TS Nguyễn Đình Cung: 'Tiến trình cải thiện môi trường kinh doanh đang có sự đứt gãy'
Ngọc Lưu -
03/03/2022 16:36 (GMT+7)
(VNF) - Theo TS Nguyễn Đình Cung, dịch Covid-19 thời gian qua đã phần nào làm “chùng lại” những nỗ lực cải cách, cải thiện môi trường kinh doanh. Chưa kể có biện pháp chống dịch khá cực đoan đã khơi dậy một số giải pháp kiểm soát doanh nghiệp đã bị bãi bỏ từ lâu dẫn đến sự đứt gãy nhất định của quá trình và xu thế cải cách, cải thiện môi trường kinh doanh.
TS Nguyễn Đình Cung.
Đây là nhận định của TS Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), tại hội nghị "Nghị quyết số 02/NQ-CP: Thúc đẩy phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội" do Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) tổ chức ngày 3/3.
Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Trần Duy Đông, cho biết từ năm 2014 đến nay, cải thiện môi trường kinh doanh đã được Chính phủ xác định là trọng tâm cải cách. Tuy nhiên, nhiều nhược điểm quan trọng trong môi trường kinh doanh vẫn tồn tại.
Theo ông Đông, trên bảng xếp hạng toàn cầu, một số chỉ tiêu cải thiện chưa bền vững và còn không ít chỉ tiêu cụ thể mà chất lượng và thứ hạng của Việt Nam vẫn còn thấp hoặc không được cải thiện, thậm chí giảm bậc.
Cụ thể, chỉ số đổi mới sáng tạo giảm 2 bậc (từ vị trí 42 xuống vị trí 44); phát triển bền vững giảm điểm và giảm bậc (từ 73,8 điểm xuống 72,8 điểm và từ thứ hạng 49 xuống thứ hạng 51). Đặc biệt, quyền tài sản vừa giảm điểm vừa giảm bậc (từ 5,132 điểm xuống 4,995 điểm và giảm 6 bậc từ vị trí 78 xuống vị trí 84); cảm nhận tham nhũng giảm tới 8 bậc (từ vị trí 96 xuống vị trí 104)…
Theo nhận định của TS Nguyễn Đình Cung, dịch Covid-19 và những ưu tiên cao độ cho chống dịch, bảo vệ sinh mạng người dân trong gần hai năm qua đã phần nào làm chùng lại tiến độ cải cách, cải thiện môi trường kinh doanh. Hơn nữa, một số biện pháp chống dịch khá cực đoan trong thời gian qua đã khơi dậy một số giải pháp kiểm soát doanh nghiệp đã bị bãi bỏ từ lâu.
TS Nguyễn Đình Cung cho rằng điều này dẫn đến sự đứt gãy nhất định của quá trình và xu thế cải cách, cải thiện môi trường kinh doanh. Cụ thể, một số biểu hiện kháng cự đã xuất hiện và làm chậm lại quá trình cải cách. Điều này khá rõ nét qua những nỗ lực phục hồi lại một số quyền và lợi ích đã mất ở một số bộ, cơ quan… trong thời gian qua, như động thái phục hồi lại một số điều kiện kinh doanh đã bãi bỏ hoặc bổ sung thêm các điều kiện kinh doanh mới.
Còn theo TS Nguyễn Minh Thảo, Trưởng ban Môi trường kinh doanh và Năng lực cạnh tranh (CIEM), từ cuối năm 2019, nỗ lực cải cách môi trường kinh doanh có xu hướng chững lại. Trên thực tế, nhiều cải cách điều kiện kinh doanh đã thực hiện trên văn bản, nhưng chưa có đánh giá về hiệu quả thực thi.
Hội nghị "Nghị quyết số 02/NQ-CP: Thúc đẩy phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội".
Cụ thể, ngành nghề kinh doanh có điều kiện tuy thu gọn về số lượng nhưng chưa thực chất. Mặc dù, số lượng dịch vụ công trực tuyến theo báo cáo của các bộ, ngành, địa phương cải thiện mạnh mẽ song việc thực thi còn mang tính hình thức. Tại một số địa phương, những nỗ lực cải cách chưa rõ nét, còn hình thức và chưa thực sự bám sát với thực tiễn doanh nghiệp.
“Cộng đồng doanh nghiệp đã chịu tác động nặng nề của đại dịch, họ đang rất cần một môi trường kinh doanh thuận lợi hơn, an toàn hơn, giảm thiểu mọi chi phí để phục hồi, mở rộng đầu tư kinh doanh”, TS Nguyễn Minh Thảo nhấn mạnh.
Từ góc nhìn của doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) bày tỏ sự ghi nhận những nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh của Chính phủ, các Bộ, ngành, địa phương trong thời gian qua.
Tuy vậy, VINASME cho rằng vẫn còn 4 vấn đề lớn mà các doanh nghiệp nhỏ và vừa thấy cần tiếp tục cải cách. Chẳng hạn, ông Thân chỉ chấm 5/10 điểm đối với việc phát triển ứng dụng khoa học công nghệ vào hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
“Tôi thấy nói rất nhiều và nói từ lâu về trí tuệ nhân tạo, kết nối vạn vật và dữ liệu lớn… nhưng trên thực tế Việt Nam mới chỉ chập chững nghiên cứu các lĩnh vực này. Hay trên thế giới hiện nay có tới 1.336 thành phố thuộc 61 quốc gia cung cấp dịch vụ 5G, trong đó có 5 nước ASEAN là Singapore, Thái Lan, Philippines, Malaysia và Indonesia đã triển khai, Brunei đã thí điểm tại 5 địa điểm sân bay, khách sạn, trung tâm mua sắm, còn Việt Nam mới thử nghiệm trong phạm vi hẹp tại một số địa phương", ông Thân lấy ví dụ.
Từ các con số này, Chủ tịch VINASME cho rằng tốc độ ứng dụng khoa học công nghệ của Việt Nam còn rất chậm và chưa tận dụng được lợi thế người dùng Internet ở trong nước.
Để triển khai hiệu quả Nghị quyết 02, TS Nguyễn Đình Cung đề xuất Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành có liên quan khi ban hành văn bản pháp luật mới hay sửa đổi, bổ sung văn bản hiện có không được đặt thêm các rào cản, không được đi ngược lại những cải cách đã làm trong thời gian qua; yêu cầu các bộ ngành, địa phương giải quyết ngay theo thẩm quyền các vấn đề, sửa đổi ngay các quy định đang gây khó khăn, tốn kém cho đầu tư, kinh doanh.
Theo ông Cung, thời gian đầu không dàn đều nỗ lực cải cách trên tất cả các lĩnh vực, mà kế thừa, tập trung vào những vấn đề, lĩnh vực đã có kết quả bước đầu. Cụ thể cần dành nguồn lực và quan tâm thích đáng để hóa giải phần nào sự kháng cự lại xu thế cải cách cũng như các nỗ lực đang nhen nhóm phục hồi lại những công cụ quản lý nhà nước đã lỗi thời hoặc phục hồi lại một số quyền, lợi ích đã mất trong quá trình cải cách trước đó.
Để thúc đẩy cải cách, ông Cung cũng đề nghị các hiệp hội doanh nghiệp không phân biệt trong nước, ngoài nước cần phối hợp, hợp tác hiệp lực, trao đổi, chia sẻ các mối quan tâm của nhau, ủng hộ lẫn nhau trong đề xuất các sáng kiến, kiến nghị cụ thể về cải thiện môi trường kinh doanh trong ngành, lĩnh vực liên quan.
Dự án tạo thuận lợi thương mại do USAID tài trợ với tổng vốn hơn 21,7 triệu USD thời gian thực hiện trong 5 năm (2018-2023) nhằm hỗ trợ chính phủ Việt Nam áp dụng cách tiếp cận dựa trên quản lý rủi ro đối với thủ tục hải quan và kiểm tra chuyên ngành, từ đó tăng cường việc thực thi Hiệp định thương mại tự do của Tổ chức thương mại thế giới (WTO).
Dự án làm việc trực tiếp với Tổng Cục Hải Quan, nhằm hướng đến mục tiêu chuẩn hóa các thủ tục hành chính, tăng cường sự phối kết hợp giữa trung ương và địa phương cũng như nâng cao năng lực cho cán bộ hải quan. Dự án hướng đến mục tiêu giúp Việt Nam cải thiện mội trường thương mại và đầu tư hấp dẫn hơn cho cho các doanh nghiệp và các nhà đầu tư nước ngoài.
(VNF) - Dự thảo Luật Hình sự bổ sung cơ chế tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự đối với một số tội phạm kinh tế đang mở ra kỳ vọng tháo gỡ tâm lý "sợ sai, không dám làm" của doanh nghiệp, góp phần bảo vệ các dự án còn khả năng phục hồi. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng băn khoăn liệu đây có trở thành "lá chắn" bị lợi dụng để kéo dài xử lý hoặc né tránh trách nhiệm hình sự nếu thiếu tiêu chí và cơ chế giám sát chặt chẽ.
(VNF) - Sau nhiều năm nghiên cứu về phát triển công nghiệp và kinh tế Việt Nam, GS. Trần Văn Thọ, Giáo sư Kinh tế tại Đại học Waseda (Tokyo, Nhật Bản), cho rằng Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị là một bước ngoặt quan trọng khi lần đầu xác định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.
(VNF) - FTZ Hải Phòng không chỉ là một chính sách ưu đãi mới mà có thể trở thành "mảnh ghép thể chế" giúp Việt Nam nâng cấp vị trí trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
(VNF) - Khi thế giới bước vào giai đoạn cạnh tranh bằng chuỗi cung ứng, công nghệ và khả năng chống chịu, câu hỏi được đặt ra không còn là "Việt Nam xuất khẩu bao nhiêu", mà là "bao nhiêu giá trị thực sự được tạo ra tại Việt Nam".
(VNF) - Với quy mô vốn đầu tư công hơn 1,08 triệu tỷ đồng - lớn nhất từ trước đến nay, Việt Nam đang đặt nhiều kỳ vọng vào động lực này để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm 2026. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng thành công không chỉ được đo bằng tỷ lệ giải ngân, mà còn ở khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa, khơi thông đầu tư tư nhân, nâng cao năng lực sản xuất và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững của nền kinh tế.
(VNF) - Việt Nam đang đứng trước một nghịch lý trong phát triển nguồn nhân lực. Chúng ta tự hào sở hữu đội ngũ kỹ sư công nghệ thông tin đông đảo, nhưng lại đang đối mặt với "cơn khát" nhân sự có khả năng biến dữ liệu thành giá trị kinh doanh.
(VNF) - Luật sư Trương Anh Tú, Chủ tịch TAT Law Firm, cho rằng Điều 64 Luật Dầu khí năm 2022 đã tháo gỡ nỗi lo trách nhiệm trong hoạt động tìm kiếm, thăm dò. Tuy nhiên, để Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Viêt Nam (Petrovietnam) tiếp tục đầu tư gia tăng trữ lượng, điều cần thiết không chỉ là "lá chắn pháp lý" mà còn là cơ chế chia sẻ rủi ro
(VNF) - Mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ đòi hỏi nguồn lực lớn mà còn yêu cầu những cải cách mạnh mẽ về thể chế, môi trường kinh doanh và năng lực nội tại của nền kinh tế.
(VNF) - Giữa những ngày tháng Bảy lịch sử, khi không khí tri ân bao trùm khắp mọi miền Tổ quốc, dấu ấn Agribank - định chế tài chính hàng đầu, “Ngân hàng vì cộng đồng” càng trở nên sâu đậm trong lòng nhân dân bằng hành trình kết nối yêu thương, lan tỏa đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.
(VNF) - Mỹ chính thức áp mức thuế mới đối với hàng hóa từ 60 đối tác thương mại, trong đó có Việt Nam, với lý do tăng cường thực thi các quy định về lao động cưỡng bức, song quyết định này đã vấp phải phản ứng từ nhiều nền kinh tế.
(VNF) - Để duy trì mục tiêu tăng trưởng hai con số, Việt Nam cần một lượng vốn khổng lồ. Tuy nhiên, theo TS. Cấn Văn Lực, nền kinh tế đang phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng. Nếu xu hướng này tiếp diễn, tỷ lệ tín dụng/GDP có thể lên tới 180% vào năm 2030, mức được đánh giá là tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với ổn định tài chính.
(VNF) - Dòng vốn FDI tại Việt Nam không còn chỉ hướng đến những ngành sản xuất truyền thống mà đang mở rộng và dịch chuyển, tham gia sâu vào các lĩnh vực dịch vụ cao cấp, tạo giá trị dài hạn như giáo dục. Điều này phản ánh nhận thức rõ nét của các định chế tài chính quốc tế về chất lượng nguồn nhân lực là yếu tố mang tính quyết định đối với năng lực cạnh tranh và là nền tảng cho tăng trưởng GDP bền vững trong giai đoạn phát triển mới.
(VNF) - Ngày 18/7, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp có chủ đề "Tháo gỡ điểm nghẽn - Khơi thông nguồn lực - Thúc đẩy tăng trưởng".
(VNF) - Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026, Việt Nam không chỉ cần tận dụng các động lực truyền thống mà còn phải tạo ra những đột phá về cải cách thể chế, chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp, phát triển nông nghiệp công nghệ cao và thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Ông Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương cho rằng, cải cách thể chế vẫn là "điểm nghẽn của các điểm nghẽn" cần được tháo gỡ trước tiên.
(VNF) - Mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số không chỉ tạo thêm động lực cho nền kinh tế mà còn mở ra một cuộc tái phân bổ dòng vốn quy mô lớn. Theo PGS. TS Nguyễn Hữu Huân, chuyên gia kinh tế trong chu kỳ tăng trưởng mới, dòng tiền sẽ rời trạng thái phòng thủ để tìm đến những lĩnh vực tạo ra năng suất, giá trị thực và dư địa tăng trưởng dài hạn, thay vì chỉ chạy theo các tài sản đầu cơ.
(VNF) - Đưa Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030 là mục tiêu khả thi nếu nền kinh tế chuyển mạnh sang tăng trưởng dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát huy vai trò của kinh tế tư nhân.
(VNF) - Theo TS. Võ Trí Thành, con đường vượt bẫy thu nhập trung bình của Việt Nam không thể chỉ dựa vào tốc độ tăng trưởng, mà cần một nền công nghiệp mới với năng lực công nghệ, quản trị hiện đại và khả năng đổi mới sáng tạo.
(VNF) - Sở hữu mạng lưới FTA rộng khắp nhất khu vực, cơ hội dành cho doanh nghiệp Việt Nam ngày càng lớn, nhưng để biến các cam kết trên giấy thành tăng trưởng thực chất vẫn là bài toán không dễ.
(VNF) - Phát triển khu công nghiệp không còn chỉ là mở rộng quỹ đất hay thu hút thêm nhà máy, mà phải chuyển sang mô hình hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, dựa trên công nghệ, đổi mới sáng tạo và quản trị thông minh. Đây được xem là điều kiện then chốt để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng công nghiệp hai con số trong giai đoạn 2026-2030.
(VNF) - Theo các chuyên gia, sau hơn 20 năm được đặt ra, mô hình hợp tác "ba nhà" (Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp) vẫn chưa tạo được bước đột phá như kỳ vọng do thiếu cơ chế liên kết thực chất, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và thị trường để thương mại hóa các kết quả nghiên cứu. Do đó, cần xây dựng các quỹ đầu tư mạo hiểm để nuôi dưỡng hệ sinh thái khởi nghiệp tại các trường đại học.
(VNF) - Tại Diễn đàn Tài chính Việt Nam 2026, các chuyên gia quốc tế cho rằng để Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC) trở thành điểm đến của dòng vốn toàn cầu, Việt Nam cần xây dựng khung pháp lý minh bạch, hạ tầng thị trường hiện đại, đồng thời nắm bắt các xu hướng mới như AI và tài sản số.
(VNF) - Từ vụ buôn lậu hơn 28.000 viên kim cương, luật sư Phạm Thị Quỳnh Trang nhấn mạnh chứng thư giám định chỉ xác nhận đặc tính kỹ thuật của hàng hóa, không thể trở thành "tấm vé thông hành" cho hàng nhập lậu.
(VNF) - Theo chuyên gia, đề xuất nâng ngưỡng thu nhập của người phụ thuộc từ 1 triệu đồng lên 3 triệu đồng/tháng là bước điều chỉnh cần thiết, phản ánh sát hơn thực tế chi phí sinh hoạt hiện nay. Tuy nhiên, mức 3 triệu đồng vẫn chưa được xem là cao, đặc biệt tại các đô thị lớn, và về lâu dài cần có cơ chế điều chỉnh định kỳ theo biến động của giá cả và mức sống.
(VNF) - Khi hậu quả được khắc phục đầy đủ, việc áp dụng hình phạt tiền tương xứng với tính chất, mức độ hành vi nhiều trường hợp sẽ mang lại hiệu quả cao hơn so với hình phạt tù.
(VNF) - Dự thảo Luật Hình sự bổ sung cơ chế tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự đối với một số tội phạm kinh tế đang mở ra kỳ vọng tháo gỡ tâm lý "sợ sai, không dám làm" của doanh nghiệp, góp phần bảo vệ các dự án còn khả năng phục hồi. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng băn khoăn liệu đây có trở thành "lá chắn" bị lợi dụng để kéo dài xử lý hoặc né tránh trách nhiệm hình sự nếu thiếu tiêu chí và cơ chế giám sát chặt chẽ.
(VNF) - Hà Nội đang xem xét đề xuất nghiên cứu dự án Hanoi Twin Towers 99 tại khu đất rộng 3,5ha ở số 5 - 7 Đào Duy Anh, với tổng vốn đầu tư dự kiến 3-3,5 tỷ USD. Nếu được triển khai theo phương án đề xuất, công trình cao 568m sẽ trở thành một trong những dự án cao tầng quy mô lớn nhất tại Hà Nội.
