Một nền kinh tế thị trường hiệu quả đòi hỏi phải phối hợp nhiều công cụ điều chỉnh mà cạnh tranh là một trong vài công cụ chủ yếu. Cạnh tranh hiệu quả sẽ đưa lại những sản phẩm hàng hóa, dịch vụ tốt nhất không chỉ về chất lượng, giá cả mà còn là những giá trị gia tăng, nhất là khi thế giới đang đòi hỏi những giá trị xã hội, văn hóa, môi trường, lao động … hàm chứa trong sản phẩm, dịch vụ.
Mọi đầu tư, dù tư nhân hay nhà nước đều phải theo xu hướng này, đặc biệt với nhà nước càng phải coi đây là hình ảnh, uy tín quốc gia không chỉ trong nước mà còn trên thế giới. Đấu thầu là phương pháp hiệu quả nhất để tìm ra người cung cấp tốt nhất các sản phẩm, dịch vụ đó.
Do vậy, việc xây dựng luật đấu thầu cần xác định rõ các chính sách làm nền tảng cho quá trình thiết kế các điều luật mà sau đây là mấy chính sách chủ yếu. Một là pháp luật về đấu thầu phải bảo đảm nguyên tắc cạnh tranh bình đẳng để lựa chọn nhà thầu tốt nhất với thủ tục, thời gian, chi phí, sự minh bạch tốt nhất. Hai là các quy định về đấu thầu phải hợp lý, khả thi, thống nhất với các quy định pháp luật khác có liên quan.
Ba là pháp luật về đấu thầu phải nâng cao được hiệu quả quản lý nhà nước để hạn chế thấp nhất tiêu cực, phát huy cao nhất việc chống tham nhũng, bảo vệ tốt nhất các nhà đầu tư, công chức tham gia đấu thầu, đem lại sự hài lòng nhất cho người tiêu dùng, tránh được việc biến đấu thầu thành “bình phong” che đậy các lợi ích nhóm, trục lợi cá nhân.
Một hệ thống pháp luật đấu thầu tốt là hệ thống bảo đảm cho các nhà đầu tư đủ điều kiện đều được tham gia thầu, các nguồn đầu tư công đều phải được đấu thầu và quá trình đấu thầu phải được minh bạch, các doanh nghiệp có vốn nhà nước chi phối đều phải thực hiện đấu thầu các dự án đầu tư công chỉ trừ lý do đặc biệt liên quan đến an ninh quốc gia, quốc phòng hoặc không hiệu quả tính theo chi phí lợi ích thì mới áp dụng các hình thức khác.
Đối chiếu với Dự thảo Luật Đấu thầu được công bố sau khi đã có ý kiến góp ý lần đầu của các đại biểu Quốc hội, chúng tôi vẫn còn một số băn khoăn với Dự thảo này. Dưới đây là một số ý kiến góp ý chính.
Thứ nhất, về phạm vi điều chỉnh đối với các dự án đầu tư của doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp có trên 50% vốn thuộc sở hữu của doanh nghiệp nhà nước.
Ý kiến của chúng tôi là cần áp dụng quy định này để không để lọt một khối lượng lớn các dự án sử dụng vốn nhà nước nhằm thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, hạn chế tiêu cực tham nhũng, cạnh tranh trong đấu thầu, đồng thời buộc các doanh nghiệp có vốn nhà nước phải minh bạch hơn phù hợp với chính sách mà Ban soạn thảo đề ra khi xây dựng Dự thảo này (“ Nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý nhà nước về đấu thầu, phòng chống tiêu cực, tham nhũng và lãng phí trong hoạt động đấu thầu).
Thứ hai, Dự thảo còn một số quy định không thống nhất, chồng chéo so với các qui định pháp luật khác. Đó là các điều luật về giải thích từ ngữ, quy định về hợp đồng, quy định về điều cấm trong pháp luật đấu thầu có liên quan đến Luật đầu tư, Luật xây dựng, Bộ luật hình sự, ví dụ Giải thích từ ngữ (Điều 4) Dự thảo Luật tại Khoản 29 Điều 4 “nhà đầu tư nước ngoài”, khoản 30 giải thích “ nhà đầu tư trong nước “ trong khi Luật đầu tư đã giải thích các cụm từ này (Điều 3: “Giải thích từ ngữ” của Luật đầu tư 2020) hay 9 hành vị bị cấm trong Dự thảo so với 7 hành vi vi phạm đấu thầu trong Bộ luật hình sự 2017.
Tương tự như vậy, các quy định về hợp đồng tại Dự thảo có nhiều điểm hoặc trùng hoặc khác biệt so với các quy định về hợp đồng của Luật xây dựng … Điều này sẽ dẫn đến hệ lụy cho các chủ thể tham gia đấu thầu về độ an toàn pháp lý bao gồm việc thực hiện hợp đồng, giải quyết tranh chấp và sau đó là xử lý vi phạm hình sự.
Thứ ba là các quy định về bảo đảm cạnh tranh trong Dự thảo chưa được đầu tư đúng mức dù Điều 6 Dự thảo đã có quy định này nhưng nội dung của điều này là để bảo đảm tính khách quan qua quy định các chủ thể tham gia đấu thầu phải độc lập. Cần có thêm các quy định để bảo đảm bất kỳ tổ chức nào đáp ứng đủ điều kiện đều có cơ hội ngang nhau để dự thầu như tuyên bố tại Chính sách 2 của Ban soạn thảo “ Nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác đấu thầu, bảo đảm cạnh tranh công bằng, minh bạch trong hoạt động đấu thầu”.
Ngoài ra, việc mở rộng nhiều quy định chỉ định thầu trong Dự thảo (12 trường hợp) so với Luật Đấu thầu 2013 (6 trường hợp) là chưa bảo đảm chính sách cạnh tranh trong đấu thầu như ý kiến của Hiệp hội nhà thầu Việt Nam.
Thứ tư, một số điều trong Dự thảo quy định quá cứng, không hợp lý, khó khả thi. Ví dụ Khoản 8 Điều 16 : “Cấm chuyển nhượng thầu” trong đó có quy định 4 trường hợp cấm nhà thầu chuyển nhượng mà theo ý kiến của doanh nghiệp quy định như vậy là quá cứng, không phù hợp với thực tiễn phát sinh trong hoạt động đấu thầu như ý kiến sau đây của Tổng công ty Vinaconex.
“Ngay từ khi dự thầu, nhà thầu đã phải xác định rõ giá trị tối đa, phạm vi công việc dự kiến sử dụng nhà thầu phụ. Thực tiễn đối với các dự án đầu tư và xây dựng cho thấy các gói thầu xây lắp thường là có thời gian thi công dài, quá trình thực hiện bị ảnh hưởng bởi rất nhiều yếu tố nhưng điều kiện thời tiết, giá cả thị trường, tình hình hoạt động của các nhà thầu thực hiện gói thầu mà tại thời điểm tham dự thầu, nhà thầu chưa thể dự kiến về phần công việc sẽ sử dụng nhà thầu phụ để đưa ra danh sách các nhà thầu phụ hoặc trong quá trình triển khai thực hiện hợp đồng cấp có thẩm quyền, chủ đầu tư yêu cầu đẩy nhanh rút ngắn tiến độ, sớm đưa công trình vào khai thác.
Khi đó, có thể cần phải bổ sung nhà thầu phụ ngoài danh sách hoặc bổ sung phần công việc cho nhà thầu phụ ngoài phạm vi công việc vượt quá giá trị tối đa công việc dành cho nhà thầu phụ nêu trong hợp đồng. Vì vậy việc quy định quá cứng về hành vi chuyển nhượng thầu sẽ dẫn đến khó khăn, không tạo sự linh hoạt của các chủ thể trong quá trình thực hiện.
Để thực hiện Luật Đấu thầu được chặt chẽ phù hợp với thực tiễn, đề nghị xem xét nghiên cứu sửa đổi về hành vi chuyển nhượng thầu trong dự thảo Luật Đấu thầu đổi theo hướng bổ sung quy định đối với trường hợp nhà thầu thay thế, bổ sung nhà thầu phụ ngoài danh sách các nhà thầu phụ đã nêu trong hồ sơ dự thầu và việc sử dụng nhà thầu phụ vượt mức tối đa giá trị công việc dành cho nhà thầu phụ nêu trong hợp đồng khi có lý do xác đáng, hợp lý và được chủ đầu tư chấp thuận thì không được coi là hành vi chuyển nhượng thầu.
Trong thực tiễn xây lắp, có nhiều tình huống liên quan đến những vấn đề như thuê thiết bị, thuê nhân công, các hạng mục công việc đặc thù mà để bảo đảm chất lượng thì cần đơn vị chế tạo và lắp đặt đồng bộ.Trường hợp này đề nghị mang tính đặc thù không tính vào phạm vi giao thầu”.
Điều này nếu vi phạm rất có thể bị xử lý hình sự vì trong Bộ luật hình sự 2017 (Điều 222) cũng có quy định cấm chuyển nhượng thầu. Do đó, cần thiết kế điều khoản này một cách khả thi, thực tế hơn đồng thời cần rà soát, đối chiếu với các quy định về tội phạm hình sự có liên quan để bảo đảm tính thống nhất.
Và sau hết nhưng chưa phải là cuối cùng, một số quy định cần bảo đảm chính sách hội nhập, phát triển, trong đó các yếu tố thị trường (chăm sóc khách hàng thông qua khuyến mãi, hậu mãi…) cũng như sự thay đổi nhanh chóng của khoa học, công nghệ mà mọi ý muốn quản lý tập trung dù với động cơ tốt, hay quá tập trung cho yếu tố giá trúng thầu đều không hiệu quả.
Việc quy định đấu thầu trong lĩnh vực y tế, cụ thể là đấu thầu tập trung mua thuốc, hóa chất, thiết bị y tế, nhất là thiết bị y tế, một loại hàng hóa rất đặc biệt vì tính đa dạng của sản phẩm, khả năng thay đổi rất nhanh chóng, gắn với khuyến mãi, hậu mãi, đào tạo, hướng dẫn mà việc mua sắm tập trung sẽ gần như triệt tiêu chuỗi giá trị cung ứng này, gây khó khăn cho các cơ sở y tế lẫn quyền lợi của người bệnh…
Một thực tế là hàng năm có hằng trăm nghìn thiết bị y tế được mua bán trên thị trường, được cải tiến, sửa đổi thường xuyên thử hỏi là nguồn lực nào, cập nhật bằng cách nào để Bộ Y tế ban hành danh mục sản phẩm thiết bị y tế mua sắm tập trung trong khi chỉ có các cơ sở y tế mới biết là cần mua sắm gì cho người bệnh…
Dự thảo này sẽ được Quốc hội xem xét tại Kỳ họp lần thứ 5. Các ý kiến gần đây cho thấy vẫn còn không ít băn khoăn từ phía doanh nghiệp, chuyên gia, nhà quản lý và các hiệp hội.
Tags:
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
Trong cuộc đua nhân sự, nhiều doanh nghiệp TP.HCM đẩy nhanh cấp bậc qua danh xưng để hút ứng viên, nhưng không đi kèm lương, quyền lợi tương xứng, khiến người lao động vỡ kỳ vọng.
(VNF) - Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng: “Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi dòng tiền hội tụ, mà còn là nơi tập trung trí tuệ, công nghệ và các chuẩn mực vận hành tiên tiến”.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Sáng ngày 6/4, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, phiên khai mạc sẽ diễn ra trọng thể tại Nhà Quốc hội.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch, tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
(VNF) - Sáng qua, khi đi vào giờ cao điểm trên đường Nguyễn Trãi, tôi chứng kiến gần như đầy đủ những gì Hà Nội đang phải gánh.
(VNF) - TS Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới cho rằng căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy Trung Đông trở lại vòng xoáy bất ổn, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc chi phí mới đối với kinh tế toàn cầu. Với Việt Nam, nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc đáng kể vào năng lượng nhập khẩu thì nguy cơ giá dầu, chi phí vận tải và lãi suất gia tăng có thể tạo áp lực lên lạm phát, thu hẹp dư địa chính sách và bào mòn đà phục hồi còn mong manh.
(VNF) - Chiến sự tại Trung Đông đang bước vào giai đoạn leo thang mới, tiềm ẩn nguy cơ lan rộng và tác động dây chuyền tới kinh tế toàn cầu. PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng nhận định, nếu nguồn cung năng lượng bị gián đoạn, Việt Nam có thể đối mặt “cú sốc kép” từ giá dầu tăng mạnh và áp lực lạm phát nhập khẩu, đòi hỏi phải chủ động kịch bản điều hành và chiến lược dự trữ phù hợp.
(VNF) - Khi Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045, nhiều chuyên gia cho rằng sự thịnh vượng sẽ không đồng nghĩa với nhàn nhã. Trái lại, đó có thể là một giai đoạn cạnh tranh khốc liệt, đòi hỏi mỗi cá nhân phải tự nâng cấp năng lực và xây dựng “hạ tầng” cho chính mình nếu không muốn bị bỏ lại phía sau.
(VNF) - Việc tổ chức lại không gian đô thị Đà Nẵng sau sáp nhập không chỉ là một bài toán kỹ thuật quy hoạch mà còn là phép thử về bản lĩnh thể chế và tầm nhìn phát triển dài hạn của thành phố. Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance, ông Nguyễn Cửu Loan – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Quy hoạch Phát triển đô thị TP. Đà Nẵng cho rằng đây là cơ hội lịch sử để thành phố tái cấu trúc mô hình phát triển theo hướng đa trung tâm, tích hợp vùng và bền vững.
(VNF) - Lễ ra mắt Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam không chỉ đánh dấu sự hình thành của một thiết chế mới, mà còn mở ra kỳ vọng đưa Việt Nam tiến gần hơn tới “vòng trong” của dòng vốn toàn cầu. Tuy nhiên, theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân để tham vọng này trở thành hiện thực, điều kiện tiên quyết không chỉ là ưu đãi hay vị trí địa lý, mà phải kiến tạo được một “không gian thể chế đặc biệt” đủ minh bạch, ổn định và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
(VNF) - Với mục tiêu đến năm 2045 sẽ trở thành quốc gia thu nhập cao, công nghiệp hoá là con đường bắt buộc. Nhưng trong bối cảnh địa chính trị - kinh tế thế giới ngày càng bất định, tiến trình công nghiệp hóa Việt Nam sẽ đi theo hướng nào, Chính phủ cần điều chỉnh chính sách ra sao? Tạp chí Đầu tư Tài chính đã có cuộc trao đổi với GS Trần Văn Thọ - Đại học Waseda, Tokyo về các vấn đề này.
(VNF) - Một nền kinh tế muốn đi nhanh không thể thiếu áp lực. Không có áp lực, không có sự thúc ép, hệ thống sẽ trì trệ, nguồn lực bị giữ lại trong trạng thái phòng thủ. Nhưng sự thúc ép cần đi cùng với sự khai thông.
(VNF) - Khi bàn về lịch sử và tương lai của kinh tế tư nhân Việt Nam, có lẽ không nên thu hẹp câu chuyện vào vài biểu đồ tăng trưởng hay một số tập đoàn nổi bật thường xuyên xuất hiện trên truyền thông. Những con số, dù cần thiết, vẫn chỉ phản ánh một lát cắt ngắn của một quá trình dài hơn nhiều: hành trình hình thành của một lực lượng kinh tế trong những điều kiện đặc biệt, nhiều lần bị gián đoạn, chịu tổn thương sâu sắc, rồi từng bước phục hồi và tìm cách khẳng định vị trí của mình.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
(VNF) - Sau hơn một năm khởi công, dự án cầu đi bộ vượt sông Sài Gòn đang bước vào giai đoạn thi công cao điểm với nhiều hạng mục quan trọng dần hoàn thiện, tạo hình rõ nét cho một công trình được kỳ vọng trở thành điểm nhấn kiến trúc mới của TP. HCM.
