Grab rất khó khăn, gần như là bất khả thi. Cuộc cạnh tranh này giống như một cuộc đấu giữa một người bị trói tay, chân, với một người mà tay, chân được tự do.
Các cơ quan quản lý cần cởi trói tối đa cho taxi để các hãng taxi hoạt động hiệu quả hơn, có khả năng cạnh tranh tốt hơn với Grab, để cả hai loại hình cạnh tranh lành mạnh với nhau vì quyền lợi cao nhất của người dân. Tinh thần nhà nước kiến tạo phát triển cần được hiểu theo nghĩa cởi trói cho kẻ đang bị trói, chứ không phải trói kẻ đang được tự do hơn.
Thứ ba, bản thân các công ty taxi cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ để mang lại cho hành khách nhiều tiện ích mà Grab có. Nhà tôi thường xuyên sử dụng Grab, FastGo, không phải vì giá cước rẻ hơn taxi, mà vì mình có thể nhìn thấy xe đang ở đâu, sắp tới chưa, điều đó các hãng taxi chưa làm được. So với Grab, FastGo, các phương thức thanh toán của taxi cũng nghèo nàn hơn. Khi đi taxi, nếu mình muốn nhận xét về lái xe với hãng cũng rất khó.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
Tags:
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
Trong cuộc đua nhân sự, nhiều doanh nghiệp TP.HCM đẩy nhanh cấp bậc qua danh xưng để hút ứng viên, nhưng không đi kèm lương, quyền lợi tương xứng, khiến người lao động vỡ kỳ vọng.
(VNF) - Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng: “Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi dòng tiền hội tụ, mà còn là nơi tập trung trí tuệ, công nghệ và các chuẩn mực vận hành tiên tiến”.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Sáng ngày 6/4, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, phiên khai mạc sẽ diễn ra trọng thể tại Nhà Quốc hội.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch, tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
(VNF) - Sáng qua, khi đi vào giờ cao điểm trên đường Nguyễn Trãi, tôi chứng kiến gần như đầy đủ những gì Hà Nội đang phải gánh.
(VNF) - TS Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới cho rằng căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy Trung Đông trở lại vòng xoáy bất ổn, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc chi phí mới đối với kinh tế toàn cầu. Với Việt Nam, nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc đáng kể vào năng lượng nhập khẩu thì nguy cơ giá dầu, chi phí vận tải và lãi suất gia tăng có thể tạo áp lực lên lạm phát, thu hẹp dư địa chính sách và bào mòn đà phục hồi còn mong manh.
(VNF) - Chiến sự tại Trung Đông đang bước vào giai đoạn leo thang mới, tiềm ẩn nguy cơ lan rộng và tác động dây chuyền tới kinh tế toàn cầu. PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng nhận định, nếu nguồn cung năng lượng bị gián đoạn, Việt Nam có thể đối mặt “cú sốc kép” từ giá dầu tăng mạnh và áp lực lạm phát nhập khẩu, đòi hỏi phải chủ động kịch bản điều hành và chiến lược dự trữ phù hợp.
(VNF) - Khi Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045, nhiều chuyên gia cho rằng sự thịnh vượng sẽ không đồng nghĩa với nhàn nhã. Trái lại, đó có thể là một giai đoạn cạnh tranh khốc liệt, đòi hỏi mỗi cá nhân phải tự nâng cấp năng lực và xây dựng “hạ tầng” cho chính mình nếu không muốn bị bỏ lại phía sau.
(VNF) - Việc tổ chức lại không gian đô thị Đà Nẵng sau sáp nhập không chỉ là một bài toán kỹ thuật quy hoạch mà còn là phép thử về bản lĩnh thể chế và tầm nhìn phát triển dài hạn của thành phố. Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance, ông Nguyễn Cửu Loan – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Quy hoạch Phát triển đô thị TP. Đà Nẵng cho rằng đây là cơ hội lịch sử để thành phố tái cấu trúc mô hình phát triển theo hướng đa trung tâm, tích hợp vùng và bền vững.
(VNF) - Lễ ra mắt Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam không chỉ đánh dấu sự hình thành của một thiết chế mới, mà còn mở ra kỳ vọng đưa Việt Nam tiến gần hơn tới “vòng trong” của dòng vốn toàn cầu. Tuy nhiên, theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân để tham vọng này trở thành hiện thực, điều kiện tiên quyết không chỉ là ưu đãi hay vị trí địa lý, mà phải kiến tạo được một “không gian thể chế đặc biệt” đủ minh bạch, ổn định và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
(VNF) - Với mục tiêu đến năm 2045 sẽ trở thành quốc gia thu nhập cao, công nghiệp hoá là con đường bắt buộc. Nhưng trong bối cảnh địa chính trị - kinh tế thế giới ngày càng bất định, tiến trình công nghiệp hóa Việt Nam sẽ đi theo hướng nào, Chính phủ cần điều chỉnh chính sách ra sao? Tạp chí Đầu tư Tài chính đã có cuộc trao đổi với GS Trần Văn Thọ - Đại học Waseda, Tokyo về các vấn đề này.
(VNF) - Một nền kinh tế muốn đi nhanh không thể thiếu áp lực. Không có áp lực, không có sự thúc ép, hệ thống sẽ trì trệ, nguồn lực bị giữ lại trong trạng thái phòng thủ. Nhưng sự thúc ép cần đi cùng với sự khai thông.
(VNF) - Khi bàn về lịch sử và tương lai của kinh tế tư nhân Việt Nam, có lẽ không nên thu hẹp câu chuyện vào vài biểu đồ tăng trưởng hay một số tập đoàn nổi bật thường xuyên xuất hiện trên truyền thông. Những con số, dù cần thiết, vẫn chỉ phản ánh một lát cắt ngắn của một quá trình dài hơn nhiều: hành trình hình thành của một lực lượng kinh tế trong những điều kiện đặc biệt, nhiều lần bị gián đoạn, chịu tổn thương sâu sắc, rồi từng bước phục hồi và tìm cách khẳng định vị trí của mình.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
(VNF) - Sau hơn một năm khởi công, dự án cầu đi bộ vượt sông Sài Gòn đang bước vào giai đoạn thi công cao điểm với nhiều hạng mục quan trọng dần hoàn thiện, tạo hình rõ nét cho một công trình được kỳ vọng trở thành điểm nhấn kiến trúc mới của TP. HCM.
