Theo dữ liệu của Hiệp hội thị trường trái phiếu (VBMA), cập nhật đến ngày công bố thông tin 13/09/2023, số đợt phát hành trái phiếu riêng lẻ trong tháng 8 là 30 đợt phát hành riêng lẻ với tổng giá trị hơn 30.600 tỷ đồng. Chưa có đợt phát hành nào trong nửa đầu tháng 9/2023. Các đợt phát hành trong tháng 8 có lãi suất trung bình 9,18%/năm, kỳ hạn chủ yếu từ 2-5 năm. Lũy kế từ đầu năm đến nay, tổng giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp được ghi nhận là gần 140.000 tỷ đồng, với 17 đợt phát hành ra công chúng và 111 đợt phát hành riêng lẻ (chiếm 88% tổng số).
Báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư trước đó cũng cho thấy, trong 8 tháng đầu năm (tính đến ngày 31/8/2023), có 48 doanh nghiệp phát hành riêng lẻ với khối lượng 115.900 nghìn tỷ đồng (giảm 62,8% so với cùng kỳ năm 2022). Ngành Ngân hàng chiếm đa số trong khối lượng phát hành 8 tháng đầu năm, chiếm 40.7%, theo sau là nhóm bất động sản chiếm 35.3%.
Theo dữ liệu VBMA tổng hợp từ HNX, các doanh nghiệp đã mua lại 125 tỷ đồng trái phiếu trong tháng 9. Tổng giá trị trái phiếu đã được các doanh nghiệp mua lại trước hạn lũy kế từ đầu năm đến nay đạt 166.654 tỷ đồng (tăng 18% so với cùng kỳ năm 2022). Ngân hàng là nhóm ngành dẫn đầu về giá trị mua lại, chiếm 51.78% tổng giá trị mua lại trước hạn (tương ứng 86.294 tỷ đồng).
Trong phần còn lại của năm 2023, tổng giá trị trái phiếu sẽ đến hạn là 109.448 tỷ đồng. 36.3% giá trị trái phiếu sắp đáo hạn thuộc nhóm bất động sản, theo sau là nhóm Ngân hàng chiếm 28%.
Như vậy, những con số trên phần nào cho thấy thị trường trái phiếu doanh nghiệp dù đã có sự phục hồi nhưng vẫn chưa thể trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn của doanh nghiệp. Vậy làm thế nào để thị trường vốn trở thành bệ đỡ vững chắc cho doanh nghiệp? Tạp chí Đầu tư Tài chính đã có cuộc trao đổi với TS Nguyễn Hữu Huân, Trưởng bộ môn Thị trường tài chính (Đại học Kinh tế TP. HCM).
- Ông đánh giá như thế nào về khả năng cung ứng vốn cho doanh nghiệp ở thị trường trái phiếu ở thời điểm hiện tại?
TS Nguyễn Hữu Huân: Hiện nay, danh sách tổ chức phát hành trái phiếu chậm thanh toán nợ gốc và lãi ngày càng dày lên theo thời gian, cho thấy tình hình vẫn còn rất khó khăn cho các doanh nghiệp và thị trường trái phiếu. Bên cạnh đó, các vụ việc lừa đảo chiếm đoạt tài sản từ một số tổ chức phát hành lớn vẫn chưa được đưa ra xét xử, số lượng vốn bị tắc trong các vụ án này là rất lớn cũng ảnh hưởng ít nhiều đến tính thanh khoản của toàn thị trường.
Và quan trọng hơn hết là niềm tin của nhà đầu tư chưa thực sự quay trở lại khi kênh đầu tư trái phiếu đang là một kênh đầu tư chứa đựng đầy rủi ro trong khi lãi suất là cố định và không thực sự quá cao so với mức rủi ro mà nhà đầu tư phải đối mặt. Trong thời điểm hiện tại, rõ ràng là cổ phiếu đang là sản phẩm hấp dẫn hơn nhiều so với trái phiếu xét về góc độ tâm lý của các nhà đầu tư. Chính vì thế, theo tôi đánh giá, thị trường trái phiếu sẽ tiếp tục khó khăn trong thời gian tới, sẽ khó để thị trường này hồi phục trong ngắn hạn và hỗ trợ tốt cho doanh nghiệp trong việc vay nợ trung và dài hạn.
- Như ông đánh giá, niềm tin là điều quan trọng nhất. Vậy để khôi phục niềm tin, cần những điều kiện gì?
Nếu tôi là một nhà đầu tư, tôi sẽ luôn cân nhắc giữa yếu tố lợi nhuận mang lại và rủi ro có thể đối mặt khi đầu tư vào một tài sản nào đó. Nếu như lợi nhuận không đủ để bù đắp rủi ro, hoặc các rủi ro là bất định và khó dự báo trước, tôi sẽ rất cân nhắc để quyết định đầu tư vào.
Trái phiếu hiện nay thường có lãi suất cố định được chi trả hàng kỳ, tùy nhiên rủi ro mất vốn lại quá lớn, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế hiện tại đang vẫn còn rất khó khăn thì mối e ngại về khả năng chi trả của tổ chức phát hành, nhất là các doanh nghiệp bất động sản sẽ rất cao. Chính vì thế chỉ khi nào kinh tế phục hồi, các vấn đề tồn đọng trên thị trường trái phiếu được giải quyết thấu đáo, triệt để, cũng như có những giải pháp căn cơ để tái cấu trúc thị trường theo hướng minh bạch và an toàn hơn thì lúc đó niềm tin mới thực sự quay trở lại trên thị trường trái phiếu.
- Trước khi nói về những giải pháp căn cơ để tái cấu trúc thị trường, cần phải nhận thức đầy đủ về vấn đề của thị trường. Theo ông, đâu là những lỗ hổng của thị trường trái phiếu ở thời điểm hiện tại?
Đầu tiên là thị trường thiếu thanh khoản. Điều này làm cho việc mua bán trái phiếu trở nên khó khăn và giới hạn sự linh hoạt của các nhà đầu tư. Thứ hai là thiếu thông tin và minh bạch. Thị trường trái phiếu Việt Nam còn đang đối mặt với vấn đề thiếu thông tin minh bạch khi các công ty phát hành trái phiếu không cung cấp đầy đủ thông tin về tình hình tài chính và rủi ro, khiến cho các nhà đầu tư khó có thể đánh giá chính xác giá trị và rủi ro của trái phiếu.
Thứ ba là rủi ro tín dụng. Một số công ty phát hành trái phiếu có rủi ro tín dụng cao, đặc biệt là các doanh nghiệp bất động sản ở thời điểm hiện tại. Điều này làm tăng nguy cơ mất tiền của nhà đầu tư khi công ty không thể trả lãi hoặc trả vốn đúng hạn. Thứ tư là sự thiếu sự đa dạng hóa. Thị trường trái phiếu ở Việt Nam chủ yếu tập trung vào các trái phiếu doanh nghiệp và chính phủ. Sự thiếu sự đa dạng hóa này có thể làm tăng rủi ro cho các nhà đầu tư khi không có nhiều lựa chọn để phân bổ đầu tư.
Cuối cùng là vấn đề về quy định pháp lý. Một số quy định pháp lý liên quan đến thị trường trái phiếu ở Việt Nam còn hạn chế và không linh hoạt đủ để thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Điều này gây ra sự không đồng nhất và khó khăn trong việc phát triển thị trường trái phiếu. Bên cạnh đó việc phát hành trái phiếu riêng lẻ mặc dù đã có những quy định mới chặt chẽ hơn để đảm bảo an toàn cho nhà đầu tư, tuy nhiên tính minh bạch và việc kiểm soát thị trường này cũng cần phải có những quy định cụ thể hơn và yêu cầu cần phải có sự giám sát chặt chẽ hơn thị trường này trong tương lai.
- Vậy, việc tái cấu trúc thị trường trái phiếu nên được tiến hành như thế nào?
Theo tôi quan trọng nhất vẫn là phải tái cấu trúc toàn diện thị trường trái phiếu theo hướng minh bạch, công khai, dễ tiếp cận. Bên cạnh đó là phải có những khóa học, hay tuyên truyền để các nhà đầu tư hiểu rõ về bản chất thị trường, cũng như trang bị cho họ những kiến thức cần thiết trước khi tham gia vào thị trường này; có thể cân nhắc đến việc xây dựng một kỳ thi sát hạch về kiến thức cho các nhà đầu tư cá nhân để nhận được chứng chỉ nhà đầu tư chuyên nghiệp.
Song song với đó, cần phải quy định rõ trách nhiệm của các kênh phân phối trái phiếu, trách nhiệm của tư vấn viên trong việc tư vấn chào bán trái phiếu cho các nhà đầu tư để tránh hiện tượng đánh tráo khái niệm hay thậm chí là lừa đảo gây thiệt hại cho nhà đầu tư như thời gian qua. Và quan trọng hơn hết là cần phải xây dựng thị trường bảo hiểm cho các trái phiếu phát hành, để đảm bảo an toàn vốn cho các nhà đầu tư tham gia thị trường. Có như vậy các nhà đầu tư mới yên tâm hơn trong việc đầu tư vào thị trường này.
- Các nước trên thế giới ứng xử với thị trường trái phiếu doanh nghiệp như thế nào, và chúng ta có thể học hỏi gì từ họ?
Thị trường trái phiếu tại các nước phát triển trên thế giới đóng một vai trò hết sức quan trọng đối với nền kinh tế khi nó là một kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế thay vì là ngân hàng như ở Việt Nam. Theo các nghiên cứu, một nền kinh tế dựa trên thị trường tài chính (market-based financial systems) sẽ hiệu quả hơn là một nền kinh tế dựa trên ngân hàng (bank-based financial systems) cả về chi phí lẫn lợi ích của các bên tham gia.
Tôi cho rằng Việt Nam cần học hỏi việc xây dựng các sản phẩm trái phiếu đa dạng hơn từ các nước phát triển, để nhà đầu tư có nhiều lựa chọn tùy theo mức độ rủi ro của các sản phẩm này, và nghiên cứu các sản phẩm phái sinh để quản lý rủi ro cũng như đa dạng hóa sản phẩm đầu tư hơn cho nhà đầu tư là cần thiết.
Tags:
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Sáng ngày 6/4, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, phiên khai mạc sẽ diễn ra trọng thể tại Nhà Quốc hội.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch, tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
(VNF) - Sáng qua, khi đi vào giờ cao điểm trên đường Nguyễn Trãi, tôi chứng kiến gần như đầy đủ những gì Hà Nội đang phải gánh.
(VNF) - TS Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới cho rằng căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy Trung Đông trở lại vòng xoáy bất ổn, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc chi phí mới đối với kinh tế toàn cầu. Với Việt Nam, nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc đáng kể vào năng lượng nhập khẩu thì nguy cơ giá dầu, chi phí vận tải và lãi suất gia tăng có thể tạo áp lực lên lạm phát, thu hẹp dư địa chính sách và bào mòn đà phục hồi còn mong manh.
(VNF) - Chiến sự tại Trung Đông đang bước vào giai đoạn leo thang mới, tiềm ẩn nguy cơ lan rộng và tác động dây chuyền tới kinh tế toàn cầu. PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng nhận định, nếu nguồn cung năng lượng bị gián đoạn, Việt Nam có thể đối mặt “cú sốc kép” từ giá dầu tăng mạnh và áp lực lạm phát nhập khẩu, đòi hỏi phải chủ động kịch bản điều hành và chiến lược dự trữ phù hợp.
(VNF) - Khi Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045, nhiều chuyên gia cho rằng sự thịnh vượng sẽ không đồng nghĩa với nhàn nhã. Trái lại, đó có thể là một giai đoạn cạnh tranh khốc liệt, đòi hỏi mỗi cá nhân phải tự nâng cấp năng lực và xây dựng “hạ tầng” cho chính mình nếu không muốn bị bỏ lại phía sau.
(VNF) - Việc tổ chức lại không gian đô thị Đà Nẵng sau sáp nhập không chỉ là một bài toán kỹ thuật quy hoạch mà còn là phép thử về bản lĩnh thể chế và tầm nhìn phát triển dài hạn của thành phố. Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance, ông Nguyễn Cửu Loan – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Quy hoạch Phát triển đô thị TP. Đà Nẵng cho rằng đây là cơ hội lịch sử để thành phố tái cấu trúc mô hình phát triển theo hướng đa trung tâm, tích hợp vùng và bền vững.
(VNF) - Lễ ra mắt Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam không chỉ đánh dấu sự hình thành của một thiết chế mới, mà còn mở ra kỳ vọng đưa Việt Nam tiến gần hơn tới “vòng trong” của dòng vốn toàn cầu. Tuy nhiên, theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân để tham vọng này trở thành hiện thực, điều kiện tiên quyết không chỉ là ưu đãi hay vị trí địa lý, mà phải kiến tạo được một “không gian thể chế đặc biệt” đủ minh bạch, ổn định và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
(VNF) - Với mục tiêu đến năm 2045 sẽ trở thành quốc gia thu nhập cao, công nghiệp hoá là con đường bắt buộc. Nhưng trong bối cảnh địa chính trị - kinh tế thế giới ngày càng bất định, tiến trình công nghiệp hóa Việt Nam sẽ đi theo hướng nào, Chính phủ cần điều chỉnh chính sách ra sao? Tạp chí Đầu tư Tài chính đã có cuộc trao đổi với GS Trần Văn Thọ - Đại học Waseda, Tokyo về các vấn đề này.
(VNF) - Một nền kinh tế muốn đi nhanh không thể thiếu áp lực. Không có áp lực, không có sự thúc ép, hệ thống sẽ trì trệ, nguồn lực bị giữ lại trong trạng thái phòng thủ. Nhưng sự thúc ép cần đi cùng với sự khai thông.
(VNF) - Khi bàn về lịch sử và tương lai của kinh tế tư nhân Việt Nam, có lẽ không nên thu hẹp câu chuyện vào vài biểu đồ tăng trưởng hay một số tập đoàn nổi bật thường xuyên xuất hiện trên truyền thông. Những con số, dù cần thiết, vẫn chỉ phản ánh một lát cắt ngắn của một quá trình dài hơn nhiều: hành trình hình thành của một lực lượng kinh tế trong những điều kiện đặc biệt, nhiều lần bị gián đoạn, chịu tổn thương sâu sắc, rồi từng bước phục hồi và tìm cách khẳng định vị trí của mình.
(VNF) - Nói người Việt, đặc biệt là người Việt nông thôn coi trọng thương mại, gọi nôm na là buôn bán, có gì đó sai sai, ít ra cũng thiếu cơ sở về mặt dẫn chứng thực tế! Càng sai so với tư duy quen thuộc mà nhiều người đang neo chặt trong đầu, được quy cho thuộc về tố chất dân tộc, bất khả bàn cãi?
(VNF) - Kinh tế Việt Nam năm 2026 diễn ra trong bối cảnh giữ ổn định vĩ mô, dư địa đầu tư công mở rộng, chi ngân sách tăng mạnh, thương mại hàng hóa quốc tế và tiêu dùng hộ gia đình phục hồi chậm, xuất khẩu chịu áp lực rõ rệt từ suy giảm tổng cầu thế giới. Bối cảnh này đặt ra yêu cầu kép: vừa củng cố nền tảng tăng trưởng truyền thống, vừa đẩy nhanh chuyển đổi mô hình phát triển sang kinh tế xanh - kinh tế số - kinh tế tri thức. Nếu thành công, Việt Nam có thể tạo ra sức bật tăng trưởng mới đủ mạ
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - Công ty Cổ phần Giầy Thượng Đình đang lên kế hoạch chuyển đổi khu “đất vàng” tại số 277 đường Nguyễn Trãi (Hà Nội) thành tổ hợp căn hộ, văn phòng và trường học với tổng vốn đầu tư dự kiến gần 10.000 tỷ đồng.
